AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru No. 34740/10
Serkan ÖZBEY / Türkiye
(ekteki listeye bakınız)
Başkan,
Branko Lubarda,
Hâkimler,
Carlo Ranzoni,
Pauliine Koskelo,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Liv Tigerstedt’in katılımıyla 5 Kasım 2020 tarihine Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
12 Nisan 2010 tarihinde yapılan yukarıdaki başvuruyu göz önüne alarak,
Başvurunun kayıttan düşürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından gönderilen deklarasyonu göz önüne alarak,
Gerçekleştirdiği müzakerelerin sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR VE USUL
Başvurana ilişkin bilgiler ekteki listede yer almaktadır.
Başvuran, Kocaeli Barosuna bağlı Avukat Z. Biçer tarafından temsil edilmiştir.
Başvuranın askeri idare mahkemesi nezdindeki tazminat yargılamaları esnasında talep ettiği maddi tazminat miktarlarını artıramamasına ilişkin Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki şikâyetleri Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Hükümet, başvuruda ileri sürülen sorunların çözülmesi amacıyla tek taraflı deklarasyon sunmayı önerdiğini Mahkemeye bildirmiştir. Hükümet, ayrıca, Mahkemeden, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvurunun kayıttan düşürülmesini talep etmiştir.
Söz konusu deklarasyon, aşağıdaki gibidir:
“Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin, yukarıda anılan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan davanın çözüme kavuşturulması amacıyla, başvurana, yansıtılabilecek tüm vergiler hariç olmak üzere, tüm maddi ve manevi zararlar ve masraf ve giderler karşılığında 900.00 (dokuz yüz) avro ödemeyi teklif ettiğini beyan ederim.
Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve Mahkeme tarafından kabul edilen kayıttan düşme kararının tebliğ tarihini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir. Bu ödeme, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan davayı nihai çözüme kavuşturacaktır.
Hükümet, söz konusu dönemde İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda tazminat taleplerinde bir değişikliğe izin vermeyen usule ilişkin bir kısıtlamadan dolayı başvuranın görülen yargılamalarda talep ettiği maddi tazminat miktarlarını artıramamasının, Mahkemenin yerleşik içtihadı ışığında başvuranın adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini değerlendirmektedir (Fatma Nur Erten ve Adnan Erten/Türkiye, no. 14674/11, 25 Kasım 2014). Bununla beraber, Hükümet, 31 Temmuz 2018 tarihli 7145 sayılı Kanunla değiştirildiği üzere, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 53 § 1 (ı) maddesinin, halihazırda, AİHM’nin dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon sonrası bir başvuruyu kayıttan düşürmeye karar verdiği davalarda idari mahkeme yargılamalarının yeniden açılmasını öngördüğünü vurgulamaktadır. Hükümet, yukarıda belirtilen hukuk yolunun, başvuranın Sözleşme’nin 6 § l maddesi kapsamındaki şikâyetleri bakımından tazmin imkanı sunabileceği kanaatindedir.
Hükümet, Mahkemeyi, başvurunun incelenmeye devam edilmesini haklı kılacak bir neden bulunmadığı yönünde karar vermeye ve başvuruyu Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca kayıttan düşürmeye davet etmektedir.”
Hükümetin tek taraflı deklarasyon koşulları başvurana gönderilmiştir. Mahkeme, başvuranın deklarasyon şartlarını reddettiğine ilişkin cevabını almıştır.
Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi, aşağıdaki halde Mahkeme’nin davayı kayıttan düşürmesine imkân vermektedir:
“Mahkemenin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse ...”.
Bu sebeple, Mahkeme, başvuranın davasının incelenmesine devam edilmesini istemesine rağmen davalı Hükümet tarafından yapılan tek taraflı deklarasyon temelinde başvuruları 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürebilir (bk. özellikle Tahsin Acar/Türkiye (ilk itirazlar) [BD], no. 26307/95, §§ 75‑77, AİHM 2003-VI).
Mahkeme, davacıların idari yargılamalar esnasında maddi tazminat taleplerini değiştirmelerine imkan sağlamayan ilgili zamandaki usule ilişkin kural sebebiyle mahkemeye erişim haklarının orantısız olarak kısıtlanmasına ilişkin şikâyetlere dair uygulamasını Türkiye aleyhinde açılan davalar da dahil olmak üzere çeşitli davalarda belirtmiştir (bk., yukarıda anılan, Fatma Nur Erten ve Adnan Erten/Türkiye, no. 14674/11 §§ 29-33, 25 Kasım 2014 ve Tamer Tanrıkulu/Türkiye, no. 36488/08, § 20, 29 Kasım 2016).
Mahkeme, başvuranın yargılamaların yeniden açılması için talepte bulunabilmesi ve teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra Hükümetin sunduğu deklarasyon metni kapsamında yer alan ikrarlar göz önünde bulundurulduğunda, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe olmadığı kanaatindedir (37 § 1 (c) maddesi).
Yukarıdaki hususlar ışığında, Mahkeme, Sözleşme ve Protokolleri ile güvence altına alınan insan haklarına saygının, başvurunun incelenmeye devam edilmesini gerekli kılmadığı kanısındadır (37 § 1 maddesinin son cümlesi).
Mahkeme, son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen şartlara uymaması halinde, başvurunun, Sözleşme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca tekrar kayda alınabileceğini vurgulamaktadır (bk. Josipović/Sırbistan (k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
Bu nedenle, davanın kayıttan düşürülmesi uygun bulunmuştur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin sunduğu deklarasyon metninde yer alan koşulların ve yine aynı metin içerisinde sunulan taahhütlerin yerine getirilmesi amacıyla öngörülen yöntemleri dikkate alarak;
Başvurunun, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, 26 Kasım 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Liv TigerstedtBranko Lubarda
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı VekiliBaşkan
EKLER
Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki şikâyetlere ilişkin başvuru
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuranın adı
Doğum Yılı
Hükümetin deklarasyonunun Mahkemeye tebliğ edildiği tarih
Başvuranın deklarasyona ilişkin yorumlarının Mahkemeye tebliğ edildiği tarih
Maddi ve manevi tazminat ve masraf ve giderleri karşılamak üzere ödenmesine hükmedilen miktar
(avro cinsinden)[1]
34740/10
12.04.2010
Serkan ÖZBEY
1980
22.07.2020
18.09.2020
900
[1] Başvurana yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere
Full & Egal Universal Law Academy