Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-46 (Özelleştirme Nihai Bildirim)
Karar Sayısı : 04-40/449-111
Karar Tarihi : 3.6.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B.RAPORTÖRLER : Ömür PAŞAOĞLU, Şenol KOCAER, Mert KARAMUSTAFAOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 20
D. TARAFLAR : - T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Hüseyin Rahmi Sok. No:12 Çankaya-Ankara
- Yıltaş İnşaat Ticaret Ltd. Şti.
Aksaray Mah. Cahit Dalokay Cad. No:22 Elazığ
- Yıldırım Dış Tic. ve Paz. A.Ş.
Beybi Giz Plaza Meydan Sok. No:28/9 Maslak-İstanbul
30
- Cihan Maden ve Metal Ürünleri Tic. Nak. Ltd. Şti
Barbaros Mah. Halk Cad. No:65 34746 Yenisahra
Kadıköy-İstanbul
- Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları A.Ş.
Uzunkum Cad. No:7 Karadeniz Ereğli
E. DOSYA KONUSU: Özelleştirme kapsamında bulunan Eti Krom
A.Ş.’nin blok satış yoluyla devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.6.2002 tarih ve 2684 sayı ile
giren Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın ön bildiriminde, Eti Krom A.Ş.’deki 40
kamu payının blok satışına ilişkin olarak, 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumu'na
yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve
Esaslar Hakkında Tebliğ'in 4. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu'nun görüşü
talep edilmiştir.
Bunun üzerine, 15.7.2002 tarih, 1562 sayılı mesleki daire görüşü ile 25.7.2002
tarih, 3311 sayı ile intikal eden Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın görüşleri
dikkate alınarak, 1.8.2002 tarih ve 02-46/560-M sayılı karar ile konuya ilişkin
04-40/449-111
2
Rekabet Kurulu Görüşü oluşturulmuş ve 6.8.2002 tarih, 1737 sayı ile anılan
İdare'ye bildirilmiştir. 50
Kurum kayıtlarına 6.5.2004 tarih ve 2249 sayı ile giren Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı'nın izin başvurusu üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ve 1998/4 sayılı
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
31.5.2004 tarih, 2004-1-46/ÖN-04-MÖP sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim
Raporu, 31.5.2004 tarih ve REK.0.05.00.00/97 sayılı Başkanlık önergesi ile
04-40 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Eti Krom A.Ş.’nin Ereğli Demir ve Çelik
Fabrikaları T.A.Ş.’ye devredilmesinin, 60
- 25.3.2004 tarih ve 04-22/247-52 sayılı Kurul kararında belirtildiği üzere,
Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş.’nin sermayesinin %46’sının
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB)’na ait olması, söz konusu payın ÖİB’ye
fiilen teşebbüs yönetimini kontrol etme hakkı tanıması ve Erdemir’e yapılacak
devir işleminin bir kamu kuruluşuna devir niteliğinde olması nedeniyle, Eti
Krom A.Ş.’nin Erdemir’e devri işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi
uyarınca Tebliğ kapsamı dışında olduğu,
- Eti Krom A.Ş.’nin, dosya kapsamındaki diğer teklif sahiplerinden herhangi
birine devredilmesinin ise ilgili pazarlarda hakim durum yaratacak ya da
mevcut hakim durumu güçlendirecek nitelikte olmadığı, bu yönüyle söz 70
konusu teklif sahiplerine yapılacak devir işlemlerine izin verilmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Eti Krom A.Ş.
Eti Krom A.Ş.’nin ferrokrom tesisleri Elazığ-Bingöl karayolunda kurulmuştur.
Şirket’e ait 11 adet kromit bir adet de kuvarsit maden sahası bulunmaktadır.
Türkiye kromit rezervi (135 milyonu düşük tenörlü olmak üzere) yaklaşık 160
milyon ton iken, Şirket’in kromit maden ocaklarının rezervi ise 7 milyon tondur.
Eti Krom A.Ş., Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 10.10.2000 tarihli ve 2000/76
sayılı kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. 80
Eti Krom A.Ş.’nin ürettiği krom cevherinin tamamını ferrokrom imalatı için
kullandığı, iç veya dış pazara krom cevheri satışı yapmadığı ve oluşan yüksek
stoklar nedeniyle 2001 yılı Kasım ayından beri krom cevheri ve kuvarsit
üretimine ara verdiği anlaşılmıştır.
Eti Krom A.Ş.’de krom cevheri ve yüksek karbonlu (YK) ferrokrom
üretilmektedir. Ferrokromun ana hammaddesi krom cevheri olup ferrokrom,
kok kömürü, kuvarsit, boksit, söderberg karışımının elektrik ark fırınlarında
ergitilmesinden elde edilmektedir. Eti Krom A.Ş.’de, (A) ve (B) olmak üzere iki
tesiste YK ferrokrom üretimi yapılmaktadır. Eti Krom A.Ş.’nin toplam
04-40/449-111
3
kapasitesi 150.000 ton/yıl’dır. Türkiye’nin 2001 yılı krom cevheri üretimi 90
yaklaşık olarak 510.000 ton olup, bunun %18’i Eti Krom A.Ş. ve %7’si Eti
Elektrometalurji A.Ş., kalan %75’lik kısmı ise özel şirketler tarafından
gerçekleştirilmiştir. Krom madenciliği yapan büyük kuruluşlar yanında,
şirketleşmemiş çok sayıda küçük üreticilerin de krom madenciliği yaptıkları
bilinmektedir. Bu üreticilerin toplam krom üretimleri pazar koşullarının iyi
olduğu dönemlerde 100.000 ton/yıl olabilmektedir.
Eti Krom A.Ş. ferrokrom satışlarının yaklaşık %98’ini yurtdışına, geri kalanını
ise Asil Çelik ve Çemtaş gibi kaliteli çelik üreten firmalara satmaktadır.
Türkiye’de YK ferrokrom üretimini sadece Eti Krom A.Ş. yapmaktadır. Ancak,
Türkiye’de ithalatçı firmalar iç tüketimin ihtiyacı olan YK ferrokromun yaklaşık 100
%40’ını karşılamaktadır. Ülkemiz ferrokrom tüketimi, üretim miktarının çok
altında kalmasına rağmen, ithalatın payı YK ferrokromda %40 civarındadır. Bu
durumun temel nedenleri olarak; ferrokrom ithal fiyatlarının söz konusu
işletmelerin satış fiyatlarına göre düşük olması; üretim maliyetlerinin
dünyadaki ferrokrom üreticilerine göre yüksek olması; gümrük vergisi
oranlarının yıllar itibarıyla giderek düşmesi gösterilmektedir.
Ayrıca, AB üyesi ülkelerden ve Türkiye ile serbest ticaret anlaşması imzalayan
11 ülkeden yapılan ithalatlarda gümrük vergisi alınmamakta olup, ithalatın
giderek artan miktarlarda yapıldığı BDT ülkelerinden gelen YK ferrokromdan
%4 oranında gümrük vergisi alınmaktadır. 110
YK ferrokroma ilişkin son 5 yılın satış miktarları, hasılat tutarları ve ortalama
birim fiyat gelişimi aşağıdaki gibidir.
Tablo 1- Eti Krom’un Yıllara Göre Satış Miktarları, Hasılat Tutarları ve Ortalama Birim Fiyatları
Yıl Satılan Miktar (Ton) Hasılat ($) Ortalama Birim Satış Fiyatı
1999 151.200 60.171.438 398
1998 63.760 31.093.012 488
1997 70.950 42.356.851 597
1996 86.450 50.042.923 579
1995 67.029 68.570.808 1.023
Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere dolar bazında ortalama satış fiyatları
giderek düşmüş, 1999 yılında 398 $/tona kadar gerilemiştir.
120
Dünya piyasalarında ferrokrom, spot ve kontratlı satışlar olmak üzere iki farklı
şekilde satılmaktadır. Büyük tüketiciler ihtiyaçlarının büyük bir kısmını kontrata
bağlamakta, kalan küçük bir kısmını ise spot olarak temin etmektedir. Kontratlı
satış yapabilmek için bir üretici ile bağlantılı olmak ve kesintisiz olarak ürün
sağlayabilmek gereklidir. Yurtiçindeki fiyatlandırmada satış fiyatları tespit
edilirken dünya pazar fiyatları ve ithal maliyetleri dikkate alınmaktadır.
H.2. Eti Krom A.Ş. İçin En Yüksek Teklifleri Veren Teşebbüsler
H.2.1. Yiltaş İnşaat Ticaret Ltd. Şti. 130
Yıltaş İnşaat Ticaret Ltd. Şti.; 1982 yılında kurulmuş olup, ağırlıklı olarak DSİ,
Karayolları, Belediyeler vs. gibi kamu kuruluşlarının müteahhitlik hizmetleri ile
04-40/449-111
4
iştigal etmektedir. Söz konusu teşebbüs bu faaliyetiyle ilgili olarak 2003
yılında 2,1 trilyon TL’lik ciro elde etmiştir. Yıltaş İnşaat Ticaret Ltd. Şti.’nin
krom, ferrokrom ya da herhangi bir maden işi ile iştigal etmediği
anlaşılmaktadır. Yıltaş İnşaat Ticaret Ltd. Şti.’nin sermayesi 2 trilyon TL’dir.
Tablo 2- Yıltaş Inşaat Ticaret Ltd. Şti’nin Sermaye Yapısı
140
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Gıyasettin Demirtaş 35
İlhami Demirtaş 31
Bünyamin Demirtaş 20
Vahdettin Demirtaş 9
Gıyasettin Demirtaş (babası) 5
Toplam 100
H.2.2. Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş.
Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş. kömür dış ticareti yapmak amacıyla
kurulmuş olup, Rusya, Çin ve Güney Afrika’dan ısınma amaçlı parça kömür
ithalatı ve yurt içinde yaklaşık 500.000 ton/yıl kömür satışı yapmaktadır.
Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş.’nin sermayesi 59,9 trilyon TL, 2003
cirosu ise 45.424.814.000.000 TL’dir. Söz konusu teşebbüs ve bu teşebbüsle
aynı grup içinde yer alan şirketlerin ilgili ürün pazarında faaliyeti
bulunmamaktadır. 150
Tablo 3- Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş.’nin Sermaye Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Garip Yıldırım 40
Zeycan Yıldırım 15
Ali Rıza Yıldırım 15
Yüksel Yıldırım 15
Mehmet Yıldırım 15
Toplam 100
H.2.3. Cihan Maden ve Metal Ürünleri Ticaret Nakliyat Ltd. Şti. (Cihan
Maden)
Cihan Maden, Ukrayna ve Rusya’dan yassı çelik ürünleri ithalatı ve bu
ülkelere krom, manganez ve manyezit cevherleri ihracatı işi ile iştigal
etmektedir. Teşebbüs, Ukrayna, Rusya, Slovakya, Romanya ve Çin’e yıllık 160
toplam 100.000 ton civarında krom, manganez ve manyezit cevherleri ihracı
yapmaktadır.
Cihan Maden ferrokrom pazarında faaliyet göstermemekle birlikte,
ferrokromun hammaddesi olan krom cevheri konusunda Türkiye’deki önemli
ihracatçılardan birisidir. Cihan Maden, ihraç ettiği krom ve manganez
cevherlerinin bir kısmını yurt içindeki çeşitli firmalardan, diğer kısmını ise
kendisine ait maden sahalarından sağlamaktadır. Cihan Maden’in sermaye
yapısı aşağıdaki gibidir.
170
04-40/449-111
5
Tablo 4- Cihan Maden'in Sermaye Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Salih Cihan 98
Zehra Cihan 2
Toplam 100
Cihan Maden ile aynı grupta yer alan teşebbüslerden sadece biri krom cevheri
üretimi ile iştigal etmektedir. 2003 yılında faaliyete geçen Cihan Besler
Madencilik Metal Nakliyat Ticaret Ltd. Şti. (Cihan Besler Maden)1 adlı bu şirket
krom madeninin çıkarılması ve ticaretinin yapılması amacıyla kurulmuş olup,
çıkardığı krom cevherlerini ihracat amacıyla Cihan Maden’e satmaktadır. 2002 180
yılında Cihan Maden tarafından ihracı yapılan 90.285 ton krom cevherinin,
421 tonluk kısmının Cihan Maden’in kendi maden yataklarından elde edildiği,
2003 yılında ise ihraç edilen 74.171 ton cevherin, 221 tonluk bölümünün
Cihan Maden’in kendi yataklarından, 1.723 tonluk bölümünün ise o sene
faaliyete geçen Cihan Besler Maden tarafından üretildiği2 anlaşılmaktadır.
H.2.4. Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. (Erdemir)
Ham çelik üretim kapasitesi 3 milyon ton/yıl olan ve halihazırda Türkiye’nin tek
entegre yassı çelik üreticisi olan Erdemir’in ürettiği ürünler arasında levha, 190
sıcak ve soğuk haddelenmiş sac ile kalay, krom ve çinko kaplamalı sac
bulunmaktadır. 3 milyon ton/yıl düzeyinde ham çelik üretim kapasitesine sahip
olan Erdemir, Türkiye yassı çelik ihtiyacının yaklaşık %40’ını karşılamakta ve
çeşitli ülkelere ihracat yapmaktadır.
Erdemir, yassı çelik üretiminin yanısıra halihazırda Türkiye’de kurulu bulunan
diğer iki entegre çelik üreticisinden birisi olan İskenderun Demir ve Çelik
A.Ş.’nin (İsdemir) de kontrolünü elinde bulundurmaktadır3. İsdemir, 2,2 milyon
ton/yıl çelik blum üretme kapasitesine sahiptir. Türkiye’de üretilen ham çeliğin
yaklaşık %14’ünü üreten İsdemir’in pazara sunduğu mamuller arasında pik, 200
blum, kütük, inşaat çelikleri gibi uzun haddeli ürünler bulunmaktadır.
Erdemir, hisselerinin yarıya yakını İMKB’de işlem gören, diğer yarısı ise
özelleştirme sürecinde olan halka açık bir şirkettir. Teşebbüsün ortaklık yapısı
şu şekildedir.
Tablo 5- Erdemir’in Sermaye Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 3,81
T. Kalkınma Bankası 46,12
Diğer 50,07
Toplam 100
1 Cihan Besler Maden’in sermayesinin %50’sine Cihan Maden, %50’sine de Besler İnşaat ve
Madencilik Sanayi Tic.Ltd.Şti. sahiptir.
2 Cihan Besler Maden’in 2003 yılında 2.814 ton’luk üretim yaptığı, bunun 1.723 ton’luk
bölümünü ihraç etmek üzere Cihan Maden’e sattığı, kalan kısmının ise stoklarda beklediği
anlaşılmıştır.
3 İsdemir’in hisselerinin %89’u Erdemir’e, %11’i de İsdemir çalışanlarına aittir.
04-40/449-111
6
Erdemir’in 2003 yılına ait toplam cirosu 1.947.455.927.000.000 TL’dir. 210
Türkiye’deki yassı çelik ihtiyacının %37’si Erdemir tarafından, %63’ü ise
ithalat yolu ile karşılanmaktadır. Erdemir, krom ya da ferrokrom pazarında
herhangi bir faaliyette bulunmamaktadır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Eti Krom A.Ş.’nin Elazığ ili tesislerinde hammadde olarak krom cevheri ve ana
mamul olarak da YK ferrokrom üretimi yapılmaktadır. YK ferrokrom, demir-220
çelik sanayiinde kullanılmaktadır.
YK ferrokromun üretimi, ana hammadde olan krom cevheri, kok kömürü,
kuvarsit, boksit ve soderberg ile belirli oranlarda karıştırılmakta; bu karışım ark
fırınlarında ergitilmekte; elde edilen ferrokrom ve curuf belirli aralıklarla
fırınların dışına alınarak kalıplara dökülmekte; son olarak çeşitli ebatlarda
kırılarak dökme veya sandıklı olarak satışa sunulmaktadır. Eti Krom A.Ş.,
krom cevheri üretimi yaptığı maden ocaklarına sahip olmasına rağmen ürettiği
tüm cevheri kendi ferrokrom üretiminde kullanmakta, hammadde olarak
satmamakta ve krom cevheri üretimi piyasasında faaliyette bulunmamaktadır. 230
Yukarıda yer alan bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarı “Krom cevheri ve YK
ferrokrom” pazarları olarak belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarını oluşturan ürünler, özellikle döküm sanayiinin geliştiği
Marmara, Karadeniz, Akdeniz ve İç Anadolu bölgelerinde tüketilmektedir.
Yapılan incelemede bölgesel pazarların oluşmasına yol açan herhangi bir
unsura rastlanmadığı ve ürünlerin ülke genelinde yaygın olarak ticaretinin 240
yapıldığı dikkate alındığında, ilgili coğrafi pazarın “Türkiye Cumhuriyeti
sınırları” olarak ele alınması gerektiği anlaşılmıştır. Ancak söz konusu
ürünlerde gümrük vergisi oranlarının AB ülkeleri için tamamen kalkmış olması,
ağırlıklı olarak ithalatın yapıldığı BDT ülkelerine yönelik olarak bu oranların
düşük seviyede olması, özelleştirmeye konu işletmelerin esasen yurtdışındaki
rakipleriyle rekabet etmesi, değerlendirmede global pazar şartlarının da göz
önüne alınmasını gerektirmektedir.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Söz konusu işlem, Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 10.10.2000 tarih ve
2000/76 sayılı kararı ile özelleştirme programına alınmış olan Eti Krom 250
A.Ş.’nin %100 oranındaki ÖİB hisselerinin, “blok satış” yöntemiyle
özelleştirilmesine yöneliktir.
Eti Krom A.Ş.’nin 2003 yılı sonu itibarıyla cirosu 33.112.386.000.000 TL ve YK
ferrokrom pazarındaki payı %60 olup, 1998/4 sayılı Tebliğ’de yer verilen 20
04-40/449-111
7
trilyon TL ciro ve %20 pazar payı eşiklerini geçmesi nedeniyle anılan işlem
izne tabidir.
Başvuru konusu özelleştirmeye ilişkin ihalenin nihai pazarlık görüşmeleri
4.5.2003 tarihinde tamamlanmış, ihale komisyonunca; 260
1. Yıltaş İnşaat Ticaret Ltd. Şti.
2. Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş.
3. Cihan Maden ve Metal Ürünleri Tic. Nak. Ltd. Şti.
4. Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş.
firmalarının teklifleri uygun görülmüştür. Eti Krom A.Ş.’nin Erdemir haricindeki
tüm teşebbüslere devri, 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma teşkil
etmektedir.
270
ÖİB’nin4, Erdemir üzerindeki kontrolü nedeniyle Erdemir’e yapılacak devir
işlemlerinin bir kamu kuruluşuna devir olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dolayısıyla, 1998/4 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi uyarınca Eti Krom A.Ş.’nin
Erdemir’e devri işleminin izne tabi olmadığı anlaşılmıştır.
YK ferrokrom pazarında yurt dışı üreticilerin rekabet baskısının Eti Krom
A.Ş.’nin fiyatlama politikasında doğrudan etkisi bulunmaktadır. Eti Krom A.Ş.
tarafından üretilen ürünlerin yurt içi satış fiyatlarının tespiti Metal Week ve
Ryan’s Notes gibi yayınlarda yer alan kotasyonlar dikkate alınarak
gerçekleştirilmektedir. Özelleştirmeye konu işletmelerdeki işçi ve enerji 280
maliyetlerinin yüksekliği dış rekabet gücünü olumsuz olarak etkileyen en
önemli unsurlar olarak ortaya çıkmaktadır. Nitekim her iki işletmenin de 2001
yılı faaliyetlerinden zarar ettiği göz önüne alındığında, önümüzdeki dönemde
global çaptaki rekabetin etkisini daha da fazla göstereceği anlaşılmaktadır.
ÖİB’den alınan bilgiler neticesinde, söz konusu işletmenin herhangi bir
imtiyaza ya da münhasır hakka sahip olmadığı anlaşılmıştır. 8.11.1990 tarihli
ve 20689 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 90/1026 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile “Teşebbüs, Müessese ve Bağlı Ortaklıklara konuları ile ilgili görev
verilmesi, doğan zarar ve mahrum kalınan karın Hazinece karşılanması 290
hakkında kararda değişiklik yapılmasına dair karar” gereğince ferrokrom
üretim tesislerinde kullanılan elektrik enerjisi için %40 sübvansiyon
sağlanmıştır. Ancak ÖİB tarafından söz konusu sübvansiyonun
özelleştirmelerle birlikte yürürlükten kalkacağı ifade edilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilerin değerlendirilmesi neticesinde, ilgili pazarda
yoğunlaşmanın artmasını sağlayacak muhtemel bir devrin gerçekleşmesi
mümkün görünmemektedir. Özelleştirmeye konu olan Eti Krom A.Ş.’nin YK
4 25.3.2004 tarih ve 04-22/247-52 sayılı Kurul kararına göre, Erdemir’in sermayesinin %46’sı ÖİB’ye
aittir. Her ne kadar ÖİB’nin, Erdemir üzerinde çoğunluk hissesine sahip olmadığı görülse de, dosya
mevcudu bilgilerden söz konusu teşebbüsün yönetiminin fiilen İdare’nin kontrolü altında olduğu
anlaşılmıştır. Erdemir yönetiminin 9 kişiden oluştuğu, diğer hissedarların çok küçük paylara sahip olması
nedeniyle söz konusu 9 yönetim kurulu üyesinin de ÖİB’nin gösterdiği adaylar arasından seçildiği ifade
edilmiştir. Erdemir’in 27.3.2003 tarihli Olağan Genel Kurul Toplantısı Hazirun Cetveli’nden ÖİB’nin
Erdemir üzerinde tek başına bir kontrol uygulama olanağına sahip olduğu görülmektedir.
04-40/449-111
8
ferrokrom üretimi için gerekli krom cevheri ve kuvarsit madenlerini kendisine
ait maden sahalarında üretmesine rağmen, bu cevherlerin tamamını kendi 300
üretimi için kullanmakta, hammadde olarak satmamaktadır. Dikey
bütünleşmenin getirdiği etkinlik ve krom cevheri bakımından yeterli ve
alternatif arz kaynakları olduğu dikkate alındığında, işletmeler kapsamındaki
maden sahalarının üretim tesisleri ile birlikte devrinde herhangi bir sakıncanın
bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
İhaleye teklif veren teşebbüslerden sadece Cihan Maden krom cevheri üretimi
ve ihracatı işi ile iştigal etmektedir. Anılan teşebbüs ürettiği krom cevherini
hammadde olarak ihraç etmekte, ferrokrom üretiminde bulunmamaktadır.
Cihan Maden’in kendi maden ocaklarında gerçekleştirdiği krom cevheri 310
üretimi, hem toplam Türkiye üretimi içinde ve hem de ihraç ettiği miktar içinde
çok düşük bir orandadır. Ayrıca ilgili ürün YK ferrokromun hammaddesi olan
krom cevheri üretiminde dünya çapında çok büyük üretici ülkeler bulunmakta
olup, krom ithalatında önemli sayılabilecek oranda bir gümrük vergisi
alınmamakta ve krom cevherinin fiyatı da dünya çapında belirlenmektedir.
Eti Krom A.Ş. stokları yüksek miktarlara ulaştığından dolayı 2001 yılının
Kasım ayından beri krom cevheri ve kuvarsit üretimi yapmamaktadır.
Türkiye’nin 2001 yılı krom cevheri üretiminin %18’i Eti Krom A.Ş. tarafından
gerçekleştirilmiştir. Eti Krom A.Ş.’nin muhtemel alıcılarından biri olan Cihan 320
Maden ise 2002 yılında yaklaşık 421 ton, 2003 yılında ise 221 ton, aynı
şirketler grubu içinde yer alan Cihan Besler Maden ise 2003 yılında 2.814 ton
krom cevheri üretimi gerçekleştirmiştir. Cihan Maden her ne kadar önemli
miktarda krom cevheri ihracatı (Türkiye’nin 2003 toplam krom cevheri
ihracatının %20,5’i) yapan bir teşebbüs ise de, ihraç ettiği cevherin büyük bir
kısmını başka üreticilerden aldığı, krom cevheri üretiminin ihraç ettiği miktara
göre çok düşük olduğu anlaşılmaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde, Eti Krom
A.Ş.’nin krom cevheri üreten Cihan Maden tarafından devralınması halinde
bile krom cevheri üretimi pazarında rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak nitelikte bir yoğunlaşmanın gerçekleşmeyeceği 330
sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, Eti Krom A.Ş.’nin anılan teşebbüslerden
herhangi birine devrinin, Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum
yaratan veya mevcut hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazardaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte bir işlem
olmadığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
340
- 25.3.2004 tarih ve 04-22/247-52 sayılı Kurul kararında belirtildiği üzere,
Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş.’nin sermayesinin %46’sının
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na ait olması, söz konusu payın
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na fiilen teşebbüs yönetimini kontrol
etme hakkı tanıması ve Erdemir’e yapılacak devir işleminin bir kamu
kuruluşuna devir niteliğinde olması nedeniyle, Eti Krom A.Ş.’nin
Erdemir’e devri işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir işlem
olmadığına,
04-40/449-111
9
- Eti Krom A.Ş.’nin, dosya kapsamındaki diğer teklif sahiplerinden 350
herhangi birine devredilmesinin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu
güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili
piyasalardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
nitelikte olmadığına, dolayısıyla Eti Krom A.Ş.’nin bu teklif sahiplerine
devri ile ilgili işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy