Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-2-106 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 05-79/1086-312
Karar Tarihi : 24.11.2005
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B- RAPORTÖRLER : Ebru ÖZTÜRK, İbrahim AYDEMİR
C- BAŞVURUDA
BULUNAN : Nintendo Co., Ltd.
Temsilcisi Av. Tolga Karataş- Av. Mesude Evliyazade 20
La Martin Caddesi No:10 34437 İstanbul
D- TARAFLAR : - Nintendo Co., Ltd.
11-1 Kamitoba Hokotate-cho, Minami-ku Kyoto 601-8501
- Nortec Eurasia Elektronik Eğlence Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Şebnem Sokak Tavukçuoğlu İş Merkezi
Kat: 7 No:10 Kozyatağı/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Nintendo Co. Ltd. ile Nortec Eurasia Elektronik 30
Eğlence Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında imzalanan "Münhasır Bağımsız
Distribütör Sözleşmesi"ne menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.10.2005 tarih, 7178 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4., 6. ve
8. maddeleri uyarınca düzenlenen 9.11.2005 tarih, 2005-2-106/MM-05-EÖ sayılı
Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu, REK.0.06.00.00-130/194 sayılı
Başkanlık önergesi ile 05-79 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
40
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu sözleşmenin
rekabet yasağını düzenleyen 4.10. maddesi nedeniyle menfi tespit belgesi
verilemeyeceği ve anılan sözleşmenin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında olduğu ifade edilmektedir.
05-79/1086-312
2
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Nintendo Co., Ltd. (Nintendo)
Nintendo, Nintendo Grubu’nun ana şirketidir. Nintendo, Nintendo® ticari markası
altında pazarlanan donanımları, yazılımları ve aksesuarları da içeren ileri 50
tasarımlara haiz ev video oyun sistemlerinin üreticisi ve ithalatçısıdır. Nintendo,
Japonya’da halka açık bir şirket olup, hisseleri Tokyo borsasına kote edilmiştir.
Şirket, video oyunları için yazılım, donanım ve donatımların dünya çapında
tasarımı, geliştirilmesi, üretilmesi ve dağıtımı faaliyetlerini yürütmektedir.
Nintendo Grubu’nun Türkiye’de kontrol ettiği veya hissedar olduğu herhangi bir
şirket bulunmamaktadır. Grubun 2004 yılı toplam cirosu 4.813 Milyon ABD
Doları’dır.
H.1.2. Nortec Eurasia Elektronik Eğlence Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Nortec)
Nortec, tüketim mallarının ithalatında, toptan olarak satışında ve dağıtımında
faaliyet göstermektedir. Şirket 2005 yılında kurulmuştur. Şirketin ortaklık yapısı 60
aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 1: Nortec’in ortaklık yapısı
Hissedar Adı – Ünvanı Toplam Hisse Adedi Sermaye Oranı (%)
Nortec Multimedia SA 34.998 69,996
Constantin Papageorgiou 10.000 20
Hasan Çolakoğlu 5.000 10
Panagiotis Tsoumanis 1 0,002
Polychronos Ladonikolas 1 0,002
H.1.3. Nortec Multimedia A.E.
Nortec Multimedia A.E., Yunanistan’da yerleşik bir şirkettir ve Türkiye’de
münhasır distribütör olarak atanmış bulunan Nortec Eurasia’nın sözleşmesel
yükümlülüklerinin teminat altına alınması amacıyla sözleşmeye garantör sıfatıyla
taraf olmuştur.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı 70
Sözleşmenin konusunu oluşturan ürünleri “makineler (hardware)” ve “oyunlar
(software)” olmak üzere iki ana gruba ayırmak mümkündür.
A. Makineler: Bu grup kendi içinde “elde taşınan oyun konsolları” ve “televizyona
bağlanan konsollar” olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
a. Elde Taşınan Oyun Konsolları: Bu pazarda etkili olan ürünler esas olarak
Sony ve Nintendo tarafından üretilen oyunlardır. Bu kategoride Sony’nin
dünyada piyasaya yeni sunduğu ve elde oynanabilen bir makina olan Play
Station Portable (PSP) bulunmaktadır. Nintendo’nun ise piyasaya sürdüğü
üç ürün bulunmaktadır: Gameboy SP, Gameboy Micro, Nintendo DS.
05-79/1086-312
3
b. Televizyona Bağlanan Konsollar: Bu pazarda yer alan ürünler yine Sony 80
ve Nintendo tarafından üretilmektedir. Bu bağlamda Sony, Play Station
II’yi pazara sunmaktadır. Play Station III Türkiye pazarına henüz girmemiş
olup, Türkiye’ye girmesi beklenmektedir. Nintendo ise esas olarak satışına
yakın gelecekte başlanacak olan Game Cube ile bu pazarda yer
almaktadır. Bunun dışında Nintendo ayrıca Revolution adlı konsolu
çıkarmayı planlamaktadır. Sony ve Nintendo dışında dünya televizyona
bağlanan konsollar pazarında Microsoft “X-Cube” adlı ürün ile yer
almaktadır. Bu ürünün Türkiye pazarında satışına henüz başlanmamıştır;
kısa bir sure içinde satışa sunulması beklenmektedir.
B. Oyunlar: Bu kategori de kendi içinde “elde oynanan oyunlar” ve “televizyona 90
bağlanan makinelerde oynanan oyunlar” olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Oyun
(yazılım) pazarı, makineler (konsol) pazarına paralellik arz etmekte ve bu
pazarlara uyum göstermektedir. Her tip makina (elde oynanan ve televizyona
bağlanan) için kendine özgü oyunlar satılmaktadır. Bu çerçevede hem Nintendo,
hem de Sony kendi makinelerine uyumlu oyunlar üretmektedir. Bir oyun konsolu
için üretilen oyunun başka bir konsolda kullanılması mümkün değildir.
Bu iki grup dışında bir de Personal Computer (PC)’de oynanan oyunlardan
bahsedilebilir ki bunlar başlı başına farklı bir pazar teşkil etmektedir. Nintendo ve
Sony, PC için oyun üretmemektedir.
Oyun konsolları ile PC’ler aynı pazarda yer almadığı gibi, bu platformlar üzerinde 100
oynanan oyun yazılımları - ya da kartuşları- da birbirinin ikamesi değildir. İlk
olarak, PC’lerin ve oyun konsollarının kullanım amaçları, fiyatları ve üretim
teknikleri birbirinden oldukça farklıdır. Bu bağlamda hem talep, hem de arz
ikameleri bakımından çok sayıda farklılıktan söz edilebilir. AB Komisyonu’nun
konuyla ilgili kararlarında da oyun konsollarının, PC’lerin ve oyun kartuşlarının
ayrı pazarlar olduğu tespiti yapılmıştır.1
Elde oynanan oyun konsolları ile televizyona bağlanan konsollar da ayrı pazarlar
teşkil etmektedir. Bunların kullanım biçimleri, teknik kapasiteleri ve fiyatları
birbirinden oldukça farklıdır. Televizyona bağlanan konsollar belirli bir mekanda
ve TV’ye bağlı olarak kullanılmak zorunda iken, diğerleri kolaylıkla her yere 110
taşınabilmektedir. Bununla birlikte sabit konsollarda oynanan oyunları elde
taşınan konsollarda oynamak mümkün değildir. Elde taşınan konsollar, daha
basit oyunlar için tasarlanmıştır. Ayrıca iki ürün arasında çok büyük fiyat farkı
bulunmaktadır.
Aynı şekilde, elde taşınan konsollara ait oyun kartuşları ile sabit konsollara ait
oyun kartuşları da farklı pazarlarda yer almaktadır.
Özetle, ilgili ürün pazarı “televizyona bağlanan oyun konsolları pazarı”, “elde
taşınan oyun konsolları pazarı”, “televizyona bağlanan oyun konsollarına ait oyun
1 COMP/35.587 PO Video Games; COMP/35.706 PO Nintendo Distribution ve
COMP/36.321Omega-Nintendo.
05-79/1086-312
4
kartuşları pazarı”, “elde taşınan oyun konsollarına ait oyun kartuşları pazarı”
olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. 120
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Sözleşmenin “Tanımlamalar” başlıklı 2.16. maddesinde sözleşmenin geçerli
olduğu bölgenin Türkiye Cumhuriyeti anlamına geldiği ve Türkiye Cumhuriyeti ile
sınırlı olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar “Türkiye
Cumhuriyeti sınırları” olarak kbul edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
Bildirime konu olan münhasır dağıtım anlaşması ile Nortec, sözleşme
kapsamındaki Nintendo ürünlerinin Türkiye’de inhisari dağıtıcısı hakkını elde
ederek bu ürünleri ithal edecek, söz konusu ürünlerin dağıtım ve satışını
gerçekleştirecektir. Sözleşme öncesinde Nintendo’nun ürünleri Türkiye pazarında 130
deneme mahiyetinde satışa sunulmuş olmakla birlikte, önemli bir pazar payına
ulaşılmamıştır. Bu satışlar Türkiye pazarını tanıma ve test etme amaçlı olup,
Nintendo asıl olarak ‘Münhasır Distribütörlük Sözleşmesi’ ile Türkiye pazarına
girecektir.
Anlaşma ile Nintendo kendi ürünleri için Türkiye’de bir pazar oluşturabilmek
amacıyla etkili bir dağıtım ağı kurmak istemektedir. Türkiye’de ilgili ürün
pazarında yer alabilmek, Sony ve Microsoft gibi büyük rakipleri karşısında
tutunabilmek için münhasır dağıtım modelinin tercih edildiği ifade edilmektedir.
Anlaşmaya göre Nintendo ilgili coğrafi pazarda sözleşme süresince başka
distribütör tayin etmeyecek; Nortec de Nintendo’dan başka bir firmanın ilgili 140
pazarda yer alan ürünlerinin dağıtımını yapmayacaktır.
İnceleme konusu başvuruda Nintendo ile distribütör arasında imzalanan
“Münhasır Bağımsız Distribütörlük Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi;
Rekabet Kurulu’nun bu başvuruyu reddetmesi halinde başvurunun muafiyet
bildirimi olarak değerlendirilmesi talep edilmektedir.
H.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
Sözleşmenin “Kıyaslanabilir Ürünler” başlıklı 4.10. maddesi rekabet yasağı ile
ilgilidir. Madde hükmü aşağıdaki gibidir:
“ … Distribütör, müddet süresince ve bölge sınırları dahilinde, fonksiyonu
ve amacı, görüntüsü, ambalajı, fiyatı, kalitesi ve toplumca algılanması gibi 150
çeşitli faktörlere dayanarak kapsam dahilindeki ürünler ile kıyaslanabilir
elektronik tüketici ürünlerinin satışı ile iştigal eden herhangi bir kişi ya da
kuruluş adına satış ve tanıtım yapmayacağını ve onların bir distribütörü
olarak hareket etmeyeceğini kabul etmektedir. Ancak Distribütör kendi
yegane ve inhisari tercihi ile Nintendo tarafından lisans verilmiş ve
Nintendo Seal of Quality (Nintendo- Kalitenin Mühürü) ya da Nintendo
Licensed Product Seal (Nintendo Lisanslı Ürün Damgası) taşıyan
kıyaslanabilir elektronik tüketici ürünlerinin satışını ve dağıtımını yapabilir.”
05-79/1086-312
5
Bu hükümle 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi
kapsamında yer alan bir kısıtlama getirildiği görülmektedir. Bu nedenle 160
sözleşmeye menfi tespit verilmesi mümkün değildir. Sözleşmenin muafiyet alıp
alamayacağı ise aşağıda değerlendirilmektedir.
H.3.2. Muafiyet Değerlendirmesi
2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin Açıklanmasına
Dair Kılavuz’un ‘Giriş’ bölümünde “Teşebbüslerin üretim ve dağıtım sürecini en iyi
şekilde kurmalarını ve bunun sonucu olarak genellikle pazarda markalararası
rekabetin artmasını sağlayan dikey anlaşmalar belirli koşulları sağlamaları
halinde Kanun’un 4 üncü maddesindeki yasaklamadan muaf tutulması gereken
anlaşma gruplarının başında gelmektedir” ifadesi yer almaktadır.
Raportörlerce inceleme sürecinde elde edilen bilgi ve belgelerden, Türkiye’de 170
ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren tek şirketin Sony olduğu, Nintendo ve
Microsoft’un pazara yeni girme aşamasında oldukları anlaşılmıştır. Dünya
ölçeğinde bakıldığında bu üç firmanın pazar payları birbirine yakın olmasına2
rağmen Türkiye pazarında Sony’nin Playstation adlı ürününün büyük bir paya
sahip olduğu görülmektedir. Özetle ilgili pazarda ağırlıklı olarak yer alan yalnızca
bir firma vardır ve Nintendo ve Microsoft firmaları pazara girme aşamasındadır.
Sözleşmenin muhtelif maddelerinde Nintendo’nun distribütöre reklam ve
pazarlama desteği sağlayacağı hükme bağlanmaktadır.
Sözleşmenin 10.3. maddesine göre Nintendo ya da bağlı kuruluşları e-ticaret
yoluyla sözleşme kapsamındaki ürünleri Türkiye pazarında satabilecektir. 180
Bildirim konusu sözleşmede münhasırlık dışında rekabeti kısıtlayıcı herhangi bir
hüküm bulunmamaktadır. Sözleşmenin 4.10. maddesinde yer alan ve distribütöre
üretici firmanın ürünleriyle rakip durumdaki malların pazarlama ve satışı için
getirilen rekabet yasağı sözleşme süresini kapsamaktadır. Sözleşmenin
28.2.2008’de sona ereceği 2.15. madde ile hüküm altına alınmıştır. 2002/2 sayılı
Tebliğ’e göre grup muafiyeti kapsamındaki anlaşmalar bakımından süresi beş
yıldan az olan rekabet yasağı makul kabul edilmektedir.
Nortec Eurasia Elektronik Eğlence Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin video oyunları,
donanımları, yazılımları ve aksesuarları satıcılarına yapacağı satışlarda satış
fiyatının belirlenmesi hususunda serbest olduğu sözleşmenin 3.3. maddesi ile 190
hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla Nintendo’nun fiyatlara ilişkin bir müdahalesi
önlenmektedir.
Distribütörlük Sözleşmesi’nin 3.2. maddesi ürünlerin Nintendo tarafından Türkiye
sınırları dahilinde tayin edilen teslim noktasına ulaştırıldıktan sonra Distribütör’ün
söz konusu ürünleri EEA ülkeleri3 dışındaki ülkelere ihraç edemeyeceğini
2 Bildirim formunda yer alan verilere göre dünya ölçeğinde pazar payları Sony’nin % 40,
Microsoft’un % 30, Nintendo’nun % 30’dur.
3 Sözleşme tarihi itibarıyla Avusturya, Belçika, Kıbrıs Rum Kesimi, Çek Cumhuriyeti, Danimarka,
Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İrlanda, İtalya, Letonya, Litvanya,
Lüksemburg, Malta, Polonya, Portekiz, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsveç, Hollanda, Birleşik
Krallık, İzlanda, Norveç ve Liechtenstein’ı kapsayan 27 ülke.
05-79/1086-312
6
belirtmektedir. Bu hükümle getirilen pazar sınırlaması ilgili coğrafi pazar olan
Türkiye’yi etkilemediğinden, grup muafiyeti değerlendirmesi bağlamında bu
hususun üzerinde durulmayacaktır.
Bu bilgiler çeçevesinde bildirim konusu anlaşmanın 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında olduğu kanaatine 200
ulaşılmıştır.
I- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre:
1- 13.7.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5388 sayılı yasa nedeniyle 8 kurul üyesinin
katılımıyla toplantının yapılabileceğine OYÇOKLUĞU ile,
2- Nintendo Co. Ltd. ile Nortec Eurasia Elektronik Eğlence Sanayi ve Ticaret A.Ş.
arasında imzalanan "Münhasır Bağımsız Distribütör Sözleşmesi"ne menfi tespit
belgesi verilemeyeceğine OYBİRLİĞİ ile, 210
3- Anılan sözleşmenin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği kapsamında olduğuna OYBİRLİĞİ ile,
karar verilmiştir.
05-79/1086-312
7
(24.11.2005 tarih, 05-79/1086-312 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ
13.07.2005 tarih ve 25874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren 5388 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun Bazı Maddelerinin
Değiştirilmesine Dair Kanun”un 3. maddesi ile, 4054 sayılı Kanun’un 22.
maddesi:
“Rekabet Kurulu, biri Başkan, biri İkinci Başkan olmak üzere toplam yedi
üyeden teşekkül eder” şeklinde değiştirilmiştir.
Ayrıca, Rekabet Kurulu’nun mevcut üye sayısı bugün itibarıyla 8 olmasına
rağmen, üye sayısı 7’ ye düşünceye kadar toplantıların 8 üyenin katılımı ile
yapılacağına dair geçici bir hükme de 5388 sayılı Kanun’da yer verilmemiştir.
Karar nisabı da aynı Kanun’un 5. maddesinde 7 üye için belirlenmiş olup,
bu nisabın 8 üye içinde kıyasen uygulanacağına dair hüküm bulunmamaktadır.
Bu nedenle, 5388 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih olan 13.07.2005
tarihinden itibaren Kurul toplantılarının en fazla 7 üyenin katılımı ile yapılması
gerektiği kanaatında olduğumuzdan, toplantının 8 üyenin katılımı ile yapılmasına
dair çoğunluk görüşüne karşıyız.
Tuncay SONGÖR Süreyya ÇAKIN
İkinci Başkan Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy