Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-5-044 (Devralma)
Karar Sayısı : 20-51/708-316
Karar Tarihi : 26.11.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER : Gözde MAVİ, Tülay ŞİMŞEK SARI
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - QTerminals W.L.L.
Temsilcileri: Av. Umut KOLCUOĞLU, Neyzar ÜNÜBOL,
Av. Ali TUNÇSAV
Sağlam Fikir Sokak Kelebek Çıkmazı, No:5 34394 Esentepe
İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Ortadoğu Antalya Liman İşletmeleri A.Ş.’nin tek kontrolünün
QTerminals W.L.L tarafından devralınması
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 05.11.2020 tarih ve 11805 sayı ile
giren, eksiklikleri 18.11.2020 tarih ve 12436 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 20.11.2020 tarih ve 2020-5-044/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı, ancak taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 15.1. maddesinde
satıcıya tüm Türkiye için getirilen kısıtlamaların Batı Akdeniz Bölgesi’nde geçerli olacak
şekilde düzenlenmesi şartıyla yan sınırlama olarak kabul edilebileceği ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Yapılan başvuruda, Ortadoğu Antalya Liman İşletmeleri A.Ş.’nin (ORTADOĞU
ANTALYA LİMANI) hisselerinin %99,99’unun QTerminals W.L.L. (QTERMİNALS)
tarafından Türkiye’de kurulacak özel amaçlı bir şirket aracılığıyla devralınmasının
planlandığı belirtilerek söz konusu işleme izin verilmesi talep edilmektedir.
(5) ORTADOĞU ANTALYA LİMANI, Antalya’da bulunan Akdeniz Limanı’nın (PORT
AKDENİZ) yönetimi ve işletilmesi faaliyetini sürdürmektedir. ORTADOĞU ANTALYA
LİMANI1 ve aynı zamanda PORT AKDENİZ hâlihazırda Global Liman İşletmeleri A.Ş.
(GLOBAL LİMAN) vasıtasıyla nihai olarak Global Yatırım Holding A.Ş. (GLOBAL
YATIRIM) tarafından kontrol edilmektedir.
(6) Bildirim konusu işlemin devralan tarafı olan QTERMİNALS, Katar’da bulunan Hamad
Limanı’nı işletmek amacı ile kurulmuş olup Ekim 2017’den beri söz konusu faaliyetini
sürdürmektedir. QTERMİNALS’ın hissedarları Katar Ulaştırma ve İletişim Bakanlığının
sahipliğinde ve kontrolünde olan Qatar Port Management Company (MWANİ) ile Qatar
Navigation QPSC’dır (MİLAHA). Söz konusu teşebbüsün (…..) oranındaki payı
1 ORTADOĞU ANTALYA LİMANI’nın Türkiye ve dünyadaki tek faaliyeti PORT AKDENİZ’in yönetimi ve
işletilmesi olduğundan kararın devamında her ikisi de PORT AKDENİZ adı altında anılacaktır.
20-51/708-316
2/5
MWANİ’ye, (…..) oranındaki payı ise MİLAHA’ya ait olup MWANİ tarafından tek başına
kontrol edilmektedir.
(7) Bildirim formunda yer verilen bilgilere göre, PORT AKDENİZ’in %99,99 oranındaki payı
Katar finans merkezinde kurulan QTerminals Holding Company LLC’nin2 sahip olduğu
ve doğrudan kontrol ettiği, dolaylı olarak ise QTERMİNALS tarafından kontrol edilen ve
Türkiye’de kurulacak olan özel amaçlı teşebbüs QTerminals Eurasia (QTERMİNALS
EURASİA) tarafından devralınacaktır. Söz konusu işlem ertesinde PORT AKDENİZ’in
tek kontrolü QTERMİNALS’e devredilmiş olacaktır.
(8) Bildirim konusu işlemin gerçekleşmesi halinde PORT AKDENİZ’in kontrol yapısında
kalıcı bir değişiklik meydana gelecek olması sebebiyle, işlem 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (2010/4
sayılı Tebliğ) 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir. Tarafların cirolarının
2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen ciro
eşiklerini aştığı ve dolayısıyla işlemin izne tabi olduğu tespit edilmiştir.
G.1. Etkilenen Pazar
(9) 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca, bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve
taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu ya da
taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün pazarının
alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu ilgili ürün pazarları etkilenen pazarları
oluşturmaktadır.
(10) Dosya konusu işlemde devre konu teşebbüs PORT AKDENİZ, Türkiye’de kruvaziyer ve
konteyner terminali ile dökme yük, genel kargo ve proje kargosu terminalleri barındıran
çok amaçlı bir limandır. Devralan QTERMİNALS ve QTERMİNALS’i kontrol eden
MWANİ ise Katar’da3 konteyner, genel kargo, RO-RO, canlı hayvan ve açık deniz
tedarik hizmetleri sunan terminal işletmecisi teşebbüslerdir. Verilen bilgilerde,
QTERMİNALS ve MWANİ’nin Türkiye’de doğrudan herhangi bir faaliyetinin
bulunmadığı bildirilmiştir.
(11) Teşebbüslerin faaliyet alanları göz önüne alındığında dosya kapsamında etkilenen
pazarlar “dökme kuru yük, genel kargo, konteyner elleçleme pazarı”4 ile “kruvaziyer
liman hizmetleri pazarı” olarak ele alınmıştır.
G.2. İlgili Coğrafi Pazar
(12) PORT AKDENİZ’in faaliyet alanları doğrultusunda ilgili coğrafi pazarın, yük ve yolcu
limanları açısından ayrı ayrı tanımlanması gerekmektedir. Liman hizmetleri bakımından
ilgili coğrafi pazar genel olarak gerek limanın bulunduğu coğrafi konum gerekse limanın
hizmet verdiği diğer liman ve hatlar ile yakın ilişkilidir. Anılan durum, limanlarla ilgili
olarak kullanılan ve yakalama alanları (catchment areas) olarak isimlendirilen, ilgili
limana hizmet veren ya da ilgili limanın hizmet verdiği limanlar ve/veya coğrafi alanları
kapsayan, diğer bir deyişle limanın rekabet edebileceği coğrafi aralıklar ile
açıklanmaktadır.5 İnceleme konusu PORT AKDENİZ’in yük limanı olması açısından
2 QTerminals Holding Company LLC’nin hisselerinin tamamı QTERMİNALS’e aittir.
3 İlaveten OTERMİNALS, Ukrayna’da kurulan iştiraki QTerminals Olvia aracılığıyla Ukrayna’da liman
hizmetleri alanında faaliyet göstermektedir.
4 Söz konusu pazar alt kırılımlar bazında belirlenebilecek olmakla birlikte mevcut dosya kapsamında
pazarın alt kırılımlara ayrılmasının değerlendirmenin esasını etkilememesi sebebiyle kesin bir ilgili ürün
pazarı tanımına gidilmeksizin “dökme kuru yük, genel kargo, konteyner elleçleme pazarı”
değerlendirmede temel alınmıştır.
5 Case COMP/M.1674-MAERSK/ECT [1999] OJ C045, para.10.
20-51/708-316
3/5
hinterlant trafiğine/art alana ait yüklere hizmet verdiği dikkate alındığında ilgili coğrafi
pazarın kapsamını belirlerken PORT AKDENİZ’in hinterlandı önem kazanmaktadır.
(13) Mevcut dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar PORT AKDENİZ’in faaliyetleri göz önünde
bulundurularak “dökme kuru yük, genel kargo ve konteyner elleçleme pazarı” için “Batı
Akdeniz”, “kruvaziyer liman hizmetleri pazarı” için ise “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.3. İşlemin Değerlendirilmesi
(14) QTERMİNALS ile PORT AKDENİZ’in faaliyetlerinin liman hizmetleri alanlarında yatay
olarak örtüştüğü görülmüştür. Bununla birlikte QTERMİNALS ve içerisinde bulunduğu
ekonomik bütünlüğün Türkiye’de doğrudan herhangi bir ticari faaliyeti bulunmamaktadır.
Bu doğrultuda dosya konusu işlem bakımından işlem taraflarının faaliyet alanları
arasında Türkiye sınırları içerisinde bir örtüşme bulunmadığı tespit edilmiştir.
(15) Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgeler çerçevesinde bildirim konusu devralma
işlemi bakımından Türkiye’de herhangi bir etkilenen pazarın bulunmadığı, bu nedenle
işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında herhangi bir pazarda etkin
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı kanaatine varılmıştır.
G.4. Satıcıya Getirilen Rekabet Etmeme Yükümlülüğünün Coğrafi Kapsamının
Değerlendirilmesi
(16) Birleşme ve Devralmalarda İlgili Teşebbüs, Ciro ve Yan Sınırlamalar Hakkında
Kılavuz’da (Kılavuz) yan sınırlamalar yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve işlemin
uygulanabilmesi, yoğunlaşmadan beklenen etkinliklerin tam olarak sağlanabilmesi için
gerekli sınırlamalar olarak tanımlanmıştır. Bu kapsamda, söz konusu sınırlamaların
işlemin gerçekleştirilmesine yardımcı unsur olarak düzenlenmiş olması, yoğunlaşmanın
daha kısa sürede daha az maliyetle ve daha rahat bir şekilde sonuca ulaşması
bakımından gerekli olması, üçüncü kişilerin ticari faaliyetlerini sınırlayıcı bir yönünün
bulunmaması, kısıtlamanın nitelik, süre ve kapsam bakımından da işlemin yürütülmesi
için gerekli olandan fazla sınırlama getirmemiş olması gerekmektedir.
(17) 21.10.2020 tarihinde GLOBAL LİMAN ve QTERMİNALS arasında imzalanan Hisse
Alım Satım Sözleşmesi’nin (Sözleşme) Kısıtlayıcı Taahhütler başlıklı 15. maddesinde
rekabet etmeme yükümlülüğüne ve çalışan ayartmamaya (no-poaching agreements)
ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır. Bu düzenlemelere göre GLOBAL LİMAN'a Türkiye
genelini kapsayan bir rekabet etmeme yükümlülüğü getirildiği görülmektedir.
(18) Kılavuz’da, satıcıya getirilecek rekabet yasağının bir yan sınırlama olarak kabul
edilebilmesi için;
- Süre, konu, coğrafi alan ve kişi yönünden kapsamının, işlemin uygulanabilmesi
için gerekli olan makul düzeyi aşmaması gerektiği,
- Süre bakımından üç yılı aşmayan rekabet etmeme yükümlülüklerinin genel
olarak makul olduğu,
- Ancak, müşteri bağımlılığının daha uzun sürmesi ve devredilen know-how’ın
niteliği gereği gerekli olması durumunda, somut olayın gerektirdiği ölçüyü
aşmamak kaydıyla, üç yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüklerinin de yan
sınırlama kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olabildiği ve
- Coğrafi bakımdan, işlem öncesinde satıcının faaliyet gösterdiği alanlarla sınırlı
olması gerektiği,
ifade edilmiştir.
(19) Bildirim konusu işlemin devreden tarafı GLOBAL LİMAN ve içerisinde bulunduğu
ekonomik bütünlüğün faaliyetleri genel itibarıyla liman işletmeciliği, enerji, gayrimenkul
20-51/708-316
4/5
ve finans alanlarıdır. Teşebbüs, söz konusu alanlardan dosya konusunu ilgilendiren
liman işletmeciliği alanında PORT AKDENİZ, Bodrum Kruz Limanı ve Kuşadası Ege
Port’un yönetimini ve işletmeciliğini yapmaktadır. Bununla birlikte Sözleşme ile GLOBAL
LİMAN’a getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü Türkiye genelini kapsamaktadır.
(20) Kılavuz’da, rekabet etmeme yükümlülüğünün, coğrafi bakımdan, işlem öncesinde
satıcının faaliyet gösterdiği alanlarla sınırlı olması gerektiği, bununla birlikte, satıcının
yeni bölgelere girmek için yatırım yapmış olması gibi istisnai durumlarda bu bölgeler
bakımından getirilen sınırlamanın da gerekli ve makul kabul edilebileceği
belirtilmektedir.
(21) Söz konusu yükümlülüğün coğrafi olarak satıcının faaliyet alanından daha geniş bir
alanı kapsamasının gerekçesi ve bunun işlem bakımından önemi hakkında bilgi
istenmesi üzerine gelen cevabi yazıda;
- (…..)
ifade edilmiştir.
(22) Bildirim konusu işlem kapsamında “dökme kuru yük, genel kargo, konteyner elleçleme
pazarı” ile “kruvaziyer liman hizmetleri pazarı” olmak üzere iki farklı ilgili ürün pazarı
bulunmaktadır. Bunlardan ilki için ilgili coğrafi pazar “Batı Akdeniz Bölgesi”, ikincisi için
“Türkiye” olarak belirlenmiştir. QTERMİNALS tarafından ifade edildiği üzere Sözleşme
ile getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü kruvaziyer liman hizmetlerine ilişkin faaliyetleri
kapsamamaktadır. GLOBAL LİMAN’ın PORT AKDENİZ dışında Bodrum Kruz Limanı
ve Kuşadası Ege Port’un yönetimine ilişkin faaliyetleri kruvaziyer liman hizmetleri
pazarında bulunmaktadır. Dolayısıyla rekabet yasağının “kruvaziyer liman hizmetleri
pazarı”na ilişkin bir etkisinin bulunmadığı görülmektedir.
(23) Diğer taraftan Sözleşme ile GLOBAL LİMAN, “dökme kuru yük, genel kargo, konteyner
elleçleme pazarı”nda Türkiye genelinde sekiz yıl süre ile rekabet etmeme yükümlülüğü
altına girmektedir. Söz konusu pazar bakımından PORT AKDENİZ’in faaliyetleri Batı
Akdeniz Bölgesi ile sınırlı kalmakta, bir diğer deyişle bildirim konusu işlemin etkilediği
alan Batı Akdeniz’den oluşmaktadır. Kılavuz’da rekabet etmeme yükümlülüğü için
coğrafi alan sınırlandırmasına ilişkin istisnai olarak öngörülen “satıcının yeni bölgelere
girmek için yatırım yapmış olması” durumu mevcut dosya kapsamında söz konusu
değildir. İlaveten sektörde yüksek giriş engellerinin bulunduğu da bilinmektedir.
(24) Teşebbüsün rekabet etmeme yükümlülüğünün kapsadığı coğrafi alana ilişkin yaptığı
açıklamalar da Türkiye genelinde getirilen yasağı ekonomik ve sair açılardan
açıklayamamaktadır. Her ne kadar teşebbüs tarafından PORT AKDENİZ’in
faaliyetlerinin coğrafi kapsamının limanın mevcut konumundan çok daha geniş bir alanı
kapsadığının düşünüldüğü, zira Antalya, Burdur, Isparta, Afyon, Denizli, Konya,
Karaman, Muğla gibi birçok ili kapsayan geniş bir hinterlanda sahip olduğu ifade
edilmişse de söz konusu açıklamaların Türkiye genelini kapsayan rekabet etmeme
yükümlülüğünün makul kabul edilmesi için yeterli olmadığı değerlendirilmiştir.
(25) Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında GLOBAL LİMAN bakımından “dökme kuru yük,
genel kargo, konteyner elleçleme pazarı” için Türkiye geneli olarak getirilen rekabet
etmeme yükümlülüğünün işlem öncesinde satıcının faaliyet gösterdiği alanlarla sınırlı
olmadığı ve coğrafi alan yönünden kapsamının, işlemin uygulanabilmesi için gerekli
olan makul düzeyi aştığı kanaatine ulaşılmıştır. Bu itibarla söz konusu yükümlülüğün
bildirim konusu işlemin etkilediği alan olan Batı Akdeniz Bölgesi ile sınırlandırılması
halinde yan sınırlama olarak kabul edilebileceği sonucuna varılmıştır.
20-51/708-316
5/5
H. SONUÇ
(26) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, ancak, taraflar
arasında akdedilen sözleşmenin 15.1. maddesinde satıcıya tüm Türkiye için getirilen
kısıtlamaların Batı Akdeniz Bölgesi’nde geçerli olacak şekilde düzenlenmesi şartıyla yan
sınırlama olarak kabul edilebileceğine gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün
içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy