Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-2-72 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 06-51/656-184
Karar Tarihi : 13.7.2006
A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan :Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B.RAPORTÖRLER : Ekrem KALKAN, Ekrem SOLMAZ
C.BAŞVURUDA BULUNAN : Kemal ÖZER
Belediye İşhanı Hastane Cad. No:46 K.8/30 Konya
D.KARŞI TARAF : Nokia Corporation
Tanburi Ali Efendi Sok. No:13 Etiler/İstanbul 20
E.DOSYA KONUSU : Nokia Corporation’ın satış noktalarına rakip ürün
satılması halinde Nokia markalı ürün temin etmemesi ile 4054 sayılı Kanun
kapsamı dışında kalan muhtelif konulara ilişkin iddiaların incelenmesi.
F.İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde özetle; tüketicilerin cep telefonu için
yüksek oranda vergi ödedikleri, yerli cep telefonu üreticilerine devlet tarafından yeterli
desteğin sağlanmadığı, sabit hatlar ve GSM hatlarının ücretlendirilmesinde kontör
yöntemi uygulandığı için tüketicilerin bu uygulama sebebiyle zarara uğratıldığı, ADSL
aboneliğinin şahsa değil sabit telefonlara yapılması nedeniyle kişilerin birden fazla 30
kez abone olmak zorunda kalabildiği ve cep telefonu pazarında Nokia Corporation’ın
(Nokia) yüksek pazar gücüne sahip olduğu ve bu gücü sayesinde ortalama satış
fiyatını artırdığı, satış noktalarının rakip markaları satmaları durumunda Nokia
markalı ürünleri satmalarını engellediği ifade edilmektedir.
G.DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.6.2006 tarih ve 155 sayı ile intikal eden
şikayet dilekçesi üzerine 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde yapılan
değerlendirmeye ilişkin 6.7.2006 tarih ve 2006-2-72/ İİ-06-EK sayılı İlk İnceleme
Raporu, 10.7.2006 tarih ve REK.0.06.00.00-110/104 sayılı Başkanlık önergesi ile
Kurul gündemine alınarak 06-51 sayılı Kurul toplantısında karara bağlanmıştır. 40
H.RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dilekçede konu edilen hususlar
arasında cep telefonu üreticisi Nokia adlı teşebbüsün uygulamaları dışında kalan
konuların 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği, Nokia’nın satış
noktalarına baskı yapmak yoluyla rakip cep telefonu markalarının satılmasını
engellemeye yönelik davranışları hakkında ise distribütörlerin ve bayilerin istedikleri
markaya ulaşabilmelerinin ve satışa sunabilmelerinin önünde bir engel
bulunmadığının tespit edilmesi sebebiyle konu hakkında önaraştırma veya
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
06-51/656-184
2
I.YAPILAN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER 50
I.1 Kapsam Dışı Konular
Şikâyet dilekçesinde;
Tüketicilerin cep telefonu için yüksek oranda vergi ödedikleri,
Yerli cep telefonu üreticilerine devlet tarafından yeterli desteğin sağlanmadığı,
Sabit hatlar ve GSM hatlarının ücretlendirilmesinde kontör yöntemi 60
uygulandığı için tüketicilerin bu uygulama sebebiyle zarara uğratıldığı,
ADSL aboneliğinin şahsa değil sabit telefonlara yapılması nedeniyle kişilerin
birden fazla kez abone olmak zorunda kalabildiği
İfade edilmektedir.
4054 sayılı Kanun’un 2. maddesinde “… her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı
rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya
hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli 70
ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki her türlü hukuki işlem ve
davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye
ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer.” denilmektedir.
Bu madde çerçevesinde, yukarıda yer verilen hususların 4054 sayılı Kanun’un
kapsam alanı dışında kaldığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.2 Kapsam İçi Konular
Şikâyet dilekçesinde cep telefonu pazarında Nokia Corporation’ın (Nokia) yüksek 80
pazar gücüne sahip olduğu ve bu gücü sayesinde ortalama satış fiyatını artırdığı,
satış noktalarının rakip markaları satmaları durumunda Nokia markalı ürünleri
satmalarını engellediği ileri sürülmektedir.
Telekomünikasyon sektöründe yaşanan hızlı teknolojik gelişme cep telefonu cihaz
piyasasını da doğrudan etkilemektedir. Yakın zamana kadar sadece ses ve mesaj
iletiminde kullanılan cep telefonları, bugün internet erişiminin de dâhil olduğu pek çok
fonksiyona sahiptir. Bu nedenle cep telefonu pazarında hem markalar arası hem de
marka içi rekabetin yoğun olduğu, her türlü markanın distribütörlerce kolaylıkla ithal
edildiği ve bütün bayilerin istedikleri ürünü tedarik edebildikleri gözlenmektedir. 90
Ayrıca cep telefonu pazarına dağıtım ve perakende seviyelerinde giriş engeli de
bulunmamaktadır.
Dosyada yer alan bilgilere göre, Türkiye cep telefonu pazarında 10’dan fazla
markanın birçok değişik model ile satışı bulunmaktadır. Bu ürünler perakende
seviyesinde ise yaklaşık 11.000 bayii aracılığı ile satışa sunulmaktadır. Markaların
2006 Mayıs ayı itibarıyla tahmini pazar paylarının dağılımı aşağıdaki tabloda yer
almaktadır:
06-51/656-184
3
Tablo 1: Cep telefonu pazar payları 100
Markalar Satış gelirleri pazar payı %
Nokia 64,8
Samsung 16,8
Sony/Ericsson 6,8
Motorola 5,8
Siemens 2,2
LG 1,9
Diğerleri 1,7
Toplam 100
Türkiye cep telefonu pazarında önemli büyüklükteki distribütör firmaların birden çok
cep telefonu markasını ithal ettikleri ve satışa sundukları tespit edilmiştir. Aşağıdaki
tabloda bu distribütörlerin ithal ettikleri cep telefonu markaları yer almaktadır.
Tablo 2: Cep telefonu distribütörleri ve sattıkları markalar
Dağıtıcı Firmalar Markalar
C5 Mobile Nokia, BenQ- Siemens
Dora İletişim Nokia, SonyEricsson, Motorola, Samsung
Genpa Nokia, SonyEricsson, BenQ-Siemens, Motorola, Samsung
K.V.K SonyEricsson, Nokia, BenQ-Siemens, Samsung, Motorola,
Blackberry
MEP İletişim Motorola, Nokia
Mobiltel Motorola, BenQ-Siemens
Netcell SonyEricsson, Motorola, BenQ-Siemens, Nokia
Sakarya T.S. Nokia, Sagem
Şengüller LG, Nokia, Motorola, BenQ-Siemens, SonyEricsson
Tekofaks Panasonic
Telpa Samsung
Teleses Nokia, Siemens, Sony-Ericsson, Samsung, Motorola, Panasonic,
LG
EkoGroup Nokia, Siemens, Sony-Ericsson, Samsung, Motorola, Panasonic,
LG, Alcatel
Telecity Nokia, Siemens, Sony-Ericsson, Samsung, Motorola, Panasonic,
LG, Alcatel, Pantech
Kaynak: Mobisad
Yukarıdaki tablodan da anlaşılacağı üzere cep telefonu distribütörleri Nokia markalı
ürünlerin yanında Nokia’nın rakibi olan birçok markayı da satışa sunmaktadırlar. 110
Ayrıca raportörlerce cep telefonu pazarında hem distribütörlük hem de perakende
seviyesinde faaliyet gösteren Netcell ve Teleses firmaları ile yapılan görüşmelerde
Nokia’nın şikâyet dilekçesinde bahsedilen davranışlarda bulunmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıdaki bilgiler ışığında şikâyet dilekçesinde yer alan Nokia’nın satış noktaları
üzerinde rakip ürünlerin satışını engellemeye yönelik uygulamalarda bulunduğu
iddiası hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem tesis edilmesine
gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
120
06-51/656-184
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Başvuru konusu hususlar arasında cep telefonu üreticisi Nokia adlı
teşebbüsün uygulamaları dışında kalan konuların 4054 sayılı Kanun
kapsamında değerlendirilemeyeceğine, 130
2. Nokia Corporation’ın satış noktalarına baskı yapmak yoluyla rakip cep telefonu
markalarının satılmasını engellemeye yönelik davranışları hakkında
distribütörlerin ve bayilerin istedikleri markaya ulaşabilmelerinin ve satışa
sunabilmelerinin önünde bir engel bulunmadığının tespit edilmesi sebebiyle
konu hakkında önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy