Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-3-87 (Devralma)
Karar Sayısı : 02-61/759-307
Karar Tarihi : 4.10.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler :Dr.Kemal EROL, Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan
GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat
GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Kürşat ÜNLÜSOY, Onur Yelda TOY YÜKSEL
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.
Temsilcisi: Av. Esra TACETTIN
BJK Plaza, Spor Cad., 92 B Blok Kat: 9,
Akaretler Beşiktaş / İSTANBUL
D- TARAFLAR : Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.
Tophanelioğlu Cad. STFA İş Merkezi No:19 B Blok
81190 Altunizade / İSTANBUL
Semiha AYDIN
Mercan 4 Kat:2 Daire:8
Ataşehir / Küçükbakkalköy / Kadıköy / İSTANBUL
Necat AYDIN
Mercan 4 Kat:2 Daire:8
Ataşehir / Küçükbakkalköy / Kadıköy / İSTANBUL
Bahadır AYDIN
Mercan 4 Kat:2 Daire:8
Ataşehir / Küçükbakkalköy / Kadıköy / İSTANBUL
Buşra AYDIN
Mercan 4 Kat:2 Daire:8
Ataşehir / Küçükbakkalköy / Kadıköy / İSTANBUL
E- DOSYA KONUSU: Parıltı Toplu Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’nin % 20
oranındaki hisselerinin Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
02-61/759-307
2
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.8.2002 tarih, 3567 sayı; 22.8.2002
tarih, 3723 sayı ve 18.9.2002 tarih, 4096 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
27.9.2002 tarih, 2002-3-87/Ö.İ.-02-KÜ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
30.9.2002 tarih, REK.0.07.00.00/77 sayılı Başkanlık önergesi ile 02-61 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
1. Parıltı Toplu Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’nin % 20 oranındaki hissesinin
Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. tarafından devralınmasının, 1997/1 sayılı
Tebliğ anlamında bir devralma olduğu,
2. bildirim konusu devralma işleminin, bu işleme taraf teşebbüslerin ilgili ürün
pazarlarındaki cirolarının toplamı bakımından, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesi kapsamında bildirime tabi olduğu, ancak bu işlem sonucunda bir
hakim durum yaratılmasının veya var olan bir hakim durumun güçlendirilerek
rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bildirim konusu işleme izin
verilmesi gerektiği,
3. bildirim konusu devralma işlemini düzenleyen “Niyet Mektubu”nun;
- “Satıcıların Rekabet Etmeme Yükümlülüğü” başlıklı 4. maddesinin tadil
edilmek istenen yeni halinde öngörülen rekabet yasağının süresinin
devralma işleminin tamamlanmasıyla başlaması ve bunu izleyen üç yıllık
dönemle sınırlandırılması,
- “Gizlilik” başlıklı 5. maddesinde öngörülen gizlilik yükümlülüğünün
süresinin devralma işleminin tamamlanmasını izleyen üç yıllık süreyi
aşmayacak bir şekilde sınırlandırılması,
koşullarıyla bu düzenlemelerin devralma işleminin yan sınırlaması olarak
değerlendirilerek ilgili kısıtlamalara devralma işlemiyle birlikte izin verilmesi
gerektiği,
ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Toplu yemek hizmeti, fabrika, ofis, şantiye, hastane, okul gibi yerlerde çalışanlara
ve bulunanlara mahallinde kurulu mutfaklardan yemek hizmeti sunulmasıdır.
02-61/759-307
3
Yemek hizmetinin verildiği kuruluşun niteliğine göre toplu yemek hizmetleri
endüstriyel yemekler ve kurum yemekleri olarak ikiye ayrılmaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen unsurlar ve devralma işlemine
konu olan faaliyetler göz önünde bulundurularak, ilgili ürün pazarı "toplu yemek
hizmetleri pazarı" olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devralma işlemine konu olan hizmetlerin taraflarca ülke genelinde
gerçekleştirilmesi ve rekabet koşullarının bölgesel bir farklılık arz etmemesi
dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak tespit
edilmiştir.
H. 2.Taraflar
H.2.1. Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.
1992 yılında kurulan Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. (Sofra Yemek A.Ş.),
uluslar arası "Eurest" markasıyla iş merkezi, fabrika, okul, üniversite, hastane ve
şantiyelere toplu yemek hizmeti sunan bir şirkettir. STFA grubu (Sezai TÜRKEŞ-
Fevzi AKKAYA grubu) ve Compass grubunun kontrolünde olan bu şirket,
Türkiye’nin 10 ayrı bölgesinde 257 kuruluşta çalışan toplam 140 bin kişiye hizmet
vermektedir.
Aynı gruba bağlı olarak toplu yemek hizmetleri alanında faaliyet gösteren diğer
firma ise STFA grubunun % 49,9 ve Compass grubunun % 50 ortaklığının
bulunduğu Efthor Servis Hizmetleri A.Ş. (Efthor)’dir. Efthor’un mali hesap dönemi
olan 1.10.2000-30.9.2001 tarihleri arasında gerçekleşen toplam cirosu
…...TL tutarındadır. STFA ve Compass grubunun toplu yemek sektörü
alanında faaliyet gösteren başka bir ortaklığı ya da şirketi bulunmamaktadır.
Sofra Yemek A.Ş.’nin ortaklık yapısı Tablo 1.'de sunulmuştur:
Tablo 1. Sofra Yemek A.Ş.’nin Ortaklık Yapısı
Pay Sahibinin Adı/Unvanı Pay Oranı
(%)
Compass Group France 50.0000
Temel İnşaat Taahhüt İmalat San. ve Tic. A.Ş. 32.3464
STFA Temel Kazıkları İnşaat A.Ş. 17.6411
STFA İnşaat A.Ş. 0.0124
Philipe Michel Thierry Adam 0.0010
Toplam 100.0000
Şirketin yönetim kurulu üyeleri ise; İlker KEREMOĞLU (Yönetim Kurulu Başkanı),
Serge CARPENTIER (Yönetim Kurulu Başkan Vekili), M. Ramis BARRIOS, Nur
Çetin TAŞKENT, Alain DUPUIS’dan oluşmaktadır.
02-61/759-307
4
Şirketin mali hesap dönemi olan 1.10.2000-30.9.2001 tarihleri arasındaki toplam
cirosu …....TL tutarında gerçekleşmiştir.
H.2.2. Parıltı Toplu Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.
Parıltı Toplu Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. (Parıltı A.Ş.), 1984 yılında kurulan ve
1998 yılından itibaren Sofra Yemek A.Ş. ile Aydın ailesi ortaklığında toplu yemek
hizmeti sunan bir şirkettir. Türkiye’nin 5 ayrı bölgesinde mevcut bölge ofisleri
aracılığıyla 43 kuruluşta çalışan 43,000 kişiye yemek hizmeti sunmaktadır.
Parıltı A.Ş.’nin ortaklık yapısı Tablo 2.'de sunulmuştur:
Tablo 2. Parıltı A.Ş.’nin Ortaklık Yapısı
Pay Sahibinin Adı/Unvanı Pay Grubu Pay Oranı (%)
Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. A 50,000
Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. B 30,000
Semiha AYDIN B 8,333
Necat AYDIN B 8,333
Bahadır AYDIN B 1,667
Buşra AYDIN B 1,667
Toplam A+B 100,000
Şirketin yönetim kurulu üyeleri ise; Deniz GÜRSOY (Sofra A.Ş. temsilcisi-
Yönetim Kurulu Başkanı ), Semiha AYDIN (Yönetim Kurulu Başkanı Vekil), Necat
AYDIN, Michel L. COTTET (Sofra A.Ş. temsilcisi)’den oluşmaktadır.
Şirketin mali hesap dönemi olan 1.10.2000-30.9.2001 tarihleri arasındaki toplam
cirosu …...TL tutarında gerçekleşmiştir.
Parıltı A.Ş.'nin ortaklarından Aydın ailesinin ilgili ürün pazarında başka herhangi
bir faaliyeti bulunmamaktadır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Hisse Devri İşleminin Değerlendirilmesi
Bildirim konusu devralma işlemi, Sofra Yemek A.Ş. ile Semiha Aydın, Nejat
Aydın, Bahadır Aydın, Buşra Aydın (Aydın ailesi) arasında 7.8.2002 tarihinde
imzalanan “Niyet Mektubu”na dayanılarak, Aydın ailesinin Parıltı A.Ş.'de sahip
olduğu % 20 oranındaki hissesinin Sofra Yemek A.Ş. tarafından devralınmasıdır.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ’in
2. maddesinde yer alan tanımlamaya göre bir işlemin devralma sayılabilmesi için,
herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut
ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi
olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi gerekmektedir.
02-61/759-307
5
Dolayısıyla Tebliğ kapsamında bir devralmadan söz edilebilmesi için hisseleri
devralınan teşebbüslerin kontrolünde bir değişiklik olması gerekmektedir.
Bildirim konusu devralma işlemi öncesinde Sofra Yemek A.Ş., Parıltı A.Ş.'nin
%50 oranında (A) grubu hissesine, % 30 oranında ise (B) grubu hissesine sahip
bulunmaktadır. Aydın ailesi ise kalan % 20 oranındaki (B) grubu hissenin
sahibidir. Parıltı A.Ş.'nin devir öncesi ana sözleşmesine göre (A) ve/veya (B)
grubu hisselere genel kurul toplantılarında herhangi bir imtiyaz tanınmamıştır.
Genel kurul toplantı ve karar nisabına ilişkin olarak ise, T.T.K.’nun daha yüksek
nisapları öngörmediği hallerde genel kurul toplantıları için şirket sermayesinin en
az % 51’inin temsil edilmesinin yeterli olduğu ve kararların mevcut oyların
çoğunluğu ile alınacağı öngörülmüştür. Bu çerçevede genel kurul toplantılarında
Sofra Yemek A.Ş.’nin sahip olduğu % 80 oranındaki hisse ile tek başına herhangi
bir konuda karar alabileceği görülmektedir.
Diğer yandan Parıltı A.Ş.'nin devir öncesi ana sözleşmesinde şirket işlerinin ve
idaresinin, genel kurul tarafından seçilecek en az dört kişiden oluşan yönetim
kurulu tarafından yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Bu yönetim kurulu
üyelerinden ikisi (A) grubu hissedarlar tarafından, diğer ikisi ise (B) grubu
hissedarlar tarafından atanacaktır. Bununla birlikte (B) grubu hissedarlar
tarafından atanan 2 kurul üyesinden biri Aydın ailesi, diğeri ise Sofra Yemek A.Ş.
tarafından atanacaktır. Böylece toplam 4 kişiden oluşan yönetim kurulunun 3
üyesini Sofra Yemek A.Ş.'nin atamasına karşın kalan bir üyeyi atama hakkının
Aydın ailesine verildiği görülmektedir. Yönetim kurulu toplantıları bütün üyelerin
toplantıya katılması ile yapılacak ve oybirliği gerektiren kararlar dışındaki kararlar,
toplantıya katılan üyelerin oy çokluğu ile ve Yönetim Kurulunda temsil edilen her
gruptan bir üyenin müsbet oy vermesi ile alınacaktır. Bu çerçevede oy birliği
gerektirmeyen kararlarda Sofra Yemek A.Ş.’nin, ikisi (A) grubu hisseleri biri (B)
grubu hisseleri temsilen atadığı üç yönetim kurulu üyesi ile istediği yönde karar
almasının mümkün olduğu anlaşılmıştır.
Bununla birlikte ana sözleşme uyarınca borçlanma, borç verme, şirketin faaliyet
konusunun genişletilmesi veya esaslı bir şekilde değiştirilmesi, şirketin iştigal
ettiği işlerine veya faaliyetlerine son verilmesi, şirketin bir başka tüzel kişilik ile
birleşmesi ya da ortak olması, faaliyet planının hazırlanması, faaliyet planının ve
yıllık bütçenin kabulü veya esaslı biçimde değiştirilmesi, onaylanmış faaliyet planı
ve bütçede öngörülmeyen harcamaların yapılması, faaliyet raporu ile bilançonun
ve kar-zarar hesaplarının tasdiki konularında yönetim kurulu üyelerinin oy birliği
aranmaktadır. Bu çerçevede oy birliği gerektiren kararlarda Aydın ailesinin veto
yetkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
Ortak kontrolün varlığı açısından veto haklarının şirketin stratejik kararlarına
ilişkin konular için öngörülmesi önemlidir. Parıltı A.Ş.’nin ana sözleşmesi uyarınca
oy birliği gerektiren kararlar değerlendirildiğinde, bunlar içinde yer alan faaliyet
planın hazırlanması, faaliyet planının ve yıllık bütçenin kabulü veya esaslı
biçimde değiştirilmesi stratejik karar niteliğindedir. Faaliyet planı bir şirketin
02-61/759-307
6
hedeflerini ve hedeflere ulaşılması için gerekenleri ortaya koyması bakımından,
bütçe ise şirketin faaliyetleri üzerindeki bağlayıcı etkisi açısından önemli stratejik
kararlar arasında sayılmaktadır. Ortak kontrolün varlığı için şirketin her stratejik
kararı üzerinde veto hakkına sahip olunmasının gerekmemesi, stratejik
kararlardan bir ya da birkaçını içeren veto haklarının yeterli olması nedeniyle,
bildirim konusu devralma işlemi öncesinde Parıltı A.Ş.’nin kontrolü Sofra Yemek
A.Ş. ile Aydın ailesi arasında paylaşılmakta, diğer bir deyişle tarafların ilgili
teşebbüs üzerinde ortak kontrolleri bulunmaktadır.
Bildirim konusu devralma işlemi ile Sofra Yemek A.Ş., Parıltı A.Ş.'nin kalan % 20
oranındaki hissesini de alarak şirketin tamamına ve dolayısıyla yönetiminde tam
kontrole sahip olacaktır. Parıltı A.Ş.’nin kontrolünün ortak kontrolden tek kontrole
dönüşecek olması nedeniyle, söz konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesi
anlamında bir devralma işlemidir.
Devralmaya taraf olan ve taraflarla aynı grupta bulunan teşebbüslerin ilgili ürün
pazarındaki tahmini pazar payları ve bir önceki hesap dönemlerinde elde ettikleri
ciroları aşağıdaki tabloda sunulduğu gibidir.
Tablo-3: Devralmaya Taraf Teşebbüslerin Pazar Payı ve Ciro Bilgileri
Firma Adı Pazar Payı (%) Toplam Cirosu (TL)
Sofra Yemek A.Ş. ... …...
Parıltı A.Ş. ... …...
Efthor ... …...
Toplam ... …...
Bu tablodan da anlaşılacağı üzere; söz konusu devralma işlemi bakımından,
4054 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1
sayılı Tebliğ'in 4. maddesinde belirtilen %25 pazar payı eşiği aşılmamakla
birlikte, 25 trilyon TL ciro eşiği aşılmaktadır. Bu çerçevede bildirim konusu
devralma işlemi ilgili Tebliğ’in aynı maddesi uyarınca Rekabet Kurulu’nun iznine
tabidir.
Türkiye toplu yemek hizmetleri pazarında yaklaşık 5 bin firma faaliyet
göstermektedir. Pazara giriş, gerek bu alana yapılacak yatırımın büyük çaplı bir
finansal ya da teknolojik güç gerektirmemesi, gerekse verilen hizmetin taleple
belirlenen kaliteyi artırma dışında özel bir uzmanlığı gerektirmemesi nedeniyle
oldukça kolaydır. Pazarda faaliyet gösteren çok sayıda firma bulunmasına ve bu
firmaların sahip oldukları pazar paylarının küçüklüğüne paralel olarak pazarın
yoğunlaşma derecesi çok düşüktür. Rekabetçi bir pazar niteliğinde olan Türkiye
toplu yemek hizmetleri pazarının sayılan özelliklerinin yanı sıra, devralma
işlemine taraf teşebbüslerin ve bağlı şirketlerinin pazar payları toplamının oldukça
düşük seviyede kalması dikkate alınarak, bu devralma sonucunda bir hakim
durum yaratılmasının veya var olan bir hakim durumun güçlendirilerek rekabetin
önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmayacağı, bu bağlamda bildirim
02-61/759-307
7
konusu işleme 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde izin verilmesi
gerektiği kanaatine varılmıştır.
H.3.2. Rekabet Yasağının Değerlendirilmesi
Bildirim konusu devralma işlemini düzenleyen “Niyet Mektubu”nun “Satıcıların
Rekabet Etmeme Yükümlülüğü” başlıklı 4. maddesinde devralma işleminin
sonuçlandırılması tarihinden itibaren beş yıllık bir süre ile satıcılara rekabet
yasağı getirilmesi öngörülmüştür. Ancak dosya mevcudundan ve Kurum
kayıtlarına 18.9.2002 tarih ve 4096 sayı ile intikal eden bilgi yazısından, tarafların
“Niyet Mektubu”nun bu maddesini tadil etmek istedikleri anlaşılmıştır. Buna göre
“Niyet Mektubu”nun 4. maddesinin yeni şekli aşağıdaki şekilde olacaktır;
"Sonuçlandırma tarihinden başlayarak, Necat Aydın'ın Şirket'deki görev süresi
boyunca ve Necat Aydın'ın Şirket'deki görevi sona erdikten sonra 5 yıl boyunca
Satıcılar, kendi namlarına ya da başka bir şahıs, şirket ya da diğer bir yasal
kuruluş adına tek başlarına veya başkalarıyla müştereken hareket ederek, kendi
yetkileri dahilinde veya başka bir şirketin, kurumun müdürü, yöneticisi, ortağı ya
da hissedarı olarak yahut yine böyle bir tüzel kişiliğin çalışanı, danışmanı ya da
acentası olarak, doğrudan veya acentalar, aracılar ya da başka bir şahıs, şirket,
yasal kuruluş ya da araç vasıtasıyla (ortak girişim de dahil olmak üzere) ya da
başka herhangi bir şekilde Şirketin işi olan yemek hizmeti faaliyetleri işiyle
doğrudan ya da dolaylı olarak rekabet etmemeyi taahhüt eder."
Yan sınırlamalar ve bu çerçevede rekabet yasakları, yoğunlaşmayı meydana
getiren sözleşmenin ana amacının yanında sözleşmenin hukuki getirilerinden
yararlanılmasına yönelik düzenlemeler olarak nitelendirilebilir. Devralmalarda
alıcıların satıcılara getirdiği rekabet yasakları, alıcıların devraldıkları maddi ve
maddi olmayan varlıkların değerinden tam olarak yararlanmalarının, bu
çerçevede alıcının yaptığı yatırımın karşılığını tam olarak almasının bir aracı
olarak görülmektedir. Bu yönüyle devralma işleminde satıcılara getirilen kimi
rekabet yasakları, yoğunlaşmanın uygulanabilmesi için yoğunlaşma ile doğrudan
ilgili ve gerekli sayılmaktadırlar. Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama
kavramı çerçevesinde yoğunlaşma işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için,
yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma kriterinin yanı sıra “sadece taraflar
açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini de sağlaması gerekmektedir.
"Sadece taraflar açısından kısıtlayıcı nitelikte olma" prensibi devralma
işlemlerinde rekabet yasakları özelinde değerlendirildiğinde, bu yasaklar satıcıya,
satıcının bağlı kuruluşlarına ya da satıcının temsilcilerine getirilebilmektedir.
Rekabet yasağına ilişkin ilgili sözleşme hükmünün lafzı temel alındığında,
rekabet etmeme yükümlülüğünün sadece satıcı konumunda bulunan hissedarlara
getirildiği, bu çerçevede üçüncü kişilerin pazar davranışlarına ilişkin herhangi bir
kısıtlama içermediği görülmektedir.
02-61/759-307
8
"Orantılılık ilkesi" çerçevesinde ise bir kısıtlamanın yan sınırlama olarak kabul
edilmesinde yalnızca kısıtlamanın niteliğinin değil, aynı zamanda kapsamının ve
süresinin de işlemin yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla sınırlanmış olup
olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Devralma işlemlerinde getirilen rekabet yasaklarının kapsamının devralınan
teşebbüsün faaliyet alanına giren ürün ve hizmetlerle sınırlı olması
gerekmektedir. İncelenen rekabet yasağına ilişkin hükümde yasağın kapsamının
“Şirketin (Parıltı A.Ş.) işi olan yemek hizmetleri işi”yle sınırlandırılması nedeniyle,
ele alınan rekabet yasağı kapsam yönünden zorunluluk ve objektiflik niteliklerini
taşımaktadır.
Devralma işlemlerinde rekabet yasakları ile alıcılara getirilen koruma, alıcının
müşteri bağımlılığını kazanabilmesi ve know-how devrinin söz konusu olduğu
durumlarda bu devirden tam olarak yararlanabilmesi için satıcının rekabetçi
davranışlarından korunması ihtiyacından doğmaktadır. Bu nedenle genelde ticari
itibarın devrinin söz konusu olduğu işlemlerde iki yıl, ticari itibarla birlikte know-
how devrinin gerçekleştiği işlemlerde ise üç yıllık rekabet etmeme süresi makul
bulunmaktadır.
Parıltı A.Ş.’nin hisselerinin tamamının Sofra Yemek A.Ş.’ye devredilmesiyle
birlikte, Parıltı A.Ş.’nin sahip olduğu maddi varlıklarının yanı sıra, fikri mülkiyet
hakları, ticari itibar, know how gibi unsurlardan oluşan gayri maddi varlıkları da
tek başına Sofra Yemek A.Ş.’nin kontrolüne geçecektir. Bu çerçevede Parıltı
A.Ş.’nin sahibi bulunduğu “Parıltı” ticari markasının mülkiyet ve kullanım
haklarına Sofra Yemek A.Ş. tek başına sahip olacaktır. Ticari markanın bir
teşebbüsün ticari itibarının en önemli unsuru olması nedeniyle, marka devri ticari
itibar devrine işaret etmektedir.
Ticari itibarın yanı sıra Parıltı A.Ş.’nin yemeklerin üretimi, müşterilere sunumu ve
müşterilerle iletişim yöntemlerine ilişkin bilgi ve tecrübeleri ile idari ve mali
yönetimi bakımından performansını etkileyen prosedür ve talimatlardan oluşan
bir know how’a sahip bulunduğu ve devralma işlemiyle birlikte bu know how’dan
kaynaklanan katma değerden faydalanma hakkının tek başına Sofra Yemek
A.Ş.'ye ait olacağı dosya mevcudu bilgi ve belgeden anlaşılmıştır. Bu çerçevede
bildirim konusu işlem bakımından ticari itibarın yanı sıra know how devrinin de
gerçekleşmesi nedeniyle, satıcılara üç yıllık bir rekabet etmeme yükümlülüğünün
getirilmesinin yerinde olacağı kanaatine varılmıştır.
Diğer yandan tarafların iradelerinin, rekabet yasağının süresini, Necat Aydın’ın
Parıltı A.Ş.’deki görev süresi ile bu görevi sona erdikten sonraki beş yıl için
düzenlemek yönünde olduğu dosya mevcudu bilgi ve belgeden anlaşılmaktadır.
Rekabet yasağının, tarafların iradesi doğrultusunda düzenlenmesi halinde
süresinin belirli olmamasının yanı sıra en az beş yıllık bir süre için öngörülmüş
olması vesilesiyle bu yasak gerekli olandan daha fazla kısıtlayıcı olacaktır. İlgili
devralma işleminin ticari itibar ve know how devrini içermesi nedeniyle rekabet
02-61/759-307
9
yasağının devir işleminin gerçekleşmesinden sonraki üç yıllık dönem için
öngörülmesi makul olacak ve ilgili maddede bu değişikliğin yapılması halinde yan
sınırlama olarak değerlendirilebilecektir.
Öte yandan “Niyet Mektubu”nda tarafların karşılıklı olarak paylaştıkları tüm
bilgileri gizli tutacakları hükme bağlanmıştır. Bu gizlilik yükümlülüğü için tarafların
herhangi bir süre öngörmedikleri anlaşılmaktadır. Yoğunlaşma işlemlerinde
getirilen bilginin gizli tutulmasına ilişkin yükümlülükler, tarafların karşılıklı
güvenlerini sağlama ve alıcının yaptığı yatırımın karşılığını tam olarak
almasındaki işlevleri nedeniyle yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli kabul
edilmekte, diğer yandan rekabet yasakları ile benzer sonuçlar doğurmaları
nedeniyle de süre yönünden aynı temel kriterlere göre değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede gizlilik yükümlülüklerinin süresinin rekabet yasakları için makul
bulunan süre ile paralel olması gerekmektedir. Ancak bilginin gizli tutulmasına
ilişkin yükümlülüklerin kapsamının rekabet yasakları kadar geniş olmaması
nedeniyle, devralma işleminin kendine özgü koşullarının gerektirdiği durumlarda,
rekabet yasağı için makul bulunan süreden daha uzun süreli gizlilik
yükümlülüklerinin yan sınırlama olarak değerlendirilme imkanı bulunmaktadır.
Yan kısıtlamaların süre ve kapsam yönünden belirli olması genel prensibi
çerçevesinde, anlaşmada öngörülen gizlilik yükümlülüğünün süresinin, rekabet
yasağının süresine paralel olarak, devralma işleminin tamamlanmasını izleyen üç
yıllık süreyi aşmayacak bir şekilde sınırlandırılması halinde, bu yükümlülüğün yan
sınırlama olarak değerlendirilebileği kanaatine ulaşılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında;
1. Parıltı Toplu Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’nin % 20 oranındaki hissesinin
Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. tarafından devralınmasının, 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” anlamında bir devralma olduğuna,
2. bildirim konusu devralma işleminin, bu işleme taraf teşebbüslerin ilgili ürün
pazarlarındaki cirolarının toplamı bakımından, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesi kapsamında izne tabi olduğuna, ancak bu işlem sonucunda bir
hakim durum yaratılmasının veya var olan bir hakim durumun güçlendirilerek
rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bildirim konusu işleme izin
verilmesine,
3. bildirim konusu devralma işlemini düzenleyen “Niyet Mektubu”nun;
- “Satıcıların Rekabet Etmeme Yükümlülüğü” başlıklı 4. maddesinin tadil
edilmek istenen yeni halinde öngörülen rekabet yasağının süresinin
02-61/759-307
10
devralma işleminin tamamlanmasıyla başlaması ve bunu izleyen üç yıllık
dönemle sınırlandırılması,
- “Gizlilik” başlıklı 5. maddesinde öngörülen gizlilik yükümlülüğünün
süresinin devralma işleminin tamamlanmasını izleyen üç yıllık süreyi
aşmayacak şekilde sınırlandırılması,
koşullarıyla bu düzenlemelerin devralma işleminin yan sınırlaması olarak
değerlendirilerek ilgili kısıtlamalara devralma işlemiyle birlikte izin verilmesine
OY ÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
02-61/759-307
11
Rekabet Kurulu’nun 4.10.2002 Gün ve 02-61/759-307 Sayılı Karar’ına
KARŞI OY GEREKÇESİ
İlgili Karar’daki “yan sınırlamalar”ın dayandığı temel noktalardan biri
“know-how” kavramıdır. “Know-how” ın tanımı için başvurulacak en güvenilir
kaynak da, Rekabet Kurulu’nun 4.7.2002 tarihli Resmi Gazete’de, yayınlanarak
yürürlüğe giren 2002/2 Sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”
olsa gerekir.
2002/2 Sayılı Tebliğ’de “know-how”ın sağlayıcının tecrübe denemeleri
sonucunda elde ettiği ve patentli olmayan, uygulamaya yönelik gizli, esaslı ve
belirlenmiş bilgi paketi “anlamına geldiği belirtilirken, “gizli” kavramı da,”know-
how”ın bir bütün halinde veya parçaları tam olarak biraraya getirildiğinde ve
birleştirildiğinde dahi herkes tarafından bilinmemesini ya da kolaylıkla erişilebilir
olmamasını” ifade eder biçimde tanımlanmıştır.
Hal böyle iken, incelenen olayda “Türkiye’nin 10 ayrı bölgesinde 257
kuruluşta çalışan toplam 140 bin kişiye 3.300 personel ile hizmet veren” Sofra
Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’nin daha ufak çaplı bir operasyon olan Parıltı
Toplu Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’den “gıda maddelerinin temininde ve
depolanmasında dikkat edilecek hususlara, temizlik ve hijyenin nasıl
sağlanacağına, yemeğin hazırlanması sırasında ne tür gıda maddelerinin nasıl
kullanılacağına, gıdaların özelliklerine göre nelere dikkat edilmesi gerektiğine,
yemeğin servisi sırasında uyulması gerekli unsurlara ve daha birçok konuya
ilişkin” know-how devralmaya ihtiyacı olduğuna inanmak kolay değildir.
Dolayısıyla, ilgili Karar’ın 3.Maddesinde yan sınırlama olarak değerlendirilen ve
izin verilen yasakların süresi (3 yıl) yeterli dayanaktan yoksundur.
Bu nedenlerle Kurul’un başlıkta anılan Kararı’na katılma olanağı
bulamadım.
Murat GENCER
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy