Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-42 (Özelleştirme Nihai Bildirim)
Karar Sayısı : 04-40/448-110
Karar Tarihi : 3.6.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER : M.Ömür PAŞAOĞLU, Şenol KOCAER, Mert KARAMUSTAFAOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
D. TARAFLAR : - T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Ziya Gökalp Cad. No:80 Kurtuluş-Ankara
- Söğütsen Seramik Sanayi İnşaat Madencilik İthalat İhracat A.Ş.
İstanbul Cad. Sena İş Hanı No:26/18 Ulus-Ankara
- Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş.
Beybi Giz Plaza Meydan Sok. No:28/9 Maslak-İstanbul
- Pan American Ortak Girişim Grubu
- Pan American Silver Corp.
1500-625 Howe St. Vancouver, British Colombia
KANADA, V6C 2T6
- Woodhall Holdings B.V.
Schouwburgplein 30-34 3012 CL
Rotterdam HOLLANDA
- Kütahya Ortak Girişim Grubu
- Anadolu Uluslararası Tic. ve Taş. A.Ş.
Büyükdere Cad. YKB Plaza A Blok Kat 12
Levent-İstanbul
- Salamat Holding A.Ş.
Vişnezade Mah. Acısu Sok. No:7/2
Maçka-İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Özelleştirme kapsam ve programında bulunan Eti
Gümüş A.Ş.’nin blok satış yöntemiyle devredilmesine izin verilmesi
talebi.
04-40/448-110
2
F. DOSYA EVRELERİ: Eti Gümüş A.Ş., 10.10.2000 tarih ve 2000/76 sayılı
Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun kararı ile özelleştirme kapsam ve programına
alınmıştır. Eti Gümüş A.Ş.’nin özelleştirmesine ilişkin olarak, Özelleştirme
İdaresi Başkanlığı 28.5.2002 ve 4058 sayılı yazı ile ön bildirimde bulunmuştur.
18.6.2002 tarih ve 1327 sayılı yazı ile, söz konusu işlemin 1998/4 sayılı Tebliğ
kapsamında bir devralma olmakla birlikte, aynı Tebliğ’de yer alan pazar payı
ve ciro eşiklerinin altında bulunması ve teşebbüsün herhangi bir imtiyaza
sahip olmaması nedeniyle ön bildirime tabi olmadığı, ancak devralacak
teşebbüsün ciro ve pazar payı mevcut değerlere eklendiğinde, 1998/4 sayılı
Tebliğ’de öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerinin aşılabileceği, bu durumda
Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gerekebileceğini içeren mesleki daire
görüşü Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na gönderilmiştir. Mesleki daire
görüşünün uygun görüldüğü, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın 25.6.2002
tarih ve 4818 sayılı yazısı ile bildirilmiştir.
Kurum kayıtlarına 7.5.2004 tarih ve 2284 sayı ile giren Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı yazısı üzerine teklif sahiplerinin, Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı’nın Kurum kayıtlarına 28.4.2004 tarih ve 2120 sayı ile giren yazısı
ekinde yer alan bildirimleri ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların
Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön
Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında
Tebliğ” hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
28.5.2004 tarih ve 2004-1-42/ÖN-04-MÖP sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim
Raporu, 31.5.2004 tarih ve REK.0.05.00.00/65 sayılı Başkanlık önergesi ile
04-40 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Eti Gümüş A.Ş.’nin
özelleştirme yoluyla teklif sahipleri Söğütsen Seramik Sanayi İnşaat
Madencilik İthalat İhracat A.Ş., Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş., Pan
American Ortak Girişim Grubu veya Kütahya Ortak Girişim Grubu
şirketlerinden birine devri işleminin,
- 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olduğu,
- 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi kapsamında izin başvurusuna tabi olduğu,
- Söğütsen Seramik Sanayi İnşaat Madencilik İthalat İhracat A.Ş., Yıldırım Dış
Ticaret ve Pazarlama A.Ş. ve Kütahya Ortak Girişim Grubu’nun ilgili pazarda
herhangi bir faaliyeti olmadığı, Eti Gümüş A.Ş.’nin ilgili pazarda % 0.3-%0.4
ve Pan American Silver Corp.’ın %1 pazar payına sahip olduğu ve Eti Gümüş
A.Ş.’nin herhangi bir imtiyaza sahip olmadığı hususları dikkate alındığında,
işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratacak
veya mevcut bir hakim durumu güçlendirecek nitelikte olmadığı ve bu nedenle
dosya konusu devir işlemine izin verilmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
04-40/448-110
3
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Eti Gümüş A.Ş.
10.10.2000 tarih ve 2000/76 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun kararı ile
özelleştirme kapsam ve programına alınmış olup, sermayesinin tamamı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na aittir.
H.1.2. Söğütsen Seramik Sanayi İnşaat Madencilik İthalat İhracat A.Ş.
(Söğütsen Seramik)
Söğütsen Seramik, kira hakkına sahip olduğu fabrikada seramik, fayans ve
karo imalatı ve ticareti ile iştigal etmektedir. Dosya mevcudu bilgilerden
şirketin gümüş üretimi faaliyeti ile iştigal etmediği anlaşılmaktadır.
Söğütsen Seramik’in sermaye yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo 1- Söğütsen Seramik’in Sermaye Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Sebahattin Yıldız 62,5
Vahip Yıldız 7,5
Sinan Yıldız 7,5
Cihan Yıldız 7,5
Hilal Yıldız 7,5
Musa Yıldız 7,5
H.1.3. Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş.
Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş.’nin ana faaliyet alanı kömür ticaretidir.
Şirket, Rusya, Çin ve Güney Afrika’dan ısınma amaçlı parça kömür ithalatı
yapmakta ve bunu depoları vasıtasıyla yurtiçinde satmaktadır.
Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş.’nin sermaye yapısı aşağıdaki tabloda
gösterilmiştir:
Tablo 2- Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş.’nin Sermaye Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Garip Yıldırım 40
Zeycan Yıldırım 15
Ali Rıza Yıldırım 15
Yüksel Yıldırım 15
Mehmet Yıldırım 15
H.1.4. Pan American Ortak Girişim Grubu
Ortak girişim grubu, Pan American Silver Corp. ve Pan American Silver
Corp.’ın %100 sahibi olduğu Woodhall Holdings B.V.’den oluşmaktadır.
04-40/448-110
4
1944 yılında kurulan Pan American Silver Corp. münhasıran gümüş üretimi
üzerine uzmanlaşmış, halka açık Kanadalı bir maden şirketidir. Dosya
mevcudu bilgilere göre, dünyanın çeşitli bölgelerinde gümüş yatırımlarına
sahiptir. Fakat şirketin Türkiye gümüş pazarında faaliyeti bulunmamaktadır.
Woodhall Holdings B.V., Pan American Silver Corp.’ın uluslararası vergi
planlaması çerçevesinde kurulmuş bir holding şirketidir.
Pan American Silver Corp.’ın sermaye yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo 3- Pan American Silver Corp.’ın Sermaye Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Cascade İnvestment LLC 9,6
Ross Beaty 5,6
Diğer kurumsal ve kişisel
yatırımcılar
84,8
Pan American Silver Corp.’ın hisseleri, NASDAQ ve Toronto borsalarında
işlem görmekte olup, şirketin %65’i kurumsal yatırımcı ve %35’i kişisel
yatırımcı olmak üzere Kanada ve A.B.D.’de yerleşik yaklaşık 25.000 hissedarı
mevcuttur.
H.1.5. Kütahya Ortak Girişim Grubu
Ortak Girişim Grubu, Anadolu Uluslararası Ticaret ve Taşımacılık A.Ş. ve
Salamat Holding A.Ş.’den oluşmaktadır.
Anadolu Uluslararası Ticaret ve Taşımacılık A.Ş., İstanbul limanında yabancı
bayraklı gemiler ile büyük kabotajdaki Türk gemilerine bunker servis hizmeti
vermektedir.
Salamat Holding A.Ş.’nin %45 hissedarı olduğu Tarımsal Kimya Teknolojileri
Sanayi ve Ticaret A.Ş. benzin ve türevlerine katkı maddesi olan ethanol
üretimi yapmaktadır. Yine %45 hissedarı olduğu Doba Investment Ltd. Şti. ise
Kıbrıs Magosa ve Gemi Kapağı serbest bölgelerinin işletme hakkına sahip
olup, eski Sovyetler Birliği ülkelerinde petrol alanında çeşitli yatırımları vardır.
Anadolu Uluslararası Ticaret ve Taşımacılık A.Ş.’nin sermaye yapısı
aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo 4- Anadolu Uluslararası Ticaret ve Taşımacılık A.Ş.’nin Sermaye Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Ali Samsa Karamehmet 0,999996
Diğer 0,000004
Salamat Holding A.Ş.’nin sermaye yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
04-40/448-110
5
Tablo 5- Salamat Holding A.Ş.’nin Sermaye Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
İbrahim Servet Harunoğlu 12
Kerim Cabir Harunoğlu 1
Ali Harun Harunoğlu 1
Aliya Sarıoğlu 1
Nurbergen Balgimbayev 85
H.2. Sektörel Bilgiler
Türkiye'de cevherden gümüş üretimine, Etibank vasıtasıyla 1987 yılının
sonlarında, o zamanki adıyla 100. Yıl Gümüş Madeni İşletmeleri Müesseseleri
Müdürlüğü’nün, Kütahya/Gümüşköy mevkiindeki tesislerinin fiilen faaliyete
geçmesi ile başlanılmıştır. Tesislere hammadde, Gümüşköy/Aktepe maden
sahasından sağlanmaktadır. Türkiye’de diğer madenlerin rezerv miktarı,
mevcut durumda üzerine yatırım yapılmasına ve kara geçilmesine izin
verecek boyutlarda değildir.
1998 yılına kadar Eti Holding A.Ş.’ye bağlı ortaklık olarak faaliyet gösteren Eti
Gümüş A.Ş., yılda yaklaşık bir milyon ton cevher üretmektedir. Bu üretim
miktarının herhangi bir nedenle kesilmesinin, büyük oranda azalmasının veya
artmasının söz konusu olmaması halinde Eti Gümüş A.Ş.’nin 20-25 yıllık ömrü
olduğu ifade edilmektedir.
Türkiye’de cevherden tek gümüş üreticisi, Eti Gümüş A.Ş.’dir. Türkiye’de
kullanılan yıllık gümüş miktarının yaklaşık %48’i Eti Gümüş A.Ş. Kütahya
tesislerinden çıkarılmaktadır. Eti Gümüş A.Ş. açık cevher işletmesine sahip
olup %99.9 Ag saflıkta granül gümüş üretmekte ve 1, 2, 5 ile 10 kg’lık torbalar
halinde piyasaya sunmaktadır. Ortalama 30 ton olan gümüş ithalatı, Eti
Gümüş A.Ş.’nin yıllık üretimindeki artma veya azalmalardan direkt etkilenerek
değişim göstermektedir.
Ülkemizde ikincil kaynakları kullanarak üretim yapan Ramak A.Ş., Sarkuysan
A.Ş., Çinkur A.Ş. gibi kuruluşlar bulunmaktadır. Bu kurumlar bakır veya çinko
üretimi sonucu yan ürün olarak altın ve gümüş üretmektedir. Bakır ve çinko
anot çamurları, yurt dışına geçici ihracatla rafinasyon işlemine gönderilir ve
rafinasyona giren bu çamurlardan gümüş, tekrar kazanılır. Ancak elde edilen
gümüş miktarı yıllık olarak yaklaşık 3-5 ton civarı olup, genel arz tutarı olan
200 ton içerisinde önemli bir orana sahip değildir.
Türkiye’de gümüşün yaklaşık %90’ı Kapalıçarşı tarafından tüketilmekte,
gümüşe en çok takı, ev eşyası yapımında ve altın ayarında ihtiyaç
duyulmaktadır. İç piyasada üretilen granül gümüşün tamamı yine iç piyasada
satılmaktadır. Dolayısıyla sadece iç piyasada talebin daraldığı ve stok
miktarının arttığı zamanlarda ihraç sözkonusu olmaktadır.
04-40/448-110
6
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Gümüş, birincil kaynaklardan veya hurda gümüşün yeniden kazanılmasıyla
ikincil kaynaklardan elde edilebilmektedir. Birincil gümüş kaynakları da ana
ürün (primer) gümüş yatakları ve yan ürün (seconder) gümüş yatakları olmak
üzere iki kategoride değerlendirilmektedir. Günümüzde dünya gümüş
üretiminin çoğu altın, çinko, bakır ve diğer madenlerden yan ürün olarak elde
edilmektedir.
Gümüş ihtiva eden cevherler, açık işletme veya yer altı üretim metodlarıyla
çıkarılır. Altının ve gümüşün üretim teknolojisi tamamen aynı olmakla birlikte,
söz konusu metaller rafinasyon işlemleri bakımından farklı proseslere tabidir.
Gümüş diğer bazı metallerden farklı olarak hem yatırım aracı, hem de
endüstriyel hammadde olarak talep görmektedir. Gümüş, aynaların
kaplanmasında, kuyumculuk, fotoğrafçılık ve elektrik-elektronik sektörlerinde,
otomobil kontakları, elektrik kondansatörleri, soğutma ekipmanları, pil, cep
telefonu ve bilgisayar parçalarının imalatı gibi çeşitli alanlarda
kullanılmaktadır.
Özelleştirmeye konu teşebbüsün faaliyet alanı ve gümüşün yukarıda değinilen
kullanım alanları dikkate alındığında ilgili ürün pazarı, 3213 sayılı Maden
Kanunu’nun 24., 25. ve 26. maddelerine uygun olarak yürütülen faaliyetler
sonucunda elde edilen “ham cehverden üretilen saf gümüş pazarı” şeklinde
tanımlanmıştır.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
4054 sayılı Kanun’un kapsamı dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar, Türkiye
Cumhuriyeti sınırları olarak tanımlanmıştır.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Söz konusu işlem, Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 10.10.2000 tarih ve
2000/76 sayılı kararı ile özelleştirme programına alınmış olan Eti Gümüş
A.Ş.’nin %100 oranındaki hisselerinin, blok satış yöntemiyle özelleştirilmesine
yöneliktir.
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, söz konusu özelleştirme işleminin,
1998/4 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında bir devralma olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
Eti Gümüş A.Ş.’deki Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na ait %100 oranındaki
hissenin özelleştirilmesine ilişkin ihalede nihai pazarlık görüşmeleri 6.5.2004
tarihinde tamamlanmıştır. İhale komisyonunca Söğütsen Seramik, Yıldırım
Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş., Pan American Ortak Girişim Grubu ve
Kütahya Ortak Girişim Grubu firmalarının teklifleri uygun bulunmuştur.
04-40/448-110
7
Söğütsen Seramik, Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş., Kütahya Ortak
Girişim Grubu ve Pan American Ortak Girişim Grubu üyesi Pan American
Silver Corp.’ın Türkiye’de ilgili ürün pazarında faaliyetlerinin bulunmaması
nedeniyle, yapılacak değerlendirmede ciro ve pazar payı eşikleri bakımından
yalnızca Eti Gümüş A.Ş.’ye ait veriler dikkate alınmıştır.
Eti Gümüş A.Ş.’nin faaliyet raporuna göre, 2003 yılı cirosu
28.408.535.000.000 TL’dir. Eti Gümüş A.Ş., Türkiye gümüş pazarında
yaklaşık %40 pazar payına sahiptir. Bu bakımdan işlem, 1998/4 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesinde yer alan eşikleri aşması nedeniyle izne tabidir.
Dosya mevcudu bilgilerden; Söğütsen Seramik, Yıldırım Dış Ticaret ve
Pazarlama A.Ş., Kütahya Ortak Girişim Grubu’nun ilgili pazarda herhangi bir
faaliyetinin olmaması nedeniyle bu teşebbüslere yapılacak devrin, 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratacak veya mevcut bir
hakim durumu güçlendirecek nitelikte olmayacağı anlaşılmıştır. Teklif sahibi
teşebbüslerden Pan American Ortak Girişim Grubu üyesi Pan American Silver
Corp. Türkiye’de faaliyeti bulunmamasına karşın gümüş sektöründe faaliyet
göstermektedir. Ancak teşebbüsün Türkiye gümüş pazarında faaliyet
göstermemesi nedeniyle bu teşebbüse yapılacak devir, pazar yapısında bir
değişikliğe yol açmamaktadır.
Dosya mevcudu bilgilerden, Türkiye’de Eti Gümüş A.Ş.’nin cevherden tek
gümüş üreticisi olmasının, kanunlarla sağlanan bir imtiyaz veya tekel
hakkından kaynaklanmadığı, diğer madenlerin işletilmemesinin, o madenlerin
sahip olduğu rezerv miktarının yetersizliğinin bir sonucu olduğu, ileride yeterli
miktarda rezervi olan maden yataklarının bulunması veya daha ileri
teknolojiler kullanılarak, şu an yeterli miktarda rezervi olmayan ve dolayısıyla
işletilmeyen madenlerin işletilmesinin kârlı hale getirilebilmesi halinde, bu
madenlere yatırım yapılmasının ve bu madenlerin işletilmesinin önünde
herhangi yasal bir engel bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca 3213 sayılı Maden
Kanunu’nda sayılan şartları haiz olan herkesin gümüş madeni işletebileceği
ve Eti Gümüş A.Ş’nin bir kamu kuruluşu olmasından kaynaklanan, bir kanun
veya sair hukuki düzenlemeye dayanan ya da fiilen oluşmuş, ilgili ürün
piyasasında faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin sahip olmadığı veya
olamayacağı tekel hakkı dahil hiçbir ayrıcalığa sahip bulunmadığı da tespit
edilmiştir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Teklif sahipleri Söğütsen Seramik Sanayi İnşaat Madencilik İthalat İhracat
A.Ş., Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş., Pan American Ortak Girişim
Grubu veya Kütahya Ortak Girişim Grubu tarafından Eti Gümüş A.Ş.’nin
özelleştirme yoluyla devralınması işleminin,
- 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğuna,
04-40/448-110
8
- Söğütsen Seramik Sanayi İnşaat Madencilik İthalat İhracat A.Ş., Yıldırım Dış
Ticaret ve Pazarlama A.Ş., Kütahya Ortak Girişim Grubu ve Pan American
Silver Corp.’ın ilgili pazar olan Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde
herhangi bir faaliyetinin olmadığı, Eti Gümüş A.Ş.’nin ilgili pazarda %40 pazar
payına sahip olduğu ve Eti Gümüş A.Ş.’nin herhangi bir imtiyaza sahip
olmadığı dikkate alındığında, işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
kapsamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren
ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasalardaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığına,
dolayısıyla Eti Gümüş A.Ş. ile ilgili bildirime konu devir işlemine izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy