Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-4-212 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-42/1264-415
Karar Tarihi : 28.08.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Hüseyin ORMAN, Selen Yersu ŞAHİN
C. BAŞVURAN : - Laçin ÖZGÜL
127 Sok. No:25 K:3 D:5 Buca/İzmir
- Muhittin DEMİRAĞ
Atatürk Mah. Uğur Mumcu Cad. Güneşkent Sit. E-Blok No:10
Burdur
- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Pamukkale Turizm Ticaret ve Taşımacılık A.Ş.
9 Eylül Meydanı No:2/A Basmane/İzmir
- Anadolu Ulaşım A.Ş.
Kemalpaşa Cad. No:1/310 29-30 İZOTAŞ Bornova/İzmir
(1) E. DOSYA KONUSU: Pamukkale Turizm Ticaret ve Taşımacılık A.Ş. ile Anadolu Ulaşım
A.Ş.’nin yaptıkları işbirliği anlaşması kapsamında fiyat birlikteliğine gittikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Pamukkale Turizm Ticaret ve Taşımacılık A.Ş.
(Pamukkale) ile Anadolu Ulaşım A.Ş. (Anadolu)’nin işbirliği yaparak bilet satış ofislerini ve
servis ağlarını birleştirdikleri; ayrıca, birlikte faaliyet gösterdikleri hatlarda yüksek fiyat
uygulayan tarafın ederini baz almak suretiyle ortak fiyat belirledikleri iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.05.2012 tarihinde, 4322 ve 4323 sayılar ile
giren başvurular üzerine hazırlanan 06.06.2012 tarih ve 2012-4-212/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu 14.06.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Takiben, önaraştırma sürecinde 06.08.2012 tarih ve 6142 sayı ile konu hakkında
yeni bir başvuru yapılmıştır. İlgili karar uyarınca düzenlenen 09.08.2012 tarih ve 2012-4-
212/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu iddialara ilişkin olarak soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
(5) Başvuru konusu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “karayolu ile şehirlerarası yolcu
taşımacılığı”; ilgili coğrafi pazar ise, “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
12-42/1264-415
2/3
I.2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
I.2.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 5. Maddeleri Çerçevesinde Değerlendirme
(6) Dosya mevcudu bilgilere göre, Pamukkale ve Anadolu, yapmış oldukları işbirliği protokolü
çerçevesinde maliyetlerini azaltmak ve daha fazla sayıda noktada bilet satışı
gerçekleştirmek üzere bilet satış ağlarını birleştirmek yoluna gitmiştir. Bu doğrultuda,
Anadolu’nun merkezi olan Uşak ili haricindeki illerde Pamukkale bilet satış noktaları Anadolu
biletlerinin satışını yapmakta ve Pamukkale, acentelik hizmeti karşılığında Anadolu’dan (…..)
oranında bilet satış komisyonu almaktadır. Uşak ilinde ise, Anadolu bilet satış noktaları
Pamukkale biletlerinin satışını yapmakta ve Anadolu, acentelik hizmeti karşılığında
Pamukkale’den (…..) oranında bilet satış komisyonu tahsil etmektedir.
(7) Pamukkale ve Anadolu arasındaki söz konusu işbirliği anlaşması, karayolu ile şehirlerarası
yolcu taşımacılığı ilgili ürün pazarında faaliyet göstermekte olan iki rakip teşebbüs arasında
gerçekleştirilmiş, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir anlaşma olmakla birlikte,
bilet satışı ile sınırlı kaldığı müddetçe Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet
alabilecek niteliktedir. Zira anılan teşebbüsler, bilet satış ağlarını birleştirmek yoluyla, otobüs
firmaları açısından önemli bir maliyet kalemi teşkil eden yer hizmetleri bakımından ciddi bir
maliyet düşüşü sağlamaktadır. Yine, her iki teşebbüs de işbirliği sayesinde kendi satış
noktalarından çok daha fazla sayıda noktada bilet satışı gerçekleştirebilme ve dolayısıyla da
daha fazla müşteriye ulaşma imkanı bulmaktadır. Bu işbirliği, tüketiciler bakımından da çeşitli
avantajları gündeme getirmektedir. Maliyet düşüşlerinin, fiyat indirimi olarak bilet fiyatlarına
yansıtılması imkanının yanı sıra, her iki firmanın biletlerine daha fazla noktada ulaşabilme
imkanı, tüketiciler açısından işlem maliyetlerini azaltmakta ve seçenekleri artırmaktadır.
Anadolu’nun az sayıda güzergahta ve görece az sayıda sefer yapması nedeniyle, iki
teşebbüsün sefer sayıları toplamı pazarın küçük bir bölümüne tekabül etmektedir.
Dolayısıyla işbirliği anlaşması dağıtım ağlarının ortaklaşa kullanımıyla sınırlı kaldığı
müddetçe, rekabetin gereğinden fazla kısıtlanması da söz konusu olmayacaktır.
(8) Bu doğrultuda, Anadolu ve Pamukkale arasındaki işbirliği anlaşmasının mevcut haliyle 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan bireysel muafiyet koşullarını taşıdığı neticesine
varılmıştır.
(9) Öte yandan, anılan teşebbüslerin, uyguladıkları fiyatları eşitlemek konusunda iletişim içinde
oldukları iddiasına ilişkin olarak, önaraştırma kapsamında Pamukkale’de ve Anadolu’da
raportörlerce yapılan yerinde incelemelerde, herhangi bir bulguya ulaşılmamıştır. Bunun yanı
sıra, teşebbüslerden elde edilen fiyat listeleri incelendiğinde, iki teşebbüsün ortaklaşa fiyat
belirlediklerine yönelik bir emareye rastlanmamıştır.
(10) Ayrıca, teşebbüslerin, bahar aylarında gerçekleşen fiyat artışlarının akaryakıt fiyatlarındaki
artıştan ve yaz sezonunun başlamış olmasından kaynaklandığı konusundaki açıklamaları
rasyonel bulunmuştur.
(11) Dosya kapsamında değerlendirilmesi gereken bir diğer husus, Anadolu’nun bazı seferleri
iptal etmesi ve bazı seferlerde saat değişikliğine gitmesidir. Anadolu’nun Ankara-İstanbul
seferlerini iptal etmesi, tarih olarak Anadolu ile Pamukkale arasındaki işbirliği sonrasındaki
döneme denk gelmiş olsa da, dosya kapsamında yapılan incelemelerde, anılan iptallerin söz
konusu işbirliğinden kaynaklandığı veya işbirliği dahilinde kararlaştırıldığı yönünde herhangi
bir bilgi ve belgeye rastlanmamıştır. Anadolu’nun konu hakkındaki yazısında, ilgili ürün
pazarında faaliyet gösteren tüm firmalarca toplamda 150’den fazla sefer düzenlenen Ankara-
İstanbul hattında, Anadolu açısından yeterli karlılık düzeyinin sağlanmaması nedeniyle,
12-42/1264-415
3/3
günlük üç adet seferlerinin kaldırıldığı, sefer saati değişikliğinin de yine benzer sebeplerden
kaynaklandığı ifade edilmiş olup, gerekçe makul bulunmuştur.
I.2.2. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
(12) Önaraştırma sürecinde gerçekleştirilen yerinde incelemeler sırasında hakkında bilgi edinilen
Anadolu Bilet Satış Hizmetleri ve Otobüs İşletmeciliği Ltd. Şti. (Anadolu Bilet)’ye ilişkin olarak
Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde inceleme yapılmıştır.
(13) Anadolu Bilet, Pamukkale’yi kontrol eden Bababalım ailesi fertlerinin %60 ve Anadolu
hissedarı Halil ERDOĞMUŞ’un %40 hissedarlığı ile 26.06.2012 tarihinde kurulmuştur.
Önaraştırma dosyası kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda, Anadolu
Bilet’in kuruluşundan itibaren Pamukkale’nin kontrolünde olduğu anlaşılmıştır. (…..) Anadolu
Bilet’te azınlık hissedarı olarak Anadolu Grubu’nu temsil eden Halil ERDOĞMUŞ, söz
konusu hisselerini, şirketin kuruluşundan altı gün sonra 02.07.2012 tarihinde Pamukkale
hissedarı Bababalım Ailesi fertlerine devrederek ortaklıktan ayrılmıştır. Söz konusu devir
işlemi de, Anadolu Bilet’in kontrolünde herhangi bir değişikliğe neden olmamıştır.
(14) Pamukkale’de yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen belgelerden, Pamukkale Grup
şirketi niteliğindeki Anadolu Bilet’e Pamukkale çalışanlarından oluşan 17 kişilik bir ekibin
transfer edildiği görülmüş ise de, şirketin halihazırda herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı
anlaşılmaktadır.
(15) Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda, Anadolu Bilet’in, Pamukkale
ve Anadolu firmaları arasında bir birleşme/devralma işlemi niteliğinde olmadığı; dolayısıyla
da Anadolu Bilet’e ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir işlem
yapılmasına gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(16) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy