1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya No : D1/2/Ü.G.-98/7
Karar No : 99-6/48-17
Karar Tarihi : 11.02.1999
Toplantıya Katılan
Başkan : Prof. Dr. Tamer MÜFTÜOĞLU (İkinci Başkan),
Üyeler : Bahaddin ELÇİ, M. Zeki UZUN, Salih Zeki BENGÜ, Aydın EMRE,
Sadık KUTLU, Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
Mustafa PARLAK.
Soruşturma Heyeti:
Soruşturma Heyeti Başkanı: Bahaddin ELÇİ, Rekabet Kurulu Üyesi,
Raportörler: K.Ümit GÜNGÖR, Barış EKDİ, Yüksel KAYA.
Taraflar:
- Şikayette Bulunan: Re’sen
- Hakkında Soruşturma Yapılan :
Özel Okullar Derneği (Özel Boğaziçi Lisesi) Köy Yolu No:7 Maslak - İSTANBUL
Dosya Konusu : Özel Okullar Derneği’nin özel okul ücretlerini belirlemeye
yönelik kararları ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal
ettiği iddiası.
Dosya Evreleri: 13.05.1998 tarih ve 32 sayılı Rekabet Kurumu Başkanlığı
önergesinde özetle; Anadolu Ajansı’na ait haber bülteninden ve 09.05.1998 tarihli
çok sayıda gazete haberlerinden Özel Okullar Derneğinin 1998-1999 eğitim-öğretim
yılında uygulanmak üzere özel okul ücretlerini belirlemeye yönelik karar aldığı ve bu
ücretlerin enflasyonun (İTO Tüketici Endeksi olan %95) üzerine çıkmaması yönünde
tavsiyede bulunduğu belirtilerek, 4054 sayılı Kanun’un 2 nci maddesi gözönüne
alındığında, Özel Okullar Derneği’nin bir teşebbüs birliği olduğu, aynı Kanun’un 4
üncü maddesinin (a) bendi gereğince, “mal veya hizmetlerin alım ya da satım
fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
şartlarının tespit edilmesi”nin hukuka aykırı olduğu, Özel Öğretim Kurumları Öğrenci
Ücretleri Tespit ve Tahsil Yönetmeliği’nin değişik 5 inci maddesinin Özel Okullar
Derneği’ne özel okulların ücret belirlemesi konusunda herhangi bir görev ya da yetki
vermediği dikkate alındığında sözkonusu faaliyetin rekabeti ihlal edip etmediği,
dolayısıyla bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığını belirlemek amacıyla
önaraştırma yapılmasının uygun olacağının düşünüldüğü ifade edilmiştir.
2 REKABET KURUMU
-Rekabet Kurulu, anılan önergesi doğrultusunda 14.05.1998 tarih ve 65 sayılı
önaraştırma yapılması kararını, 26.05.1998 tarih ve D1/2/Ü.G.-98/7 sayılı
Önaraştırma Raporu üzerine de 28.05.1998 tarih ve 67/515-82 sayılı soruşturma
açılması kararını vermiştir.
-Özel Okullar Derneği, Rekabet Kurulu'nun aldığı soruşturma kararı üzerine
ilk yazılı savunmasını Rekabet Kurulu'na göndermiştir.
-4054 sayılı Kanun’un 14, 15 ve 44 üncü maddeleri gereğince yerinde yapılan
incelemeler neticesinde, Soruşturma Heyeti’nce hazırlanan 18.11.1998 tarih ve SR
98/3 sayılı Soruşturma Raporu ve tüm ekleri, Kanun’un 45 inci maddesinin birinci
fıkrası gereğince Özel Okullar Derneği’ne tebliğ edilmiştir.
-4054 sayılı Kanun’un 45 inci maddesinde belirtilen otuz günlük yazılı
savunma süresi içinde, Özel Okullar Derneği kendisine gönderilen soruşturma
raporuna ilişkin, herhangi bir bildirimde bulunmamıştır.
-Rekabet Kurulu, 11.02.1999 tarih ve 99-6 sayılı toplantısında, nihai kararını
vermiştir.
Soruşturma Heyetinin Görüşü: "Ücret Toplantısı" adı altında toplantı düzenlemek
veya "rakiplere önceden fiyat değişikliklerini bildirmek" esasen 4054 sayılı Kanun'a
aykırı olarak rekabeti sınırlama veya ortadan kaldırma amacı taşıyan, bu sonucu
doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan fiiller olmakla birlikte, pazarın yapısı, Milli
Eğitim Bakanlığınca 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 326 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname ile değişik 31 inci maddesinde yer alan, fiyatın her yıl bir kez
mayıs ayında tespit ve ilan edilebileceği hükmü ve aynı madde gereğince hazırlanan
yönetmeliğin rekabeti büyük ölçüde sınırlandırması, "ücret toplantısı" adı altında
yapılan toplantıların uzun süredir yapılıyor olmasına rağmen, özel okul fiyatlarında
paralellik bulunmaması ve toplantıda fiyatların değil öğretim sorunlarının
görüşüldüğü kanaatinin oluşması nedenleriyle, sözkonusu toplantının rekabeti
sınırlama amacı taşımadığı, toplantıda görüşülen hususların bu etkiyi doğurmadığı
sonucuna varılmış olup, Özel Okullar Derneği'nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'u ihlal ettiğine ilişkin herhangi bir bulguya rastlanamaması
nedeniyle cezai yaptırım uygulanmaması; yapılan incelemelerde toplantının ilgili
pazardaki "fiyat"ı belirlemeye yönelik bir amaç taşıdığına ilişkin tespit yapılamasa da
gelenekselleşen bu toplantılara "ücret toplantısı" ismi verilmemesi, toplantı
tarihlerinin alışılageldiği üzere yasal fiyat belirleme döneminde yapılmaması,
rakiplerin, kamuoyuna açıklamadan önce fiyatlar konusunda birbirlerine bilgi
vermelerinin dahi uyumlu eyleme yol açabilmesi nedeniyle, pazardaki rekabetin en
önemli unsurlarından biri olan rakip davranışlarındaki belirsizliğin ortadan
kaldırılmasına ve dolayısıyla rekabetin kısıtlanmasına neden olabilecek bu tür
davranışlardan kaçınılması hususlarında sözkonusu teşebbüs birliğinin ve birliğe
üye teşebbüslerin Başkanlıkça uyarılması gerektiği.
DEĞERLENDİRME
1. YAPILAN TESPİTLER
1.1. İlgili Pazar
a) Ürün pazarı: Sınırı yasalarla çizilmiş olan hizmet pazarı, fen lisesi, anadolu
lisesi ve süper lise gibi devlet okullarının ciddi rakipler olduğu da gözönünde
3 REKABET KURUMU
bulundurulduğunda “ilköğretim” ve “lise” düzeyinde öğretim pazarı olarak kabul
edilmiştir.
b) Coğrafi pazar: Türkiye’nin 62 ilinde özel okulların bulunduğu, bir ilden
diğerine öğretim için gidilebildiği (özellikle çok tanınan bazı okulların daha iyi
öğretim verdiği gerekçesiyle) ve devlete ait “Anadolu Lisesi” ve “Süper Lise” gibi
okulların ülkemizin tüm illerinde mevcut olduğu hususları dikkate alındığında,
Türkiye Cumhuriyeti, coğrafi pazar olarak kabul edilmiştir.
1.2. Bulgular
Yapılan incelemede;
- Özel Okullar Derneği’ne ait Karar Defteri’nde,
24.04.1996 tarih ve 96/5 sayılı kararda mayıs ayı içerisinde özel okul
ücretleriyle ilgili olarak sohbet toplantıları yapılması,
30.04.1997 tarih ve 97/4 sayılı kararda 13 Mayıs 1997 Salı günü saat
14.30’da Şark Sigorta Toplantı Salonunda 1997-1998 öğretim yılı ücretleri
konusunda üyelerin fikir alışverişinde bulunmalarını sağlamak amacıyla tüm üyelerin
davet edileceği bir sohbet toplantısı düzenlenmesi,
22.04.1998 tarihli kararda ise, Mayıs ayı içinde ücretlerle ilgili toplantı
yapılması, şeklinde ifadelerin yer aldığı,
- Özel Okullar Derneği’ne ait giden evrak dosyasından elde edilen 01.05.1998
tarihli ve Genel Sekreter Turgut IRMAK imzalı faks mesajında,
“ Sayın Kurucu,
1998-1999 Öğretim Yılı öğrenci ücretlerini görüşmek üzere yapılacak olan
toplantıya iştirak etmenizi rica ederim.” denilerek, “Bu faksı en kısa zamanda
grubunuzdaki okullara fakslayınız. ÇOK ÖNEMLİDİR!…” ifadesine yer verildiği,
- Özel Okullar Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Dündar UÇAR’ın, 08.05.1998
tarihinde yapılan “ücretlerle ilgili toplantı” ya ilişkin olarak, Milli Eğitim Bakanlığı
tarafından yılda bir kez Mayıs ayında belirlenen özel okul ücretlerinin tespitinde
geçerli olacak kurallar arasında enflasyon oranı gibi teknik bir unsur da öngörüldüğü
için bu konuda bilgi verildiğini, ücret ayarlanmasının yılda bir kez yapılması
nedeniyle yakın geçmişteki ekonomik durum ve muhtemel ekonomik gelişmeler
konusunda bilgilenme ihtiyacı meydana geldiğini, kendisinin uzun yıllar İstanbul
Ticaret Odası’nda (İTO) Başkan Yardımcılığı görevini yapmış olmasından dolayı
teknik konularda bilgilendirme görevinin kendisine düştüğünü, “kağıt üzerinde
alışkanlık olduğu şekilde” ücret toplantısı olarak anılan toplantıda öğrenci
başvuruları, Milli Eğitim Bakanlığı ile ilişkiler, Dernek faaliyetleri gibi ana meselelerin
konuşulduğunu, ücret birliği konusunda herhangi bir karar alınmamış olduğunu, bu
durumun gerek geçmiş yıllardaki gerekse bu yılki okul ücretlerine ait farklı
rakamlardan da anlaşılabileceğini, enflasyon oranının ücret tespit yönetmeliğindeki
bir maddeden dolayı mecburen telaffuz edildiğini, ancak basın kuruluşlarına
göndermiş olduğu faks metninden de görülebileceği üzere %95 gibi herhangi bir
rakama ilişkin bir beyanının olmadığını belirttiği,
- Dündar UÇAR ile yapılan görüşmede bahsi geçen basın bülteninde özel
okulların vergi muafiyeti, vergi iadesi gibi birtakım sorunlarının belirtildiği, ancak özel
okul ücretlerinde “fevkalade bir artış yapılmadığının görüldüğü” ifadesinin dışında
ücrete veya enflasyon oranına ilişkin herhangi bir husus bulunmadığı,
4 REKABET KURUMU
- Özel Okullar Derneği Genel Sekreteri Turgut IRMAK’ın 08.09.1998 tarihli
ücretlerle ilgili toplantıya ilişkin el yazısıyla tutulan notlarından, toplantıda
uyuşturucu bağımlılığı, ÖSS sonuçları, Marmara Üniversitesi’nin özel okullar ile ilgili
çalışması, basın ile ilişkiler, özel Türk okullarına müracaatın düşük olması, İstanbul
Ticaret Odası geçinme endeksi (%99), toptan eşya endeksi (%83,1) ile İstanbul dışı
için DİE’nin geçinme endeksi (%93,1) ve toptan eşya endeksi (%85,4), faks zincirine
ilişkin şikayetler, vergi ile ilgili sorunlar, bilgisayar destekli programlar gibi çeşitli
konularda görüşler sunulduğu,
- Özel Okullar Derneği Genel Sekreteri Turgut IRMAK’ın, Derneğin her yıl
Mayıs ayında üyeleriyle toplanarak yıllık faaliyetleri konusunda sohbet ettiklerini ve
ücretlerin ilan ayı olması nedeniyle okulların bu konudaki görüşlerini sunduklarını,
ancak özel okulların fiyatlarını belirlemelerine ilişkin yönetmelik çıktığından beri
hiçbir özel okul fiyatının diğeriyle ve bu sohbet toplantılarıyla ilişkili olmadığını
belirttiği,
- Anılan toplantıya katılanlardan Özel Akasya Koleji Genel Müdürü Nurullah
DAL’ın, Özel Okullar Derneği’nin 8 Mayıs’taki toplantısının ana amacının, geçen yılın
ekonomik durum ve eğitim-öğretim açısından değerlendirmesini yapmak olduğunu
söyleyerek, gelecek yıla ilişkin tahminlerin yapıldığını, özel okullara yapılan başvuru
sayısındaki düşmenin sebeplerinin tartışıldığını, Dündar UÇAR’ın İTO’nun en son
enflasyon değerlerini açıklayarak bu rakamların baz olarak alınabileceğini belirttiğini,
Dernek tarafından her yıl fiyatlara baz olması için enflasyon oranını belirlemek
amacıyla değişik kurumların tespit ettiği oranlar konusunda çalışmalar yapıldığını,
ancak herhangi bir rakamın telaffuz edilmediğini, uyuşturucu bağımlılığı ve bilgisayar
sistemlerine ilişkin bilgiler verilerek, eğitim tazminatlarının gelir vergisine tabi
tutulmamasının tartışıldığını ifade ettiği,
- Özel Okullar Derneği’nin 8 Mayıs 1998 tarihinde yapılan toplantısına
katılan 10 özel okulun temsilcileri ve yöneticilerinin, söz konusu toplantıda olağan
olduğu üzere İTO ve DİE’nin enflasyon oranları hakkında bilgi verildiğini,
katılımcıların bir kısmının sohbet esnasında kendi okullarının ücretleri ve zam
oranları hakkında açıklamalar yaptıklarını, ancak özel okul ücretlerine ilişkin olarak
bağlayıcı herhangi bir karar alınmadığını, bu konuda bir telkinde bulunulmadığını,
ücrete ilişkin bir karar alınsa dahi uygulanmasının sektörün yapısı gereği mümkün
olamayacağını ifade ettikleri,
- Özel Gökdil Lisesi kurucusu Tacettin GÖKŞEN’in ise, anılan toplantıya
ilişkin olarak, bir okul temsilcisinin rakam vermeksizin yüksek oranda zam
yapacağını söylediğini, Özel Koç Lisesi'nin temsilcisi İnal AVCI’nın Rekabet
Kurulu'nun hoş bakmayacağı gerekçesiyle ücretlere ilişkin birşey konuşulmaması
konusunda telkinde bulunduğunu; bu uyarı üzerine, okul ücretleri konusunda
herhangi birşey söylenmediğini belirttiği, Dernek Genel Sekreteri Turgut IRMAK ve
birkaç okul temsilcisinin de daha önce yapılan görüşmeler sırasında bu durumdan
söz etmiş oldukları, ancak sözlerinin tutanağa geçirilmesini uygun görmedikleri,
tespit edilmiştir.
5 REKABET KURUMU
2. ÖZEL OKULLAR DERNEĞİ’NİN YAZILI SAVUNMASI
Özel Okullar Derneği’nin, 4054 sayılı Kanun’un 43 üncü maddesi gereğince
gönderdiği yazılı savunmasında, Özel Okullar Derneği’nde zaman zaman yapılan
toplantıların, meslek içi sorunların görüşüldüğü, eğitimin iyileştirilmesine yönelik
tedbirlere ilişkin toplantılar olduğu, 24.04.1996, 30.4.1997 ve 22.04.1998 tarihli
toplantılarda da sadece meslekle ilgili konuların görüşüldüğü, üyelere okul
ücretlerinin belirlenmesi konusunda herhangi bir eylem tarzı veya yöntem
önerilmediği, “fiyatı oluşturan maliyet, kâr vb. unsurlar ve muamele şartlarına” ilişkin
mutabakatlara varılmasının, rekabeti engelleme, bozma veya kısıtlama amacına
yönelik karar alınmasının söz konusu olmadığı,
- Dernek üyeleri arasında Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan bir yatay
rekabet kısıtlaması mevcut olmadığı gibi, bir uyumlu davranış da bulunmadığı,
- Özel Okullar Derneği ve üyelerinin, 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları
Kanunu ve buna ilişkin yönetmelik ile 23.05.1997 tarihli genelge uyarınca öğrenci
ücretlerinin tespit ve tahsilinde bazı emredici hukuk kurallarına tabii olduğu,
ücretlerin tespit ve tahsilinde her ildeki geçinme endeksleri ile toptan eşya
fiyatlarının yönetmelik gereğince göz önüne alındığı,
- Önaraştırma raporunda, ücretlerle ilgili olarak yalnız alışkanlık neticesi
davetiyede yazılmakta olan “ücret toplantısı” ifadesinin ve çoğu kere basında eksik
ve yanlış yazılmakta olan DİE ve İTO enflasyon rakamlarının sözlü beyanının yer
aldığı, yılların uygulaması, raporda tespit edilmiş olan rakamlar, zabıtlar ve
ifadelerden 4054 sayılı Kanun’u ihlal eden herhangi bir durumun söz konusu
olmadığının açıkça görüldüğü,
- 625 sayılı Kanun’a dayanılarak çıkarılan ücret tespit ve tahsil yönetmeliğinin
6. maddesinde özel öğretim kurumlarının, ücret tespit ederken “o ildeki” en son yıllık
toptan eşya ve tüketici fiyat endekslerini dikkate alacaklarının belirtilmiş olduğu,
ancak, gazetelerde tüm illerin fiyat endeksleri yerine enflasyon şampiyonu olan il
endeksinin yer alması ve yıllık enflasyon yerine Aralık aylarını mukayese eden
rakamlara yer verilmesi nedeniyle, oluşan çelişkili oranların tereddüte yol açtığı,
dolayısıyla Dernek üyelerinin bu konuda bilgilendirilmesinin büyük önem taşıdığı,
enflasyon rakamının ifade edilmiş olmasının müşterek fiyat tespit edildiği manasına
gelmeyeceği, raportörlerce tespit edilen rakamların da yıllar ya da oranlar itibariyle
benzerlik göstermediği,
- Ayrıca, fiyat endeksinin ücret belirlenmesinde mevzuatın getirdiği tek kıstas
olmadığı, eğitim-öğretim imkânı, girişilen yatırım düzeyi, gelir ve giderler gibi diğer
kıstasların kurumların iç bünyeleri ile ilgili olduğu,
- Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’nün il bazında eşit ücret sistemi
getiren 23.05.1997 tarihli genelgesi dolayısıyla rekabetin tamamen ortadan
kaldırılmış olmasının dahi Rekabet Kurumunun araştırmasını durdurmasını gerekli
kıldığı,
6 REKABET KURUMU
- Ücretleri yönlendirmek gibi bir amaç güdülseydi, bu toplantıların hiç bir
okulun ücret ilanına imkan bırakmadan Nisan ayında yapılacağı, oysa toplantıdan
önce bir çok okulun ücretlerini ilan etmiş ve tahsilata başlamış olduğu,
ileri sürülmüştür.
4054 sayılı Kanun’un 45 inci maddesi gereğince, kendisine tebliğ edilen
18.11.1998 tarih ve SR 98/3 sayılı Soruşturma Raporuna ilişkin olarak da Özel
Okullar Derneği süresi içinde herhangi bir savunma yapmamıştır.
3. HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Bir piyasada tam ve etkin rekabetin sağlanması için, sunulan malların
homojen veya en azından birbirleriyle çok kolay ikame edilebilir olması gerektiği
iktisat teorisi açısından kabul görmüş olmakla beraber, hizmet sunulması ve özellikle
sunulan hizmetin çerçevesinin yasalarla çizilmiş olması gözönünde
bulundurulduğunda, özel ilköğretim ve lise hizmetlerinin sunumunda rekabet
açısından aşağıdaki tespitlere değinmekte fayda görülmektedir.
Bir özel okulun vermesi gereken eğitimin asgari standartları kanun ve
yönetmeliklerce belirlenmiştir. Ancak, burada mutlak bir standartlaştırma mevcut
değildir; hatta bu kurallar, uygulanan programlar ve sınıflarına ilişkin müfredatların
birbirlerinden ne şekilde farklılaşacağını belirtmektedir.
Dolayısıyla, aynı programlar homojen sayılsalar da, her özel okul birden
fazla program uygulamakta ve ayrıca;
a) aynı programlar için farklı fiyatlar uygulayarak,
b) aynı programlardaki derslerin tanınmış öğretmenlerce verilmesi yoluyla
asgari standartların üzerine çıkılmasını ve öğrencilerinin üniversite
sınavlarındaki başarı oranının yükselmesini sağlayarak,
c) yabancı dil ağırlıklı programlarında yabancı öğretmenler çalıştırarak,
d) öğrencilerine, spor ve kültür alanında benzer okullardan çok daha fazla
imkanlar sunarak,
e) belirli bir gelir grubunu hedef alıp bu grubun talebine yönelik bir imaj
oluşturarak,
f) maliyetlerini asgari düzeye çekerek,
diğer özel okullarla rekabet etmek durumundadır.
Özel okulların bir kısmının, özellikle bazı azınlık okullarının ve vakıf
okullarının kâr amacı gütmedikleri ve verdikleri eğitimin kalitesini, fiyat rekabetinden
önemli buldukları görülmektedir.
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Okullar Genel Müdürlüğü’nden Özel Okullar
Derneği toplantısına katılan ve temsilcileri ile görüşülen yirmi dokuz adet okulun, son
üç öğretim yılına ilişkin olarak tespit ettikleri ücretlere ait bilgiler ve anılan toplantıya
katılan okullar arasından rastgele seçilen yedi okula ait bütçe tabloları elde
edilmiştir.
7 REKABET KURUMU
Söz konusu yedi okulun 1997-1998 ve 1998-1999 öğretim yıllarına ait
standart bütçe tablolarında yer alan gelir kalemleri karşılaştırıldığında, okullardan
dördünün gelirlerinin tamamını öğrenci ücretlerinden karşıladığı, diğerlerinin ise,
aynı zamanda yemek ve taşıma ücretlerinden de önemli oranda gelir elde ettikleri
görülmüş, on dört standart gider kalemlerinin karşılaştırılmasından da anılan yedi
okulun her bir gider kalemi için bütçesinde farklı oranlarda meblağ ayırdığı, ayrılan
bu meblağların toplam giderlerine oranlarının da birbirlerinden oldukça farklı olduğu
anlaşılmıştır.
Anılan toplantıya katıldıkları belirlenen okullardan yirmi dokuzunun, her bir
sınıf ve her bir program için 1996 – 1997, 1997-1998 ve 1998-1999 öğretim
yıllarında talep ettikleri ücretler ve bunların bir önceki yıla göre artış oranları ayrı
ayrı karşılaştırılmış, bunlardan on iki okulun ücretlerini bünyelerindeki sınıf veya
programlara göre farklılaştırmadıkları, diğer okulların ise, her sınıf veya program için
ayrı ücretler talep ettikleri, ücretleri aynı gözüken birçok okulun bu ücretlerini farklı
programlar için talep ettikleri; sınıf veya program ayrımı gözetmeksizin
öğrencilerinden standart ücret talep eden iki okulun ücretlerinin birbirleri ile aynı
olduğu, ancak coğrafi açıdan birbirlerinden oldukça uzak olan bu iki okulun
birbirlerine rakip sayılamayacakları; ayrıca, söz konusu yirmi dokuz okulun son üç
öğretim yılı boyunca, ücretlerini birbirlerinden farklı oranlarda artırdıkları tespit
edilmiştir.
Yukarıdaki bilgiler ışığında özetle,
- Özel okulların maliyet yapılarının birbirlerinden çok farklı olduğu,
- Genel olarak her okulun farklı sınıfları ve farklı programları için farklı ücret
talep ettiği,
- 1998-99 öğretim yılı için tespit edilen ücretlerin genel itibariyle birbirlerinden
farklı oldukları,
- Ücretleri aynı gözüken okulların bu ücretleri farklı programlar ve sınıflar için
talep ettikleri,
- Tek tip ücret uygulayan veya aynı program için aynı ücreti talep eden birkaç
okulun, öğrencilerine farklı sosyal, kültürel imkanlar tanımaları nedeniyle öğrenci
velileri gözünde birbirlerinden oldukça farklılaştıkları veya coğrafi açıdan birbirlerine
uzak olmaları nedeniyle birbirlerine rakip olmadıkları,
- Küsuratlı olmaları nedeniyle şüphe uyandıran ücret benzerliklerinde,
sözkonusu küsuratın ücrete eklenen KDV sonucu ortaya çıktığı,
- Benzer bir durumun 1997-98 öğretim yılı için tespit edilen ücretler için de
geçerli olduğu,
- Ücret artış oranları açısından da okullar arasında büyük farklılıklar olduğu,
8 REKABET KURUMU
dikkate alındığında, Özel Okullar Derneği toplantısına katılan okullar arasında, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4 üncü maddesi kapsamında ücrete
ilişkin bir uyumlu eylemin varlığına karine teşkil edebilecek herhangi bir husus tespit
edilememiştir.
Ayrıca, "ücret toplantısı" adı altında yapılan toplantıda açıklanan değişik
kurumlarca tespit edilmiş enflasyon oranları haricinde "fiyat"a ilişkin görüşmeler
yapıldığı veya bu konunun gündeme geldiğine ilişkin herhangi bir kanıt elde
edilememiş, yalnızca bir özel okul yetkilisinin fiyat açıklaması yaptığı bilgi
tutanaklarında yer almıştır.
"Ücret toplantısı" adı altında toplantı düzenlemek veya "rakiplere önceden
fiyat değişikliklerini bildirmek" esasen 4054 sayılı Kanun'a aykırı olarak rekabeti
sınırlama veya ortadan kaldırma amacı taşıyan, bu sonucu doğuran veya
doğurabilecek nitelikte olan fiiller olmakla birlikte, pazarın yapısı (öğretim hizmetleri
pazarında rekabet fiyatlar üzerinde değil, öğretim kalitesi ve verilen hizmetlerin
niteliğinde yoğunlaşmaktadır. Bunun sonucunda da çeşitli okullar arasında çok
ciddi fiyat farkları oluşmaktadır.), Milli Eğitim Bakanlığınca 625 sayılı Özel Öğretim
Kurumları Kanunu'nun 326 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 31 inci
maddesinde yer alan fiyatın her yıl bir kez mayıs ayında tespit ve ilan edilebileceği
ve aynı madde gereğince hazırlanan yönetmeliğin rekabeti büyük ölçüde
sınırlandırması, "ücret toplantısı" adı altında yapılan toplantıların uzun süredir
yapılıyor olmasına rağmen, özel okul fiyatlarında paralellik bulunmaması ve
toplantıda fiyatların değil, öğretim sorunlarının görüşüldüğü kanaatinin oluşması
nedenleriyle, sözkonusu toplantının rekabeti sınırlama amacı taşımadığı, toplantıda
görüşülen hususların bu etkiyi doğurmadığı sonucuna varılmış olup, 4054 sayılı
Kanun'un 4 üncü maddesinin yasaklanan hallere örnek olarak verilen ikinci fıkrasının
"Mal veya hizmet alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar
ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi" şeklindeki (a) bendine
aykırılık oluşmadığı görüşüne ulaşılmıştır.
SONUÇ
Özel Okullar Derneği’nin özel okul ücretlerini belirlemeye yönelik kararları ile
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırı davrandığı iddiasıyla
açılan soruşturma sonucunda; soruşturma heyetince hazırlanmış soruşturma raporu,
elde edilen bilgi ve belgeler ve tüm dosya münderecatı müzakere edilerek;
1. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4 üncü maddesinin
yasaklanan hallere örnek verilen 2 nci fıkrasının (a) bendine aykırılık
oluşmadığına OYBİRLİĞİ ile,
2. Herhangi bir tedbir kararı alınmasına gerek olmadığına OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy