AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞME KARARI
Başvuru no. 5583/06
Fatma ÖZKAN/Türkiye
ve 2 diğer başvuru
(ekteki listeye bakınız)
Başkan,
Ledi Bianku,
Hâkimler,
Valeriu Griţco,
Stéphanie Mourou-Vikström,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 13 Haziran 2017 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Ekteki listede gösterilen çeşitli tarihlerde yapılan yukarıdaki başvuruları göz önüne alarak,
10 Kasım 2009 tarihli kısmi kararı göz önüne alarak,
Davalı Hükümet tarafından ibraz edilen görüşleri ve bu görüşlere cevaben başvuran tarafından ibraz edilen görüşleri dikkate alarak,
Gerçekleştirilen müzakerelerin sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR
1. İlgili detayları ekte verilen başvuranlar Türk vatandaşlarıdır. Başvuran Yıldız Kaya İstanbul’da ikamet etmektedir. Diğer başvuranların tümü Trabzon’da ikamet etmektedir. Başvuranlar, Mahkeme önünde Trabzon Barosuna bağlı Avukat H. C. Yalçın tarafından temsil edilmişlerdir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) ise kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davanın Koşulları
2. Dava konusu olaylar, taraflarca ileri sürüldüğü şekliyle aşağıdaki gibi özetlenebilir:
3. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (“Bakanlık”) başvuranlara ait arazileri 31 Ekim 2000 tarihinde kamulaştırmıştır. Başvuranların başvurularının ardından, Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesi başvuranlara ek kamulaştırma bedeli ödenmesine karar vermiştir. Söz konusu kararlar Yargıtay tarafından onanmıştır. Başvuranlar, icra takibi başlatmıştır. Dava dosyalarında belirtilen bilgilere göre, idare ödenmesi gereken meblağların tamamını hâlen ödememiştir.
4. Başvurulara ilişkin bilgiler ekte yer almaktadır.
B. İlgili İç Hukuk
5. Aşağıda belirtilen Tazminat Komisyonu ile ilgili iç hukuk ve uygulamaya ilişkin açıklamalar, Turgut ve Diğerleri/Türkiye (k.k.), no. 4860/09, 26 Mart 2013; Demiroğlu ve Diğerleri/Türkiye (k.k.), no. 56125/10, 4 Haziran 2013 ve Yıldız ve Yanak/Türkiye (k.k.), no. 44013/07, 27 Mayıs 2014 davalarında bulunabilir.
ŞİKÂYET
6. Başvuranlar, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesine ve Sözleşme’nin 6. maddesine dayanarak, kamulaştırma bedellerinin geç ödenmesinden ötürü uğradıkları mali kayıp sebebiyle şikâyetçi olmuşlardır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
7. Mahkeme, başvuruların konuları bakımından benzer olduklarını göz önünde bulundurarak, bunları tek bir kararda müştereken incelemeyi uygun görmektedir.
A. Kemal Kadıoğlu tarafından yapılan başvuru hakkında (Başvuru no. 12318/06)
8. Mahkeme, başvuranlardan biri olan Kemal Kadıoğlu’nun ulusal yargılamaların sonlanmasının ardından ve Mahkeme’ye 12318/06 sayılı başvurunun yapılmasından önce 9 Nisan 2005 tarihinde öldüğünü kaydetmektedir. Bu bağlamda, Mahkeme somut başvuruda olduğu gibi ölen kişi temsilcisi aracılığıyla olsa dahi Mahkeme’ye başvuruda bulunamayacağından dolayı, ölen bir kişi adına başvuru yapılamayacağına dikkat çekmektedir (bk. Macedonia Gavrielidou ve Diğerleri/Kıbrıs (k.k.), no. 73802/01, 13 Kasım 2003). Dolayısıyla, Kemal Kadıoğlu ya da mirasçısı Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlalinin bir mağduru olduklarını iddia edemezler.
9. Mahkeme 12318/06 sayılı başvurunun Kemal Kadıoğlu ile alakalı şikâyetlere ilişkin kısmını Sözleşme’nin 35 § 3 maddesi uyarınca konu bakımından bağdaşmaz (ratione materiae) bulup, söz konusu kısmın Sözleşme’nin 35 § 4 maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir.
B. Sözleşme’nin 6. maddesi ile Sözleşme’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamında öne sürülen şikâyetler
10. Başvuranlar, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi ve Sözleşme’nin 6. maddesine dayanarak, icra takibi işlemlerindeki önemli gecikmeden ve bunun sonucu olarak mağdur oldukları mali kayıptan şikâyetçi olmuşlardır.
11. Hükümet, yargılamaların uzunluğu ve kararların icra edilmemesiyle ilgili başvuruların incelenmesi için 6384 sayılı Kanun uyarınca yeni bir Tazminat Komisyonunun kurulduğunu kaydetmiştir. Hükümet ayrıca, Tazminat Komisyonunun yetki alanının daha sonra, diğerlerinin yanı sıra, enflasyonun etkisi ve yargılamaların uzunluğu sebebiyle kamulaştırma tazminatı miktarında değer kaybının söz konusu olduğu yönündeki iddialara ilişkin şikâyetlerin incelenmesi amacıyla 16 Mart 2014 tarihinde kabul edilen bir kararname ile genişletilmiş olduğunu kaydetmiştir. Hükümet, dolayısıyla, başvuranların Tazminat Komisyonuna herhangi bir başvuru yapmamış olmaları nedeniyle, iç hukuk yollarını tüketmemiş olduklarını ileri sürmüştür.
12. Mahkeme, Hükümet tarafından da ortaya konulduğu üzere, Ümmühan Kaplan/Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) başvurusunda pilot karar usulünün uygulanmasını müteakip Türkiye’de yeni bir iç hukuk yolunun oluşturulduğunu gözlemlemiştir. Ardından, Mahkeme, yukarıda anılan Demiroğlu ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.), no. 56125/10, 4 Haziran 2013) ve Yıldız ve Yanak/Türkiye ((k.k.), no. 44013/07, 27 Mayıs 2014) davalarında verdiği kararlarda, başvuranların iç hukuk yollarını, başka bir deyişle yeni oluşturulmuş olan bu hukuk yolunu tüketmedikleri gerekçesiyle, başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Mahkeme, bu kararı verirken, özellikle, söz konusu yeni hukuk yolunun, icra işlemlerindeki gecikmeye ve kamulaştırma davalarında hükmedilen ödemelerin değer kaybına uğradığına ilişkin şikâyetler bakımından, ilk bakışta erişilebilir ve makul bir çözüm sunacak nitelikte olduğu kanısına vardığını belirtmiştir.
13. Mahkeme, Ümmühan Kaplan (yukarıda anılan, § 77) davasındaki kararında, Hükümete önceden bildirilmiş olan bu tür başvuruları, yine de normal usul uyarınca inceleyebileceğini vurguladığını belirtmiştir.
14. Ancak, Hükümetin başvuranların 6384 sayılı Kanun’la getirilen yeni iç hukuk yoluna başvurmadığına ilişkin ek itirazını göz önünde bulundurarak Mahkeme, Demiroğlu ve Diğerleri ile Yıldız ve Yanak, yukarıda anılan, davalarında vardığı sonucu yinelemektedir.
15. Mahkeme, yukarıdaki nedenlerle, başvurunun, Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle reddedilmesi gerektiği kanaatine varmıştır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine;
Başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, 6 Temmuz 2017 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Hasan Bakırcı Ledi Bianku
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
EK
No.
Başvuru no.
Başvuranlar hakkında bilgiler
Davaya özgü bilgiler
1
5583/06
Fatma Özkan
1931
Pafta no. 126
Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı
Karar tarihi: 21 Eylül 2001
E2001/70 K 2001/120
Yargıtay kararının tarihi: 18 Mart 2002
Tazminatın miktarı: 2.774.102.250 TL
2
12318/06
a) Mustafa Kaya
1935
b) Ömer Kaya
1939
c) Yıldız Kaya
1954
d) Faik Kaya
1927
e) Turan Kaya
1952
f) Emine Yıldız
1947
a) Pafta no: 27,28
Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı
Karar tarihi: 26 Haziran 2001
E2001/71 K 2001/82
Yargıtay kararının tarihi: 4 Mart 2002
Tazminatın miktarı:
40.692.316.500 TL
b) Pafta no’ları: 24,27,32,34,38
Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı
Karar tarihi: 21 Eylül 2001
E2001/77 K 2001/122
Yargıtay kararının tarihi: 4 Mart 2002
Tazminatın miktarı:
101.487.832.250 TL
c) Pafta no’ları: 17, 36
Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı
Karar tarihi: 21 Eylül 2001
E2001/73 K 2001/121
Yargıtay kararının tarihi: 11 Mart 2002
Tazminatın miktarı:
1.408.532.031 TL
c) Pafta no’ları: 13,18, 37
Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı
Karar tarihi: 7 Haziran 2002
E2002/75 K 2002/82
Tazminatın miktarı:
116.566.732.000 TL
e) Pafta no. 33
Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı
Karar tarihi: 23 Ekim 2001
E 2001/69 K 2001/178
Yargıtay kararının tarihi: 18 Mart 2002
Tazminatın miktarı:
29.045.130.150TL
f) Pafta no. 26
Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı
Karar tarihi: 21 Eylül 2001
E2001/68 K 2001/123
Yargıtay kararının tarihi: 18 Mart 2002
Tazminatın miktarı:
113.530.734.000 TL
3
13236/06
Fikriye Kaya
1945
Pafta no: 23,24 27 ve 28
Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı
Karar tarihi: 26 Haziran 2001
E2001/78 K 2001/83
Yargıtay kararının tarihi: 18 Mart 2002
Tazminatın miktarı: 3.131.457.500 TL
Full & Egal Universal Law Academy