AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 26293/11 ve 30248/12
Fethi OKTAY / TÜRKİYE
ve Bülent ÖZÇAN / TÜRKİYE
Başkan,
Julia Laffranque,
Yargıçlar,
Işıl Karakaş,
Nebojša Vučinić,
Valeriu Griţco,
Jon Fridrik Kjølbro,
Stéphanie Mourou-Vikström,
Georges Ravarani,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdürü Stanley Naismith’in katılımıyla,
17 Ocak 2017 tarihinde Daire halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), yukarıda belirtilen ve sırasıyla 4 Nisan 2011 ve 25 Nisan 2012 tarihlerinde yapılan başvuruları göz önünde bulundurarak, yapılan müzakereler sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir.
OLAYLAR VE OLGULAR
1. Başvuranlar her ikisi de 1968 doğumlu Türk vatandaşlarıdır. Mevcut başvuruların yapıldığı tarihte birinci başvuran Fethi Oktay Bolu F tipi cezaevinde, ikinci başvuran Bülent Özçan ise Kırıkkale F tipi cezaevinde tutulmaktaydı.
A. Davanın Koşulları
2. Dava konusu olaylar, başvuranlar tarafından ileri sürüldüğü şekliyle, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
Başvuru No: 26293/11
3. Bolu Cezaevi Disiplin Kurulu 21 Ocak 2011 tarihinde, birinci başvuranın Türkiye’deki İran Büyükelçiliğine hitaben yazdığı mektubun, onur kırıcı ifadeler içerdiği gerekçesiyle alıkonmasına karar vermiştir. Disiplin kurulu kararını 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 68 (3) maddesine dayandırmıştır.
4. Bolu İnfaz Hâkimi 17 Şubat 2011 tarihinde başvuranın şikayetini reddetmiştir. Akabinde Bolu Ağır Ceza Mahkemesi 21 Mart 2011 tarihinde, başvuranın itiraz başvurusunu reddetmiştir.
Başvuru No: 30248/12
5. Kırıkkale cezaevi disiplin kurulu 27 Aralık 2011 tarihinde, ikinci başvuranın bir gazeteciye hitaben yazdığı mektubun, bir terör örgütünü (PKK) ve liderini öven ifadeler içerdiği gerekçesiyle alıkonmasına karar vermiştir. Disiplin kurulu kararını 5275 sayılı Kanunun 68 (3) maddesi ve Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi İle Cezaların İnfazına Dair Tüzüğün 123 § 3 maddesine dayandırmıştır.
6. Kırıkkale İnfaz Hâkimi 20 Ocak 2012 tarihinde başvuranın şikayetini reddetmiş ve Kırıkkale Ağır Ceza Mahkemesi 24 Şubat 2012 tarihinde başvuranın itiraz başvurusunu reddetmiştir.
B. İlgili İç Hukuk ve Uygulama
7. Söz konusu tarihte yürürlükte olan ilgili iç hukuk ve uygulamasına ilişkin tüm bilgiler Sayan/Türkiye ((k.k.), no. 49460/11, §§ 6-12, 7 Temmuz 2016) kararında bulunabilinir.
ŞİKÂYET
8. Başvuranlar ilgili cezaevi idarelerinin mektup göndermelerini engellediğinden ve böylelikle iletişim haklarını ihlal ettiğinden şikâyetçi olmuşlardır. Başvuranlar Sözleşme’nin belirli bir maddesini ileri sürmemişlerdir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
9. Mahkeme, mevcut davalardaki temel hususların Sözleşme kapsamındaki benzerliğini göz önünde bulundurarak, başvuruların birleştirilmesine ve bu başvuruların tek bir kararda değerlendirilmesine karar vermiştir.
10. Başvuranlar ilgili cezaevi disiplin kurullarının özel mektuplarının alıkonmasına dair kararlarının iletişim haklarını ihlal ettiğini ileri sürmüşlerdir.
11. Mahkeme, başvuranların yazışmalarına müdahalede bulunulduğuna ilişkin şikâyetlerin, ilgili kısımları aşağıdaki gibi olan Sözleşme’nin 8. maddesi kapsamında incelenmesi gerektiği kanaatindedir:
“1. Herkes ... yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.
2. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir.”
12. Mahkeme, Ümmühan Kaplan/Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) davasında uygulanan pilot karar usulünün ardından 9 Ocak 2013 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin, adli yargılamaların uzunluğuna ve yargı kararlarının icra edilmemesi ya da gecikmeli olarak icra edilmesine ilişkin olarak Mahkeme’ye yapılan başvuruların tazminat ödenmek suretiyle çözümüne dair 6384 sayılı Kanun’u yürürlüğe koymuş olduğunu gözlemlemektedir.
13. Tazminat Komisyonu’nun görev alanı daha sonra sırasıyla 16 Mart 2014 ve 9 Mart 2016 tarihlerinde kabul edilen iki kararla genişletilmiştir. Mahkeme bu bağlamda, Tazminat Komisyonunun hâlihazırda, Türkçe dilinde yazılan mektupların iletilmemesi nedeniyle tutuklu veya hükümlülerin yazışma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkin şikâyetleri inceleme yetkisine sahip olduğunu belirtmektedir.
14. Mahkeme, Turgut ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.), no. 4860/09, 26 Mart 2013) ve Demiroğlu/Türkiye ((k.k.), 56125/10, 4 Haziran 2013) davalarında 6384 sayılı Kanunun içeriğine ve kapsamına ve Tazminat Komisyonunun işleyişine ilişkin ayrıntılı bir inceleme yaptığını vurgulamaktadır. Mahkeme söz konusu davalarda, Tazminat Komisyonunun erişilebilir olan ve başvuranların şikâyetleri bakımından tazmin sağlayabilecek yeni bir iç hukuk yolu sağlaması nedeniyle başvuranların öncelikle Tazminat Komisyonuna başvurmaları gerektiğine karar vermiştir. Mahkeme sonuç olarak her iki davada da, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle başvuruların kabul edilemez olduğunu beyan etmiştir (Sayan/Türkiye ((k.k.), no. 49460/11, § 20, 7 Temmuz 2016).
15. Mahkeme ayrıca, yukarıda anılan Sayan/Türkiye davasında, 9 Mart 2016 tarihli kararnameye istinaden tutukluların Türkçe dilinde yazdıkları mektuplarına müdahalede bulunulduğuna ilişkin bir şikâyeti incelediğini ve iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle başvurunun kabul edilemez olduğunu beyan ettiğini vurgulamaktadır.
16. Yukarıdaki hususlar göz önünde bulundurulduğunda Mahkeme, önceki tespitlerinden ayrılmasını gerektirecek herhangi bir neden olmadığına ve başvuranların Tazminat Komisyonuna başvurmak suretiyle şikâyetlerinin tazminini talep etmeleri gerektiğine karar vermiştir.
17. Dolayısıyla, başvuruların iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi uyarınca reddedilmesi gerekmektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine karar vermiştir.
Başvuruların kabul edilemez olduğunu beyan etmiştir.
İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, 9 Şubat 2017 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Stanley NaismithJulia Laffranque
Yazı İşleri MüdürüBaşkan
Full & Egal Universal Law Academy