T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
Sayı
:
B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-GVK-94-31-301
22/04/2010
Konu
:
2010-GVK-94-31
İlgide kayıtlı dilekçenizde, Vakfınızın ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi numaralı mükellefi olduğu, turizm sektörüne çeşitli şekillerde hizmet verecek eleman yetiştirmek üzere kurslar düzenlediği ve bu kurslarda eğitici olarak görev verilen kişilere yapılacak ödemelerin vakfınızca karşılandığı belirtilerek, yapılan bu ödemeler dolayısıyla düzenlenecek belgeler ve vergilendirmeye ilişkin hususlarda Başkanlığımızdan görüş talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, "Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez." hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 65 inci maddesinde ise "Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır." hükmü yer almıştır.
Yine aynı Kanunun 94 üncü maddesinde kimlerin hangi ödemeler üzerinden tevkifat yapmak zorunda oldukları belirlenmiş olup, anılan maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup, ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göre, 2 numaralı bendinde de yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç); 18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılanlardan %17, diğerlerinden %20 oranında tevkifat yapılacağı belirtilmiştir.
Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 234 üncü maddesinde, "Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin:
...
3. Vergiden muaf esnafa; yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia içinde tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir.
Gider pusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedelini ve iş ücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlariyle soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihi ihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malı satana tevdi olunur.
(Ek : 30/12/1980 - 2365/37 md.) Gider pusulaları, seri ve sıra numarası dahilinde teselsül ettirilir." denilmiş, 236'ncı maddesinde de "Serbest meslek erbabı,mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 238 inci maddesinde ise "İşverenler her ay ödedikleri ücretler için (Ücret bordrosu) tutmaya mecburdurlar. Gelir Vergisi Kanununa göre vergiden muaf olan ücretlerle diğer ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro tutulmaz.
Ücret bordrolarına en az aşağıdaki malumat yazılır.
1. Hizmet erbabının soyadı, adı; ücretin alındığına dair imzası veya mührü (Ücretin ödenmesinde ayrıca makbuz alan iş verenlerin tutacakları ücret bordrosuna imza veya mühür konulması mecburi değildir.);
2. Varsa vergi karnesinin tarih ve numarası;
3. Birim ücreti (Aylık, haftalık, gündelik, saat veya parça başı ücreti);
4. Çalışma süresi veya ücretin ilgili olduğu süre;
5. Ücret üzerinden hesaplanan vergilerin tutarı.
Bordronun hangi aya ait olduğu baş tarafından gösterilir. Bir aya ait bordro ertesi ayın yirminci gününe kadar hazırlanıp tarihlenerek, müessese sahibi veya müdürü ile bordroyu tanzim eden memur tarafından imzalanır.
İş verenler ücret bordrolarını, yukarıdaki esaslara uymak şartıyla diledikleri şekilde tanzim edebilirler." hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, Vakfınız tarafından düzenlenen kurslarda görevlendirilen eğitici personelle Vakfınız arasında herhangi bir hizmet akdi olması veya bu kişilerin Vakfınıza bağlı, emir ve talimatlarınız doğrultusunda çalışması durumunda yapılan ödemeler ücret kapsamında değerlendirilecek olup, bu ödemeler için ücret bordrosu düzenlenmesi ve yapılan bu ödemeler üzerinden de Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (1) numaralı bendi gereğince tevkifat yapılması gerekmektedir.
Diğer yandan, söz konusu eğitici personelin bu faaliyetleri kendi nam ve hesaplarına yapmaları halinde serbest meslek erbabı olarak değerlendirileceklerinden bu şahısların eğitim faaliyetini devamlı olarak yapmaları halinde serbest meslek yönünden mükellefiyetlerinin olması gerektiğinden ödemeler karşılığı serbest meslek makbuzu düzenlemeleri, devamlı olarak yapmamaları halinde ise bu faaliyetin arızi olarak yapıldığı kabul edileceğinden bunlara yapılacak ödemeler karşılığında Vakfınızca gider pusulası düzenlenmesi gerekmektedir.
Ayrıca, kendi nam ve hesabına çalışanlardan yapılan ödemeler üzerinden söz konusu kişilerin bu işi devamlı yapıp yapmadıklarına bakılmaksızın Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (2) numaralı bendine göre tevkifat yapılacağı tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
Vergi Dairesi Başkanı a.
Gelir İdaresi Grup Müdürü V.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.