1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-1-69 (Özelleştirme Nihai Bildirim)
Karar Sayısı : 03-35/424-186
Karar Tarihi : 27.5.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK (Başkan Y)
Üyeler : R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Kublay ATASAYAR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER: M. Ömür PAŞAOĞLU, Harun ULU,
Mert KARAMUSTAFAOĞLU
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Hüseyin Rahmi Sok. No: 12 Çankaya-Ankara
D- TARAFLAR: - Eti Gümüş A.Ş.
Gümüşköy/Kütahya
- 3 S Madencilik Seramik ve İnşaat Yapı Malzemeleri
Dış Ticaret A.Ş.
Kayışdağı Cad. No: 1 Kadıköy-İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Özelleştirme kapsam ve programında bulunan Eti Gümüş
A.Ş.’nin blok satış yöntemiyle 3 S Madencilik Seramik ve İnşaat Yapı
Malzemeleri Dış Ticaret A.Ş.'ye devrine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına; 12.5.2003 tarih, 2101 sayı; 20.5.2003
tarih, 2207 sayı ve 28.5.2002 tarih, 2428 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı Özelleştirme
Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna
Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
22.5.2003 tarih, 2003-1-69/ÖN-03-MÖP sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu,
23.5.2003 tarih ve REK.0.05.00.00/65 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-35 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Eti Gümüş A.Ş.’nin özelleştirme
yoluyla 3 S Madencilik Seramik ve İnşaat Yapı Malzemeleri Dış Ticaret A.Ş.’ye devri
işleminin,
- 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik
Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurulu’na Yapılacak Önbildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında bir
“devralma” olmakla birlikte, ilgili pazar dikkate alındığında aynı Tebliğ’de yer verilen
pazar payı ve ciro eşiklerinin altında bulunduğu, dolayısıyla bildirime tabi olmadığı,
2 REKABET KURUMU
- Teklif sahibi teşebbüsün ilgili ürün pazarında faaliyette bulunmadığı, bu nedenle
pazar yapısında bir değişiklik olmadığı ve Eti Gümüş A.Ş.’nin herhangi bir imtiyaza
sahip olmadığı hususları da göz önüne alındığında, Türkiye pazarındaki rekabet
koşullarını etkilemeyeceği,
ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Eti Gümüş A.Ş.
10.10.2000 tarih ve 2000/76 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun kararı ile
özelleştirme kapsam ve programına alınmış olup, sermayesinin tamamı Özelleştirme
İdaresi Başkanlığı’na aittir.
H.1.2. 3 S Madencilik Seramik ve İnşaat Yapı Malzemeleri Dış Ticaret A.Ş.
2001 tarihinde kurulmuş olan teşebbüs yalnızca seramik alım-satımı
faaliyetinde bulunmaktadır. Dosya mevcudu bilgilerden, teşebbüsün gümüş ya da
herhangi bir maden üretiminde faaliyet göstermediği anlaşılmaktadır. Seramik
satışlarının büyük bir kısmını ihracat şeklinde gerçekleştiren teşebbüsün 2002 yılı
cirosu ………………………… TL. 'dir.
H.2. Sektörel Bilgiler
H.2.1. Genel Bilgiler
Türkiye'de, cevherden gümüş üretimine, Etibank vasıtasıyla 1987 yılının
sonlarında, o zamanki adıyla 100. Yıl Gümüş Madeni İşletmeleri Müesseseleri
Müdürlüğü’nün, Kütahya/Gümüşköy mevkiindeki tesislerinin fiilen faaliyete geçmesi
ile başlanılmıştır. Tesislere hammadde sağlayan Gümüşköy/Aktepe maden sahası,
Kütahya ilinin kuzeybatısında olup, şehir merkezine 33 km. uzaklıktadır. Maden
sahasındaki rezervin tenörü 180 gr/ton, toplam cevher miktarının 20-25 milyon ton
olduğu tahmin edilmektedir. Bu rezerv yaklaşık olarak 4000-4500 ton metalik
gümüşe eşdeğerdir. Türkiye’de diğer madenlerin rezerv miktarı, mevcut durumda
üzerine yatırım yapılmasına ve kâra geçilmesine izin verecek boyutlarda değildir.
1998 yılına kadar Eti Holding A.Ş.’ye bağlı ortaklık olarak faaliyet gösteren Eti
Gümüş A.Ş., yılda yaklaşık bir milyon ton cevher üretmektedir. Bu üretim miktarının
herhangi bir nedenle kesilmesinin, büyük oranda azalmasının veya artmasının söz
konusu olmaması halinde Eti Gümüş A.Ş.’nin 20-25 yıllık ömrü olduğu ifade
edilebilir.
Türkiye’de cevherden tek gümüş üreticisi, Eti Gümüş A.Ş.’dir. Türkiye’de
kullanılan yıllık gümüş miktarının yaklaşık %…..’i Eti Gümüş A.Ş. Kütahya
tesislerinden çıkarılmaktadır. Eti Gümüş A.Ş. açık cevher işletmesine sahip olup
%99.9 Ag saflıkta granül gümüş üretmekte ve 1, 2, 5 ile 10 kg’lık torbalar halinde
piyasaya sunmaktadır. Ortalama 30 ton olan gümüş ithalatı, Eti Gümüş A.Ş.’nin yıllık
üretimindeki artma veya azalmalardan direkt etkilenerek değişim göstermektedir.
Yıllar itibarıyla yerli üretim ve ithalat karşılaştırmasına aşağıda yer verilmiştir.
3 REKABET KURUMU
Tablo 1- Yerli Üretim ve İthalat Miktarları
1999-2002 Gümüş Üretim ve İthalatı (kg)
Yıllar
Eti Gümüş
Üretimi
Gümüş İthalatı
1999 88.000 40.500
2000 92.000 113.420
2001 96.000 59.400
2002 91.000 139.109
Ülkemizde ikincil kaynakları kullanarak üretim yapan Ramak A.Ş., Sarkuysan
A.Ş., Çinkur A.Ş. gibi kuruluşlar bulunmaktadır. Bu kurumlar bakır veya çinko üretimi
sonucu yan ürün olarak altın ve gümüş üretmektedir. Bakır ve çinko anot çamurları,
yurt dışına geçici ihracatla rafinasyon işlemine gönderilir ve rafinasyona giren bu
çamurlardan gümüş, tekrar kazanılır. Ancak elde edilen gümüş miktarı yıllık olarak
yaklaşık 3-5 ton civarı olup, genel arz tutarı olan 200 ton içerisinde önemli bir orana
sahip değildir.
Türkiye’de gümüşün yaklaşık %90’ı Kapalıçarşı tarafından tüketilmekte,
gümüşe en çok takı, ev eşyası yapımında ve altın ayarında ihtiyaç duyulmaktadır. İç
piyasada üretilen granül gümüşün tamamı yine iç piyasada satılmaktadır. Dolayısıyla
sadece iç piyasada talebin daraldığı ve stok miktarının arttığı zamanlarda ihraç söz
konusu olmaktadır.
Kapalıçarşı gümüş piyasasında, dört veya beş adet toptancı,
125-150 civarında gümüş işleyen atölye, 175-200 civarında da satış mağazası
faaliyet göstermektedir. Kapalıçarşı’daki bu atölyelere mal veren ve yukarıda
belirtilen dört veya beş firma içinde iki büyük firma bulunmaktadır. Bu toptancı
firmaların yıllık yaklaşık 50-60 ton kapasite ile çalıştıkları belirtilmekte olup,
Kapalıçarşı ihtiyacının %90’ını karşıladıkları ifade edilmektedir. Bu firmalar gümüş
ihtiyaçlarını (kendileri de İstanbul Altın Borsasına üye oldukları için) ithalat yoluyla,
Eti Gümüş A.Ş.’ye ait olan ve Borsa vasıtası ile yaptıkları alımlarla ve ayrıca röntgen
filminden ve hurda gümüşten elde ettikleri gümüş ile karşılamaktadırlar.
Kapalıçarşı’da granül gümüş kullanımı hakim olup, içerden sağlanan ya da ithal
edilen gümüşün tamamına yakını granüle dönüştürülerek piyasaya arz edilmektedir.
H.2.2. Gümüş Sektörüne Yönelik Yasal Düzenlemeler
Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı,
31.12.1998 tarih ve 23570 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
98/12217 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değiştirilerek, kıymetli madenler
kapsamına gümüş de alınmış ve belirli standartlara bağlanmıştır. Bu yolla, gerek
ithal edilen, gerekse yurt içinde üretilen ve standartları Hazine Müsteşarlığınca
belirlenecek işlenmemiş gümüşlerin, İstanbul Altın Borsasında işlem görmesi için
yasal zemin hazırlanmıştır.
Ayrıca 20.4.1999 tarih ve 23672 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kıymetli
Madenler Borsasında İşlem Görecek Gümüş ve Platin Standartları ve Rafinerileri
Hakkında Tebliğ”in 2. maddesinde, işlem görebilecek gümüşün özellikleri yeniden
tanımlanmış, 4. maddesinde ise Kıymetli Madenler Borsasında gümüş ve platin
işlemleri görebilecek rafineriler sayılmıştır.
4 REKABET KURUMU
İstanbul Altın Borsasında işlem yapma yetkisi sadece Borsaya üye olan
kuruluşlara aittir. Üyelik şartları ise, 16.10.1993 tarih ve 21730 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan “Kıymetli Madenler Borsası Üyelik Belgesi Verilme Esasları
ile Kıymetli Madenler Borsası Aracı Kurumlarının Kuruluş ve Faaliyet Şartlarına
İlişkin Yönetmelik”de açıklanmıştır.
Bu Yönetmeliğin amacı, 29.4.1992 tarih ve 3794 sayılı Kanun ile değişik,
28.7.1981 tarih ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 40/a maddesi ile
32 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı
hükümlerine dayanılarak; kıymetli madenler borsalarında faaliyet gösterecek kıymetli
madenler aracı kurumlarının kuruluş ve faaliyet şartları ile kıymetli madenler
borsaları üyelik belgesi verilme esaslarının düzenlenmesidir. Bu Yönetmelikle
düzenlenen aracılık faaliyetleri, Müsteşarlıktan, Borsada işlem yapmak üzere
“faaliyet izni” almaları kaydıyla ve ilgili mevzuat hükümlerindeki sınırlamalar saklı
olmak üzere; yetkili müesseseler, özel finans kurumları, kıymetli maden üretimi ve
pazarlaması faaliyetinde bulunan kuruluşlar, kıymetli madenler aracı kurumları ile
yurt dışında yerleşik kişi ve kuruluşlar tarafından yürütülmektedir.
İstanbul Altın Borsası, altın gibi gümüşün de Borsa bünyesinde organize ve
şeffaf bir piyasada işlem görmesini sağlamaya yönelik yasal ve teknik çalışmalarına
1995 yılından itibaren başlamıştır. Bu çalışmalar neticesinde piyasaya yasal
olmayan yollardan gümüş girişine yol açan gümüş ithalatına uygulanan
%15 oranındaki katma değer vergisi (KDV), 29.7.1998 tarih ve 23717 sayılı Resmi
Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlanarak yürürlüğe giren 4369 sayılı Kanun’un
60. maddesi ile 3065 sayılı Kanun'un 17/4-g bendine yapılan ilave ile kaldırılmıştır.
Aynı ilave ile Türkiye’de Eti Gümüş A.Ş. tarafından cevherden işlenerek, granül
olarak piyasada satışa sunulan gümüşlere uygulanan KDV kaldırılmıştır.
İstanbul Altın Borsası bünyesinde başlayan gümüş alım satım işlemleri,
ülkemizdeki tek gümüş üreticisi olan Eti Gümüş A.Ş.’nin yeniden yapılanmasına
katkıda bulunarak, sektöre daha planlı ve daha uygun fiyattan mal satabilme olanağı
yaratmıştır. Daha önce gayri resmi gümüş girişi nedeniyle piyasada oluşan fiyatlarla
rekabet edemeyen, düşük üretim ve kar marjı ile çalışan Eti Gümüş A.Ş., KDV
uygulamasının kaldırılması ve İstanbul Altın Borsasında gümüş alım-satım
işlemlerinin başlaması ile önemli bir rahatlama ve rekabet şansı yakalamış, söz
konusu yasal düzenlemeler sayesinde üretici ve aracı kuruluşların objektif koşullar
altında faaliyet göstermeleri imkanı ortaya çıkmıştır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
H.3.1.1. Gümüşün Fiziksel Özellikleri ve Üretim Prosesi
Gümüş beyaz, parlak ve yoğun bir metaldir. Gümüş iyonu doğada serbest
halde görülebildiği gibi diğer metal elementlerinin bünyesinde de belirli oranlarda
bulunabilmektedir. Metaller arasında ısı ve elektrik iletkenliği en yüksek olan
elementlerden biri olan gümüş, bu özelliği nedeniyle kolaylıkla tel ve levha haline
getirebilmektedir.
5 REKABET KURUMU
Gümüş, birincil kaynaklardan veya hurda gümüşün yeniden kazanılmasıyla
ikincil kaynaklardan elde edilebilmektedir. Birincil gümüş kaynakları da ana ürün
(primer) gümüş yatakları ve yan ürün (seconder) gümüş yatakları olmak üzere iki
kategoride değerlendirilmektedir. Günümüzde dünya gümüş üretiminin çoğu
sekonder tip yataklardan altın, çinko, bakır ve diğer madenlerden yan ürün olarak
elde edilmektedir.
Gümüş ihtiva eden cevherler, açık işletme veya yer altı üretim metodlarıyla
çıkarılır. Altının ve gümüşün üretim teknolojisi tamamen aynı olmakla birlikte, söz
konusu metaller rafinasyon işlemleri bakımından farklı proseslere tabidir. Cevher,
boyut küçültme işlemlerinden geçirilerek liç tanklarına gönderilir. Siyanürleşme
işlemi denilen bir dizi reaksiyondan sonra elde edilen gümüş konsantresi, rafinasyon
işlemine tabi tutulur. Elde edilen kristal gümüş döküm potalarında ergitilir ve dore
külçesi denilen ürüne dönüşür.
H.3.1.2. Gümüşün Kullanım Alanları
Gümüş diğer bazı metallerden farklı olarak hem yatırım aracı, hem de
endüstriyel hammadde olarak talep görmektedir. Gümüşün çoğunlukla kullanıldığı
alanlara aşağıda yer verilmektedir.
- Aynaların kaplanmasında: Kaplanacak yüzey, gümüş nitrat ve amonyum hidroksit
karışımına batırılmakta; uygun bir indirgeyici ayıraç katılmasıyla, gümüşün ayna
üzerine çökelmesi ve bu sayede gümüşün ışığa olan hassasiyeti ve ışığı yansıtıcı
özelliğinden faydalanılması sağlanmaktadır.
- Mühendislik alanında: Gümüş lehimi, bakır ve çinko içeren bir alaşımdır. Lehim
olarak, erime noktası yüksek, kuvveti de fazladır. Bu alaşım, yüksek nitelikli
mühendislik çalışmalarında kullanılmaktadır
- Kuyumculuk sektöründe: Türkiye’de altın gibi tasarruf amacı taşımayan gümüş, ev
eşyası ve özellikle turistik amaçlı olmak üzere takı yapımında kullanılmaktadır.
Türkiye’de gümüşün yaklaşık %90’ının bu alanlarda değerlendirildiği tahmin
edilmektedir.
Ayrıca gümüşün kuyumculuk sektöründe kullanıldığı diğer bir alan ise altının
istenen ayarlara getirilmesidir. Örneğin, 100 ton'luk bir altında ortalama 20-25 ton
gümüş, alaşım amaçlı olarak kullanılmaktadır.
- Fotoğrafçılık alanında: Fotoğrafçılık işlemlerinde gümüş klorür ve gümüş bromür
tuzları biçiminde gümüş tüketilir.
- Sanayide gümüşün kullanıldığı diğer alanlar: Son yıllarda gümüşün ısı ve elektrik
iletkenliğinin gerekli olduğu elektrik-elektronik sektöründe çok hızlı ilerlemeler
kaydedilmesi sonucu bu alanlarda gümüşe duyulan ihtiyaç giderek artmaktadır.
Buna göre gümüş, otomobillerin kontaklarının imalatında, elektrik
kondansatörlerinin, soğutma ekipmanlarının ve pilin yapımında, röntgen alanında,
cep telefonu ve bilgisayar parçalarının imalatı gibi çok çeşitli alanlarda gün
geçtikçe artan miktarlarda kullanılmaktadır.
Özelleştirmeye konu teşebbüsün faaliyet alanı ve gümüşün yukarıda değinilen
kullanım alanları dikkate alındığında ilgili ürün pazarı, 3213 sayılı Maden
Kanunu’nun 24., 25. ve 26. maddelerine uygun olarak yürütülen faaliyetler
6 REKABET KURUMU
sonucunda elde edilen “ham cevherden üretilen saf gümüş pazarı” şeklinde
tanımlanmıştır.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Gümüş işlemlerinin borsa ortamında yapılması; sanayide ve endüstri
sektörlerinde sağlıklı fiyat oluşumu, arz-talep planlaması, üretim, ithalat ve ihracat
kararlarının alınmasında sağlanacak istikrar ile ulusal ve uluslararası piyasalarda
yaratacağı güven unsuru açısından önem taşımaktadır. Türkiye’de altında olduğu
gibi uluslararası piyasalara entegre bir gümüş piyasasının kurulması, sektörün
dünya piyasalarında rekabet edebilmesi açısından önemli bir adımdır.
İstanbul Altın Borsasının kurulması yönünde ilk yasal karar 1993 yılında
alınmıştır. 3794 sayılı Kanun ile değişik 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun
40/A maddesi hükmüne dayanılarak, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından "Kıymetli
Madenler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Genel Yönetmelik"
yayımlanmıştır.
İstanbul Altın Borsası bünyesinde 9.7.1999 tarihinden itibaren yapılmaya
başlanan gümüş işlemleri sayesinde, gümüşte uluslararası fiyatlara yakın bir fiyat
seyri oluşturulmuştur. Bu durumun en önemli sonucu ise, piyasadaki gümüş
fiyatlarının tamamen objektif kriterlere dayanılarak, uluslararası borsalar tarafından
belirlenmesi ve işlemlerin de bu fiyatlar ışığında yapılması sonucunda, piyasadaki
hiç bir aktörün, gümüş fiyatlarını herhangi bir şekilde etkileme gücüne sahip
olamamasıdır.
Gümüş alım satım işlemlerinin İstanbul Altın Borsası bünyesinde başlamasına
yönelik düzenlemelerin en önemli sonuçlarından biri ise daha önce de ifade edildiği
üzere, “Kıymetli Madenler Borsası Üyelik Belgesi Verilme Esasları ile Kıymetli
Madenler Borsası Aracı Kurumlarının Kuruluş ve Faaliyet Şartlarına İlişkin
Yönetmelik” gereğince, sadece Borsa üyelerinin gümüş ithalat ve ihracatı yapmaya
yetkili olmasıdır.
Yapılan bu düzenleme, işlenmemiş külçe altında olduğu gibi işlenmemiş
gümüşün de, girişinden nihai alıcıya kadar olan seyrini kayıt altına almış ve
izlenebilir hale getirmiştir. Ayrıca İstanbul Altın Borsası aracı kuruluşları, altının
yanında, ikinci bir kıymetli maden işlemi yapma olanağına kavuşturularak, piyasalar
arasında arbitraj imkanı sağlanmıştır. Dolayısıyla bu piyasada faaliyet gösteren ve
İstanbul Altın Borsası düzenlemelerine göre “Aracı Kuruluş/Borsa Üyesi” statüsüne
sahip olan bütün firmalar ithalat yapabilecektir. Şu an için aracı kuruluş sayısı 47’dir
ve bunlardan herhangi birinin, istediği an ve istediği miktarda ithalat yapması
mümkündür. Dolayısıyla ithalat konusunda yasal bir zorluk ve bunun yarattığı bir
giriş engeli söz konusu değildir.
İstanbul Altın Borsası, dünyadaki diğer kıymetli maden borsaları ile entegre
bir biçimde faaliyetlerini sürdürmektedir. Bu nedenle, kıymetli madenlere yatırım
yapan bir yatırımcı, günün 24 saati, zaman farkının yarattığı olumsuzlukları ortadan
kaldırarak kıymetli maden piyasalarında işlemler yapabilir. Böyle entegre bir sistemin
ortaya çıkardığı en önemli sonuç ise piyasalar arası arbitraj olanaklarıdır. Herhangi
bir nedenle gümüşe aşırı bir talep olması sonucunda fiyatın yükselmesi veya yerli
gümüş üretiminin %100’ünün bir firmaya ait olması nedeniyle fiyatın dünya fiyatları
7 REKABET KURUMU
üzerinde belirlenmesi, uluslararası piyasalarda anında fark edilebilmekte ve arbitraj
yapılarak dakikalarla ifade edilebilecek kadar kısa bir süre içerisinde ortadan
kaldırılabilmektedir. Borsa üzerinden gerçekleştirilen gümüş ticareti sonundaki teslim
işlemleri de maksimum 5 gün içinde tamamlanmaktadır.
Sonuç olarak; piyasa fiyatlarının Türkiye’deki piyasa aktörlerinin etkisiyle
değil, aksine uluslararası piyasalarda belirleniyor olması, ithalat yapmanın önünde
yasal ve fiziki (nakliye ve teslim ücretleri vs.) herhangi bir engelin bulunmaması ve
arbitraj olanaklarının varlığı karşısında, ilgili coğrafi pazar “Dünya Pazarı” olarak
tanımlanmıştır.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Söz konusu işlem, Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 10.10.2000 tarih ve
2000/76 sayılı kararı ile özelleştirme programına alınmış olan Eti Gümüş A.Ş.’nin
%100 oranındaki hisselerinin, blok satış yöntemiyle özelleştirilmesinden ibarettir.
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, söz konusu özelleştirme işleminin,
1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri
İçin Rekabet Kurulu’na Yapılacak Önbildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip
Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”in 2. maddesinde sayılmış olan istisna
hallerin dışında olduğu anlaşılmış ve bu nedenle Tebliğ kapsamında bir devralma
olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özelleştirmeye ilişkin ihalenin nihai pazarlık görüşmeleri 6.5.2003 tarihinde
tamamlanmış, görüşmelere katılan iki teşebbüs arasından en yüksek teklif 3 S
Madencilik Seramik ve İnşaat Yapı Malzemeleri Dış Ticaret A.Ş. tarafından
verilmiştir. Söz konusu teşebbüsün ilgili pazarda herhangi bir faaliyeti olmaması
nedeniyle, ciro ve pazar payı eşikleri bakımından yapılacak değerlendirmede
yalnızca Eti Gümüş A.Ş.’ye ait veriler dikkate alınmıştır.
Eti Gümüş A.Ş.’nin 2002 yılı cirosunun ……………………….. TL. olması,
dolayısıyla Tebliğ’de yer verilen 25 trilyon TL.’lik ciro eşiğinin altında kalması
nedeniyle işlem ciro yönü itibarıyla izne tabi değildir.
Eti Gümüş A.Ş. Türkiye pazarında yaklaşık %….’lık bir pazar payına sahiptir.
Ancak ilgili coğrafi pazarın “Dünya Pazarı” olarak tanımlandığı, Eti Gümüş A.Ş’nin
2002 yılındaki üretiminin 91 ton, dünya gümüş arzının ise 26.843 ton olarak
gerçekleştiği ve Eti Gümüş A.Ş.’nin ilgili pazarda yaklaşık %….’lük bir pazar payına
sahip olduğu dikkate alındığında, işlemin pazar payı itibarıyla da izne tabi olmadığı
anlaşılmıştır.
Coğrafi pazarın Türkiye pazarı olarak ele alınması halinde dahi, teklif sahibi
teşebbüsün gümüş sektöründe faaliyet göstermemesi nedeniyle devralma işlemi
pazar yapısında bir değişikliğe yol açmamaktadır.
Öte yandan, dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde;
- Türkiye’de Eti Gümüş A.Ş.’nin cevherden tek gümüş üreticisi olmasının, kanunlarla
sağlanan bir imtiyaz veya tekel hakkından kaynaklanmadığı, diğer madenlerin
işletilmemesinin, o madenlerin sahip olduğu rezerv miktarının yetersizliğinin bir
sonucu olduğu,
8 REKABET KURUMU
- İleride yeterli miktarda rezervi olan maden yataklarının bulunması veya daha ileri
teknolojiler kullanılarak, şu an yeterli miktarda rezervi olmayan ve dolayısıyla
işletilmeyen madenlerin işletilmesinin kârlı hale getirilebilmesi halinde, bu
madenlere yatırım yapılmasının ve bu madenlerin işletilmesinin önünde herhangi
yasal bir engel bulunmadığı, 3213 sayılı Maden Kanunu’nda sayılan şartları haiz
olan herkesin gümüş madeni işletebileceği,
- Eti Gümüş A.Ş’nin bir kamu kuruluşu olmasından kaynaklanan, bir kanun veya sair
hukuki düzenlemeye dayanan ya da fiilen oluşmuş, ilgili ürün piyasasında faaliyet
gösteren diğer teşebbüslerin sahip olmadığı veya olamayacağı, tekel hakkı dahil
hiçbir ayrıcalığa sahip olmadığı
anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen bilgilerin yanı sıra Türkiye’de yerli üretimin global
rekabete açık olduğu, fiyatların uluslararası gelişmelere paralel olarak Borsada
oluştuğu hususları da dikkate alındığında dosya konusu işlemin Türkiye pazarında
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum doğuran ve hakim durumu
güçlendiren nitelikte bir işlem olmadığı kanaatine varılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında,
Eti Gümüş A.Ş.’nin özelleştirme yoluyla 3 S Madencilik Seramik ve İnşaat
Yapı Malzemeleri Dış Ticaret A.Ş.’ye devri işleminin,
- 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik
Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurulu’na Yapılacak Önbildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında bir
“devralma” olmakla birlikte, ilgili pazar dikkate alındığında aynı Tebliğ’de öngörülen
pazar payı ve ciro eşiklerinin altında bulunduğu anlaşıldığından bildirime tabi
olmadığına,
- Teklif sahibi teşebbüsün ilgili ürün pazarında faaliyette bulunmaması sebebiyle
pazar yapısında bir değişiklik olmadığı ve Eti Gümüş A.Ş.’nin herhangi bir imtiyaza
sahip bulunmadığı göz önüne alındığında, Türkiye pazarındaki rekabet koşullarını
etkilemeyeceğine, dolayısıyla bildirim konusu devir işleminin gerçekleşmesinde
rekabet hukuku bakımından bir sakınca bulunmadığına
OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy