Nzapali / Hollanda – 6107/07
17.11.2015 tarihli Karar [III. Bölüm]
Olaylar –Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin vatandaşı ve askeriyenin eski üst düzey mensubu olan başvuran, Mobutu rejiminin 1997 yılında devrilmesinden sonra söz konusu dönemde Zaire olan bölgeden kaçmıştır. Başvuran ve aile üyeleri Hollanda’da sığınma talebinde bulunmuş ancak başvuru, başvuranın Zaire’den işkenceden suçlu bulunduğu gerekçesiyle, değiştirilmiş şekliyle1951 tarihli Cenevre Mültecilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme’nin 1F maddesi uyarınca reddedilmiştir. Bununla birlikte, Hollandalı yetkililerin, başvuranın ülkeye iade edilmesi durumunda gerçek bir kötü muamele riskiyle karşı karşıya kalacağını kabul etmeleri nedeniyle, başvuran sınır dışı edilmemiştir. Başvuran, 2004 yılının Nisan ayında, bir Hollanda Mahkemesi tarafından işkence suçundan mahkûm edilmiş ve 2004 yılının Eylül ayında Göç ve Uyum Bakanı, kamu düzeni gerekçesiyle ülkeye giriş yasağı düzenlemiştir. Başvuran, cezasının infazı sonrasında Hollanda’da kalmıştır. Başvuran daha sonra tekrar yakalanarak Ceza Kanununun 197. maddesi uyarınca, ülkeye giriş yasağına konu olduğunu bilmesine rağmen Hollanda’da bulunduğu gerekçesiyle mahkûm edilmiştir. Başvurana iki ay hapis cezası verilerek cezası ertelenmiştir. Dava Yüksek Mahkeme tarafından Temyiz Mahkemesine gönderildikten sonra, söz konusu mahkeme, mahkûmiyet kararının ve cezanın onanmasının gerekçesi olarak, başvuranın ülkeyi terk etmek için gerekli çabayı göstermemesi nedeniyle, Hollanda’da bulunmakta kusurlu olduğunu belirtmiştir. Başvuran 2008 yılında Belçika’da oturma izni almıştır.
Başvuran, Mahkeme önünde yürütülen yargılamalarda, diğerlerine ilaveten, başka bir ülkeye gidemeyeceği bir durumda sadece Hollanda’da bulunmak suretiyle bir suç işlemesine neden olan ülkeye giriş yasağına maruz bırakılmasının, Sözleşme’nin 3. maddesine aykırı olarak insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele veya ceza teşkil ettiği hususunda şikâyette bulunmuştur.
Hukuki Değerlendirme – Menşe ülkeye iade edilemeyen bir kişinin ülkeye giriş yasağına tabi tutulması, söz konusu kişinin giriş yasağına aykırı olarak ilgili ülkede kalmaya devam etmesi bu kişiyi ceza soruşturmasına veya mahkûmiyete maruz bıraksa bile, tek başına 3. maddeye aykırı muamele veya ceza teşkil etmez. Ancak, ülkeye giriş yasağı bulunan bir kişi hakkında birden çok ceza davası açılması halinde veya bu kişinin kendisini kabul etmeye hazır üçüncü bir ülke bulmak için makul çaba harcamasına rağmen sonu gelmeyen kovuşturmalarla ve adli hükümlerle karşı karşıya kalma riskinin devam etmesi ve bu tür bir çıkmazı engellemek bakımından çaresiz olması halinde, 3. madde kapsamında bir sorun ortaya çıkabilir.
Başvuranın ülkeye giriş yasağına tabi tutulduğu 2004 yılının Eylül ayı ile Belçika’ya yerleştiği 2008 yılı arasında, başvuran hakkında tek bir ceza davası açılmıştır. Başvuranın ülkeye giriş yasağına tabi tutulurken Hollanda’da bulunmaktan mahkûm edilmesine rağmen, cezası ertelenmiştir. Ulusal mahkemelerin gerekçesinde; başvuranın içinde bulunduğu zor durum nedeniyle ertelenmiş ceza uygulandığı ve Hollanda’yı terk etme yükümlülüğünü yerine getirmek üzere çaba harcasaydı cezai anlamda sorumlu bulunmayacağı güçlü bir şekilde ortaya konmuştur. Dolayısıyla, başvuranın durumu dikkate alındığında, başvuranın ceza yargılamalarının sonucunu etkileyecek bir konumda bulunduğu anlaşılmıştır.
Dolayısıyla dava konusu muamele, 3. madde kapsamında gerekli zorluk seviyesine ulaşmamıştır.
Sonuç: kabul edilemez (açıkça dayanaktan yoksun).
Full & Egal Universal Law Academy