Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/KÜ-04/6 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 04-69/989-244
Karar Tarihi : 27.10.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R.Müfit 10
SONBAY, Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr.
Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.
Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖR : Kürşat ÜNLÜSOY
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Nine West Group Inc.
Temsilcisi Av. Serdar PAKSOY
B.Giz Plaza, Meydan Sok. No:28 Kat:10 80670
Maslak/İstanbul
D. TARAFLAR : Nine West Group Inc. 20
1129 Westchester Avenue, White Plains, New
York 10604-3529 USA
Park Bravo Dış Ticaret A.Ş.
Talatpaşa Cad. No: 108/1 80640 Gültepe/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Nine West Group Inc. ve Park Bravo Dış Ticaret
A.Ş. arasında yapılan “Dağıtım ve Lisans Anlaşması”na menfi tespit
belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.7.1999 tarih ve 2149 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
4., 5. ve 8. maddeleri ile 1997/2 sayılı Anlaşmaların, Uyumlu Eylemler ve 30
Teşebbüs Birliği Kararlarının Kanun’un 10. Maddesine Göre Bildiriminin Usul
ve Esasları Hakkında Rekabet Kurulu Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca
yapılan inceleme sonucu düzenlenen 22.10.2004 tarih ve D3/1/KÜ-04/6 sayılı
Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu 26.10.2004 tarih ve REK.0.07.00.00/224
sayılı Başkanlık Önergesi ile 04-69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- başvuru konusu anlaşmaya, münhasırlık ve rekabet etmeme yükümlülüğü
gibi 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında rekabeti sınırlayıcı hükümler
içermesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceği, 40
04-69/989-244
2
- bireysel muafiyet açısından değerlendirildiğinde, anlaşmanın 12.6. maddesi
ile anlaşma bitiminden sonraki döneme ilişkin olarak getirilen rekabet etmeme
yükümlülüğünün coğrafi olarak kapsamının Park Bravo Dış Ticaret A.Ş.’nin
anlaşma süresince faaliyette bulunduğu tesisler ile sınırlandırılmamış olması
nedeniyle anılan anlaşmaya bireysel muafiyet tanınamayacağı,
- Anlaşmanın, 12.6. maddesinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün
coğrafi olarak kapsamının Park Bravo Dış Ticaret A.Ş.’nin anlaşma süresince
faaliyette bulunduğu tesisler ile sınırlandırılması durumunda 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nden yararlanabileceği
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. 50
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim formunda başvuru konusu sözleşme kapsamında yer alan ürünlerin
“ayakkabı, terlik, çanta ve bayan giyimi tamamlayıcısı olarak kullanılan her
türlü aksesuar” olduğu belirtilmiştir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde;
tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı
sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmakta, tespit edilen
pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilebilmektedir. Tebliğ’de 60
sıralanan unsurlar ve anlaşma konusu ürünler göz önünde bulundurularak,
ilgili ürün pazarlarının işbu dosya bakımından ayakkabı, terlik, çanta ve bayan
giyimi tamamlayıcısı olarak kullanılan her türlü aksesuar pazarları olarak tespit
edilmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri alanın, rekabet koşullarının yeterli
derecede homojen ve özellikle komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı
olması; ilgili coğrafi pazarın tespitinde büyük bir önem taşımakta ve belirleyici
olmaktadır.
İlgili coğrafi pazar dosya konusu ürünlere ilişkin faaliyetlerin ülke genelini 70
kapsayacak ölçüde öngörülmesi dikkate alınarak “Türkiye Cumhuriyeti
sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Nine West Group Inc. (NWG)
NWG, bayan giyimi ve aksesuarları alanında dünya çapında faaliyet gösteren
ve ABD yasaları uyarınca kurulmuş bir şirkettir. Bünyesinde bir çok şirketi
barındıran NWG dünyada 2075'in üzerinde ayakkabı mağazası ve 700
aksesuar konsept mağazası işletmektedir.
04-69/989-244
3
Grup, zamanla yaşam tarzı koleksiyonlarına dahil olan el çantası, cüzdanlar,
çorap, güneş gözlükleri, bijuteri ve hazır giyim ile yayılarak tam anlamıyla bir 80
aksesuar firması haline gelmiştir. Dünyada 42 ülkenin üzerinde toptan satışı
bulunan NWG, Türkiye’de 1997’den itibaren 9 bağımsız Nine West mağazası
ve Park Bravo mağazalarında bulunan “corner”lar aracılığıyla faaliyet
göstermektedir.
Mevcut bilgilerden 1.1.2003 tarihinde yapılan konsolidasyon sonucu NWG ile
Jones Apparel Group Holdings Inc.’nin Jones Apparel Group Holdings Inc.
çatısı altında birleştikleri ve feshedilen NWG’nin faaliyetlerinin Nine West
Footwear Corporation ve Nine West Development Corporation unvanlı iki
şirkete devredildiği anlaşılmaktadır.
NWG’nin Yönetim Kurulu üyeleri 1999 yılı itibarıyla; Jerome Fisher, Vincent 90
Camuto, C.Gerald Goldsmith, Henry W. Pascarella, Salvatore M. Salibello’dan
oluşmaktadır.
NWG’nin 1998 yılı toplam cirosu (…..) milyar ABD Doları tutarındadır. Grubun
dünya ayakkabı endüstrisindeki pazar payının ise % (…..) oranında olduğu
tahmin edilmektedir.
H.2.2. Park Bravo Dış Ticaret A.Ş. (Park Bravo)
Park Bravo, 1984 yılında kurulan ve merkezi İstanbul’da bulunan bir şirkettir.
Şirket ağırlıklı olarak bayan hazır giyim ve aksesuarları perakende satışı
alanında faaliyet göstermektedir. Söz konusu ürünlerin satışı yurt çapında 15
ilde bulunan toplam 33 mağaza ve bayi aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. 100
Park Bravo’ya bağlı şirketler ise Folk Giyim San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Z.A. Giyim
San. ve İmalat Tic. Ltd. Şti.’dir.
Park Bravo’nun ortaklık yapısına Tablo-1'de yer verilmiştir.
Tablo 1- Park Bravo’nun Ortaklık Yapısı
Pay Sahibinin Adı/Unvanı Pay Oranı (%)
Kamil Özçoban 45
Ayşe Semin Özçoban 40
Mehmet Çetin Unkan 0.5
Fatma Zeynep Özçoban 9.5
Aslı Özçoban 5
Toplam 100.0
Şirket Yönetim Kurulu üyeleri Kamil Özçoban, Ayşe Semin Özçoban, Fatma
Zeynep Özçoban’dan oluşmaktadır.
Şirketin 1996-1998 yıllarına ilişkin toplam cirolarına Tablo 2'de yer verilmiştir.
Tablo 2: Park Bravo’nun 1996-1998 Yılı Ciroları
Yıllar 1996 1997 1998
Ciro (TL) (……………….) (……………….) (……………..)
04-69/989-244
4
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 110
Başvurunun konusu, NWG ile Park Bravo teşebbüsleri arasında 8.6.1999
tarihinde akdedilen “Dağıtım ve Lisans Sözleşmesi”ne menfi tespit verilmesi
bunun reddedilmesi halinde başvurunun muafiyet bildirimi olarak
değerlendirilmesi talebidir. 8.6.1999 tarihinde akdedilen anlaşmaya dair
bildirim, Rekabet Kurumu kayıtlarına 8.7.1999 tarihinde intikal ettiğinden
süresi içinde yapılmış bir bildirimdir. Ancak değerlendirmede anlaşma
metninde değişiklikler olması üzerine gönderilen 17.8.1999 tarih ve 2659
sayılı yazı ekinde yer alan “Dağıtım ve Lisans Sözleşmesi” esas alınmıştır.
Diğer yandan NWG temsilcisi tarafından gönderilen 15.7.2003 tarih ve 3230
sayılı yazıda NWG’nin feshedilmesine ilişkin işlem sonrasında da tüm 120
distribütörlere anlaşmaların yürürlükte olduğu ve bu anlaşmalar altında daha
önce NWG tarafından yerine getirilen yükümlülüklerin Nine West Footwear
Corporation ve Nine West Development Corporation tarafından yerine
getirileceği ifade edilmektedir. Ayrıca 27.4.2004 tarih ve 2092 sayılı yazıda ise
söz konusu anlaşmanın taraflarca 31.12.2008 tarihine kadar geçerli olmak
üzere uzatıldığı belirtilmiştir.
Başvuru konusu anlaşma uyarınca NWG Park Bravo’ya ilgili ürünlerin
Türkiye’de (bölge) satış ve dağıtımı konusunda anlaşmada tanımlanan
münhasır lisanslı ürünlere ilişkin olarak münhasır bir yetki ve lisans, münhasır
olmayan ayakkabı ürünleri ve ayakkabı dışındaki ürünlere ilişkin olarak ise 130
münhasır olmayan bir yetki ve lisans vermektedir.
H.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinde menfi tespit ile ilgili düzenlemelere yer
verilerek, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin başvurusu üzerine, Kurul’un
elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın, eylemin veya birleşme ve
devralmanın Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmadığını gösteren
menfi tespit belgesi verebileceği hükmü yer almaktadır.
Ancak, başvuru konusu anlaşmanın belli ürünlerin dağıtım ve satışı
konusunda münhasır haklar verilmesi ve rekabet etmeme yükümlülükleri
getirilmesi gibi 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı hükümler içermesi 140
nedeniyle anılan sözleşmeye menfi tespit verilmesi mümkün değildir.
H.3.2. Muafiyet Değerlendirmesi
Başvuruda, ilgili anlaşmanın tek elden dağıtım anlaşmalarının tipik özelliklerini
taşıyan bir anlaşma olması nedeniyle 1997/3 sayılı Tek Elden Dağıtım
Anlaşmalarına İlişkin Muafiyet Tebliği kapsamında değerlendirilmesi gerektiği
belirtilerek bunun mümkün olmaması halinde başvurunun bireysel muafiyet
bildirimi olarak değerlendirilmesi talep edilmektedir.
Rekabet Kurulu, belirli şartları sağlayan anlaşma türlerinin Kanun’un 4.
maddesinin uygulanmasından muaf tutulmasına yönelik tebliğler
çıkarabilmektedir. Söz konusu başvuruda belirtilen 1997/3 sayılı Tek Elden 150
Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği, 2002/2 sayılı Dikey
04-69/989-244
5
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin yayımlanmasıyla birlikte
yürürlükten kaldırılmıştır. Dolayısıyla, bildirim konusu anlaşmanın 2002/2
sayılı Tebliğ çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan anlaşmanın iki teşebbüs arasında yapılması, tarafların her birinin
anlaşmanın amaçları bakımından üretim ya da dağıtım zincirinin farklı bir
seviyesinde faaliyet gösteriyor olmaları, taraflarının (sağlayıcı ve alıcı) hangi
koşullar altında mal ve hizmetlerin alımını, satımını ve yeniden satımını
yapacaklarını düzenlemesi nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı
2. maddesi anlamında “dikey anlaşma” niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. 160
Bu noktada NWG ve Park Bravo arasında akdedilen “Dağıtım ve Lisans
Sözleşmesi”nin bazı hükümlerinin 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde ele
alınması gerekmektedir. İlgili hükümler ve bunlara ilişkin değerlendirmeler
aşağıda sunulmaktadır.
Sözleşmenin “Tanımlar” başlıklı 1. bölümünün alt maddelerinde yer verilen
bazı önemli kavramlar şu şekildedir:
“1.5 Yetkili Kaynak: Park Bravo’ya zaman zaman yapılacak ürün satışı
konusunda NWG tarafından yazılı olarak yetki verilen herhangi bir İştirak,
lisans alan veya dağıtıcı anlamına gelir.
1.12 Bölüm: Park Bravo’nun (veya tamamen sahip olduğu İştirakinin) finansal 170
rapor verme ve işlemler, perakende satış yerlerinin seçimi ve inşa edilmesi,
perakende satış işlemleri, mal alımı-satımı, sergileme, reklam ve tanıtım işleri
de dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere, Bölgede yalnızca Ürünlerin
satış ve dağıtımı işiyle uğraşan bölümü anlamına gelir.
1.14 Yürürlük Tarihi: 25 Ocak 1999 anlamına gelir.
1.15 Münhasır Lisanslı Ürünler: Park Bravo tarafından NWG veya Yetkili
Kaynak’tan satın alınan ve her durumda Markalardan herhangi birini taşıyan,
kadın ayakkabıları, çantaları ve küçük deri mallar anlamına gelir.
1.19 Başlangıç Dönemi: Bölüm 12 veya Bölüm 13’e göre daha önce
feshedilmediği takdirde, Yürürlük Tarihinden 31 Aralık 2003 tarihine kadar 180
olan süredir.
1.28 Münhasır Olmayan Ayakkabı Ürünleri: Park Bravo tarafından NWG veya
bir Yetkili Kaynak’tan satın alınan ve Diğer Marka’lardan herhangi birini
taşıyan ayakkabı anlamına gelir.
1.29 Münhasır Olmayan Ayakkabı Dışındaki Ürünler: (a) Park Bravo’nun
NWG’den veya bir Yetkili Kaynak’tan satın aldığı ve bir Diğer Markayı taşıyan
çantalar ve ufak deri mamulleri, ve (b) Park Bravo tarafından NWG’den veya
bir Yetkili Kaynak’tan satın alınan bir Markayı veya bir Diğer Markayı taşıyan
aksesuarlar, dış giyim ve diğer mallar anlamına gelir.
1.32 Diğer Marka: Bölge’de herhangi bir ülkede tescil edilmiş olsun veya 190
olmasın NWG’nin sahip olduğu Markalar dışındaki herhangi bir marka, hizmet
markası, ticari isim, slogan, sembol veya arma anlamına gelir.
04-69/989-244
6
1.38 Ürünler: Münhasır Lisanslı Ürünler, Münhasır Olmayan Ayakkabı Ürünleri
ve Münhasır Olmayan Ayakkabı Dışındaki Ürünler anlamına gelir.
1.42 Perakende Mağazaları: Büyük alışveriş merkezlerinde veya tek başına
faaliyet gösteren mağazalar ile büyük mağaza veya diğer perakende satış
mağazaları içinde Park Bravo’ya ait veya Park Bravo’nun kiraladığı mağaza içi
dükkanlar, tezgahlar ve reyonlarda sadece Ürünlerin halka perakende satışı
için işbu Sözleşmeye göre, Park Bravo tarafından Bölgede işletilen ve
Markalardan herhangi birini taşıyan, ayakkabı ve aksesuar perakende satış 200
mağazalarıdır.
1.46 Sonraki Dönem: Bölüm 12 veya 13’e göre feshedilmediği takdirde, 1
Ocak 2004 - 31 Aralık 2008 arasındaki dönemdir.
1.48 Dönem: Başlangıç Dönemi ve Sonraki Dönemdir.
1.49 Bölge: Türkiye Cumhuriyeti’dir”
Anlaşmanın “Dağıtıcının Seçimi” başlıklı 1. bölümünün 2.1. maddesinde
öngörülen hükümler şu şekildedir:
“İşbu Sözleşme’nin hükümlerine ve şartlarına uygun olarak Bölüm 3.3’e göre
(NWG’nin sahip olduğu veya NWG’nin menfaatine olan diğer hakları da
kapsamak üzere), (a) Bölge’de, Münhasır Lisanslı Ürünlerin Perakende Satış 210
Mağazaları aracılığı ile perakende dağıtılmasında münhasır yetkili olarak ve
(b) Münhasır Olmayan Ayakkabı Ürünlerinin ve Münhasır Olmayan Ayakkabı
Dışındaki Ürünlerin Perakende Satış Mağazaları aracılığı ile perakende
dağıtımı konusunda münhasır olmayan yetkili tayin etmiştir ve Park Bravo bu
görevlerle ilgili olarak buradaki hüküm ve şartlara uygun hareket etmeyi kabul
eder, şu kadar ki işbu Sözleşme Dönemi boyunca buradaki Bölüm 6.7’ye
uygun olarak ürünleri Bölge’de satabilir veya diğer türlü kullanabilir”.
Bu maddeye göre Park Bravo’ya bazı ürünler için münhasır bazıları için de
münhasır olmayan yetkiler verilerek söz konusu ürünlerin perakende
dağıtımının düzenlendiği görülmektedir. Park Bravo’ya münhasır bir bölge 220
tanınması kural olarak rekabeti kısıtlayıcı olmakla birlikte bu tür kayıtları içeren
anlaşmalara olumlu etkileri nedeniyle muafiyet tanınmaktadır. Nitekim alıcının
münhasır bir bölge verilmesi suretiyle korunması 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlanabilmektedir. Dolayısıyla başvuru
konusu anlaşmanın “NWG’nin Yükümlülükleri” başlıklı 6. bölümde 6.5 ve 6.7.
maddelerinde yer alan Park Bravo’ya tanınan münhasırlığın korunmasına
yönelik hükümler de aynı yönde değerlendirilmiştir.
Anlaşmanın “Lisans” başlıklı 3. bölümünde NWG tarafından Park Bravo’ya
tanınan hakları düzenleyen maddeler aşağıda sunulmaktadır:
“3.1.1 Özellikle Münhasır Lisanslı ürünlerin satışı, pazarlanması, dağıtımı, 230
Reklamı, promosyonu ve perakende satışta ithalatı ile bağlantılı olarak,
Bölge’de Mülkiyet Haklarını kullanma konusunda kişisel, devredilmeyen (aksi
sözleşmede kararlaştırılmamışsa) münhasır bir hak;
04-69/989-244
7
3.1.2 Özellikle Münhasır Olmayan Ayakkabı Ürünleri ve Münhasır Olmayan
Ayakkabı Dışındaki Ürünlerin satışı, pazarlanması, dağıtımı, Reklamı,
promosyonu ve perakende satışta ithalatı ile bağlantılı olarak, Bölge’de
Mülkiyet Haklarını kullanma konusunda kişisel, devredilmeyen, temellük
edilmeyen (aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa) münhasır olmayan bir hak;
3.1.3 Bölge’de bulunan Perakende Satış Mağazalarını tanımlamak amacıyla,
Sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre boyunca ve NWG tarafından onaylandığı 240
şekli ile, Markaların kullanımı konusunda kişisel, devredilmeyen, temellük
edilmeyen (aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa) münhasır bir hak;
yukarıdaki her durum işbu Sözleşme’nin hüküm ve şartlarına tabi olacaktır.
3.2 Bölüm 19.5’de belirtilen haricinde, (a) Park Bravo, ne işbu Sözleşmeyi
veya burada verilen Lisansı devir veya temlik edecek ne de Mülkiyet Hakları
ile ilgili alt lisans, imtiyaz, hak veya öncelik verecektir; (b) işbu sözleşme ve
burada verilen Lisans doğrudan veya kanun gereği temlik edilemeyecektir; ve
(c) İşbu Sözleşme veya burada verilen Lisans ile ilgili herhangi bir temlik
girişimi veya devri işbu Lisansı otomatik olarak ve geri alınamaz bir şekilde
sona erdirecektir. 250
3.4 …Park Bravo işbu Sözleşme süresince veya sonrasında: ...
3.4.6 Marka veya Diğer Markaları taşıyan malları üretmeyecek veya imal
etmeyecek veya işbu Sözleşmenin izin verdiği haller dışında Markayı veya
diğer markayı kullanmayacaktır ...
3.7 Mülkiyet Haklarını korumak ve Sözleşme’nin şartlarına uymak için, Park
Bravo, olağandışı, normal olmayan, usulsüz ve/veya Bölge dışına ihracat
girişimi olan siparişleri inceleyecek ve gerektiği takdirde bu siparişleri kabul
etmeyecektir. Park Bravo işbu kararı verirken makul ölçülerde davranacaktır.”
Yukarıda yer verilen hükümlerle sözleşme konusu ürünlere ilişkin yürütülecek
faaliyetler konusunda Park Bravo’ya inhisari ve inhisari olmayan haklar 260
tanınmakta ve markanın kullanımına ilişkin bir takım sınırlamalar
getirilmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrasında; mal ve
hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımına ilişkin düzenlemelerle birlikte
fikri hakların alıcıya devri veya alıcı tarafından kullanımıyla ilgili hükümler
içeren dikey anlaşmalar da, söz konusu fikri hakların anlaşmanın asli
konusunu oluşturan mal veya hizmetlerin alıcı veya alıcının müşterileri
tarafından kullanımı, satımı ve yeniden satımı ile doğrudan ilgili olması ve bu
fikri hakların devri veya kullanımının anlaşmanın esas amacını oluşturmaması
kaydıyla aynı Tebliğ’de öngörülen muafiyetten yararlanacağı belirtilerek bu
muafiyetin anlaşma konusu mallarla veya hizmetlerle ilgili olarak, söz konusu 270
haklara ilişkin hükümlerin Tebliğ ile muaf tutulmayan dikey sınırlamalarla aynı
amaç ve etkilere sahip rekabet sınırlamaları içermemesi şartıyla uygulanacağı
öngörülmektedir.
Bu çerçevede anlaşma ile ilgili ürünlerin yeniden satımının amaçlandığı göz
önünde bulundurulduğunda, söz konusu hakların anlaşmanın asli konusunu
oluşturan ürünlerin yeniden satımı ile doğrudan ilgili olduğu ve bu hakların
04-69/989-244
8
devri ve kullanımının anlaşmanın esas amacını oluşturmadığı görülmüştür.
Buna ek olarak yukarıda yer verilen hükümlerin 2002/2 sayılı Tebliğ ile muaf
tutulmayan yeniden fiyat tespiti, bölge veya müşteri kısıtlaması ve rekabet
etmeme gibi sınırlamalarla aynı amaç ve etkiye sahip olmadığı sonucuna 280
ulaşılmıştır. Söz konusu hükümlerden bazılarının lisansın inhisari olmasının
doğal bir sonucu olduğu ve bazı hükümlerin ise fikri haklarının kötüye
kullanımının engellenebilmesi açısından makul karşılanabileceği
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla yukarıda yer verilen hükümler anlaşmanın grup
muafiyetinden yararlanmasına engel teşkil etmemektedir.
Bu noktada başvuru konusu anlaşmanın ilgili hükümlerinin 2002/2 sayılı
Tebliğ’in anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran sınırlamalar ve
rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin maddeleri kapsamında ele alınması
gerekmektedir.
Anlaşmanın 5.15. maddesi ile anlaşma süresi boyunca Park Bravo’ya getirilen 290
yükümlülük şu şekildedir:
“Ürünlerin satış fiyatını belirlerken, Markaların (veya Diğer Markaların) imajını
itibarını ve prestijini ve Ürünlerin dünya çapında pazarlama tutarlılığını
olumsuz yönde etkileyecek şekilde çok düşük veya çok yüksek olmayan bir
fiyat belirleyecektir”
Anlaşmanın 6.6. maddesi ile anlaşma süresi boyunca NWG’ye getirilen
yükümlülük şu şekilde düzenlenmiştir:
“Tüm ürünler için, Park Bravo’ya Markaların (ve Diğer Markaların)
görünümüne ve prestijine ve ürünlerin kalitesine uygun olan perakende satış
fiyatlarını (normal fiyatlar ve tüm indirimli fiyatlar da dahil) önerecektir” 300
Öncelikle 5.15. madde ile getirilen yükümlülük anlaşma konusu ürünler gibi
ürün ve markanın imaj ve prestijinin tüketici gözünde önemli olduğu ürünlerde
makul kabul edilebilecek bir sınırlamadır. Diğer yandan 2002/2 sayılı Tebliğ’in
4 (a) maddesi uyarınca sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi ya da satış
fiyatını tavsiye etmesinin mümkün olması nedeniyle yukarıda yer alan
hükümlerin anlaşmayı grup muafiyeti kapsamına çıkarmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
Anlaşmanın 5.20. maddesi ve alt maddeleri ile anlaşma süresi boyunca Park
Bravo’ya doğrudan veya dolaylı olarak NWG’nin ön yazılı iznini almaksızın
yapamayacağı edimler yüklenmiştir. Bunlardan bölge ve müşteri kısıtlamasına 310
ilişkin olarak 2002/2 sayılı Tebliğ bakımından ele alınması gereken hükümler
aşağıda sunulmaktadır:
“5.20.2 Bölge dışında ikamet eden veya işyeri olan Kişi’den ürün siparişi
alamaz veya Bölge dışına Ürünleri satamaz;
5.20.3 Ürünleri (yetkili Kaynaklardan satın alınan Münhasır Olmayan Ayakkabı
Dışındaki Ürünler ile sınırlı olmamakla), Bölge’de ikamet etmeyen veya işyeri
bölgede olmayan Kişi’ye (diğer dağıtıcılarla veya satıcılarla sınırlı olmamakla)
veya Park Bravo tarafından bu ürünleri Bölge dışında (veya ürünlerin tekrar
04-69/989-244
9
satış için Bölge dışından satın alındığı durumlarda) satması muhtemel
olduğuna inanılan (veya inandırıcı nedenlerin olduğu) Kişiye satamaz;” 320
5.20.2 ve 5.20.3. maddelerde aktif ve pasif satış ayrımı yapılmaksızın bölge
dışına yapılacak satışlar NWG’nin yazılı iznine bağlanmaktadır. Bilindiği üzere
2002 sayılı Tebliğ ile alıcıya yalnızca aktif satış yasağı getirilebileceği
öngörülmüştür. Ancak burada bölgenin Türkiye Cumhuriyeti olduğu dikkate
alındığında yukarıdaki hükümlerin ihraç yasağı niteliğinde olduğu
anlaşılmaktadır. Bu yasakla, ilgili ürün pazarının rekabetçi yapısı da göz
önünde bulundurularak, Türkiye Cumhuriyeti pazarının etkilenmesinin söz
konusu olmadığını söylemek mümkündür. Ayrıca NWG’nin izin vermesi
durumunda Park Bravo’nun söz konusu ürünlerin bölge dışına ihracatını ya da
satışını gerçekleştirebilme imkanı bulunmaktadır. Bu açıklamalar 330
doğrultusunda ilgili hükümlerin grup muafiyetinden yararlanmasında herhangi
bir sakınca olmadığı kanaatine varılmıştır.
Anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde değerlendirilmesi gereken
rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin maddeleri aşağıda sunulmaktadır:
“5.20. Doğrudan ve dolaylı olarak, NWG’nin ön yazılı iznini almaksızın:
5.20.1 NWG’den (veya, NWG’nin ön yazılı izni ile, Yetkili Kaynaklardan) satın
alınmayan herhangi bir malı (ürünler ile sınırlı olmamakla) tekrar satış için
(Perakende Satış Mağazalarında olsun olmasın) arz edemez (veya Bölüm’ün
arzına izin veremez); NINE WEST mallarının satılmaması kaydıyla ZA Limited
ve Folk Limited Satışları işbu maddeden etkilenmeyecektir;” 340
“12.6 İşbu sözleşme süresince ve Sözleşme’nin herhangi bir sebeple son
bulması veya feshedilmesinden itibaren bir (1) sene boyunca, gerek Park
Bravo gerekse şubeleri, NWG’nin yazılı onayı olmaksızın doğrudan veya
dolaylı olarak, (a) Bölge’de rekabet halinde bulunan ayakkabı,aksesuar veya
giyim eşyası gibi ürünlerin (NWG tarafından uygun bir şekilde tayin edilecek)
görevli, müdür, işçi, malik, danışman, serbest müteahhit, ortak, müşavir,
acente, hissedar (halka açık bir şirketin hisselerine %5 ten az olmak kaydıyla
yatırım amaçlı sahip olunması haricinde) sıfatları altında üretilmesi, dağıtımı,
satışı veya reklamı ile meşgul olamayacaklardır; (b) bu maddenin (a)
bendinde gerçekleştirilmesi yasaklanmış konularda Bölge içerisinde diğer 350
kişilere yardım etmeyeceklerdir; (c) NWG personelinden ya da iştiraklerinden
herhangi birini, yasaklanan bu fiillerde bulunmaya ya da sözleşmelerini
feshetmeye teşvik etmeyecekler, NWG çalışanlarına veya iştiraklerine iş
vermeyecekler, ya da bu hususta girişimlerde bulunmayacaklardır. ... Bu
hususlarla bağlı olmaksızın, işbu Sözleşme müddetince ve Sözleşme’nin feshi
ve sona ermesi halinde Park Bravo ve Şubeleri, işbu Sözleşme tarihinde
yürüttükleri ticari faaliyetlerinin icrasına devam edebileceklerdir.”
Yukarıda yer verilen hükümlerden 5.20.1. maddedeki sınırlamanın herhangi
bir mal için getirilmesi dolayısıyla rakip ürünleri de kapsadığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar bu hüküm malların uygun sergilenmesi ve ürünün imajının 360
zedelenmemesi açısından NWG’nin getirmiş olduğu bir yükümlülük olarak
anlaşılsa da anlaşma süresince Park Bravo’ya getirilen bir rekabet etmeme
yükümlülüğü olarak da uygulanabilecektir. 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
04-69/989-244
10
grup muafiyetinden yararlanılması bakımından anlaşma süresince geçerli olan
böyle bir yükümlülüğün süresinin kural olarak belirsiz süreli olmaması ya da
beş yılı aşmaması gerekmektedir.
Bu noktada anlaşmanın süresi önem kazanmaktadır. Anlaşmanın 4.1.
maddesi ile anlaşmanın yürürlük tarihi olan 25 Ocak 1999 tarihinde
başlayacağı 1 Ocak 2004 tarihinde sona ereceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca,
anlaşmanın 4.2. maddesinde Park Bravo’nun anlaşmayı 1 Ocak 2004 370
tarihinden 31 Aralık 2008 tarihine kadar bir 5 yıl daha uzatma yönünde tercih
hakkı olacağı öngörülmüştür. Nitekim NWG temsilcisi tarafından gönderilen
27.4.2004 tarih ve 2092 sayılı yazıda söz konusu anlaşmanın taraflarca
31.12.2008 tarihine kadar geçerli olmak üzere uzatıldığı belirtilmiştir. Bu
bakımdan NWG tarafından zamanında Rekabet Kurulu’na bildirilen
anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanıp yararlanamayacağı hususunu
anlaşmanın kalan süresi bakımından değerlendirmek yerinde olacaktır. Bu
bakımdan rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile
izin verilen süreyi aşmadığı söylenilebilir. Diğer yandan anlaşmanın
dolayısıyla rekabet etmeme yükümlülüğünün tarafların iradesine bırakılması 380
nedeniyle her halükarda anlaşma süresince getirilen rekabet etmeme
yükümlülüğüne ilişkin hükümler grup muafiyetinden yararlanacak niteliktedir.
Dolayısıyla anlaşmanın 5.20.1. maddesinin tümü ve 12.6. maddesinin
anlaşma süresince rekabet etmeme yükümlülüğü getiren kısmı 2002/2 sayılı
Tebliğ çerçevesinde grup muafiyetinden yararlanabilmektedir. Diğer yandan,
12.6. maddede anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak bir
yıllık rekabet etmeme yükümlülüğü getirildiği görülmektedir.
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5 (b) maddesi uyarınca ilke olarak anlaşmanın sona
ermesinden sonraki dönem için alıcıya rekabet etmeme yükümlülüğü getirmek
mümkün değildir. Ancak, aynı maddeye göre yasaklamanın, anlaşma konusu 390
mal ya da hizmetlerle rekabet halindeki mal ve hizmetlere ilişkin olması,
anlaşma süresince alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı
olması ve sağlayıcı tarafından alıcıya devredilen know-how’ı korumak için
zorunlu olması koşullarıyla, alıcıya, anlaşmanın sona ermesinden itibaren bir
yılı aşmamak kaydıyla rekabet etmeme yükümlülüğü getirilebilmektedir.
Bu çerçevede 12.6. madde ile getirilen bir yıllık rekabet yasağının anlaşma
konusu ürünlerle rekabet halindeki ürünlere ilişkin olması ve devredilen know-
how’ı korumak için zorunlu olması koşullarını karşıladığı görülmüştür. Mevcut
bilgilerden perakende satış mağazalarının tasarımı ve işletilmesi konusunda
NWG’nin bir know-how’a sahip olduğu ve bundan Park Bravo’nun 400
yararlanmasını sağlayacağı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda NWG’nin sağladığı
know-how’ın rakip ürünlerde kullanılmaması konusundaki menfaatinin
gözetilmesi açısından söz konusu rekabet yasağının zorunlu olduğunu
söylemek mümkündür.
Diğer yandan söz konusu madde ile getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü
sadece faaliyette bulunulan tesis ya da arazi ile sınırlandırılmamış, tüm
Türkiye için getirilmiştir. Dolayısıyla, bu haliyle anılan maddenin 2002/2 sayılı
Tebliğ bakımından grup muafiyeti kapsamında değerlendirilmesi mümkün
değildir. Söz konusu maddenin anlaşmanın “Fesih; Feshin Etkileri; Rekabet
04-69/989-244
11
Yasağı” başlıklı 12. bölümünde fesih nedenleri arasında öngörülmüş olması 410
da göz önünde bulundurularak bu hükmün anlaşmanın diğer hükümlerinden
ayrılmasının güç olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Bu nedenle başvuru konusu
anlaşmanın tamamının grup muafiyetinden yararlanması için ilgili hükümde
yer alan rekabet yasağının faaliyette bulunulan tesislerle sınırlandırılması
gerekmektedir.
Tebliğ kapsamında olmayan anılan düzenlemenin bireysel muafiyet alması da
mümkün değildir. Zira, rekabet etmeme yükümlülüğünün sadece faaliyette
bulunulan tesisler ile sınırlı olması durumunda dahi başvuru konusu
anlaşmadan beklenen faydaların elde edileceği kanaatine varılmıştır. Anılan
anlaşmada olduğu gibi tüm Türkiye’yi kapsayacak şekilde getirilen bir rekabet 420
etmeme yükümlülüğü rekabetin gereğinden fazla sınırlandırılması anlamına
gelmektedir. Özetle; getirilen rekabet yasağının 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinin (d) bendinde öngörülen rekabetin zorunlu olandan fazla
sınırlanmaması koşulunu karşılamadığı dikkate alınırsa söz konusu
anlaşmaya bu haliyle bireysel muafiyet tanınması imkanı bulunmamaktadır.
Sonuç olarak; başvuru konusu anlaşmaya, içerdiği rekabeti sınırlayıcı
hükümler nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceği; ancak 12.6. maddede
yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün coğrafi olarak kapsamının Park
Bravo’nun anlaşma süresince faaliyette bulunduğu tesisler ile sınırlandırılması
durumunda anlaşmanın 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği’nden 430
yararlanabileceği ve anılan hüküm dolayısıyla anlaşmaya bu haliyle bireysel
muafiyet tanınması imkanı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
İ. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Başvuru konusu anlaşmaya, münhasırlık ve rekabet etmeme yükümlülüğü
gibi 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında rekabeti sınırlayıcı
hükümler içermesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. Bireysel muafiyet açısından değerlendirildiğinde, anlaşmanın 12.6.
maddesi ile anlaşma bitiminden sonraki döneme ilişkin olarak getirilen
rekabet etmeme yükümlülüğünün coğrafi olarak kapsamının Park Bravo 440
Dış Ticaret A.Ş.’nin anlaşma süresince faaliyette bulunduğu tesisler ile
sınırlandırılmamış olması nedeniyle anılan anlaşmaya bireysel muafiyet
tanınamayacağına,
3. Anlaşmanın, 12.6. maddesinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün
coğrafi olarak kapsamının Park Bravo Dış Ticaret A.Ş.’nin anlaşma
süresince faaliyette bulunduğu tesisler ile sınırlandırılması durumunda
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nden
yararlanabileceğine,
4. Anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanabilmesini mümkün kılacak
değişikliklerin 60 gün içerisinde yapılarak Rekabet Kurumu’na bildirilmesi; 450
Kurulumuzca gerekli görülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam
04-69/989-244
12
edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16
ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy