Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-26 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-34/541-193
Karar Tarihi : 6.5.2010
A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa Ateş, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Ali ARIÖZ, Özgür Can ÖZBEK, Mücteba ALTUN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Detaş Beton Sanayi A.Ş.
Eyüp Sultan Mahallesi, Yanyol Lale Sokak, No: 4
81470 Samandıra / İstanbul
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Nuh Çimento A.Ş.
Akyar Mevkii, Hereke / Kocaeli
E. DOSYA KONUSU: Nuh Çimento Sanayi A.Ş.’nin, Detaş Beton Sanayi A.Ş.’nin
çimento taleplerini karşılamayarak 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal
ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Detaş Beton Sanayi A.Ş. (Detaş)’nin Nuh
Çimento Sanayi A.Ş. (Nuh Çimento)’den çeşitli tarihlerde çimento talebinde
bulunduğu, fakat Nuh Çimento’nun bu talepleri karşılamadığı, bu bağlamda çimento
sektöründe hâkim durumda bulunan Nuh Çimento’nun kendi grup firmalarının 30
çimento taleplerini karşılayıp Detaş’ın taleplerini karşılamamasının 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında hâkim durumun kötüye kullanılması fiilini
oluşturduğu iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.1.2010 tarih ve 102 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 27.1.2010 tarih ve 2010-2-26/İİ-10-AA sayılı İlk İnceleme
Raporu 28.1.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-110/42 sayılı Başkanlık Önergesi ile
4.2.2010 tarih ve 10-13 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek, dosya konusu iddia ile
ilgili olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
Yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 3.5.2010 tarih ve 2010-2-26/ÖA-10-321.AA
sayılı Önaraştırma Raporu 4.5.2010 tarih, REK.0.06.00.00-110/215 sayılı Başkanlık 40
Önergesi ile 10-34 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuruya konu olan Nuh Çimento
hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmektedir.
10-34/541-193
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf: Nuh Çimento1
Merkezi İstanbul’da olan ve Kocaeli Hereke’de fabrikası bulunan Nuh Çimento’nun 50
üretim kapasitesi 4.400.000 ton/yıl klinker 5.816.940 ton/yıl çimentodur. Bunun yanı
sıra bağlı ortaklıkları vasıtasıyla hazır beton, mıcır, kireç, gazbeton ve elektrik üretimi;
taşınmaz mal yapımı, alım ve satımı, hammadde çıkarımı, nakliyesi, gemi acentalığı,
ithalat, ihracat, finansal destek ve elektrik pazarlama faaliyetlerinde bulunmaktadır.
Ayrıca çimento üretimi ve pazarlanması konusunda faaliyet gösteren iştirakleri
bulunmaktadır. Nuh Çimento’nun ortaklık yapısı Tablo 1’de görüldüğü gibidir.
Tablo 1: Nuh Çimento’nun ortaklık yapısı
Hissedar Yüzde (%)
Nuh Ticaret ve Sanayi A.Ş 43,17
Partaş Tekstil İnş. San. ve Tic. A.Ş. 15,86
Diğer 40,97
I.2. İlgili Pazar
İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 2.1.2. maddesi “…Ancak inceleme 60
konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları
çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar
açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.”
hükmünü içermektedir. Bu doğrultuda, dosya konusu işlem açısından değerlendirme
yapılmış, bunun ötesinde herhangi bir pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
I.3. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgiler
Önaraştırma sürecinde başvuru dilekçesinde dile getirilen iddiaları netleştirmek üzere
5.4.2010 tarihinde, raportörlerce Detaş yetkilileriyle telefon görüşmesi yapılmıştır.
Söz konusu telefon görüşmesinde, Detaş yetkilisi, yakınlığı dolayısıyla çimento
ihtiyaçlarını Nuh Çimento’dan karşılamalarının ulaşım maliyetlerini azaltacağı bu 70
nedenle kendileri için avantajlı olduğunu, ancak Nuh Çimento’nun kendilerine ürün
sağlamadığını ifade etmiştir. Bununla beraber, yetkili, çimento girdilerini Akçansa
Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.’den temin ederek faaliyetlerini devam ettirdiklerini ve
uzun yıllardır Nuh Çimento’yla hiç çalışmadıklarını dile getirmiştir.
I.4. Değerlendirme
Hâkim durumdaki bir teşebbüs, tekelleşme amacı olmaması durumunda, kimlerle iş
yapacağını özgürce seçme hakkına sahiptir. Bu durum Anayasa’nın 48. maddesinde
yer alan sözleşme hürriyetine ilişkin hükümle de korunmaktadır. Hâkim durumdaki bir
teşebbüsün sözleşme hürriyetinin kısıtlanarak sözleşme yapma zorunluluğu
getirilebilmesi için, sözleşme konusu mal ya da hizmetin zorunlu (vazgeçilmez 80
olması), ret eyleminin alt pazarda rekabeti ortadan kaldırabilecek nitelikte olması ve
ret eylemi için objektif bir gerekçenin bulunmaması kriterlerinin söz konusu olması,
bir başka deyişle teşebbüsün sözleşme yapmayı reddetmesinin rakiplerini dışlayarak
tekelleşmesine katkı sağlaması ve bundan başka da bir ekonomik anlamının
olmaması gerekmektedir.
1 Bu bölümün oluşturulmasında, Nuh Çimento’nun web sitesinin “Genel” başlıklı sayfasından faydalanılmıştır.
.
10-34/541-193
3
Başvuru konusu, rekabet hukuku çerçevesinde ancak ‘mal vermeyi reddetme’ veya
‘anlaşmaya yapmayı reddetme’ eyleminin koşullarının gerçekleştiğinin ortaya
konulması halinde 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde ihlal olarak
değerlendirilebilir. Bunun için gerekli koşulların oluşup oluşmadığı aşağıda
değerlendirilmektedir. Avrupa Birliği rekabet hukuku uygulamalarında, pazarda hâkim 90
durumda olan bir işletmenin satış yapmayı reddetmesi ya da satıştan kaçınması,
pazarda rekabeti azaltmak ya da tümüyle ortadan kaldırmak amacına yönelik olduğu
veya bu etkiyi haiz olduğu ölçüde yasaklanmıştır. Buna paralel olarak, Rekabet
Kurulu daha önceki kararlarında mal vermeyi reddetme eyleminin 4054 sayılı Kanun
kapsamında değerlendirmesinde:
“Mal vermeyi reddeden teşebbüsün hâkim durumda olması
Hâkim durumdaki teşebbüsün uzun süre mal vermekte olduğu müşterisine mal
vermeyi reddetmesi ve mal vermeyi kesmenin objektif gerekçelere
dayanmaması
Teşebbüsün bazı müşterilere mal satarken bazılarına ürün vermeyi 100
reddetmesi,
Mal vermeyi kesmesinin rekabeti kısıtlayıcı amacı olup olmaması”
gibi kriterleri değerlendirmiştir. Mal vermeyi reddetme eyleminin hâkim durumun
kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi için ilgili piyasadaki rekabetin
azalmasının amaçlanması gerekmektedir.
Dosya konusu olayda, mal vermeyi reddetme davaları bakımından nihai öneme sahip
zorunluluk kriterinin sağlanmadığı sonucuna varılmıştır. Nitekim Detaş’ın başvuru
öncesinde de Nuh Çimento’dan ürün temin etmediği Detaş yetkilisince ifade
edilmiştir. Başvuru sahibi tarafından ortaya konan ulaşım maliyetlerini azaltmak
suretiyle daha avantajlı bir iş modeli kurabilme gerekçesi, son derece hassas bir 110
karar olan sözleşme yapma yükümlülüğü getirilmesi için gerekli olan hukuki standardı
karşılamamaktadır. Detaş’ın çimento ihtiyacını karşılayabildiği ve faaliyetlerine
devam ettiği göz önüne alındığında, çimento üretimi ve sunumunun zorunlu unsur
olmadığı tespit edilmiş ve yapılan inceleme neticesinde sonuç olarak, Nuh
Çimento’nun hâkim durumunu kötüye kullanmak yoluyla 4054 sayılı Kanun’u ihlal
etmediği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 120
Full & Egal Universal Law Academy