T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelirler Genel Müdürlüğü
TARİH : 03.06.1999
SAYI : B.07.0.GEL.0.56/5601-702/22444
KONU : Banka ve sigorta şirketleri dışındaki
kişi ve kuruluşların mevduat faiz gelirlerinin
banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi
tutulup tutulmayacağı hk.
...................
İLGİ : 29.12.1998 tarih ve 4844 sayılı dilekçeniz.
İlgide kayıtlı dilekçeniz incelendi.
Sermaye Piyasası Kurumlarından biri olan portföy yönetim şirketleri kurulun 19.12.1996 tarih ve 22852 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Seri V No: 29 sayılı tebliği ile mevzuata girmişlerdir.
Portföy yönetim şirketleri sermaye piyasası araçlarından oluşan portföylerin müşterilerle yapılacak yönetim sözleşmesi çerçevesinde vekil sıfatıyla yönetilmesidir.
Vekalet müessesesi Borçlar Kanunu'nun 13. babında düzenlenmiş olup, 386. maddede "vekalet akdi ile vekil, sözleşme dairesinde kendisine yüklenen işin yönetimini veya karşılık bulduğu hizmetin ifasını iltizam eyler" şeklinde tanımlanmıştır.
Vekaletin özel bir biçimi olan tellallık ise vekalet müessesesi içinde aynı babın üçüncü faslında düzenlenmiştir. Borçlar Kanununun 404. maddesinde tellallık "ücret karşılığı akdin yapılması imkanını hazırlamak veya akdin icrasına tavassut etmek" olarak tanımlanmıştır. Tellal tarafların karşı karşıya gelmesi için aracılık etmektedir. Yapılan işe göre tellallar; adi işler tellallığı, ticari işler tellallığı ve borsa tellallığı gibi türlerde olabilmektedir. Gerek Borçlar Kanunu gerek Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde portföy yönetim şirketleri esas itibariyle mesleki ve ilmi tecrübelerinden yararlanmak suretiyle müşterileri ile sermaye piyasası araçlarını ihraç edenler arasında vekalete dayanan bir tellallık hizmeti yani alım satıma tavassut işlevinde bulunmaktadırlar. Nitekim ilgili tebliğin 5. maddesinin 3. fıkrası da "Alım satıma aracılık faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında, ........ diye başlayarak yapılan işin aracılık olduğunu kabul etmektedir. Sermaye piyasası araçları ise SPK. 3. maddesinin b bendinde belirlenen menkul kıymetler ile diğer sermaye piyasası araçlarını ifade etmekte olduğundan, portföy yönetim şirketleri sonuç olarak yönetim ücreti adı altında menkul kıymetlerin alım satımına tavassut etmektedirler.
Diğer taraftan, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 28. maddesinin ikinci fıkrası paranteziçi hükmüne göre bankerlerin menkul kıymet alım satımına tavassut etmek karşılığı aldığı komisyon, ücret, hizmet karşılığı gibi adlarla aldıkları paralar banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi olmakta ve aynı maddenin 3. fıkrası ile de bu işleri devamlı olarak yapanların banker sayılacakları belirtilmektedir.
Bu durumda, Sermaye Piyasası Kurulu'nun V Seri No.lu 29 sayılı Tebliğine göre faaliyette bulunan şirketinizin müşterilerle yapacağı portföy yönetim sözleşmesi çerçevesinde vekil sıfatı ile sermaye piyasası araçlarından oluşan portföyleri aracılık etmek suretiyle verdiği hizmetler karşılığı sağladığı gelirlerin banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi tutulması gerekir.
Öte yandan, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu'nun 29. maddesinin (c) fıkrasında, Hususi Kanunlarla her türlü vergiden istisna edilmiş olan esham ve tahvillerin, faiz, temettü ve ikramiyelerinin, (e) fıkrasında ise, bankaların, bankerlerin ve sigorta şirketlerinin sermayelerinin tamamı kendilerine ait veya iştirakleri bulunan sınai işletmelerden sağladıkları karların, banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisna tutulacağı hükme bağlanmıştır.
Anılan hükümlere göre, Bütçe Kanunları ile banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisna edilen hazine tahvil ve bonolarına ait faizler ve varsa sermayesinin tamamı şirketinize ait sınai işletmelerden veya iştirakiniz bulunan sınai işletmelerden sağladığınız temettüler banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisnadır. Ancak şirketinizin;
- Portföy yönetimi müşterilerden aldığı komisyonlar,
- Yatırım fon ve ortaklıklarının portföylerinin yönetiminden elde ettiği komisyonlar,
- Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu alım satım kazancı,
- Hisse senedi alım satım kazancı,
- Sınai işletmelerden sağlanan temettü gelirleri dışındaki temettü gelirleri,
- Repo gelirleri,
banka ve sigorta muameleleri vergisine tabidir.
Diğer taraftan, banka ve sigorta şirketleri dışındaki kişi ve kuruluşların mevduat faiz gelirleri ise banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamı dışında bulunmaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
Bakan a.
Daire Başkanı
Full & Egal Universal Law Academy