Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-147 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-56/1103-421
Karar Tarihi : 26.8.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Cevdet
İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Kürşat ÜNLÜSOY, İmren SEYRANTEPE
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Özlem Tarım Ürünleri A.Ş.
Temsilcisi. Av. Cenk Murat ERSÖZLÜ
Ersözlü Hukuk Bürosu
Şehit Nevres Bulvarı No:1/1 Daire No:5 35220 Alsancak / İzmir 20
D. TARAFLAR : Meşruke AKİŞ
Talatpaşa Bulvarı Nedret Apt. No:6/4 Alsancak/İzmir
Mustafa AKİŞ
Şehitler Mah. 87 Sok. No:61 Salihli/Manisa
Yaman AKİŞ
Şehitler Mah. 87 Sok. No:61 Salihli/Manisa
30
Cihan AKİŞ
Şehitler Mah. 87 Sok. No:61 Salihli/Manisa
Özlem AKİŞ
Talatpaşa Bulvarı Nedret Apt. No:6/4 Alsancak/İzmir
Günay Guy PAGY
Erzene Mah. No:21 Bornova/İzmir
Frederic Fatih PAGY 40
Erzene Mah. No:21 Bornova/İzmir
Giyom Luc Emmanuel PAGY
Erzene Mah. No:30 Bornova/İzmir
Vittorio DESİİ
Vasıfçınar Bulvarı No:29/1 Alsancak/İzmir
Carla SERA
1381. Sok. No:12/13 Alsancak/İzmir 50
10-56/1103-421
2
Sanders Participations S.A.S.
Temsilcisi: Av. Didier CAILLIAU
Cailliau & Çolakel Avukatlık Ortaklığı
Halaskargazi Cad. No:182/3 34381 Şişli / İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Özlem Tarım Ürünleri A.Ş. hisselerinin ilk etapta %15’inin,
diğer şartların gerçekleşmesi halinde ise %33’ünün Sanders Participations
S.A.S tarafından devralınması işlemine izin verilmesi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.6.2010 tarih ve 5077 sayı ile giren ve 60
en son 2.8.2010 tarih ve 6102 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 23.8.2010
tarih ve 2010–3–147/Öİ–10-177.KÜ sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu,
24.8.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-120/350 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-56 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; bildirim konusu Özlem Tarım
Ürünleri A.Ş. hisselerinin ilk etapta %15’inin, diğer şartların gerçekleşmesi halinde ise 70
%33’ünün Sanders Participations S.A.S tarafından devralınması işleminin; 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
izne tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte devralma işlemi ile ilgili pazarda
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi çerçevesinde yeni bir hâkim durumun
yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun rekabeti önemli ölçüde azaltacak
düzeyde güçlendirilmesinin söz konusu olmaması nedeniyle anılan devralma
işlemine izin verilebileceği, sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar 80
H.1.1. Sanders Participations S.A.S (Sanders)
Devralan Sanders, Fransa’da hayvan yemi, tarım malzemeleri, genetik ve hayvan
sağlığı hizmetleri alanlarında faaliyet gösteren Glon Grubu bünyesinde yer
almaktadır. Glon Grubu’nun ana şirketi Glon Sanders Holding’tir. Glon Sanders
Holding incelemeye konu işlemin devralan tarafı olan Sanders’ın dolaylı olarak
kontrolüne sahiptir.
Glon Grubu’nun biri Türkiye’de olmak üzere dokuzu Fransa dışında kurulu olan 178
bağlı kuruluş ve iştiraki bulunmaktadır. Glon Grubu domuz, piliç, tavuk, tavşan, at ve 90
evcil hayvanlar için hayvan yemi ile yumurta, yumurta ürünleri, domuz eti ve kümes
hayvanları ürünleri gibi çeşitli gıda ürünlerinin üretimi, pazarlaması ve ihracatını
yürütmekte, bunlara ek olarak hayvan sağlığı hizmetleri sunmaktadır.
Glon Grubu’nun Türkiye’deki faaliyeti …. oranında iştirak ettiği Mistral Gıda Maddeleri
San. ve Tic. Ltd. Şti. (Mistral Gıda) ile sınırlıdır. Mistral Gıda, hem şirketin müdürü
hem de şirket sermayesinin yarısına sahip olan Jean Paul Fourdan tarafından
yönetilmektedir. Mistral Gıda’nın faaliyet alanı mineralli hayvan besinleri, diğer katkı
maddesi karışımları ve silolanmış koruyuculardır. Mistral Gıda’nın 2009 yılı toplam
cirosu …… TL’dir. 100
10-56/1103-421
3
H.1. 2. Özlem Tarım Ürünleri A.Ş. (Özlem Tarım)
Devre konu Özlem Tarım entegre tarım ve hayvancılık alanında faaliyet gösteren bir
şirketler topluluğudur. Bu şirketler topluluğunda Özlem Yem markasıyla kanatlı (etlik
piliç-broiler, yumurtalık tavuk, damızlık, hindi), büyükbaş (süt, besi) ve küçükbaş
(koyun, kuzu) yemleri üretiminin yanı sıra, Özlem Yumurta markasıyla yumurta
üretimi, Özlem Süt markasıyla süt inekçiliği ve süt üretimi, Pakiş markasıyla etlik
damızlık civciv üretimi ve Özlem Tarım markasıyla mısır, buğday ve sultaniye üzüm
üretimi yapılmaktadır. Özlem Tarım’ın hissedarlık yapısı Tablo 1’de sunulmuştur. 110
Tablo 1. Özlem Tarım’ın Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Pay Oranı (%)
Meşruke AKİŞ 10,00
Mustafa AKİŞ 10,00
Yaman AKİŞ 10,00
Cihan AKİŞ 10,00
Özlem AKİŞ 10,00
Günay Guy PAGY 23,00
Frederic Fatih PAGY 10,00
Giyom Luc Emmanuel PAGY 6,00
Vittorio DESİİ 6,00
Carla SERRA 5,00
Toplam 100,00
Kaynak: Bildirim Formu
Özlem Tarım’ın yönetim kurulu Mustafa Akiş başkanlığında, Yaman Akiş, Cihan Akiş,
Vittorio Desii ve Frederic Fatih Pagy’den oluşmaktadır. Özlem Tarım 19.3.2010 tarihi
itibarıyla hissedarları ve hisse oranları tamamen aynı olan Kemal Akiş Varisleri Tarım
İşletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile birleşmiştir.
Özlem Tarım’ın iştirakleri: ….. oranında hissedar olduğu Akiş Taşımacılık Tic. A.Ş. ile
….. oranında hissedar olduğu Karagüp Tavukçuluk Tic. San. A.Ş.’dir. Özlem Tarım’ın 120
2009 yılı cirosu ……………. TL’dir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler
Hayvanların yaşama ve verim ihtiyaçlarını enerji bakımından karşılamak amacıyla
belli sınır ve şartlarda yedirildiği zaman hayvan sağlığına zararlı olmayan organik ve
inorganik maddeler veya bunların karışımı olarak tanımlanan yem, kaba yem ve
karma yem olarak iki temel kategoriye ayrılmaktadır. Kaba yem doğal haliyle
hayvana verildiğinde su içeriği % 15-20’den ya da kuru maddede ham selüloz içeriği 130
% 16-18’den daha fazla olan ve yemlemede kullanılabilen her türlü materyali ifade
etmektedir. Karma yem ise yapısı evcil hayvanların çok miktarda ve nitelikli ürün
verebilmelerini sağlama bakımından garanti edilmiş, ağız yoluyla tüketilen organik ve
inorganik maddelerin belirli norm veya standartlara uygun olarak karıştırılması ile
elde edilen yemlerdir. Karma yem, insan gıdası olarak tüketilemeyecek olan nişasta,
un, yağ, alkol sanayi yan ürünleri ve hububat, baklagil gibi bitkisel ürünler ile
hayvansal bazı ürünlerin yem fabrikalarında eleme, kırma, karıştırma işlemlerine tabi
tutulması ile elde edilir.
Karma yem pazarının kanatlı hayvan yemleri, büyükbaş ve küçükbaş hayvan yemleri, 140
balık yemleri ve diğer hayvan (kedi, köpek vs.) yemleri olarak dört kategoriye
10-56/1103-421
4
ayrılması mümkündür. Türkiye’de 2009 yılında toplam 4.127.349 ton kanatlı hayvan
yemi, 5.110.492 ton büyükbaş ve küçükbaş hayvan yemi, 181.355 ton ise diğer
kategorisine giren yem üretimi gerçekleşmiştir. 2009 yıl sonu itibarıyla 465 adeti faal
toplam 692 adet yem fabrikası bulunmaktadır.
Hisseleri devre konu Özlem Tarım kanatlı hayvan yemleri ile büyükbaş ve küçükbaş
hayvan yemleri üretimi ve satışı gerçekleştirmektedir. Kanatlı hayvanların yemlerinin
üretiminde tahıllar (arpa, buğday, çavdar), yağlı tohum küspeleri (ayçiçeği küspesi,
pamuk tohumu, soya, yerfıstığı ve fındık küspeleri), hayvansal kökenli proteinler 150
(balık, et-kemik, kan unları), enerji kaynakları (bitkisel yağlar) ile katkı maddeleri
(vitaminler, mineraller, premiksler, ilaçlar) kullanılmaktadır. Büyükbaş ve küçükbaş
hayvan yemleri üretiminde ise tahıllar, yağlı tohum küspeleri hayvansal kökenli
proteinler ile değirmen artıkları (buğday kırığı, razmol, kepek, pirinç kepeğ), bira
fabrika atıkları (malt çimi, malt tozu), selektör altı bakliyat (mercimek, bakla vs
kırıkları) ve katkı maddeleri (vitaminler, mineraller, melas, tuz, mermer tozu, kireç taşı
ilaçlar) kullanılmaktadır.
H.2.2. İlgili Ürün Pazarı
160
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal
veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarını
oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan
diğer ürünlerden oluşan pazar, ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır.
Diğer yandan, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında;
inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse coğrafi açıdan olası alternatif pazar
tanımları çerçevesinde rekabetçi endişe yaratmıyor ise pazar tanımı
yapılmayabileceğini belirtilmiştir. 170
Karma yem pazarında faaliyet gösteren hisseleri devre konu Özlem Tarım kanatlı
havyan yemi ile büyükbaş ve küçükbaş havyan yemi üretmektedir. Yem
adlandırması, 767/2009 sayı ve 13.7.2009 tarihli “Hayvan Yemlerinin Piyasaya
Sürülmesi ve Kullanılması” hakkındaki AB Direktifi’nin 3. Maddesi uyarınca belirtilen
kategorileri kapsamakta ve bunlarla sınırlı tutulmaktadır. Taraflarca Özlem Tarım’ın
ürünlerinin söz konusu direktifte yer alan “tam yem” ve “tamamlayıcı yem”
kategorilerinde yer aldığı, işlemin devralan tarafı Sanders’ın Türkiye’deki iştiraki olan
Mistral Gıda’nın faaliyet alanı olan mineralli hayvan besinleri, diğer katkı maddesi
karışımları ve silolanmış koruyucuların ise anılan direktife göre “yem” sayılmadığı 180
belirtilmiştir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; Mistral Gıda tarafından üretilen
ürünlerin Özlem Tarım’ın ürettiği yem ürünleri için tamamlayıcı nitelik taşıdığı
anlaşılmaktadır.
Devir işlemi taraflarının faaliyetleri dikkate alındığında işleme ilişkin ilgili ürün
pazarının “karma yem pazarı” olarak ya da “kanatlı hayvan yemi pazarı” ile
”büyükbaş ve küçükbaş hayvan yemleri pazarı” olarak ele alınması mümkün
gözükmekle birlikte pazar yapısı, tarafların pazar payları gibi faktörler ile tarafların
çakışan faaliyetlerinin bulunmaması dikkate alındığında, işlemin olası pazar tanımları
çerçevesinde rekabetçi endişe doğurmayacağı görülmektedir. Dolayısıyla, ilgili pazar 190
10-56/1103-421
5
tanımının, bu dosya özelinde hukuki değerlendirmeyi etkilemeyeceğinden hareketle,
yapılmasına gerek duyulmamıştır.
H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
Karma yem üretimi ve satışı faaliyetinde ülke genelinde rekabet koşullarında bölgeler
bazında belirgin farklılıklar, bölgeler arası giriş engellerinin bulunmaması ve arz
kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel
farklılıklar göstermemesi dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
belirlenmiştir. 200
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
İşleme ilişkin olarak taraflar arasında 4.5.2010 tarihinde Hisse Alım Sözleşmesi
imzalanmıştır. İşlem ilk etapta Özlem Tarım’ın %15 oranında hissesinin Sanders’a
devrini içermektedir. Taraflar arasında imzalanan sözleşmede ayrıca, en geç
31.3.2013 tarihine kadar ilave %18,33 oranında hissenin Sanders’a devri
düzenlenmektedir. Hisse Alım Sözleşmesi’nin 5. maddesi uyarınca ilk hisse devrine
ilişkin kapanış tarihinde Hissedar Sözleşmesi adlı ikinci bir sözleşme imzalanacak ve 210
yürürlüğe girecektir. Hissedarlar Sözleşmesi’nde genel olarak Özlem Tarım’ın hisse
devri sonrası yönetim yapısı, hissedarlara ilişkin rüçhan hakları, imtiyazları, hak ve
yükümlülükleri, diğer mali ve idari hususlar ile ikinci hisse devrinin detayları
düzenlenmektedir.
Özlem Tarım hisselerinin halihazırda %50’si Akiş Ailesi bireylerine ve diğer % 50’si
ise Pagy ve Desii Ailelerine1 ait olup şirket uzun yıllardır bir çok şirkette ortaklık
yapmakta ve beraber çalışmakta olan Pagy ve Desii Aileleri ile Akiş Ailesi’nin ortak
kontrolündedir. Tablo 2’de Özlem Tarım’ın mevcut ve %15 oranında hissenin devrini
içeren ilk hisse devri sonrasında oluşacak ortaklık yapıları görülmektedir. 220
Tablo 2: Özlem Tarım’ın Mevcut ve İlk Hisse Devri Sonrası Ortaklık Yapıları
Mevcut Durum İlk Hisse Devri Sonrası Durum
Hissedar
Pay
Oranı (%) Hissedar
Pay
Oranı (%)
Meşruke AKİŞ 10,00 Meşruke AKİŞ (A Grubu) 8,50
Mustafa AKİŞ 10,00 Mustafa AKİŞ (A Grubu) 8,50
Yaman AKİŞ 10,00 Yaman AKİŞ (A Grubu) 8,50
Cihan AKİŞ 10,00 Cihan AKİŞ (A Grubu) 8,50
Özlem AKİŞ 10,00 Özlem AKİŞ (A Grubu) 8,50
Günay Guy PAGY 23,00 Günay Guy PAGY(B Grubu) 19,55
Frederic Fatih PAGY 10,00 Frederic Fatih PAGY (B Grubu)
8,50
Giyom Luc
Emmanuel PAGY 6,00
Giyom Luc
EmmanuelPAGY (B Grubu)
5,10
Vittorio DESİİ 6,00 Vittorio DESİİ (B Grubu) 5,10
Carla SERRA 5,00 Carla SERRA (B Grubu) 4,25
Sanders (C Grubu) 15,00 Toplam 100,00
Toplam 100,00
Kaynak: Bildirim Formu
1Hissedarlardan Carla SERA Vittorio DESİİ’nin kızıdır.
10-56/1103-421
6
Hissedarlar Sözleşmesi’ndeki düzenlemelere göre ilk hisse devri sonrasında Özlem
Tarım’ın yönetim kurulu üyesi sayısı altı (6) olacak ve yönetim kurulu üyelerinin ikisi
(2) A Grubu hissedarların (Akiş Ailesi), ikisi (2) B Grubu hissedarların (Pagy ve Desii
Aileleri ve ikisi (2) de C Grubu hissedarların (Sanders) çoğunluğu tarafından
gösterilen adaylar arasından genel kurul tarafından seçilecektir. Yönetim kurulunun
toplantı nisabı en az dört (4) üye olacaktır. Hissedarlar Sözleşmesi’nde “İlk Büyük 230
Kararlar” ve “İkincil Büyük Kararlar” olarak belirtilen ve içerisinde stratejik
sayılabilecek kararların da yer aldığı hususlar için özel karar alma mekanizmaları
düzenlenmiştir. Bunların haricindeki yönetim kurulu kararları toplantıda mevcut
üyelerin salt çoğunluğunun olumlu oyu ile alınacaktır.
“İlk Büyük Kararlar” olarak adlandırılan ve içerisinde 600.000 Euro veya eşdeğeri TL
miktarın üzerinde yatırım yapma veya mevcut tesisi kapatma kararı, genel müdürün
görev ve sorumluluklarının belirlenmesi, 400.000 Euro ve eşdeğeri TL miktarın
üzerinde sabit ve maddi duran varlıkların tasarrufu gibi stratejik karar olarak
nitelendirilebilecek hususların da yer aldığı kararların alınabilmesi için her bir hisse 240
grubundan en az bir üyenin olumlu oyunu içeren mevcut en az dört (4) üyenin olumlu
oyu gerekmektedir. Şirketin yıllık işletme planının onaylanması, yıllık satış ve
pazarlama stratejisinin onaylanması gibi stratejik karar sayılan hususları da içeren
“İkincil Büyük Kararlar”ın alınabilmesi için ise karar nisabı mevcut en az dört (4)
üyenin olumlu oyudur. Dolayısıyla Hissedarlar Sözleşmesi’nde ikincil büyük kararlar
olarak adlandırılan hususlara ilişkin karar mekanizmasında kararlar üç farklı hisse
grubunun ikili kombinasyonlarıyla alınabilmektedir. Ancak anılan sözleşmede ilk
büyük kararlar olarak belirtilen kararların alınabilmesi için tüm hisse gruplarının
olumlu oyunun gerekliliği, her üç hisse grubunun da Özlem Tarım’ın stratejik
kararlarının alınması bakımından yönetimde belirleyici etki uygulama olanağına sahip 250
olmasını sağlamaktadır. Dolayısıyla birinci hisse devri sonrası Özlem Tarım’ın
üzerinde Desii-Pagy Aileleri, Akiş Ailesi ve Sanders’ın ortak kontrolü olacaktır.
İkinci hisse devrinin ise en geç 31.3.2013 tarihine kadar gerçekleşmesi
planlanmaktadır. İkinci hisse devri sonrası Özlem Tarım hisselerinin %33,33’ü Akiş
Ailesi’ne, %33,33’ü Pagy ve Desii Aileleri’ne ve %33,33’ü ise Sanders’a ait olacaktır.
Taraflarca ikinci devrin gerçekleşmesi halinde Özlem Tarım’ın kontrol yapısında ve
Sanders’ın hak ve imtiyazlarında bir değişiklik olmayacağı, ilk devir sonucunda sahip
olacağı hak ve imtiyazlara sahip olmaya aynen devam edeceği belirtilmiştir. Ancak,
Sanders’ın ikinci devir işlemini süresi içerisinde ve belirlenen şartlara uygun bir
şekilde gerçekleştirmemesi halinde sahip olduğu hak ve imtiyazların bir kısmını 260
Hissedarlar Sözleşmesi’nin ilgili bölümünde düzenlendiği şekli ile kaybedecektir2.
Mevcut dosya kapsamında kontrol değişimi açısından yapılan değerlendirme, hisse
devri işlemlerinin mevcut Hissedarlar Sözleşmesi doğrultusunda gerçekleşmesi
koşuluna bağlı olarak, ikinci hisse devri işlemini de kapsamaktadır. İkinci hisse
devrinin birinci hisse devri sonrasında oluşacak kontrol yapısında herhangi bir
değişikliğe yol açması halinde tarafların tekrar bildirimde bulunmaları gerekmektedir.
270
2 İkinci hisse devrinin gerçekleşmemesi halinde Sanders’ın yönetim kuruluna üye atama yetkisi 1 üyeye
düşürülecek ve Özlem Tarım’ın yönetim kurulu 5 üyeli hale getirilecektir. Hem ilk büyük kararlar hem de ikinci
büyük kararların alınabilmesi için mevcut herhangi 4 üyenin olumlu oyu yeterli olacak ve her bir hisse grubundan
en az 1 üyenin olumlu oyunun alınması şartı aranmayacaktır.
10-56/1103-421
7
H.3.2. İşlemin 1997/1 sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirilmesi
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesine göre bildirim konusu işlemin, Tebliğ kapsamında
bir birleşme veya devralma sayılabilmesi için işleme konu olan teşebbüs üzerindeki
kontrolde bir değişiklik meydana getirmesi gereklidir. İncelemeye konu işlem ile
hisseleri devre konu Özlem Tarım Pagy ve Desii Aileleri ile Akiş Ailesi’nin ortak
kontrolünden Pagy ve Desii Aileleri, Akiş Ailesi ve Sanders’ın ortak kontrolüne
geçmektedir. Bu durumda Özlem Tarım üzerinde yeni bir ortak kontrol oluşmaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendine göre; “Amaçlarını gerçekleştirmek 280
üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak
ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint venture)” birleşme ve
devralma sayılan hallerden kabul edilmektedir. Bu tanım çerçevesinde bir ortak
girişimin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında birleşme ve devralma sayılabilmesi için
aşağıda sayılan üç unsurun birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:
Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması bir başka deyişle rekabetçi 290
davranışların koordinasyonuna yol açmaması
Önceki bölümde yer verilen açıklamalar çerçevesinde, işlem sonucu Özlem Tarım
üzerinde tarafların ortak kontrolü oluşmakta olduğundan birinci unsur
gerçekleşmektedir. Bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkmaya ilişkin ikinci
unsurun gerçekleşmesi için Özlem Tarım’ın faaliyet gösterdiği pazarda bağımsız bir
aktör olarak davranması, ticari faaliyetlerini sürekli bir biçimde yürütebilmesi için
günlük faaliyetlerini sürdüren bir yönetime; mali, personel, taşınır ve taşınmaz
malvarlıklarını da içeren yeterli kaynaklara sahip olması gereklidir. Yeni kurulan bir
şirket olmayan Özlem Tarım’ın bağımsız bir iktisadi varlık olarak faaliyet göstermesi 300
için gerekli olan tüm bu koşulları halihazırda sağladığı anlaşılmaktadır.
Üçüncü unsurun gerçekleşmesi için ise tarafların Özlem Tarım’ın faaliyet gösterdiği
ilgili ürün pazarında aktif olmamaları ya da taraflardan sadece birinin ilgili ürün
pazarındaki faaliyetlerine devam etmesi gereklidir. İşlemin devralan tarafı Sanders’ın
Türkiye’de Özlem Tarım ile aynı ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti
bulunmamakta olup taraflarca Sanders’ın Türkiye’deki iştiraki Mistral Gıda’nın Özlem
Tarım’ın ürünleri için tamamlayıcı nitelikte olan ürünler ürettiği belirtilmiştir. Tarafların
ifadelerine göre Özlem Tarım’ın mevcut hissedarları olan Akiş, Pagy ve Desii
Aileleri’nin mensuplarınca kontrol edilen Pagysa Pamuk Gıda Yerli Ürünler Ticaret 310
A.Ş., Vertigo Tarım ve Ticaret A.Ş. ve iştirakleri ile Pakiş Ambalaj ve Tavukçuluk
Sanayi Ticaret A.Ş.’nin de Özlem Tarım ile aynı ilgili ürün pazarında faaliyetleri
bulunmamaktadır. Dolayısıyla incelemeye konu işlemde bağımsız teşebbüsler
arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu riskinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, tarafların ortak kontrolüne geçmesi planlanan Özlem Tarım’ın bu üç
unsuru da sağladığı anlaşıldığından, anılan işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
bir ortak girişim işlemidir.
10-56/1103-421
8
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırı veya 25 milyon TL 320
ciro eşiğini geçen birleşme ve devralmaların Rekabet Kurumu’na bildirilmesi
zorunludur.
Özlem Tarım’ın 2009 yılı karma yem pazarındaki cirosu …………. TL (………….)’dir.
Anılan cironun ………….. TL (……) kadarı kanatlı hayvan yemi satışından ………….
TL (……) kadarı ise büyükbaş ve küçükbaş hayvan yemleri satışından elde edilmiştir.
İşlemin devralan tarafı Sanders’ın ise Türkiye’de karma yem pazarına ilişkin cirosu
bulunmamaktadır. Devralma işlemi taraflarının alternatif olarak tanımlanabilecek üç
ilgili ürün pazarında da 2009 yılında elde ettikleri ciro 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen
ciro eşiğini aşmaktadır. Dolayısıyla söz konusu işlem izne tabi bir devralma işlemidir. 330
H.3.3. İşlemin Rekabetçi Etkilerinin Değerlendirilmesi
Taraflarca Türkiye Yem Sanayicileri Birliği verileri kaynak gösterilerek sunulan Özlem
Tarım ve rakiplerinin 2009 yılı üretim miktarına (ton) göre hesaplanmış karma yem
pazarındaki pazar paylarına Tablo 3’te yer verilmektedir.
Tablo 3. 2009 Yılı Karma Yem Pazarındaki Pazar Payları
Firma Adı Pazar Payı(%)
CP Standart Gıda.
Abalıoğlu Yem
Banvit
Erpiliç
Beypi
Keskinoğlu
Tarım Kredi Fabrikaları
Matlı Yem
Şeker Piliç
İpek Yem
Toros Yem (Gürsoy)
Çamlı Yem
Özlem Tarım
Diğer
Kaynak: Taraflarca Gönderilen Bilgi Yazısı
Özlem Tarım ve rakiplerinin, kanatlı hayvan yemi pazarı ile büyükbaş ve küçükbaş 340
hayvan yemleri pazarı için ayrıştırılmış pazar paylarına ise Tablo 4’te yer verilmiştir.
Tablo 4. Kanatlı Hayvan Yemi Pazarı ile Büyükbaş-Küçükbaş Hayvan Yemleri Pazarındaki Pazar
Payları
Kanatlı Hayvan Yemi
Büyükbaş-Küçükbaş
Hayvan Yemleri
Firma Adı Pazar Payı(%) Firma Adı Pazar Payı(%)
CP Standart Gıda Abalıoğlu Yem
Banvit CP Standart Gıda
Erpiliç Tarım Kredi Fabrikaları
Beypi Matlı Yem
Keskinoğlu İpek Yem
Şeker Piliç Toros Yem (Gürsoy)
Özlem Tarım Banvit
Çamlı Yem Çamlı Yem
Toros Yem (Gürsoy) Özlem Tarım
Matlı Yem Beypi
Diğer
Diğer
Kaynak: Taraflarca Gönderilen Bilgi Yazısı
10-56/1103-421
9
Özlem Tarım’ın karma yem pazarındaki pazar payı %.. olup kanatlı hayvan yemi ve
büyükbaş-küçükbaş hayvan yemi şeklinde yapılacak alternatif alt pazar tanımları
içerisinde ise bu pay sırasıyla ….. ve ……..’dir. Pazarların tümünde yoğunlaşma
oldukça düşük olup “diğer” başlığı altında yer alanlar da dahil olmak üzere çok 350
sayıda üretici %10’un altındaki pazar payları ile faaliyet göstermektedir.
İşlemin devralan tarafı Sanders’ın Türkiye’deki iştiraki Mistral Gıda’nın faaliyet
alanının mineralli hayvan besinleri, diğer katkı maddesi karışımları ve silolanmış
koruyucular olduğu ve bu ürünlerin yem sayılmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla
işlemin devralan tarafının hisseleri devre konu Özlem Tarım ile Türkiye’de çakışan
faaliyeti bulunmamaktadır. Taraflar arasında yatay ya da dikey örtüşme ortaya
çıkmayacağından inceleme konusu işlem sonucu bir yoğunlaşma meydana
gelmeyecektir.
360
H.3.4. Yan Sınırlamalar
Hissedarlar Sözleşmesi’nin 18. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü
düzenlenmiştir. Anılan düzenlemeden, rekabet yükümlülüğünün hem işlemin
devralan tarafı Sanders ile bünyesinde bulunduğu Glon Grubu ve Glon Sanders‘a
hem de devreden konumundaki Akiş, Pagy ve Desii Aileleri mensupları olan mevcut
hissedarlara ve bu kişilerin kontrolündeki Pakiş Ambalaj ve Tavukçuluk Sanayi
Ticaret A.Ş.’ye, Özlem Tarım’da hissedar olmaya devam ettikleri sürece ve ellerinde
son kalan hisseleri satmalarına müteakip 36 ay süreyle getirildiği anlaşılmaktadır.
370
Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama kavramı çerçevesinde yoğunlaşma
işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için, yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli
olma kriterinin yanı sıra sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma ve orantılılık (ortak
girişimin faaliyette bulunduğu ürün pazarı, süre ve coğrafi pazarla sınırlı olma gibi)
kriterlerini de sağlaması gerekmektedir.
İncelemeye konu rekabet yasağının sadece işlemin taraflarına getirildiği
görülmektedir. Ayrıca rekabet yasağının geçerli olduğu coğrafi alanın Türkiye olarak,
ilgili ürünün ise Özlem Tarım’ın işiyle rekabet eden bir iş olarak belirlendiği
görülmektedir. Bu bağlamda rekabet yasağının ortak girişimin faaliyet gösterdiği ilgili 380
coğrafi pazar ve ürün pazarıyla sınırlı tutulduğu anlaşılmaktadır.
Ortak girişim işlemi bakımından öngörülen rekabet yasağının süresinin ise genel
olarak tarafların ortak kontrollerinin devam ettiği müddeti aşmaması gerekmektedir.
Taraflarca Özlem Tarım’ın faaliyet gösterdiği pazarların nitelikleri ve yapıları dikkate
alındığında söz konusu rekabet etmeme hükmüne ilişkin sürenin makul, objektif ve
gerekli bir sınırlama olduğu kanaatine varılmıştır.
İncelemeye konu işlemde rekabet etmeme yükümlülüğünün çok sayıda firmanın
faaliyet gösterdiği, piyasaya giriş çıkışların ve ithalatın önünde önemli bir engel 390
bulunmayan bir pazarda düşük paya sahip bir teşebbüsün hissedarlarına
getirilmesinden hareketle, söz konusu rekabet etmeme yükümlülüğünün yoğunlaşma
ile doğrudan ilgili ve gerekli olma, sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma ve
orantılılık kriterlerine uygun olduğu, dosya konusu işlemin gerçekleştirilmesi için
10-56/1103-421
10
gerekli ve rekabeti gereğinden fazla sınırlamayan bir yan sınırlama olduğu kanaatine
varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 400
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir
hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy