Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 65 inci maddesinde, Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır." hükmü yer almaktadır.
Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 230 uncu maddesi ile fatura düzenlemek zorunda olan mükelleflere ticari emtia hareketlerinin seyirlerinin izlenebilmesi amacıyla sevk irsaliyesi düzenleme zorunluluğu getirilmiş, sevk irsaliyesinin kimler tarafından hangi usul, esas, şekil ve şartlara göre düzenlenmesi gerektiğine ilişkin açıklamalar muhtelif tarihlerdeki Resmi Gazetelerde yayımlanan Vergi UsuI Kanunu Genel Tebliğleri ile yapılmıştır.
Ayrıca, Vergi Usul Kanununun 236 ncı maddesinde, "Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilat için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan yasa hükümleri irdelendiğinde, serbest meslek erbabının, hizmet olarak verdikleri faaliyetleri sonucu elde ettikleri kazançlarının serbest meslek kazancı olduğu, dolayısıyla alım satım gibi bir ticari faaliyetten bahsetmenin mümkün olamayacağı için ticari emtianın izlenmesine yönelik olarak da mükellefler tarafından düzenlenme zorunluluğu getirilen sevk irsaliyesini düzenlemelerine de gerek kalmayacaktır.
Ancak, serbest meslek erbabının işleri gereği müşterilerine sunacakları hizmetin tamamının bazen kendilerince karşılanamaması, başka bir ifadeyle bir veya birkaç mükellef grubunu oluşturan kişilerce hizmetin müşterek tamamlanması söz konusu olabilmektedir. Bu durumda başka illere tahlil vs. gibi sebeplerden dolayı gönderilecek olan örneklerin, kullanılmakta olan serbest meslek makbuzlarının üzerine şerh düşülerek gönderilmeleri mümkün bulunmaktadır.
Bu nedenle, adı geçen doktorun cihaz yetersizliği, nedeniyle başka illere tahlil için gönderdiği kan örnekleri vs. için "tahlil için gönderildi" şerhini serbest meslek makbuzunun üzerine düşerek göndermesinde bir sakınca bulunmamaktadır.
Öte yandan, doktor olmakla beraber muayene ve teşhis yapmayan ve tedavi önermeyen sadece tıbbi tahlil laboratuvarı işletmeciliği faaliyetinde bulunanların bu faaliyetlerinin, şahsi mesaiden ziyade sermayeye dayanması ve ticari bir organizasyon çerçevesinde yapılması nedeniyle serbest meslek faaliyeti olarak değerlendirilmesi mümkün olmayıp, ticari kazanç faaliyeti olarak kabulü gerekecektir. Dolayısıyla ticari kazanç mükelleflerinin düzenlemesi gereken belgelerin bu kapsama girenler tarafından kullanılacağı tabiidir.
Buna göre, mükellefin faaliyet türünün ticari kazanç kapsamına girmesi halinde, ticari faaliyette bulunan mükelleflerin tutması ve düzenlemesi gereken defter ve belgeleri kullanma yükümlülüğü olacağından başka laboratuarlara tahlil için göndereceği kan örnekleri için sevk irsaliyesi düzenlemesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim.