Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-150
Karar Sayısı : 07-79/988-383 (Devralma)
Karar Tarihi : 18.10.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Ekrem KALKAN, Ümit Nevruz ÖZDEMİR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Luxottica Group S.p.A.
Temsilcileri: Av. Seçil ABALI, Av. Selim LEVİ
Barbaros Bulvarı, Morbasan Sok. Cerrahoğlu Binası,
Balmumcu 34349 Beşiktaş/İstanbul 20
D. TARAFLAR : - Luxottica Group S.p.A.
Temsilcileri: Av. Seçil ABALI, Av. Selim LEVİ
Barbaros Bulvarı, Morbasan Sok. Cerrahoğlu Binası,
Balmumcu 34349 Beşiktaş/İstanbul
- Oakley, Inc.
One Icon Foothill Ranch, Kaliforniya, 92610, ABD
E. DOSYA KONUSU : Oakley Inc.’in (Oakley) hisselerinin tamamının Luxottica
Group S.p.A. (Luxottica) tarafından devralması işlemine izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 13.8.2007 tarih ve 5467sayı ile giren ve
eksiklikleri 3.10.2007 tarihinde tamamlanan başvuru üzerine, 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ (1997/1 sayılı Tebliğ) çerçevesinde düzenlenen
5.10.2007 tarih, 2007-2-150/Öİ-07-EK sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
10.10.2007 tarih ve REK.0.06.00.00-120/297 sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul
gündemine alınarak 07-79 sayılı Kurul toplantısında karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Luxottica’nın tamamına sahip olduğu bağlı ortaklığı Norma Acquisition Corp.
(Norma) aracılığıyla Oakley’in hisselerinin tamamını satın alması işleminin ilgili 40
pazarlarda 4054 sayılı Kanun kapsamında, bir hâkim durum yaratmaya veya
mevcut bir hâkim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucu doğurmayacağı, işleme izin verilmesinde bir
sakınca bulunmadığı,
- Devir sözleşmelerinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerinin devralma
işleminin gerçekleşmesinde doğrudan ilgili ve gerekli olan yan sınırlamalar
olarak kabul edilebileceği
ifade edilmiştir.
07-79/988-383
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar 50
H.1.1. Luxottica Group S.p.A.
Merkezi Milano’da bulunan Luxottica, numaralı gözlük ile güneş gözlüğü çerçeve
tasarımı, üretimi, toptan ve perakende satışı alanlarında faaliyet göstermektedir.
Luxottica’nın gözlük marka portföyünde, kendi markaları olan Arnette, Killer Loop,
Luxottica, Persol, Ray Ban Revo, Steroflex ve Vogue markalarının yanı sıra lisans
altında sattığı Adrienne Vittadini, Anne Klein, Brooks Brothers, Bvlgari, Burberry,
Byblos, Chanel, Dolce & Gabbana, DKNY, Donna Karan, Genny, Miu Miu, Polo
Ralph Lauren, Prada, Salvatore Ferragamo, Tiffany & Co. ve Versace markaları
bulunmaktadır. Bunun dışında, Luxottica, Kuzey Amerika’da LensCrafters and Pearle
Vision; Asya-Pasifik’te OPSM ve Laubman & Pank ve dünya çapında da Sunglass 60
Hut gibi perakende marklararın kullanım hakkına sahiptir.
Halka açık bir şirket olan Luxottica’nın hisseleri New York ve Milano borsalarında
işlem görmektedir. 30.6.2007 tarihi itibarıyla, Luxottica’nın hissedarlık yapısı
aşağıdaki gibidir:
Tablo1: Luxottica Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar %
Delfin S.a.r.l. 68,17
Deutsche Bank Trust Company Americas 9,72
Giorgio Armani 4,92
Halka Açık ve Diğer 17,19
Toplam 100
Luxottica Türkiye’de bağlı ortaklığı olan Luxottica Gözlük Endüstri ve Ticaret A. Ş.
(Luxottica Türkiye) aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Luxottica Türkiye’nin ortaklık
yapısı ise şöyledir:
Tablo 2: Luxottica Türkiye Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar %
Luxottica Group S.p.A. 64,84
New Age Overseas 27,31
Avram Berti Alaluf 2,17
İzak Alaluf 2,00
Jak Alaluf 2,17
Rozeta Alaluf 1,34
Simom Sara Alaluf 0,17
Toplam 100
Luxottica , 2006 yılında dünya genelinde (……………) Avro (yaklaşık ………….. YTL) 70
ciro elde etmiştir. Bu cironun (…………..) Avro (Yaklaşık ……………. YTL) tutarındaki
kısmı Türkiye’de elde edilmiştir.
H.1.2. Oakley, Inc.
ABD’de yerleşik bir firma olan Oakley, ileri teknolojili güneş gözlüğü, numaralı gözlük,
sualtı gözlüğü ve gözlükle birlikte kullanılan elektronik aksesuarların tasarımı,
geliştirilmesi, üretimi ve dağıtımı alanlarında faaliyet göstermektedir.
Oakley, kendi markaları olan Oakley, Dragon, Eye Safety Systems, Mosley Tribes,
Oliver Proples’in dışında lisanlı markalar olan Fox Racing, Paul Smith markalarının
07-79/988-383
3
satışını gerçekleştirmektedir. Bunun dışında, Oakley giysi ayakkabı, saat ve
aksesuar üretimi de gerçekleştirmektedir. 80
Hisseleri New York Borsası’nda işlem gören Oakley’in hissedarlık yapısı aşağıdaki
tablodaki gibidir:
Tablo 3: Oakley Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar %
Jim Jannard 64
Oppenheimerfunds 5
Fidelity Management & Research 4,5
IronBridge Capital Management, L.P. 2,3
Halka Açık ve Diğer 24,2
Toplam 100
Türkiye’de doğrudan faaliyet göstermeyen Oakley, ürünlerini Turkuaz Ltd. Şti adlı
distribütör firma aracılığıyla perakendecilere ulaştırmaktadır.
Oakley’in 2006 yılı dünya çapı cirosu (…………….) ABD Dolarıdır (yaklaşık
……………. YTL). Bu rakamın (………….) ABD Dolarlık bölümü (yaklaşık
…………….. YTL)Türkiye’de elde edilmiştir.
H.2. İşlemin Kapsamı
Bildirimin konusunu Luxottica’nın bağlı ortaklığı Norma aracılığıyla Oakley’in 90
hisselerinin tamamını satın alması oluşturmaktadır. Buna göre, Norma, Oakley ile
birleşecek, işlemin gerçekleşmesinden sonra Norma’nın varlığına son verilecek ve
Oakley faaliyetlerine Luxottica’nın bağlı kuruluşu olarak devam edecektir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
İşlemin tarafları olan teşebbüslerin numaralı (optik) gözlük ile güneş gözlüğü çerçeve
tasarımı, üretimi ve satışı alanlarında faaliyet gösterdikleri anlaşılmaktadır. Oakley’in,
bu faaliyetlerin yanı sıra sualtı gözlüğü ve gözlükle birlikte kullanılan elektronik
aksesuarların tasarımı, geliştirilmesi, üretimi ve dağıtımı alanlarında da faaliyet
göstermektedir. 100
Dosya konusu işlem bakımından, ürünlerin kullanım amaçları, nitelikleri ve tüketici
tercihleri dikkate alındığında, tüketici açısından farklı amaçlara hitap etmeleri
nedeniyle ilgili ürün pazarının “güneş gözlüğü pazarı” ve “optik gözlük pazarı” olarak
iki ayrı pazar şeklinde belirlenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Türkiye sınırları içerisinde ilgili ürünler bakımından rekabet şartlarının farklılaşmasına
neden olacak bir unsur bulunmaması nedeniyle, ilgili coğrafi pazarın “Türkiye
Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.4. DEĞERLENDİRME
H.4.1. İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme 110
Bildirilen işlem yoluyla Oakley’in kontrolünün değişecek olması nedeniyle işlem,
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi çerçevesinde bir “devralma” işlemidir.
07-79/988-383
4
H.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Bakımından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde “Bu tebliğin 2.
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin,
ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirası’nı [yirmi beş milyon Yeni Türk Lirası] aşması
halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur. ” hükmü yer almaktadır. 120
Luxottica ve Oakley’in pazar paylarının hesaplanması için teşebbüsler tarafından
gerçekleştirilen satış rakamları ithalat ve üretim rakamları toplamına bölünmüştür.
Buna göre, Luxottica’nın güzeş gözlüğü pazarındaki payı % (…), optik gözlük
pazarındaki payı % (….); Oakley’in güneş gözlüğü pazarındaki payı % (…) olarak
ortaya çıkmıştır.
Bildirim formunda, Luxottica’nın güneş gözlüğü pazarında miktar bazında %17,03,
ciro bazında (….); optik gözlük pazarında ise miktar bazında (…), ciro bazında (….)
pazar payı bulunduğu belirtilmektedir. Oakley’in ise her iki pazarda da hem miktar
hem de ciro bazında % (…)’den daha az bir pazar payına sahip olduğu ifade
edilmektedir. 130
Görüldüğü üzere, incelemeler sonucunda ulaşılan pazar payı rakamları ile bildirilen
pazar payı rakamları arasında uyumsuzluk bulunmaktadır. İhtiyatlı davranarak
bildirim formundaki rakamların dikkate alınması durumunda bile işlemin yalnızca
güneş gözlüğü pazarında Tebliğ’le belirlenen ciro eşiğini aştığı görülmektedir.
Öte yandan, Luxottica’nın 2006 yılında güneş gözlüğü pazarında (…………) YTL,
optik gözlük pazarında ise (…………) YTL ciro elde ettiği anlaşılmaktadır. Türkiye’de
Oakley’in 2006 yılı cirosu ise yaklaşık (…………) YTL olarak gerçekleşmiştir.
Oakley’in bu cironun tamamını güneş gözlüğü pazarında elde ettiği anlaşılmaktadır.
Ciro rakamları dikkate alındığında, yine yalnızca güneş gözlüğü pazarında Tebliğ’le
belirlenen eşiğin aşıldığı ve dosya konusu işlemin anılan pazar bakımından Rekabet 140
Kurulu’ndan izin alınması gereken bir işlem olduğu anlaşılmaktadır.
H.4.3. İşlemin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, hâkim durum yaratarak ya da mevcut bir hâkim
durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir.
Güneş gözlüğü pazarında hâlihazırda en büyük pazar payına sahip teşebbüs olan
Luxottica’nın pazar payının, en ihtiyatlı yaklaşımda bile, yaklaşık % (…) olduğu
görülmektedir. Gerek bildirim formunda yer alan gerekse yapılan incelemeler
sonucunda elde edilen bilgilerden güneş gözlüğü pazarında birbirine yakın pazar
payına sahip çok sayıda firmanın faaliyette bulunduğu ve pazardaki yoğunlaşmanın 150
çok düşük olduğu anlaşılmaktadır. Bu denli düşük yoğunlaşmanın bulunduğu bir
pazarda devralınan Oakley’in pazar payının da yaklaşık % (…) olduğu dikkate
alındığında dosya konusu devralma işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen şekilde hâkim durum yaratarak veya mevcut bir hâkim durumu
güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltmayacağı kanaatine
varılmıştır.
07-79/988-383
5
H.4.4. Yan Sınırlamalar
Bildirim konusu işlemle birlikte taraflar arasında bir “Rekabet Etmeme Anlaşması”
düzenlenmektedir. Buna göre, Oakley’in kurucusu ve üst yöneticisi olan James H.
Jannard, dosya konusu işlemin kapanışının ardından beş yıl boyunca 160
- Luxottica’nın ve bağlı ortaklıklarının bulunduğu ve anlaşmada tanımlanan “İş
Alanı”nda doğrudan veya dolaylı olarak herhangi bir şekilde bu firmalara rakip
olmayacak,
- Luxottica ve iştiraklerinin çalışanlarını, müşterilerini ve tedarikçilerini elinden
almaya çalışmayacak ve
- Oakley’in kurucusu olarak anılmaya, ofisini kullanmaya ve mevcut kişisel
yardımcısını bulundurmaya devam edecektir.
Yan sınırlamalar değerlendirilirken, sınırlamaların doğrudan işlemle ilgili ve gerekli
olmasına, sadece yoğunlaşmanın tarafları açısından sınırlayıcı hükümler içermesine
ve orantılı olmasına dikkat edilmelidir. 170
Yoğunlaşma ile Doğrudan İlgili Olma ve Gerekli Olma: Bir sınırlamanın yoğunlaşma
ile doğrudan ilgili olması onun ana işlemle ekonomik olarak ilgili olmasına ve
yoğunlaşma sonucu değişen firma yapısına sorunsuz bir geçişin sağlanmasına
yönelik olmasına bağlıdır. Gereklilik ise sınırlamalar olmadan yoğunlaşmanın
gerçekleştirilebilmesinin olanaklı olmamasını ya da ancak daha yüksek maliyetlerle,
daha uzun bir zamanda, daha belirsiz bir ortamda gerçekleştirebilmesinin olanaklı
olmasını ve sınırlamaların el değiştiren varlığın değerinin korunmasına yönelik
olmasını ifade etmektedir. İlgili pazarda tasarımın önemi ve Oakley’in kurucusu
James H. Jannard’ın şirkete olan en temel katkısının tasarımda olduğu
anlaşıldığından James H. Jannard’a yönelik getirilen rekabet etmeme 180
yükümlülüğünün yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olduğu anlaşılmaktadır.
Sadece Taraflar Açısından Kısıtlayıcı Olma: Rekabet etmeme yükümlülüğün sadece
Oakley’in kurucusuna getirildiği ve üçüncü kişilerin ticari faaliyetlerini sınırlayıcı bir
yönü bulunmadığı dikkate alındığında bu kıstasın karşıladığı sonucuna varılmıştır.
Orantılılık: Rekabet yasağının yan sınırlama olarak kabul edilmesinde yalnızca
kısıtlamanın niteliğinin değil, aynı zamanda kapsamının ve süresinin de işlemin
yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla sınırlanmış olup olmadığının
değerlendirilmesi gerekmektedir. Kısıtlamaların kapsamının sadece Oakley’in
kurucusuyla sınırlı olmak üzere çok dar belirlendiği dikkate alındığında, işlemin
niteliği ve işlemden beklenen ekonomik getirinin sağlanması bakımından 190
kısıtlamaların nitelik olarak orantılı olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, anılan
kısıtlamalar beş yıllık bir süre için belirlenmiştir. Bildirim formu ve eklerinden, işlemin
know-how devri içerdiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, kısıtlamaların yöneldiği James H.
Jannard’ın, Oakley markasının yaratıcısı olduğu, işlemin yurtdışında gerçekleştiği ve
Türkiye pazarına olan etkisinin sınırlı olduğu dikkate alındığında getirilen beş yıllık
rekabet etmeme yükümlülüğünün orantılılık ilkesi ile uyumlu olduğu kanaatine
varılmıştır.
Dolayısıyla, “Rekabet Etmeme Anlaşması” ile getirilen beş yıllık rekabet etmeme
koşulunun makul olduğu ve yan sınırlama olarak kabul edilebileceğine karar
verilmiştir. 200
07-79/988-383
6
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan izin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna, ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte
hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin
ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu 210
olmadığına,
2. Devir Sözleşmesi’nde yer alan yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerinin yan
sınırlama sayılarak bildirim konusu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy