Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-2-116 (Devralma)
Karar Sayısı : 12-35/1003-315
Karar Tarihi : 26.06.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet
İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Hatice YAVUZ, Burak SAĞLAM
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Toshiba TEC Corporation
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. K. Korhan YILDIRIM,
Av. Ceren ÖZKANLI
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: International Business Machines Corporation’ın perakende
mağazacılık çözümleri işinin ve bu işe ilişkin varlıklarının Toshiba TEC Corporation
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 30.05.2012 tarih ve 4575 sayılı yazı ile
giren bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi
ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 13.06.2012 tarih ve 2012-2-
116/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde
herhangi bir sakınca olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Dosya konusu işlem, IBM Corporation (IBM)’ın, “Perakende Mağazacılık Çözümleri”
(Retail Store Solutions–RSS) işinin ve IBM iştiraklerinin bu işi yürütürken kullandıkları
varlıkların (ekipmanlar, envanter, müşteri bilgileri, fikri mülkiyet ve personel) tamamının
kontrolünün, Toshiba TEC Corporation (TEC) tarafından devralınmasına ilişkindir.
(5) Taraflar arasında imzalanan “Varlık Alım Sözleşmesi”ne göre;
Japonya’da Holdco unvanlı bir holding şirketi ile Holdco’nun tamamına sahip olduğu
ve dünyanın çeşitli ülkelerinde faaliyet gösterecek diğer şirketler (Holdco ile beraber
Newco Entities adlı bir firma da) kurulacaktır.
İşlemin kapanışının ardından Holdco’nun sermayesinin %(…..)’ine TEC, %(…..)’una
IBM sahip olacaktır. IBM’in malikliği, oy hakkı tanımayan imtiyazlı hissedarlık şeklinde
belirlenmiştir. IBM’in Holdco veya TEC’in faaliyetleri ve ticari kararları üzerinde kontrol
hakkı veya etkisi olmayacaktır. Ayrıca IBM’in, Holdco ve TEC’in yönetim kurulu veya
üst yönetiminin üyelerini atayacak herhangi bir hakkı olmayacağı gibi, IBM, Holdco
veya TEC’in stratejik işleri veya ticari kararları üzerinde herhangi bir veto hakkına da
sahip olmayacaktır.
Newco Entities, IBM’in perakende mağazacılık çözümleri işine ilişkin ilgili ülkelerdeki
varlıklarını ve borçlarını devralacaktır. Bu işlemin istisnasını ise Holdco’nun, IBM’in
12-35/1003-315
2/3
Türkiye’deki iştiraki olan POS Perakende Otomasyon Sistemleri Tic. ve San. A.Ş.’nin
(POS TR) ve İtalya’daki iştiraki Store Systems Solutions S.r.l.’nin bünyesinde bulunan
hisseleri devralması oluşturmaktadır.
(6) Yukarıda yer alan bilgiler çerçevesinde, bildirim konusu işlemin dünya çapında
gerçekleştirildiği ve anılan işlem sonucunda IBM’in RSS sistemleri işinin ve bu işe ilişkin
varlıkların kontrolünün TEC’e geçeceği anlaşılmaktadır. İşlemin Türkiye’deki şekli ise, bir
aşama daha ileri giderek, IBM’in Türkiye’deki iştiraki olan POS TR’nin hisselerinin de,
TEC’in kontrolü altında olacak şekilde Holdco tarafından devralınmasını içermektedir.
Dolayısıyla kontrol devri içeren işlemin, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5(1) maddesi kapsamında
bir devralma olduğu anlaşılmıştır.
(7) İşlem taraflarının cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve
(b) bendinde öngörülmüş olan eşikleri aşması nedeniyle anılan devralma işlemi söz
konusu Tebliğ’e göre izne tabidir.
(8) Anılan işlem çerçevesinde etkilenen pazarların tespitinde, IBM’in Türkiye’de perakende
mağazacılık çözümleri işine ilişkin faaliyetleri ile TEC’in Türkiye’de ve dünyadaki
faaliyetleri arasında yatay veya dikey bir ilişki olup olmadığı incelenmiştir.
(9) Dosya kapsamında, IBM’in devre konu perakende mağazacılık çözümleri işinin dünya
çapında TEC’in perakende çözümleriyle rekabet eden ürünler sunduğu ancak, TEC’in
faaliyet gösterdiği alanlardan ofis çözümleri, tedarik zinciri çözümleri ve mürekkep
başlıkları alanlarında ürün veya hizmet sunmadığı, ayrıca perakende çözümleri alanında,
TEC’in dijital imza ve elektronik yazarkasa işiyle de herhangi bir örtüşme yaşanmadığı
belirtilmektedir. Bununla birlikte, TEC’in Türkiye’de sadece çok düşük seviyede multi-
fonksiyonel cihaz (MFP- yazıcı) satışı bulunduğu, fakat bu ürünlerin perakende
mağazacılık sektörüyle bir ilgisi olmadığı vurgulanmaktadır. Ayrıca, TEC’in perakende
mağazacılık çözümleri alanında Türkiye’de herhangi bir satışının bulunmaması nedeniyle
IBM’in devre konu işi tarafından Türkiye’de yürütülen faaliyetler ile TEC’in Türkiye’deki
faaliyetleri arasında herhangi bir yatay ya da dikey örtüşmenin söz konusu olmadığı ifade
edilmektedir.
(10) Yukarıda yer alan açıklamalardan bildirim konusu işlem açısından tarafların Türkiye’deki
faaliyetleri arasında herhangi bir örtüşmenin bulunmadığı, bununla birlikte IBM’in
Türkiye’deki perakende mağazacılık çözümlerine ilişkin faaliyetlerinin, TEC’in dünya
çapında perakende çözümleri alanında yürüttüğü faaliyetler (dijital imza ve elektronik
yazar kasa işi hariç olmak üzere) ile çakıştığı anlaşılmaktadır.
(11) Dosya mevcudu bilgilere göre, perakende mağazacılık çözümleri işi temel olarak satış
noktası sistemi (POS sistemi), self servis sistemler, POS yazıcıları ve perakende
mağazacılık çözümleri hizmetlerinden oluşmakta ve bu hizmetler ise aşağıdaki gibi
tanımlanmaktadır:
- POS sistemleri, perakendeci tarafından yapılan satış işlemlerinde kullanılan,
donanım ve yazılım bileşiminden oluşan, bilgisayar-temelli, LAN iletişim imkanı olan
bir terminaldir. Genellikle iki özel şekilde üretilmektedirler: Bağımsız üniteler (ayrı bir
ekrana bağlantılı CPU) veya kombine üniteler (bir ünite içerisinde ekranla kombine
edilmiş CPU). Bir dokunmatik ekran ya da klavye arayüzü içerirler. POS sistemleri
genelde, fatura yazıcıları, barkod tarayıcıları, yazarkasa ve kredi kartı okuyucuları
gibi yan hizmet cihazlarının yanı sıra tümleşik yazılım uygulamalarıyla birlikte
satılmaktadır.
- Tezgahtarsız ödeme noktası olarak tarif edilebilecek self servis sistemler, POS
sistemlerinin bir kategorisini oluşturmaktadır. Müşterinin doğrudan bilgi edinmek
veya satış işlemini gerçekleştirmek için kullanabileceği etkileşimli, bağımsız çok-
ortamlı sistemlerdir.
12-35/1003-315
3/3
- POS yazıcıları: POS sistemlerine entegre edilmiş tarayıcılar, ekranlar, klavyeler ve
yazarkasa çekmeceleri gibi yan hizmet cihazları olarak tanımlanmaktadır.
- Perakende mağazacılık çözümleri hizmetleri: Sistemin kurulumu, onarımı, yazılım
güncellemeleri, bakım ve teknik destek gibi hizmetler, bu bağlamda imzalanmış
hizmet sözleşmeleri ve bu alanlardan elde edilen gelirler bu başlık altında ele
alınmaktadır.
(12) Dosya mevcudu bilgilere göre, perakende mağazacılık çözümleri kapsamında sunulan
yukarıdaki hizmetlerin bir bütün olduğu, farklı donanım-yazılım özelliklerine ve kapasiteye
sahip olmakla birlikte tüm RSS sistemlerinin, perakendecilerin, çabuk ve etkin bir şekilde
satış işlemini gerçekleştirmelerini, söz konusu satışların kayıt ve verilerini tutmalarını,
müşteri memnuniyeti ve sadakat programları uygulayabilmelerini ve satış işleminin diğer
bilişim sistemleri ile bütünleşik gerçekleştirilmesini mümkün kılmak üzere tasarlandığı
ifade edilmektedir.
(13) Mevcut dosya özelinde, başvuru konusu işlem taraflarının Türkiye’deki faaliyetlerinin
örtüşmemesi nedeniyle kesin bir ilgili pazar tanımı yapılmasının dosya sonucuna etki
etmeyeceği anlaşılmakla birlikte, en geniş anlamda etkilenen pazarın “perakende
mağazacılık çözümleri sistemleri pazarı” olduğu varsayılmıştır.
(14) Söz konusu segmentte IBM’in yaklaşık pazar payının %(…..) olduğu belirtilmiştir. Ancak
devralan tarafın, ilgili pazarda Türkiye’de herhangi bir faaliyeti bulunmaması nedeniyle
dosya konusu devralma işlemi sonucunda ilgili pazarda hâkim durum yaratılmasının veya
mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(15) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tâbi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy