Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-148 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-43/954-308
Karar Tarihi : 14.07.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan
GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, 10
Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Erdem AYGÜN, Mücteba ALTUN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Kamu İhale Kurumu
Mevlana Bulvarı ( Konya Yolu ) No:186 06520
Balgat / Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN :- Özgün Yapı San. Tic. AŞ. (Özgün)
Mustafa Kemal Mah. 2131. Sok. No:32/8 Çankaya/Ankara
- Elitbay İnşaat Danışmanlık Otomotiv İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. 20
(Elitbay)
Anıt Cad. No:10/12 Tandoğan/Ankara
- Bayburt İnşaat Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. (Bayburt İnşaat)
Işık Sok. No:20 Tandoğan/Ankara
- Sigma İnşaat ve Turizm İşletmeleri Tic. AŞ. (Sigma)
Uğur Mumcu Cad. No:30 Kat:2 Çankaya/Ankara
- Erkut İnşaat Taah. S Tic. Ltd. Şti. (Erkut)
İvedik Cad. 26/4 Yenimahalle/Ankara
- Öz Ada İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Öz Ada)
GMK Bulvarı Kültür Sok. No:1/7 Anıttepe/Ankara 30
- SLN İnşaat Mad. Nak. S Tic. Ltd. Şti. (SLN)
Kazım Karabekir Mah. 2/19. Sok.
No:2 D:1/B Bağcılar/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: İnşaat alanında faaliyet gösteren bazı teşebbüslerin çeşitli
kamu ihalelerinde danışıklı hareket ettikleri iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
– Bayburt İnşaat, Özgün ve Elitbay’ın Bayburt Grup bünyesindeki şirketler
olduğu,
– Bu şirketlerin bazı ihalelere ayrı teklifler sundukları, bazı ihalelere ise diğer 40
bazı firmalarla ortak girişimler kurarak teklif sundukları,
– Bazı ihalelerde Bayburt Gruba ait şirketlerin tekliflerinin üst üste geldiği, bu
durumlarda düşük teklif sahibi grup şirketlerinin ihaleden çekildiği, ihalenin
yüksek teklif veren grup şirketine kaldığı ve bu nedenle kamunun zarara
uğradığı,
11-43/954-308
2
– Bazı ihalelerde ise Bayburt Grup şirketlerinin teklifleri arasına yabancı
tekliflerin girdiği, bu gibi durumlarda Bayburt Grup tarafından kamu
kurumlarındaki yetkililerin desteği ile yabancı teklif sahiplerinin tekliflerinin
geçersiz saydırıldığı ya da ihalenin iptalinin sağlandığı,
_ Böylelikle birinci teklif ile cari teklif arasındaki farkın kamu zararı olacağı 50
ifade edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.2.2011 tarih ve 1415 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 05.04.2011 tarih ve
2011-2-148/İİ-11-359.EA sayılı İlk İnceleme Raporu Kurul’un 21.4.2011 tarihli
toplantısında değerlendirilmiş ve 11-25/482-M sayılı karar ile konu hakkında
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda hazırlanan 05.07.2011 tarih ve 2011-2-148/ÖA-11-359.EA sayılı
Önaraştırma Raporu, 12.07.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-110.02.02/438 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 11-43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır. 60
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; kamu ihalelerinde danışıklı hareket
etme yoluyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin
ihlal edilip edilmediğinin tespiti amacıyla;
Özgün Yapı San. Tic. A.Ş.,
Elitbay İnşaat Danışmanlık Otomotiv İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.,
Bayburt İnşaat Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti.
Sigma İnşaat ve Turizm İşletmeleri Tic. A.Ş.
Erkut İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Öz Ada İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
SLN İnşaat Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. 70
hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması gerektiği ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Söz konusu dosya kapsamında teşebbüslerin kamu kurum ve kuruluşlarının
yaptıkları yapım işleri ihalelerindeki faaliyetleri incelenmiştir. Yol yapımı, bina yapımı,
sosyal tesis yapımı veya altyapı işleri yapımı gibi muhtelif yapım işlerinin konusunu
oluşturduğu ihalelere, benzer nitelikteki teşebbüsler katılabilmektedir. Diğer bir
ifadeyle, mevcut dosyada olduğu gibi yol yapımı işi ihalesine katılabilen bir teşebbüs, 80
bina yapımı ya da hastane yapımı gibi yapım işlerini de yürütebilmektedir.
Bununla birlikte, bazı durumlarda ihalelere katılabilmek için iş deneyimi
istenebilmektedir. Bu nedenle, özellikle büyük yapım işleri için her teşebbüs
kendilerinden beklenen şartlara haiz olmayabilmektedir. Benzer şekilde yol yapımı
gibi kendine özgü yapım işlerine katılamayan ancak bina yapımı faaliyetleri olan
teşebbüsler de bulunabilmektedir.
Dosya kapsamında incelenen teşebbüslerin faaliyet gösterdiği alanlara ilişkin ayrıntılı
ilgili ürün pazarı tespitine gerek duyulmamıştır. Zira önaraştırma sürecinde elde
edilen bilgiler çerçevesinde, incelenen teşebbüslerin tümü çeşitli ihalelerde
birbirlerine rakip olabilen teşebbüslerdir. Dolayısıyla tüm teşebbüsler genel anlamıyla 90
“müteahhitlik hizmetleri” pazarında faaliyet göstermektedir. Bu nedenle, mevcut
dosya kapsamında ilgili ürün pazarının “müteahhitlik hizmetleri” olarak belirlenmesi
gerektiği kanaatine varılmıştır.
11-43/954-308
3
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya kapsamında incelenen teşebbüslerin merkezlerinin çoğu Ankara’dadır. Ancak,
herhangi bir ilde mukim bir teşebbüsün herhangi bir ildeki ihaleye katılması mümkün
olabilmektedir. Nitekim şikayete konu olan ihale Adapazarı ilindeki bir yapım işi için
olmakla beraber Ankara, Elazığ ve İstanbul merkezli teşebbüslerin ihaleye iştirak
edebildiği anlaşılmıştır. Yapım işleri ihalelerinde genel olarak Türkiye’nin her
yerindeki teşebbüsler bulundukları il dışındaki ihalelere katılabilmektedir. Bu nedenle, 100
kesin bir coğrafi pazar tanımı yapılmasına gerek olmasa da dosya kapsamında ilgili
coğrafi pazarın “Türkiye” olarak belirlenmesi kanaati hasıl olmuştur.
I.2. Değerlendirme
İlgili önaraştırmaya konu şikayetin temelinde, hakkında soruşturma açılması istenen
tüzel kişiliklerden Bayburt İnşaat, Elitbay ve Özgün’ün Bayburt Gruba ait olduğu, aynı
ihalelere teklif verdikleri, söz konusu şirketlerin tekliflerinin üst üste geldiği
durumlarda düşük teklif sahibi grup şirketlerinin tekliflerini geri çektiği ya da araya
başka şirketlerin tekliflerinin girmesi durumunda ilgili kamu kurumundaki yetkililerin
desteğiyle söz konusu tekliflerin geçersiz saydırıldığı veya ihalenin iptal edildiği ve bu
yolla kamunun zarara uğratıldığı iddiası yer almıştır. 110
İlk olarak, raportörler aksi görüşte bulunmuş olsalar da, Bayburt Gruba ait
teşebbüslerin tek bir ekonomik bütünlük oluşturduklarının şikayetçi tarafından da
kabul edildiği dikkate alındığında, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlalinin ortaya
çıkması mümkün görünmemiştir. İhalelerde Bayburt Grup bünyesindeki şirketlerin
tekliflerinin arasına başka şirketlerin tekliflerinin girmesi durumunda ilgili kamu
kurumundaki yetkililerin desteğiyle söz konusu tekliflerin geçersiz saydırıldığı veya
ihalenin iptal edildiği iddiasının ise 4054 sayılı Kanun kapsamında ele alınamayacağı
anlaşılmıştır.
İkinci olarak, önaraştırma çerçevesinde yapılan tespitlerden, yukarıda belirtilen üç
şirkete ek olarak, Erkut, Öz Ada, SLN’nin de doğrudan ya da dolaylı olarak 120
(çoğunlukla grup şirketlerinde çalışanların çapraz yöneticilik ya da hissedarlıkları
yoluyla) Bayburt Grup bünyesinde Şentürk Ailesi tarafından kontrol edildiği ve söz
konusu şirketler arasında hissedarların ve yöneticilerin ailesel ve ekonomik
bağlarından kaynaklanan menfaat birliği bulunduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle, söz
konusu tüzel kişiliklerin, 4054 sayılı Kanun bakımından tek bir teşebbüs olarak ele
alınmaları gerektiği kanaatine varılmıştır.1
Üçüncü olarak, Bayburt Grup bünyesinde yer alan tüzel kişiliklerin aynı ekonomik
bütünlük içerisinde olduklarının kabulü durumunda ise, söz konusu gruba ait tüzel
kişiliklerin ve çalışanlarının birbirleri arasındaki eylem ve iletişimlerinin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi anlamında yasaklamaya konu anlaşma ya da uyumlu eylem 130
şeklinde nitelendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Bu noktada, Rapor sonucunda hakkında soruşturma istenen tüzel kişiliklerden
sadece Sigmanın Bayburt Grubun tüzel kişiliklerinden bağımsız olması nedeniyle,
Sigma ile Bayburt Grup arasındaki ilişkilerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
çerçevesinde ele alınabileceği düşünülmüştür. Bununla birlikte; Rapor’da yer verilen
tespitlerden, Sigmanın iki ihalede Bayburt Grup şirketleriyle konsorsiyum halinde
ihalelere teklif verdiği ve Sigmanın önaraştırma muhatabı diğer tüzel kişiliklerle
danışıklı davranış içerisinde olduğuna dair yeterli delilin bulunmadığı anlaşılmıştır.
İhalelere konsorsiyum halinde girilmesi teşebbüsler arasında ihale öncesi yapılan bir
1 Kurul’un bu konudaki içtihadını ve yapılan tartışmaları göstermesi açısından bkz. 21.10.2010 tarih ve
10-66/1402-523 sayılı Ajans Press/Interpress kararı ve 7.2.2008 tarih ve 08-12/130-46 sayılı Gıdasa
kararı.
11-43/954-308
4
anlaşma niteliğinde olup, ancak ilgili piyasadaki rekabet şartlarının, konsorsiyuma 140
ilişkin anlaşma hükümlerinin ve konsorsiyumu oluşturan şirketlerin ilgili piyasadaki
durumlarının 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 5. maddeleri çerçevesinde değerlendirilmesi
neticesinde konu hakkında bir sonuca ulaşılabilecektir. Ayrıca, Sigmanın
önaraştırmanın muhatabı diğer tüzel kişiliklerle danışıklı davranış içerisinde olduğuna
dair yeterli delilin bulunmadığı şeklinde Rapor’da yer verilen tespit de dikkate
alınarak, Bayburt Grup ile Sigma arasındaki ilişkilere yönelik olarak da bir soruşturma
açılmasına neden olacak bulgunun dosyada yer almadığı, dolayısıyla bu yönden de
soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaati hasıl olmuştur.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara 150
yönelik olarak Sigma inşaat ve Turizm işletmeleri Tic. AŞ. bakımından başvurunun
reddine, diğerleri bakımından konunun kapsam dışı olması nedeniyle karar
verilmesine yer olmadığına OYBiRLiĞi ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy