Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-211 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-60/1573-564
Karar Tarihi : 07.12.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : İsmail Atalay YOLCU, Nazlı AKSOY, Burak SAĞLAM
C. BAŞVURUDA
BULUNANLAR : - Enka Akaryakıt ve Ürünleri Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ve
Güzide Yeşim CANVER
Temsilcileri: Av. Ercan GÜLMEN
İnönü Cad. Aslanoğlu İş Merkezi Kat:2 Daire:16 Seyhan/Adana
- As Servis Petrol İstasyonu ve Turizm Yat. İşletmesi A.Ş.
Temsilcisi: Av. Cengiz BAYENDER
Büyükdere Cad. Sema Apt. No: 30/6 Mecidiyeköy/İstanbul
- Haluk FOÇALI 20
Temsilcisi: Av. Alper ÜLKÜ
Divanyolu Cad. Bestekarosman Sok.
Birkonlar No:8/5 Cağaloğlu/İstanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Opet Petrolcülük A.Ş.
Kısıklı Mah. Sarıgazi Cad. No:65 34696 Üsküdar/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Opet Petrolcülük A.Ş. tarafından 4054 sayılı Kanun'un ihlal
edildiği iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına intikal eden ve aşağıda yer verilen şikâyetler
ile ilgili olarak hazırlanan 20.10.2011 tarih ve 2011-1-119/İİ-11-139.İAY sayılı İlk 30
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun 27.10.2011 tarih ve 11-54/1410-M sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca ilgili şirket hakkında önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Bunun üzerine, 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 29.11.2011 tarih ve 2011-1-211/ÖA-11-139.İAY sayılı Önaraştırma
Raporu 05.12.2011 tarih, REK.0.15.00.00-110/324 sayılı Başkanlık Önergesi ile Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvurularda özetle; Opet Petrolcülük A.Ş. (Opet)’nin 40
şikâyetçiler ile yaptığı dikey anlaşmaların ve çeşitli uygulamaların 4054 sayılı Kanun ile
2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırı olduğu iddia edilmektedir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- Enka Akaryakıt ve Ürünleri Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Enka) tarafından
yapılan başvuru bakımından; taraflar arasındaki bayilik ilişkisinin sona erdiği ve
Enka’nın bir başka dağıtım şirketi ile bayilik ilişkisi içine girmiş olduğu, Opet
11-60/1573-564
2
tarafından, intifanın kaldırılabilmesi için bayiye vekaletname verilmesi konusunda
gerekli girişimin yapıldığı anlaşıldığından,
- As Servis Petrol İstasyonu ve Turizm Yat İşletmesi A.Ş. ve Haluk Foçalı tarafından
yapılan başvuru bakımından; taraflar arasındaki bayilik ilişkisi ve intifa hakkının sona 50
erdirilmiş olduğu tespit edildiğinden,
Opet hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek
olmadığı ve şikâyetlerin reddedilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Enka Akaryakıt ve Ürünleri Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Enka) ve Güzide
Yeşim Canver
Rekabet Kurumu kayıtlarına 20.07.2011 tarih ve 5331 sayı ile intikal eden Enka ve
Güzide Yeşim Canver’in vekili tarafından yapılan başvuruda özetle;
- Başvuru sahibi tarafından Rekabet Kurumuna daha önce yapılan başvuru
sonucunda Rekabet Kurulunun aldığı 09.02.2011 tarih ve 11-08/160-52 sayılı 60
kararında; “Taraflar arasındaki dikey ilişkinin 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Tebliğ ilen tanınan grup muafiyetinden faydalanabildiğine, bahse konu dikey ilişkiye
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet tanınamayacağına,
bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, taraflara
gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 30 gün içinde aralarındaki dikey
anlaşmayı sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde işlem başlatılacağı” yönünde hüküm verildiği,
- Anılan karar üzerine Opet tarafından kendilerine 27.05.2011 tarihinde çekilen
ihtarname ile anılan Rekabet Kurulu kararı ve taraflar arasındaki bayilik ilişkisinin
26.05.2011 tarihinde son bulmuş olması sebebiyle tapudaki intifanın terkininin 70
gerektiği, bayilik ilişkisinin kurulduğu gayrimenkul üzerinde mevcut bulunan intifa
hakkından feragat ettikleri ve intifanın terkini için gereken vekaletname bilgilerinin
taraflarına ulaştırılması gerektiğinin ifade edildiği,
- Bunun üzerine başvuru sahibi tarafından cevaben çekilen ihtarnamede ise, intifa
haklarının Opet lehine tesis edilmiş olduğu, bu nedenle intifa haklarının terkinini
talep etmenin Opet’e ait bir yükümlülük olduğu ve kendilerinin bir isim bildirme
yükümlülüğü, borcu veya görevi bulunmadığı, bu işlemlerin gerçekleştirilmediği
takdirde gerekli mercilere başvurulacağı
- Müvekkilin Shell A.Ş. ile sözleşme imzaladığı fakat taraflar arasında yukarıda
belirtilen sebeplerle intifanın halen kaldırılmadığı 80
ifade edilerek, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi doğrultusunda ihlale son verme
kararına uymayan Opet hakkında işlem başlatılması ve kanuni müeyyidelerin
uygulanması talep edilmektedir. Enka’nın vekili tarafından gönderilen ve Kurum
kayıtlarına 25.11.2011 tarih ve 8076 sayı ile intikal eden ek bilgi yazısında ise, Seyhan
Kaymakamlığı Tapu Sicil Müdürlüğü’nden 24.11.2011 tarihinde alınmış olan, Opet’e ait
intifa kaydının devam ettiğini gösterir gayrimenkul tapu kayıt bilgileri sunulmuştur.
Yukarıda özetlenen başvuru içeriği incelendiğinde, Opet tarafından noter vasıtasıyla
27.05.2011 tarihinde gönderilen ihtarnamede, Opet ve Enka arasındaki Bayilik
Sözleşmesi’nin 26.05.2011 tarihi itibarıyla sona erdiği, gayrimenkul üzerindeki intifa
hakkından feragat edildiği, söz konusu intifa hakkının tapudan terkin edilebilmesi için 90
Opet tarafından bir vekaletname gönderileceği ifade edilmektedir. Ayrıca intifanın
zamanından önce sona ermiş olması nedeniyle akaryakıt istasyonuna yapılmış olan
yatırım tutarları, yardım bedelleri ve sair ödemelerin karşılığı olan meblağın Opet’e
11-60/1573-564
3
ödenmesi ve bayilik sözleşmesi gereğince Enka’ya teslim edilmiş olan çeşitli malzeme
ve ekipmanların iadesi talep edilmektedir.
Enka ise bu ihtarnameye karşılık olarak gönderdiği 10.06.2011 tarihli ihtarnamede,
Opet ile aralarındaki tüm sözleşme ve hukuki ilişkilerin 12.03.2009 tarihli Rekabet
Kurulu duyurusu ve 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde geçersiz sayıldığı ve buna bağlı
edimlerin de zamanaşımına uğradığını iddia ederek talep edilen meblağı ödemeyi
reddetmekte ve intifa hakkının terkinine ilişkin işlemleri yürütmenin ve 100
sonuçlandırmanın Opet’e ait bir yükümlülük olduğunu ifade etmektedir.
Görüldüğü üzere taraflar arasındaki ihtilaf, intifanın terkinine yönelik işlemlerin hangi
taraf tarafından gerçekleştirilmesi gerektiği ve aralarındaki bayilik ilişkisinin sona
ermesinden kaynaklanan alacak ve borçların talep edilmesine ilişkindir. Gerek intifanın
terkinine yönelik işlemlerin hangi taraf tarafından gerçekleştirileceği hususu gerekse de
tarafların arasındaki bayilik ilişkisinin sona ermesinden kaynaklanan borç-alacak
ilişkileri, 4054 sayılı Kanun’un kapsamı dışında kalan, adli yargı çerçevesinde
çözülmesi gereken hususlardır.
Opet tarafından Enka’ya çekilen 27.05.2011 tarihli ihtarname ile 09.02.2011 tarih ve
11-08/160-52 sayılı Rekabet Kurulu kararı ve taraflar arasındaki bayilik ilişkisinin 110
26.05.2011 tarihinde son bulmuş olması sebebiyle tapudaki intifanın terkininin
gerektiğinin, bayilik ilişkisinin kurulduğu gayrimenkul üzerinde bulunan mevcut bulunan
intifa hakkından feragat ettiklerinin ve intifanın terkini için gereken vekaletname
bilgilerinin taraflarına ulaştırılması gerektiğinin Enka’a iletildiği görülmektedir.
Dolayısıyla Opet tarafından intifanın terkinine ilişkin gerekli iradenin ortaya konduğu
anlaşılmaktadır. Ayrıca şikâyetçi bayi Enka’nın Opet’le bayilik ilişkisini sona erdirdikten
sonra Shell ile bayilik sözleşmesi imzaladığı da dosyadaki bilgiler arasında yer
almaktadır.
Bu değerlendirmeler çerçevesinde, önaraştırmaya konu olan başvuru içeriğine ilişkin
olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı ve 120
şikâyetin reddedilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
I.2. As Servis Petrol İstasyonu ve Turizm Yat İşletmesi A.Ş. (As Petrol)
Rekabet Kurumu kayıtlarına 21.07.2011 tarih ve 5345 sayı ile intikal eden ve As Petrol
vekili tarafından yapılan başvuruda özetle;
- As Petrol ile Opet arasında 01.03.2003 tarihinde 12 yıl süreli bayilik sözleşmesi
imzalandığı, imzalanan bayilik sözleşmesine istinaden başvuru konusu taşınmaz
üzerinde Opet lehine intifa hakkı tesis edildiği,
- İlgili Rekabet Kurulu kararları üzerine intifanın terkin edilmesi gerektiği hususunun
Opet’e bildirildiği,
- Opet tarafından As Petrol’e cevaben çekilen ihtarnamede, Opet’in 18.09.2010 tarihi 130
itibarıyla taraflar arasındaki bayilik ilişkisinin son bulacağını, bayilik ilişkisinin
kurulduğu gayrimenkul üzerinde mevcut bulunan intifa hakkından feragat ettiklerini
ve intifanın terkini için gereken vekaletname bilgilerinin taraflarına ulaştırılması
gerektiğini As Petrol’e bildirdiği, fakat aynı zamanda intifa hakkının süresinden önce
sonlandırılması nedeniyle ve taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan soyut ve
belirsiz nitelikteki (…..) TL ve (…..) TL tutarındaki alacağın AS Petrol tarafından
kendisine ödenmesini talep ettiği,
- As Petrol tarafından Opet’e cevaben çekilen ihtarnamede borçların hiçbirinin kabul
edilmediğinin ve teminat çeklerinin kendisine iade edilmesi talebinin Opet’e
bildirildiği, fakat Opet’in hiçbir açıklama ve bildirimde bulunmadan (…..) TL 140
tutarındaki teminat mektuplarını bozdurduğu ve sebepsiz bir şekilde zenginleştiği,
11-60/1573-564
4
bunun üzerine İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açıldığı, davanın
derdest olduğu,
- Anılan borçlar kabul edilmemekle beraber, Rekabet Kurulunun 12.03.2009 tarihli
internet sitesi aracılığı ile kamuoyuna yaptığı duyuru esas alındığında, Opet’in en
geç 12.03.2010 tarihine kadar müvekkil şirkete taleplerini iletmesi gerektiği, bunu
yapmadığı gibi sebepsiz zenginleşmeye ilişkin olarak belirtilen tarihe kadar
kendilerine herhangi bir davanın açılmadığı, zamanaşımı sebebiyle de Opet’in bu
bedelleri talep etme hakkının bulunmadığı,
- Yine anılan borçlar kabul edilmemekle beraber Opet ile müvekkil şirket arasında 150
imzalanmış bayilik sözleşmesinin mücbir sebep başlıklı 11. maddesinde resmi bir
makamca verilen emirlere uyulması durumunda, bayinin sözleşme konusu edimleri
ile ilgili olarak mesuliyet altında kalmayacağının belirtildiği, resmi bir rakam olan
Rekabet Kurulunun 05.03.2009 tarihli kararının da mücbir sebep olarak
değerlendirilebileceği,
- Her ne kadar 05.02.2003 tarihli protokolde intifa bedelinin (…..) USD olduğu
belirtilmişse de, aslen sözleşmenin 11. maddesinin devamında yer alan ve Opet’e
ödenmesi durumunda bayiye serbest kalma hakkı veren (…..) USD’lik tutarın intifa
bedeli olduğu
ifade edilerek, konu hakkında gerekli incelemenin yapılması ve gerekli müeyyidelerin 160
uygulanması talep edilmektedir.
Söz konusu iddialara ilişkin olarak yapılan önaraştırma çerçevesinde, Opet’ten edinilen
16.11.2011 tarihli bilgi yazısında, As Petrol’e 20.09.2010 tarihinde gönderilen
vekaletname ile söz konusu intifa hakkının tapu sicilinden terkin edildiği bildirilmiştir.
Yazının ekinde, ilgili gayrimenkule ilişkin tapu kayıtlarının 12.11.2010 tarihli son durum
raporu da gönderilmiştir.
Yukarıda özetlenen başvuru içeriği incelendiğinde, taraflar arasındaki ihtilaf konusu
hususların genel olarak bayilik ilişkisinin sona ermesinden kaynaklanan borç-alacak
ilişkisini ilgilendirdiği anlaşılmaktadır. Taraflar arasında imzalanan sözleşmelerden
kaynaklanan borç-alacak konuları, taraflar arasındaki özel hukuk ilişkisini 170
ilgilendirmekte ve bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un kapsamı dışında kalan, adli yargı
çerçevesinde çözülmesi gereken hususlardır. Ayrıca Opet tarafından gönderilen
yazıda ifade edildiği üzere, taraflar arasındaki bayilik ilişkisi ve intifa hakkı sona
erdirilmiş, söz konusu gayrimenkul üzerindeki intifa hakkı da OPET tarafından
gönderilen vekaletname ile tapu sicilinden terkin ettirilmiştir.
Bu değerlendirmeler çerçevesinde, mevcut durumda taraflar arasındaki bayilik ve intifa
ilişkilerinin sona ermiş olduğu tespit edildiğinden, başvuru içeriğinin kalan kısmının ise
esasen taraflar arasındaki borç-alacak ilişkisini ilgilendirmesi nedeniyle 4054 sayılı
Kanun’un kapsamı dışında olduğu ve şikâyetin reddedilmesi gerektiği kanaatine
ulaşılmıştır. 180
I.3. Haluk Foçalı
Rekabet Kurumu kayıtlarına 04.10.2011 tarih ve 6886 sayı ile intikal eden başvuruda
özetle; başvuruya konu taşınmaz üzerindeki intifa hakkının tapudan terkin edilmediği
ve Opet tarafından baskı oluşturulmaya çalışıldığı ifade edilmekte ve ilgili mevzuat
uyarınca soruşturma açılması talep edilmektedir.
Söz konusu iddialara ilişkin olarak yapılan önaraştırma çerçevesinde, Opet’ten edinilen
16.11.2011 tarihli bilgi yazısında, Haluk Foçalı’ya 27.10.2011 tarihinde intifa hakkının
terkinini sağlamak üzere bir vekaletname gönderildiği ve müteakiben söz konusu intifa
hakkının tapu sicilinden terkin edildiğinin haricen öğrenildiği bildirilmiştir. Bu çerçevede,
11-60/1573-564
5
mevcut durumda taraflar arasındaki bayilik ve intifa ilişkilerinin sona ermiş olduğu tespit 190
edildiğinden şikâyetin reddedilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikâyetlerin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy