Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-22 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-27/251-86
Karar Tarihi : 22.3.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI, 10
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Ali DEMİRÖZ, Ekrem SOLMAZ
C. BİLDİRİMDE : - Carestream Health, Inc
BULUNAN Temsilcisi Av. Mehmet Gün
Gün Hukuk Bürosu Koreşehitleri Cad. No:32,
34394 Zincirlikuyu/İstanbul
D. TARAFLAR : - Onex Corporation
161 Bay Street, PO Box 700, Toronto M5J 2S1, KANADA
- Eastman Kodak Company
343 State Street, Rochester, New York 14650, ABD 20
E. DOSYA KONUSU : Onex Grubu’nun, bağlı şirketi aracılığı ile Eastman Kodak
Company’den Eastman Kodak sağlık hizmetleri bölümünü devralmasına izin
verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.2.2007 tarih ve 1075 sayı ile intikal
eden ve dosyadaki eksiklikleri en son 5.3.2007 tarihinde tamamlanan başvuru
üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirmeye ilişkin 15.3.2007 tarih ve 2007-2-
22/Öİ-07-AD sayılı Ön İnceleme Raporu, 19.3.2007 tarih ve REK.0.06.00.00-120/94
sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara 30
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Devralma Raporu’nda; bildirim konusu
devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma olduğu,
bununla birlikte devralma anlaşmasında rekabeti kısıtlayıcı nitelikte bir rekabet
etmeme ya da çalışanları istihdam etmeme yükümlülüğünün bulunmadığı,
anlaşmada yer alan hükümlerin işlem için gerekli bir yan sınırlama olarak kabul
edilebileceği, işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim
durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve bunun
sonucunda ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı
ifade edilmiştir. 40
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Onex Corporation (Onex)
Eastman Kodak ile 9.1.2007 tarihli Varlık Satın Alma Anlaşması’nı imzalayan Onex
Healthcare Holdings, Inc’in unvanı 19.1.2007 tarihinde Carestream olarak
değiştirilmiştir. Verilen bilgilere göre Carestream, Onex tarafından dolaylı olarak
kontrol edilen ve yönetilen Onex Partners II LP’nin çoğunluğuna sahip olduğu bir
iştiraktir.
Onex, çeşitli teşebbüsleri devralan ve yöneten Kanada merkezli bir şirkettir. Onex,
işletme sermayeli şirketlere, Onex Partners LP Fonu ve Onex Partners II LP Fonu da 50
dahil değişik fonlar aracılığıyla yatırım yapmaktadır.
Onex tarafından kontrol edilen portföy şirketleri, havacılık yapıları üretimi, müşteri
yönetim hizmetleri, sinema, iletişim altyapıları, elektronik alet üretimi, sağlık hizmetleri
ve kişisel bakım ürünleri sektörlerinde faaliyette bulunmaktadırlar. Onex tarafından
kontrol edilen portföy şirketlerinden hiçbiri tıbbi görüntüleme sistemleri, ağız sağlığı
görüntüleme sistemleri ve moleküler görüntüleme sistemleri alanlarında faaliyette
bulunmamaktadır.
Bildirim formunda Onex ve Onex’in yatırım yaptığı portföy şirketlerinin Türkiye’de
herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı bildirilmiştir.
H.1.2. Eastman Kodak Company (Eastman Kodak) 60
Eastman Kodak, bilgi görüntülemesi alanında dünya çapında faaliyet gösteren bir
şirketler grubunun New York/Amerika Birleşik Devletleri merkezli nihai ana şirketidir.
Bilgi görüntülemesi sektörü, tüketicilerin görüntülere ulaşmasını, görüntüleri
incelemesini ve bu görüntülerden çıktı almasını sağlayan cihazlar (dijital kameralar
ve düz panel ekranlar), altyapı (online ağlar ve görüntüler için iletim sistemleri),
medya (yazılım, film ve kağıt) ve ilgili hizmetlerden oluşmaktadır. Eastman Kodak
Grubu, tüketicilere, profesyonel fotoğrafçılara ve sinema filmi sektörüne dijital ve
geleneksel ürün ve hizmetler sağlayan dijital ve film görüntüleme sistemleri;
tüketicilere görüntü yakalama, çıktı alma ve depolama ürünleri ve hizmetleri sunan
ticari görüntüleme; ticari baskı mağazaları ve talep üzerine yapılan yüksek kaliteli 70
renkli baskı da dahil baskı ve yayım sektörü için baskı ürünleri, sistemleri, ağları ve
hizmetleri sunan ticari baskı ve devralma işlemine konu sağlık görüntüleme
alanlarında faaliyet göstermektedir.
Eastman Kodak’ın Türkiye’de herhangi bir iştiraki veya bağlı şirketi bulunmamaktadır.
Eastman Kodak, Türkiye’deki faaliyetlerinin bir bölümünü Kodak Near East Inc. adlı
iştirakinin Türkiye’deki şubesi aracılığıyla gerçekleştirmektedir. Bununla birlikte,
Eastman Kodak’ın Türkiye dışında bulunan iştirakleri ve bağımsız bayilerinin de
Türkiye’ye satış yaptığı bildirilmiştir.
Devralma işlemine konu Eastman Kodak sağlık bölümü, tıbbi uygulamalar ve ağız
sağlığı uygulamalarına ilişkin görüntü ve bilgilerin yakalanması, işlenmesi, izlenmesi, 80
paylaşılması, basımı ve saklanması için kullanılan ürünleri ve hizmetleri
sağlamaktadır. Eastman Kodak sağlık bölümü, tıbbi görüntüleme sistemleri, ağız
sağlığı görüntüleme sistemleri ve moleküler görüntüleme sistemleri alanlarında
faaliyet göstermektedir.
Eastman Kodak sağlık bölümünün Türkiye’deki tıbbi görüntüleme sistemleri
alanındaki faaliyetleri Kodak Near East Inc. adlı iştirakinin Türkiye’deki şubesi
aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Ağız sağlığı görüntüleme sistemleri alanındaki
faaliyetleri Eastman Kodak’ın İsviçre’de yerleşik Eastman Kodak SA unvanlı iştiraki
ve adı geçen iştirakin Güney Diş A.Ş. unvanlı bağımsız bayisi tarafından
yürütülmektedir. Eastman Kodak sağlık bölümünün moleküler görüntülemeye yönelik 90
ürünleri ise Türkiye’de, dünyaya çapında ya da ülkesel çapta faaliyet gösteren
bağımsız bayiler aracılığıyla satılmaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu işlem, Onex Grubu’nun, bağlı şirketi aracılığı ile Eastman Kodak’ın
sağlık hizmetleri bölümünü devralmasına ilişkindir. Eastman Kodak’ın sağlık
hizmetleri bölümü, tıbbi uygulamalar ve ağız sağlığı uygulamalarına ilişkin görüntü ve
bilgilerin yakalanması, işlenmesi, izlenmesi, paylaşılması, basımı ve saklanması için
kullanılan ürünleri ve hizmetleri sağlamaktadır. Bildirim Formu’nda Eastman Kodak’ın
sağlık hizmetleri bölümünün, üç ana faaliyet kolundan oluştuğu bildirilmiştir: tıbbi 100
görüntüleme sistemleri, ağız sağlığı görüntüleme sistemleri ve moleküler
görüntüleme sistemleri.
Dosyadaki bilgilere göre devralma işleminin taraflarından birisinin tanımlanabilecek
herhangi bir pazarda faaliyetinin bulunmaması nedeniyle pazarın daha dar ya da
geniş tanımlanmasının 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi bakımından yapılacak
değerlendirmeyi değiştirmeyecek olması nedeniyle, bildirim konusu işlem bakımından
ilgili ürün pazarları bildirimde önerildiği şekliyle “tıbbi görüntüleme ürünleri pazarı”,
“ağız sağlığı görüntüleme ürünleri pazarı” ve “moleküler görüntüleme ürünleri pazarı”
olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 110
İlgili coğrafi pazar, devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarlarında ülkenin herhangi
bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, bir
başka deyişle rekabet koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi
nedeniyle “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Eastman Kodak Company ile Onex Healthcare Holdings, Inc arasında 9.1.2007
tarihinde imzalanan Varlık Satın Alma Anlaşması uyarınca, Eastman Kodak
Grubu’nun sağlık bölümünün kontrolü bir malvarlığı transferi ve hisse devri yoluyla
Onex tarafından devralınacaktır. Dolayısıyla işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. 120
maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir.
İşlem esas olarak Türkiye dışında yerleşik iki teşebbüs arasında gerçekleşmektedir.
Bildirim’de Eastman Kodak’ın bir iştiraki olan Kodak Near East Inc.’in Türkiye’deki
şubesinin Eastman Kodak’ın sağlık bölümü faaliyetlerine ilişkin varlıklarının da
Onex’in Türkiye’de yeni kurulan iştirakine devredileceği bildirilmektedir. Bir başka
ifadeyle, işlem yoluyla ilgili pazarın doğrudan etkileneceği ifade edilmektedir. Söz
konusu varlıkların alacak kalemleri, bitmiş ürün envanteri ve mevduatlardan oluştuğu
dikkate alındığında işlemin Türkiye bakımından doğrudan etki gösterip
göstermeyeceği açık olmamakla birlikte, devreden tarafın Türkiye’de merkezi yine
yurtdışında bulunan iştiraklerinden birisinin şubesi aracılığıyla faaliyet gösteriyor 130
olması ve Bildirim Formu’ndaki bilgilerden devralan tarafın da Türkiye’de kuracağı bir
iştiraki yoluyla ilgili pazardaki faaliyetlerine devam edeceği göz önüne alınarak,
işlemin, 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gereken bir işlem olduğu
sonucuna varılmıştır.
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in, İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar başlığı altındaki 4.
maddesinde, “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma
sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi 140
beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
Dosyadaki bilgilere göre, Eastman Kodak’ın Türkiye tıbbi görüntüleme ürünleri
pazarında 2006 yılı cirosu (…………..) YTL’dir. Eastman Kodak’ın ağız sağlığı
görüntüleme sistemleri alanındaki faaliyetleri ise Eastman Kodak’ın İsviçre’de
yerleşik Eastman Kodak SA unvanlı iştiraki ve adı geçen iştirakin Güney Diş A.Ş.
unvanlı bağımsız bayisi tarafından yürütülmektedir. Eastman Kodak’ın ağız sağlığı
görüntüleme ürünleri pazarında 2006 yılı cirosu (……….) YTL’dir. Eastman Kodak
Sağlık Grubu Türkiye’de 2006 yılında moleküler görüntüleme alanında doğrudan ciro
elde etmemiştir. Dolayısıyla sadece tıbbi görüntüleme ürünleri pazarında Tebliğ’de 150
belirtilen 25 Milyon YTL’lik ciro eşiği aşılmaktadır.
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre tıbbi görüntüleme ürünleri pazarı, ağız
sağlığı görüntüleme ürünleri pazarı ve moleküler görüntüleme ürünleri pazarında
faaliyet gösteren teşebbüslerin 2006 yılı tahmini pazar payları ise aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Tıbbi Görüntüleme Ürünleri Pazarı
Firma Tahmini Pazar Payı (%)
Eastman Kodak (.…)
Agfa (.…)
Fuji (.…)
Konica (.…)
Diğer (.…)
Toplam 100
Tablo 2: Ağız Sağlığı Görüntüleme Ürünleri Pazarı
Firma Tahmini Pazar Payı (%)
Eastman Kodak (.…)
Planmeca (.…)
Sirona (.…)
Soredex (.…)
Agfa (.…)
Primax (.…)
Diğer (.…)
Toplam 100
Tablo 3: Moleküler Görüntüleme Ürünleri Pazarı
Firma Tahmini Pazar Payı (%)
Eastman Kodak (.…)
GE (.…)
Fuji (.…)
Diğer (.…)
Toplam 100
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, incelemeye konu devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen ciro eşiğini sadece tıbbi görüntüleme
ürünleri pazarında aşması, pazar payı eşiğini ise ilgili her üç pazarda da aşması 160
nedeniyle, bildirim konusu işlem Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir devralma işlemdir.
H.3.3. Devralma İşleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, hakim durum yaratarak ya da mevcut hakim durumunu
güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir. İlgili
devralma işlemi öncesinde Eastman Kodak’ın tıbbi görüntüleme ürünleri, ağız sağlığı
görüntüleme ürünleri ve moleküler görüntüleme ürünleri pazarlarındaki pazar payları
sırasıyla %(…), %(…) ve %(…)’tir. İşlem sonrasında, devralan taraf olan Onex’in ilgili
ürün pazarlarında herhangi bir faaliyeti bulunmaması nedeniyle, ilgili pazarlarda 170
hakim durum yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi söz konusu
olmayacaktır.
H.3.4. Yan Sınırlamaların Değerlendirmesi
H.3.4.1. Satıcı İçin Öngörülen Rekabet Etmeme ve İstihdam Etmeme
Yükümlülüklerine İlişkin Değerlendirme
Taraflar arasında imzalanan Varlık Satın Alma Anlaşması’nın “Rekabet Etmeme”
başlıklı 5.13. maddesinin (a) bendinde, “… Alıcı tarafından edinilen İş’in değerini
korumak üzere… Satıcı, Kapanış Tarihi’ni takiben beş(5) yıl olacağı Amerika Birleşik
Devletleri’nde hariç, doğrudan veya dolaylı, şahsen veya başka herhangi bir Kişiyle
ortaklaşa, veya firma sahibi, ruhsat veren, acente, temsilci, hisse senedi sahibi, 180
dağıtıcı, imalatçı, ortak girişimci, müdür veya ortak olarak dahil, ne olursa olsun hiçbir
şekilde Alıcı veya Bağlı Şirketleriyle dünyanın hiçbir yerinde üç (3) yıl boyunca Sağlık
Alanında rekabet etmeyecektir....” denilmektedir. Ayrıca, Anlaşma’nın 5.9 (a)
maddesinde, Satıcı’nın Anlaşma’da belirlenmiş çalışanları istihdam etmemesine
yönelik kısıtlamalar getirilmiştir.
Rekabet yasakları, alıcıların yaptıkları yatırımların karşılıklarını tam olarak almalarının
bir aracı olarak görülmektedir. Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama olarak
değerlendirilebilmesi için “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece
taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir.
Bildirim konusu işlemde yer alan rekabet yasağının, bu kriterleri sağladığı, getirilen 190
sınırlamanın işlemin gereği gibi gerçekleştirilebilmesi için gerekli, kapsamı ve
süresinin de makul olduğu görülmektedir. Ancak bu şekilde Eastman Kodak’ın sağlık
bölümü faaliyetlerinin değerinin karşılanabilmesi mümkün olabilecektir.
Taraflar arasında imzalanan Varlık Satın Alma Anlaşması’nın “Teşvik Etmeme”
başlıklı 5.9. maddesinin (a) bendi ile devreden tarafa getirilen üç yıl süre ile
devredilen şirketin ilgili çalışanlarını istihdam etmeme yükümlülüğünün de devralma
işleminin amacına ulaşması için gerekli ve makul bir sınırlama olduğu anlaşılmıştır.
H.3.4.2. Alıcı İçin Öngörülen Rekabet Etmeme ve İstihdam Etmeme
Yükümlülüklerine İlişkin Değerlendirme
Taraflar arasında imzalanan Varlık Satın Alma Anlaşması’nın “Rekabet Etmeme” 200
başlıklı 5.13. maddesinin (b) bendinde, “… Alıcı, Kapanış Tarihi’ni takiben beş(5) yıl
olacağı Amerika Birleşik Devletleri’nde hariç, doğrudan veya dolaylı, şahsen veya
başka herhangi bir Kişiyle ortaklaşa, veya firma sahibi, ruhsat veren, acente, temsilci,
hisse senedi sahibi, dağıtıcı, imalatçı, ortak girişimci, müdür veya ortak olarak, veya
üçüncü bir tarafa Alıcı ve Bağlı Şirketlerinin Fikri Mülkiyet haklarını ileri sürmemeyi
kabul etmek dahil, ne olursa olsun hiçbir şekilde Satıcı’nın İş’iyle üç (3) yıl boyunca
rekabet etmeyeceğini, Tali Şirketlerinin de etmemesini sağlayacağını bu belgeyle
kabul etmektedir.” denilmektedir.
Alıcıya, devralma anlaşması ile getirilen rekabet etmeme yükümlülükleri “ters rekabet
yasağı” olarak adlandırılmaktadır. Alıcıya getirilen ters rekabet yasağı, satıcının 210
devretmediği faaliyetleri ile devredilen faaliyetleri arasında çok yakın ilişki ve arz
ikamesinin varlığı halinde, devir işlemi ile doğrudan ilgili ve zorunlu bir unsur olarak
kabul edilmektedir.
Bildirim konusu işlem ile Eastman Kodak’ın sağlık hizmetleri bölümü Onex tarafından
devralınacaktır. Eastman Kodak, üretimi devralma işlemine konu tıbbi görüntüleme,
ağız sağlığı görüntüleme ve moleküler görüntüleme ürünlerinin üretimi ile aynı
teknolojileri ve know-how’ı gerektiren ve sağlık sektörü dışında bulunan diğer
görüntüleme ürünlerini kendi bünyesinde tutmaya devam edecektir. Onex’e Varlık
Satın Alma Anlaşması ile getirilen ters rekabet etmeme yükümlülüğü, Onex’in
kendisine devredilen teknoloji ve know-how’ı kullanarak sağlık sektörü ile ilgili 220
olmayan görüntüleme ürünlerini devralma işleminden sonra üretmesini ve Eastman
Kodak’ın ürettiği sağlık sektörü ile ilgili olmayan görüntüleme ürünleri ile rekabet
etmesini önleyecek ve tarafların devralma işleminden bekledikleri yararı almalarını
sağlayacaktır. Belirtilen sebeplerle, Onex’e getirilen ters rekabet yasağının devralma
işlemi ile doğrudan ilgili, gerekli ve makul bir kısıtlama olduğu anlaşılmıştır.
Yine benzer şekilde, taraflar arasında imzalanan Varlık Satın Alma Anlaşması’nın
“Teşvik Etmeme” başlıklı 5.9. maddesinin (b) bendi ile devralan tarafa getirilen üç yıl
süre ile devreden şirketin çalışanlarını istihdam etmeme yükümlülüğünün de
devralma işleminin amacına ulaşması için ilgili, gerekli ve makul bir kısıtlama olduğu
kanaatine varılmıştır. 230
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak
işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına,
2- Satıcı ve alıcıya getirilen rekabet yasağının ve ilgili çalışanları istihdam etmemeye
yönelik sınırlamaların yan sınırlama sayılarak bildirim konusu işleme izin 240
verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy