Paşabahçe Cam San. ve Tic. A.Ş.’nin ikram kesimine yönelik cam/porselen ev eşyasının dağıtımı için hazırlanan Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’ne muafiyet tanınması talebi - Karar Sayı 19-44/737-314

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-5-001 (Muafiyet/Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 19-44/737-314
Karar Tarihi : 12.12.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Kerem TOMUR, Hasan ADIYAMAN, Çiğdem KIR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcileri: Prof. Dr. H. Ercüment ERDEM
Valikonağı Caddesi, Başaran Apt. No: 21/1
Nişantaşı/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Paşabahçe Cam San. ve Tic. A.Ş.’nin ikram kesimine
yönelik cam/porselen ev eşyasının dağıtımı için hazırlanan Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi’ne muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 03.01.2019 tarih ve 48
sayı ile giren ve en son 12.11.2019 tarih ve 7898 sayı ile eksiklikleri tamamlanan
bildirim üzerine düzenlenen 22.11.2019 tarih ve 2019-5-001/MM sayılı Menfi
Tespit/Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Otesan Otel Ekip. Turz. Paz. San. ve
Tic. Ltd. Şti. ve diğer yetkili satıcılar arasında imzalanan tip dikey “Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi”nin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu,
- “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”ne “porselen ev/sofra eşyası pazarı” bakımından
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ)
kapsamında grup muafiyeti tanınabileceği,
- “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin “cam ev eşyası pazarı” bakımından pazar payı
eşiğinin aşılması nedeniyle grup muafiyetinin kapsamı dışında kalmakla beraber,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 5.
maddesinde sayılan koşulları sağladığı, bu nedenle bahse konu sözleşmeye, anılan
madde kapsamında 5 yıl süre ile bireysel muafiyet tanınabileceği
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Yapılan başvuruda özetle; Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş. (PAŞABAHÇE) ile
Otesan Otel Ekip. Turz. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. (OTESAN OTEL) arasında ikram
kesimine yönelik cam ev eşyasının ve porselen ev/sofra eşyasının dağıtımı için
hazırlanan Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’ne (YSS) muafiyet tanınması talep edilmektedir.
Ayrıca; aynı içeriğe sahip sözleşmenin 2019 yılında toplam (…..) yetkili satıcı ile
imzalanacağı belirtilmiştir. Bu bağlamda, PAŞABAHÇE ile hem OTESAN OTEL hem
de diğer yetkili satıcılar arasında yapılan sözleşmeler bir bütün olarak muafiyet
başvurusu çerçevesinde değerlendirilmektedir.
19-44/737-314
2/24

(5) Dosya kapsamında gerekli incelemeleri yapabilmek amacıyla PAŞABAHÇE’den,
Gürok Turizm ve Madencilik A.Ş.’den (GÜROK TURİZM) ve Toprak Holding A.Ş.’den
(TOPRAK HOLDİNG) talep edilen bilgilere istinaden gelen cevabi yazılar Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
G.1. Taraflar
G.1.1. Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş. (PAŞABAHÇE)
(6) PAŞABAHÇE, Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. (ŞİŞECAM) bünyesinde cam ev
eşyası alanında faaliyet göstermektedir. ŞİŞECAM Grubu içerisinde düzcam
pazarında Trakya Cam Sanayii A.Ş. (TRAKYA CAM), cam ambalaj üretiminde Anadolu
Cam San. A.Ş., soda ve kimyasal alanında ise Soda Sanayii A.Ş. faaliyet
göstermektedir. ŞİŞECAM Grubunun düzcam alanında üretim yapan ana firması
TRAKYA CAM; faaliyetlerini temel camlar (düzcam, buzlu cam, ayna, lamine cam ve
kaplamalı cam); otomotiv ve diğer ulaşım araçları camları; enerji camları ve beyaz eşya
camları olmak üzere dört ana iş kolu üzerinden sürdürmektedir.
(7) PAŞABAHÇE, yurt içi ve yurt dışı pazarların ihtiyaç duyduğu camdan üretilen sofra ve
mutfak eşyası ile hediyelik eşya tasarımı, üretimi, pazarlaması ve satışını
gerçekleştirmektedir. Ev, ikram ve endüstri olmak üzere üç farklı kesime hitap eden
PAŞABAHÇE Türkiye’de otomatik üretimini Kırklareli, Mersin ve Eskişehir’deki
fabrikalarında, el üretimini ise Denizli fabrikasında yapmaktadır. Ayrıca teşebbüs, 2003
yılında Rusya’da bir cam ev eşyası fabrikası satın almış, 2005 yılında Bulgaristan’da
otomatik üretim yapan bir fabrika kurmuştur. Teşebbüs 2007 yılından itibaren Mersin
fabrikasında ŞİŞECAM bünyesindeki TRAKYA CAM tarafından üretilen “Lara” markalı
cam tuğla ve cam parke ürünlerinin de satış ve pazarlamasını yapmaktadır. Teşebbüs
hâlihazırda cam ev eşyası alanında üretim bazında dünyada üçüncü, Avrupa’da ise
ikinci büyük üretici kuruluş konumundadır.
G.1.2. Otesan Otel Ekip. Turz. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. (OTESAN OTEL) ve Diğer
Yetkili Satıcılar
(8) Bildirime konu YSS, PAŞABAHÇE ile OTESAN OTEL arasında imzalanmıştır.
OTESAN OTEL ve diğer yetkili satıcılar cam ev eşyası, porselen ev/sofra eşyaları gibi
ikram kesimi ürünlerinin otel, restoran, kafe, bar, catering ve organizasyon firmaları vb.
noktalara (horeca noktalarına), ara toptancılara ve diğer satıcılara (taşeron firmalar,
akvaryumcular, çiçekçiler, dekorcular vs.) satış ve pazarlamasını yapmaktadırlar.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler1
(9) Bildirim konusu sözleşmenin konusunu oluşturan ürünler, PAŞABAHÇE’nin üretimini
yaptığı cam ev eşyası ve ithalat yoluyla temin ettiği porselen ev/sofra eşyası ürünleridir.
(10) Cam sektörü genel anlamda inşaat, otomotiv, enerji, beyaz eşya, gıda, içki, meşrubat,
ilaç, kozmetik, turizm, mobilya, boru, elektrik, elektronik gibi birçok farklı sektöre ve ev
kesimine girdi veren temel sanayi alanlarından biridir. Dünya yıllık cam üretim
kapasitesinin miktar olarak yaklaşık 180 milyon ton, değer olarak da 130 - 140 milyar
ABD Doları düzeyinde olduğu tahmin edilmektedir. Dünya cam sektörü küresel
ekonomideki gelişmelere bağlı olarak yıllık ortalama %2-4 arasında büyümektedir.
Bunun %5’i cam ev eşyasına aittir.

1 T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayımlanan “Cam Sektörü Raporu 2018” ve
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından yayımlanan “Türkiye Cam ve Cam Ürünleri Sanayi Meclisi
Sektör Raporu 2012”den yararlanılmıştır.
19-44/737-314
3/24

(11) Türkiye cam sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler başta en büyük üretici
konumunda olan ŞİŞECAM olmak üzere, Düzce Cam San. ve Tic. A.Ş., GÜROK
TURİZM, Marmara Cam San. ve Tic. A.Ş., İzocam Tic. ve San. A.Ş., TOPRAK
HOLDİNG, Schott Cam Tic. Ltd. Şti., Yıldız Cam San. ve Tic. A.Ş., Star Grup Cam
A.Ş., Guardian Glass (KUTAŞ), Hatipoğlu Cam A.Ş., Gürsan Cam San. ve Tic. A.Ş.,
Olimpia Oto Cam A.Ş., Başkent Oto Emniyet Camları San. ve Tic. A.Ş. ve Dora
Otomotiv Cam San. ve Tic. A.Ş.’dir. Türkiye cam sektörünün toplam üretim kapasitesi
yaklaşık 4,7 milyon tondur. Yurt içi üretim kapasitesinin %50’si düzcam, %32’si cam
ambalaj, %16’sı cam ev eşyası, kalan %2’lik kesim de cam elyaftan oluşmaktadır.
Sektörde en büyük üretici olan ŞİŞECAM 150 ülkeye ihracat yapmaktadır.
(12) Türkiye cam sektörü Gümrük Gişe Tarife Cetveli 70’de yer alan cam ürünlerinden
oluşmakta ve ana üretim alanlarına göre şu şekilde sınıflandırılmaktadır:
- Düzcamlar (düzcam ve cam işleme),
- Cam ev eşyası,
- Cam ambalaj,
- Cam elyaf (cam yünü, cam keçe, fitil, iplik, kırpılmış demet vb.)
- Diğer (cam kırığı, cam bilye, cam ampuller, elektrik lambaları, ışın tüpleri, camdan
iç gövdeler, sinyalizasyon camları ve camdan optik elemanlar, saat ve gözlük
camları, cam tuğla, karo, kiremit, mozaik, camdan laboratuvar ve eczane eşyası,
cam boncuk vb.).
(13) Cam üretiminde kullanılan en önemli girdiler kum, soda, dolomit, kuvartz gibi
maddelerdir. Ülkemizin bu kaynaklar açısından zengin olması nedeniyle, Türkiye cam
sanayi yaklaşık %98 oranında yerli hammadde kullanmaktadır.
(14) Cam ev eşyası, cam eritme fırınlarında hazırlanan cam ya da el üretimi yapılan
bölmelerden çeşitli el aletleri kullanılarak alınır, şekillendirilir veya yaygın şekilde
uygulanıldığı üzere otomatik üretim hatlarında çeşitli ev eşyası haline getirilir. Cam ev
eşyası üretimi otomatik üretim ve el imalatı olarak ikiye ayrılmaktadır. Otomatik üretim
aşamaları başlıca; pres, pres-üfleme, üfleme-üfleme, savurma, ayaklı bardaklar, pres
üfleme gıda kabı prosesleridir. Ev imalatında ise; kristal hediyelikler, dekoratif ve
masaüstü ürünler yapılmaktadır.
(15) Diğer yandan sözleşme konusu diğer ürün gamı porselen ev/sofra eşyalarından
meydana gelmektedir. Porselen, kil ihtiva eden ürünlerin oluşturduğu seramik
grubunun bir segmentidir. Porselen üretiminde kullanılan ham maddeler kaolin
(porselen toprağı), kuvartz ve feldspattır. Hammaddelerin uygun işlenmesi,
öğütülmesi, karıştırılması ve tekrarlanan pişirimlerle bütünleştirilmesi sonucunda
porselen ortaya çıkmaktadır. Üretim büyük çoğunlukla Ege Bölgesi’nde
yoğunlaşmaktadır. Ülkemizdeki en büyük üç üretici Kütahya Porselen, Güral Porselen
ve Porland Porselen’dir.
(16) Cam ev eşyası ve porselen ev eşyası ürünlerinin tüketiciye ulaştırılmasında züccaciye
perakendecileri önemli bir rol oynamaktadır. Sayıları 5000’den fazla olduğu tahmin
edilen züccaciye perakendecileri tüketicilere yapılan satışların önemli bir bölümünü
gerçekleştirmektedir. Diğer yandan ülkemizde semt pazarları da cam ev eşyası
satışlarında tüketicinin tercih ettiği diğer bir kanalı oluşturmaktadır. Bunların yanı sıra
zincir marketler, münferit ve yerel marketler, yapı marketleri, katlı mağazalar, ihtisas
mağazaları, özellikle çay ve su bardağı için olmak üzere bakkallar, tüketicilerin cam ve
porselen ev eşyası ürünlerine ulaşabilecekleri diğer satış noktalarıdır.
G.2.2. İlgili Ürün ve Coğrafi Pazar
(17) Bildirim konusu YSS kapsamındaki ürünler, PAŞABAHÇE’nin üretimini yaptığı cam ev
19-44/737-314
4/24

eşyası ürünleri ile ithalat yoluyla temin ettiği porselen ev/sofra eşyalarıdır.
PAŞABAHÇE, el imalatı ile üretilmiş ürünler alanında “Denizli”, kristal camdan üretilmiş
ürünler alanında “f&d”, soda camından üretilmiş tüm ürünlerde “Paşabahçe”, ısıya
dayanıklı camdan üretilmiş ürünlerde “Borcam”, porselen ürünlerde “Paşabahçe
Porselen”, çocuklara yönelik ürünlerde “Paşabahçe Fun Club” markalarıyla faaliyet
göstermektedir.
(18) PAŞABAHÇE’nin porselen sofra eşyalarının dağıtımı için hazırlanan “Yetkili Dağıtıcılık
Sözleşmesi”ne muafiyet verilmesi talebinin değerlendirildiği 21.02.2008 tarih 08-
16/172-61 sayılı Rekabet Kurulu (Kurul) kararında porselen ürünler pazarı incelenmiş
ve porselen ürünlerinin cam, arkopol, seramik gibi ürünlerden farklı bir pazar olarak
belirlenmesinin uygun olacağı belirtilmiş ve ilgili ürün pazarı “porselen sofra eşyası”
pazarı olarak belirlenmiştir.
(19) PAŞABAHÇE’nin cam ev eşyası ürünlerinin dağıtımına yönelik olarak yaptığı
sözleşme için muafiyet talebinin değerlendirdiği 28.02.2008 tarih ve 08-19/192-63
sayılı Kurul kararında ise ilgili ürün pazarına ilişkin olarak aşağıdaki değerlendirmelere
yer verilmiştir:
“Cam ürünleri arasında ana gruplardan birini oluşturan cam ev eşyası pazarı, arz ve
talep yönüyle farklı kategorilere ayrılmaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden;
sektörde arz açısından temel ayrım hammadde ve üretim teknolojisi açısından
yapılırken, talep açısından ürün grupları ve bunları kullanan kesimleri esas alan bir
ayrıma gidildiği anlaşılmıştır.
Bildirime konu olan sözleşme kapsamındaki ürünler, hammadde açısından soda
camı (“Paşabahçe”, “Paşabahçe Service Line” ve “Denizli” markalı), borosilikat cam
(“Borcam” markalı) ve kristalinden (“f&d” markalı) mamul ürünler olmak üzere
temelde üç kategoride değerlendirilmektedir. Aynı ürünler üretim tekniği açısından
ise el üretimi ve otomatik üretim olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bir başka deyişle
eritme fırınlarında hazırlanan cam, ya el üretimi yapılan bölmelerden çeşitli el aletleri
aracılığıyla alınarak şekillendirilmekte ya da yaygın şekilde uygulanıldığı üzere
otomatik üretim hatlarında çeşitli ev eşyası haline getirilmektedir. Otomatik üretimde
belli başlı üretim süreçleri; pres, pres-üfleme, üfleme-üfleme, savurma (tabak ve
kase üretiminde), ayaklı bardaklar (çekme ve takma ayaklı bardaklar), pres-üfleme
gıda kabı süreçleri olarak sıralanmaktadır.”
(20) Bildirim konusu sözleşme kapsamında yer alan ürünler için yapılan diğer bir ayrım ise
ürün gruplarını temel almaktadır. Buna göre ürünler bardak, tabak, kulplu fincan/kupa,
hediyelik/dekoratif eşya, saklama kabı/kavanoz, pişirme kapları gibi alt gruplara
ayrılmaktadır.
(21) Sözleşme kapsamındaki ürünler bakımından yukarıda yer verilen çeşitli ayrımlar esas
alınarak dar pazar tanımları yapmak mümkün olmakla birlikte; her bir ürünün plastik,
kâğıt, porselen, seramik, metal, çelik, akrilik ve ahşap gibi malzemelerden yapılan
alternatifleriyle olan ikame edilebilirliği dikkate alınarak daha geniş bir pazar tanımı
yapmak da mümkündür. Ancak dağıtım kanalları açısından ürünler arasında belirgin
bir farklılığın olmaması dikkate alınarak dosyanın niteliği bakımından ilgili ürün pazarı
“cam ev eşyası pazarı” olarak değerlendirilmiştir2.

2 PAŞABAHÇE’nin ışık geçirgenliği ve bulaşık makinesinde yıkanmaya dayanıklı olma özelliklerine
sahip f&d markalı kristal camdan üretilmiş ürünlerinin dağıtımına ilişkin sözleşmenin değerlendirildiği
28.02.2008 tarih ve 08-19/193-64 sayılı Kurul kararında da ilgili ürün pazarı cam ev eşyası pazarı olarak
belirlenmiştir.
19-44/737-314
5/24

(22) Kurulun, PAŞABAHÇE’nin ikram kesimi yetkili satıcıları ile yaptığı sözleşmelere üç yıl
süre ile bireysel muafiyet tanıdığı 02.09.2010 tarih ve 10-57/1151-436 sayılı kararında
ilgili ürün pazarı “cam ev eşyası pazarı” ve “porselen ev/sofra eşyası pazarı” olarak
belirlenmiştir. PAŞABAHÇE ürünlerinin yapısal özellikleri açısından, ev kesimi ve
ikram kesimi arasında belirgin farklılıklar bulunmayıp her iki kesimde de kullanıcıya
cam ev eşyası ve porselen ev/sofra eşyası sunulmaktadır. Ürünlerin dağıtım sistemine
bakıldığında ise, birim tedarik miktarlarının ev kesiminde ikram kesimine göre daha
düşük, dağıtım sıklığının ise ev kesiminde daha yüksek olması haricinde her iki kesime
yönelik yapılan dağıtımda belirgin bir farklılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
(23) Yukarıda verilen bilgiler ışığında, alternatif ürün pazarı tanımları gündeme gelebilecek
olmakla birlikte, Kurulun benzer nitelikteki sözleşmeye yönelik olarak verdiği önceki
bireysel muafiyet kararlarına3 ve yukarıda yer verilen kararlarda yapılan
değerlendirmelere paralel olarak ilgili ürün pazarları “cam ev eşyası pazarı” ve
“porselen ev/sofra eşyası pazarı” olarak belirlenmiştir.
(24) İlgili coğrafi pazar ise “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
G.3.1. Genel Olarak PAŞABAHÇE’nin Dağıtım Sistemi
(25) PAŞABAHÇE cam ev eşyası ve porselen ev/sofra eşyası ürünleri üç başlık altında
toplanan gruplar tarafından tüketilmekte ve/veya kullanılmaktadır. Bunlardan “ev
kesimi” hane kullanımını; “ikram kesimi” otel, motel, restoran, kafe ve benzeri yerlerin
kullanımını; endüstriyel kesim ise alıcıların ürünleri bir yan ya da ara mal olarak talep
ettikleri durumları kapsamaktadır. PAŞABAHÇE’nin dağıtım sistemi de birbirinden
farklı bu kullanıcı gruplarının ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak yapılandırılmıştır.
(26) PAŞABAHÇE’nin ev kesimi kanalına yönelik satışları; toptancı niteliğindeki yetkili
satıcılarına yaptığı satışlar ile birden fazla ilde faaliyet gösteren ulusal çaptaki
marketlere, yapı marketlerine, katlı mağazalara, perakende kesim olarak adlandırılan
müşterilere ve ihtisas mağazalarına doğrudan yaptığı satışlardan oluşmaktadır. İkram
kesimindeki kullanıcılar ise kendi içinde birinci sınıf tatil köyleri, dört-beş yıldızlı oteller
ile lüks ve birinci sınıf yeme içme tesislerinden oluşan “üst sınıf”; üç yıldız ve altı
konaklama tesisleri ile birinci sınıf altı yeme içme işletmelerinden oluşan “orta sınıf” ve
kahvehaneler, çay bahçeleri, gazinolar ve benzeri nitelikteki yeme içme tesislerinden
oluşan “kahvehaneler” olarak üçe ayrılmaktadır. İkram kesimine yapılan satışlar
PAŞABAHÇE’nin anılan üst sınıfa yaptığı doğrudan satışlar ile ikram kesimi yetkili
satıcılarına yaptığı satışlardan oluşmaktadır.
(27) Endüstri kesimine satışlar genelde doğrudan PAŞABAHÇE tarafından yapılmaktadır.
Bazı teşebbüsler kendi ürün ya da hizmetlerinin yanında PAŞABAHÇE ürünlerini
promosyon amaçlı olarak tüketiciye sunmaktadırlar. Bazı teşebbüsler ise endüstriyel
kullanım amacıyla bir ara mal olarak PAŞABAHÇE’nin standart ürün yelpazesinin
dışında kalan teknik özellikli ürünleri talep edebilmektedirler. Bu kapsamda yapılan
satışlar endüstri kesimi satışlarını oluşturmaktadır. PAŞABAHÇE’nin yaptığı satışların
gruplara göre dağılımına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo-1: PAŞABAHÇE Satışlarının Kanallar Arasındaki Dağılımı (%)
KANALLAR
2016 2017 2018
TL (%) Adet (%) TL (%) Adet (%) TL (%) Adet (%)
Ev Kesimi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İkram (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Endüstri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

3 12.05.2010 tarih ve 10-36/572-202 sayılı; 20.06.2013 tarih ve 13-39/493-216 sayılı Kurul kararları.
19-44/737-314
6/24

Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00
(28) Bildirime konu YSS; ikram kesimine yönelik dağıtım kanalındaki yetkili satıcılar ile
PAŞABAHÇE arasındaki ticari ilişkileri düzenlemeye yöneliktir. Bahse konu yetkili
satıcılar ((…..) yetkili satıcı) soda camından üretilen Paşabahçe Professional, kristal
camdan üretilen “nude” markalı ürünlerin ve el imalatı olan “Paşabahçe” markalı ikram
kesimine yönelik cam ürünler ile ithalat yoluyla temin edilen porselen ürünlerin horeca
sektöründe yer alan otel, restoran, kafe, bar, catering ve organizasyon firmaları ile
benzeri noktalara satış yapmaktadırlar. Bildirime konu YSS kapsamındaki ikram
kesimine yönelik yapılan satışlar, 2018 yılında PAŞABAHÇE’nin yaptığı tutar bazında
toplam satışlarının %(…..)’ünü, adet bazında %(…..)’sını oluşturmaktadır.
(29) Diğer yandan PAŞABAHÇE, toplam satışlarının yaklaşık %(…..)’ini oluşturan ev
kesimine yönelik olarak da yetkili satıcılar ile sözleşme imzalamış olup bu sözleşmeye
09.07.2015 tarih ve 15-29/431-126 sayılı Kurul karar ile bireysel muafiyet tanınmıştır.
(30) Bunun yanı sıra bildirim konusu sözleşme kapsamında PAŞABAHÇE’nin uygulamaya
koyduğu ve kendileri tarafından “Enroute Panaroma” olarak adlandırılan programdan
da bahsedilmesi gerekmektedir. Bu sistem PAŞABAHÇE tarafından, yetkili satıcıları
aracılığıyla hangi bölgede, hangi müşterilere ne tür bir satış yapıldığını gözlemlemek,
yetkili satıcılarının stok durumlarını izleyebilmek ve bu vesileyle stok durumlarına
bakarak üretim planlaması yapabilmek amacıyla geliştirilmiştir. PAŞABAHÇE
tarafından, bu sistemde yetkili satıcıların yalnızca kendi bilgi ve detaylarını görebildiği,
diğer satıcılarla ilgili herhangi bir bilgiye ulaşamadıkları ifade edilmiştir.
G.3.2. Bildirim Konusu Sözleşmenin Kapsamı ve Niteliği
(31) PAŞABAHÇE tarafından ikram kesimine yönelik cam ev eşyasının dağıtımı için
hazırlanan yetkili satıcılık sözleşmelerine Kurul tarafından birden fazla kez bireysel
muafiyet tanınmıştır. İlk olarak Birinci Muafiyet Kararı4 ile PAŞABAHÇE ile ikram kesimi
yetkili satıcıları arasında imzalanan sözleşmelerin, %40 pazar payının aşılması
sebebiyle 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde grup muafiyetinden yararlanamadığına,
bununla birlikte 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer alan koşulları sağlaması
nedeniyle söz konusu sözleşmelere üç yıl süreyle bireysel muafiyet tanınmasına karar
verilmiştir. Bahse konu üç yıllık bireysel muafiyetin sona ermesinin ardından,
PAŞABAHÇE'nin Homatex Turizm ve Otel Malz. Ltd. Şti. (HOMATEX) ile imzaladığı
ikram kesimine yönelik cam ev eşyasının dağıtımını konu alan “Yetkili Satıcılık
Sözleşmesine” muafiyet talep edilmiş ve İkinci Muafiyet Kararı5 ile beş yıl süreyle söz
konusu sözleşmeye bireysel muafiyet tanınmıştır. Kurulun bu kararı ile tanıdığı bireysel
muafiyet 20.06.2018 tarihinde sona ermiştir6.
(32) Bildirime konu YSS, PAŞABAHÇE ile OTESAN OTEL arasında yapılmış ve aynı
içerikteki sözleşmenin diğer yetkili satıcılar (2019 yılında toplam (…..) yetkili satıcı)
bakımından da geçerli olacağı bildirilmiştir. 01.01.2019 tarihinde yürürlüğe giren
sözleşmenin 31.12.2019 tarihinde sona ereceği belirtilmiştir.
(33) Bildirim konusu YSS kapsamında, sağlayıcı konumundaki PAŞABAHÇE tarafından
ikram kesimine yönelik soda camından üretilen PAŞABAHÇE Professional, kristalin
camdan üretilen “nude"' markalı ürünler, el imalatı üretimi olan PAŞABAHÇE markalı

4 02.09.2010 tarih ve 10-57/1151-436 sayılı Kurul kararı.
5 20.06.2013 tarih ve 13-39/493-216 sayılı Kurul kararı.
6 Bildirim Formunda PAŞABAHÇE’nin, 20.06.2018 tarihinden itibaren bildirim konusu sözleşmeye ilişkin
Kurul kararına kadar YSS’nin münhasırlık içeren 4.1. maddesini tek taraflı olarak
uygulamadığı/uygulamayacağı belirtilmiştir.
19-44/737-314
7/24

ürünler ile ithalat yoluyla temin edilen porselen ürünlerin yetkili satıcılara tedariki
sağlanacak; yetkili satıcılar da otel, restoran, kafe, bar, catering ve organizasyon
firmaları ve benzeri noktalara bahse konu ürünlerin YSS’de belirtilen şartlar uyarınca
yeniden satışını gerçekleştirecektir. Bu bağlamda bildirime konu sözleşme, 2002/2
sayılı Tebliğ’in 2. maddesine göre dikey nitelik arz etmektedir.
(34) YSS’ye göre yetkili satıcılar, PAŞABAHÇE’ye tahsis edilmiş müşteri grubu ve ev kesimi
toptan kanal yetkili satıcılarına tahsis edilen müşteri gruplarına aktif satış
yapamayacaktır. Diğer yandan söz konusu yetkili satıcılar, rekabet etmeme
yükümlülüğü kapsamında cam ev eşyası ürünlerini üretmeyecek, PAŞABAHÇE
haricinde başka bir cam ev eşyası üreticisinden bu ürünleri satın alamayacak ve satış-
pazarlamasını yapamayacak, depo ve teşhir salonlarında bulunduramayacaktır.
Bunun yanı sıra YSS çerçevesinde PAŞABAHÇE, yetkili satıcıların satış fiyatlarına
herhangi bir müdahalede bulunmamakta ve taraflar yazılı olarak mutabakata varmak
kaydıyla sözleşmenin süresini en fazla birer yıllık dönemler için uzatabilmektedirler.
(35) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, bildirim konusu YSS’nin aktif satış ve rekabet
etme yasağı içeren, ancak pasif satış yasağı bulundurmayan münhasır bir dağıtım
anlaşması niteliği taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır.
G.3.3. Değerlendirme
G.3.3.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi ve Grup Muafiyetine İlişkin
Değerlendirme
(36) YSS’nin 4054 sayılı Kanun kapsamında olabilecek ilgili maddelerine aşağıda yer
verilmektedir:
(37) YSS’nin “Paşabahçe’ye Ayrılan Münhasır Müşteri Grubu” başlıklı 3.1. maddesi;
“(…..).”
şeklindedir.
(38) YSS’nin “Rekabet Etmeme Yükümlülüğü” başlıklı 4.1. maddesi ise;
“(…..).”
şeklindedir.
(39) Yukarıda yer verilen sözleşme maddeleriyle yetkili satıcılara getirilen; belirli müşteri
gruplarına aktif satış yapmamaya, cam ev eşyası ürünlerini sadece PAŞABAHÇE’den
ya da PAŞABAHÇE’nin göstereceği yerden temin etmeye ve doğrudan ya da dolaylı
olarak rakip ürün üretmemeye, satmamaya, pazarlamamaya yönelik kısıtlamalar 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındadır.
(40) 2002/2 sayılı Tebliğ, dikey anlaşmalar bakımından 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesindeki yasağa karşı sağlanan grup muafiyetinin koşul ve esaslarını
düzenlemektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrası “Bu Tebliğ ile
sağlanan muafiyet, sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı
ilgili pazardaki pazar payının %40’ı aşmaması durumunda uygulanır.” şeklindedir. Bu
kapsamda bahse konu sözleşmenin, “cam ev eşyası pazarı” ve “porselen ev/sofra
eşyası pazarı” olarak belirlenen her iki ilgili ürün pazarı açısından da değerlendirilmesi
gerekmektedir. Cam ev eşyası pazarındaki teşebbüslerin pazar paylarına aşağıda yer
verilmektedir.

19-44/737-314
8/24

Tablo-2: Cam Ev Eşyası Pazarında Teşebbüslerin Satış Tutarları (milyon TL) ve Pazar Payları
Teşebbüs
2015 2016 2017 2018
Satış
Tutarı
Pazar
Payı (%)
Satış
Tutarı
Pazar
Payı (%)
Satış
Tutarı
Pazar
Payı (%)
Satış
Tutarı
Pazar
Payı (%)
PAŞABAHÇE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GÜROK TURİZM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPRAK CAM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İthalat 166,2 22,7 193,2 23,3 196,3 22,20 219,7 21,38
Diğer 12,4 1,7 23,7 1,7 14,3 1,57 16,8 1,63
Toplam 731,3 100,0 830,4 100,0 884,2 100,00 1027,8 100,00
Kaynak: Dosya içeriği bilgiler
(41) Cam ev eşyası pazarı bakımından, PAŞABAHÇE’nin pazar payının 2018 yılı için
%(…..) olarak gerçekleştiği Tablo 2’den anlaşılmaktadır. Cam ev eşyası pazarı
bakımından sözleşme, Tebliğ’de belirtilen %40 pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle
grup muafiyetinden yararlanamayacaktır.
(42) Bir diğer ilgili ürün pazarı olan “porselen ev/sofra eşyası pazarı”nda ise
PAŞABAHÇE’nin pazar payı %(…..) altındadır. “Porselen ev/sofra eşyası pazarı”nın,
2002/2 sayılı Tebliğ’de belirlenen %40 pazar payı eşiğinin altında kaldığı
anlaşıldığından, söz konusu YSS’ye yönelik değerlendirme ilgili grup muafiyeti tebliği
çerçevesinde yapılabilecektir.
(43) Sağlayıcı konumundaki teşebbüsün ilgili ürün pazarı bakımından pazar payının %40’ın
altında kalması tek başına sözleşmenin grup muafiyetinden yararlanabileceği
anlamına gelmemektedir. Aynı zamanda sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ’de belirtilen
rekabeti doğrudan veya dolaylı olarak engelleme amacı taşıyan sınırlamaları
içermemesi gerekmektedir. Bu sınırlamalar 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Anlaşmaları Grup
Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar” başlıklı 4. maddesinde
düzenlenmiştir. Anılan Tebliğ maddesinin (a) bendinde, “Alıcının kendi satış fiyatını
belirleme serbestisinin engellenmesi. Şu kadar ki; taraflardan herhangi birinin baskısı
veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla,
sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye etmesi
mümkündür.” ifadesine yer verilmektedir. Sözleşme hükümleri ele alındığında, yetkili
satıcıların satış fiyatlarını belirleme serbestisinin engellenmesine yönelik herhangi bir
madde bulunmamaktadır.
(44) Bunun yanı sıra 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin (b) bendine göre; “…alıcının
sözleşme konusu mal veya hizmetleri satacağı bölge veya müşterilere ilişkin
kısıtlamalar getirilmesi” halinde Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanılamamaktadır.
İlgili maddede bu kısıtlamanın dört istisnası öngörülmüştür. Buna göre bir anlaşma,
aşağıda yer alan koşulları taşıması halinde muafiyetten yararlanabilecektir:
“1) Alıcının müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla, sağlayıcı
tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş münhasır bir bölgeye ya da
münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların kısıtlanması,
2) Toptancı seviyesinde faaliyet gösteren alıcının son kullanıcılara yönelik satışlarının
kısıtlanması,
3) Bir seçici dağıtım sistemi üyelerinin yetkili olmayan dağıtıcılara satış yapmalarının
kısıtlanması,
4) Birleştirilmek amacıyla tedarik edilen parçaların söz konusu olması halinde, alıcının
bunları üretici konumundaki sağlayıcının rakiplerine satmasının kısıtlanması.”
(45) Buna göre 2002 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin (b) bendinde, aktif satışların
yasaklanması durumunda hangi koşullarda grup muafiyetinden yararlanılabileceği
19-44/737-314
9/24

düzenlemektedir. Münhasır bir bölge/müşteri grubu tespiti söz konusu ise bu münhasır
bölgeye/müşteri grubuna aktif satış yapılması yasaklanabilmektedir. Münhasır olsa
dahi herhangi bir bölgeye ya da müşteri grubuna yapılacak pasif satışların kısıtlanması
ise anlaşmayı grup muafiyeti kapsamı dışına çıkartan bir kısıtlama olarak
değerlendirilmektedir.
(46) Yukarıda yer verildiği üzere, YSS’nin 3.1 maddesinden PAŞABAHÇE’nin yetkili
satıcılarının PAŞABAHÇE’ye ayrılan münhasır müşteri grubuna aktif satış
yapamayacağı ve ev kesimi toptan kanal yetkili satıcılarına ait münhasır bölge/müşteri
grubuna aktif satış faaliyetinde bulunamayacağı, ancak pasif satışa yönelik bir
yasaklama bulunmadığı anlaşılmaktadır. Buna ek olarak YSS ile yetkili satıcılara
herhangi bir bölge münhasırlığı getirilmemiştir. Bu bağlamda dosya konusu
anlaşmanın, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin (b) bendi bakımından da grup
muafiyetinden yararlanmasına engel nitelikte herhangi bir sınırlama içermediği
sonucuna ulaşılmaktadır.
(47) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde; alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş
yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğü ile anlaşmanın sona ermesinden sonraki
döneme ilişkin olarak, alıcıya getirilen, mal ya da hizmet üretmesini, satın almasını,
satmasını ya da yeniden satmasını yasaklayan doğrudan ya da dolaylı herhangi bir
yükümlülüğün Tebliğ ile sağlanan muafiyetten yararlanamayacağı düzenlenmiştir.
(48) Bildirim konusu YSS’nin “Rekabet Yasağı” başlıklı 4.1. maddesinde sadece cam ev
eşyası ürünleri bakımından rekabet yasağı getirilmiş, porselen ev/sofra eşyası
pazarına dahil olan ürünler bakımından herhangi bir rekabet yasağı getirilmemiştir.
(49) Bunun yanı sıra “SÖZLEŞME’nin 4.4. maddesinde; “(…..)” ve 4.5. maddesinde; “(…..).”
hükümleri yer almaktadır. Bu bağlamda YSS’nin süresi bakımından belirsiz süreli
olmadığı ve süresinin beş yılı aşmadığı görülmektedir. Ayrıca sözleşme hükümlerine
bakıldığında, kısıtlayıcı hükümlerinin sadece sözleşme süresi boyunca geçerli olacağı,
dolayısıyla anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme ilişkin herhangi bir
yasaklayıcı yükümlülük getirilmediği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede bildirim konusu
YSS’nin 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Rekabet Etmeme Yükümlülüğü” başlıklı 5. maddesi
bağlamında da grup muafiyetinden yararlanılmasına engel teşkil eden herhangi bir
yükümlülük içermediği kanaatine varılmıştır.
(50) Yukarıda yer verilen anlaşma koşullarına ilişkin tespit ve değerlendirmeler ışığında,
PAŞABAHÇE’nin OTELSAN OTEL ve diğer yetkili satıcıları ile akdettiği bildirim konusu
YSS’nin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden sadece porselen
ev/sofra eşyası pazarı bakımından yararlanabileceği, cam ev eşyası pazarı
bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ’de belirtilen pazar payı eşiği aşıldığından grup
muafiyetinden yararlanmasının mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
G.3.3.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(51) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki anlaşmalar 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinin birinci fıkrasında belirtilen koşulların tümünün varlığı halinde 4. maddenin
uygulanmasından muaf tutulabilmektedir. Aşağıda cam ev eşyası pazarı açısından
bildirime konu YSS, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde değerlendirilmiştir.
- Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
(52) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması ile anlaşmanın
ekonomiye yapacağı somut katkı anlaşılmalıdır. Bu çerçevede örneğin dağıtım
19-44/737-314
10/24

maliyetlerinin düşürülmesi, mal arzının, çeşitliliğin artırılması, arzın devamlılığının
sağlanması, satış öncesi hizmet kalitesinin artırılması gibi olumlu etkiler ekonominin
geneline yansıyacak somut etkiler olarak sayılabilecektir.
(53) Dikey anlaşmalarda münhasırlığın, ister bölgesel bazda ister müşteri bazında olsun
birtakım olumlu etkilerinin bulunduğu kabul edilmektedir. Bu anlaşmalar bir ürünün
satışının desteklenmesini kolaylaştırmakta, o ürünün satış miktarını dolayısıyla arzını
artırarak devamlılığını sağlamaktadır. Bir bölge ya da müşteri grubuna aktif olarak
sadece kendisinin satış yapacağını bilen dağıtıcının yatırım güdüsü artmakta, bu
yöntemle müşteriye özel yatırımlara girişilmesi de sağlanmış olmaktadır. Dağıtıcının
tüm faaliyet ve çabasını kendi bölgesine ya da müşteri grubuna yöneltmesi daha yoğun
pazarlamaya olanak vermektedir. Dağıtımda ölçek ekonomileri ortaya çıkmakta,
böylelikle dağıtım rasyonelleşmektedir. Bu tür dikey anlaşmalar; farklı sağlayıcıların
ürünleri arasındaki (markalar arası) rekabeti desteklemektedir. Ayrıca dağıtıcılara
bölgesel münhasırlık ya da müşteri münhasırlığı verilmesi, dağıtıcılar arasındaki
bedavacılık sorunlarını bertaraf ederek yatırımların ve satışların optimum düzeyde
gerçekleşmesine katkıda bulunmaktadır.
(54) Diğer yandan, genel olarak çeşitli dikey kısıtlama türlerinin bir arada bulunması
bunların olumsuz etkilerini artırabilmektedir. Bununla birlikte Dikey Anlaşmalara İlişkin
Kılavuz’da (Kılavuz) dikey sınırlamaların bazı bileşimlerinin, bunların ayrı ayrı
kullanımlarına göre rekabet ve etkinlik açısından daha iyi olduğu görüşüne yer
verilmiştir. Bu çerçevede farklı birtakım dikey kısıtlamaların bileşimlerinin her zaman
rekabet karşıtı etkileri artırmayacağı, hatta bazı durumlarda sonucu daha istenilir hale
getirebileceği vurgulanmıştır7. Bu durumun ortaya çıktığı dikey sınırlama
bileşimlerinden biri, inceleme konusu YSS’de olduğu gibi münhasır dağıtım ile rekabet
etmeme yükümlülüğünün birleşmesidir. Pazarın rakiplere kapatılması riskinin önemli
boyutta olmadığı durumlarda bu iki dikey kısıtlamanın birleşimi, münhasır dağıtıcının
tüm çabasını belli bir markanın dağıtımına odaklamak yönündeki güdüsünü artırarak
daha olumlu etkilerin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilecektir. Bu durumun,
incelenen sözleşmede olduğu gibi, söz konusu kısıtlamaların ürünlerin toptan seviyede
dağıtımına ilişkin olmaları halinde özellikle geçerli olduğu kabul edilmektedir8.
(55) Bildirim Formunda verilen bilgilere göre, YSS ile yetkili satıcıların, satış potansiyellerini
daha doğru biçimde değerlendirebilecekleri, yetkili satıcıların vitrin, tabela, araç
giydirme ve personel eğitimi gibi alanlara yatırım yapma güdüleri artırılarak aralarında
belli bir standardın sağlanacağı, hizmet kalitesinin artırılacağı ve böylelikle satış
sürecinin optimize edileceği; PAŞABAHÇE açısından ise üretimden lojistiğe kadar
birtakım fonksiyonlarda iyileştirmeler sağlanabileceği, tüketicilerin taleplerinin daha iyi
okunarak etkin dağıtım kanalı ile özellikle yeni ürünlerin uç noktalara daha hızlı biçimde
ulaştırılabileceği, lojistik ve stok maliyetlerinin azaltılabileceği, üretim planlamasında
optimizasyon ve pazarlama faaliyetlerinde etkinlik artışının ortaya çıkabileceği
anlaşılmaktadır.
(56) Bu noktada üretim planlamasında optimizasyon konusu önem kazanmaktadır. Cam ev
eşyası ürünlerinin çeşitliliği ve üretim sürecinin özellikleri, bu pazarda üretim
planlamasını önemli bir unsur haline getirmektedir. Cam ev eşyası ürünleri oldukça
fazla sayılabilecek çeşitliliğe sahiptir. Bu ürünler üretilirken her bir ürün gamı için farklı
kalıpların kullanılması gerekmektedir. Genel olarak cam sanayinde olduğu gibi cam ev
eşyası üretimi de enerji yoğundur ve kesintisiz üretim gerekliliği bulunmaktadır. Ancak
kalıp değişimi belli bir süre almaktadır. Dolayısıyla ortalama üretim maliyetlerinin

7 Kılavuz, paragraf 96.
8 Kılavuz, paragraf 156.
19-44/737-314
11/24

yükselmemesi için üretim planlamasının iyi yapılması gerekmektedir. Cam ürünlerinin
bu özelliklerinden dolayı pazar talebinin öngörülebilirliği önem kazanmaktadır.
(57) Bildirime konu YSS ile yetkili satıcıların sadece PAŞABAHÇE ürünlerine ve kendi
müşteri gruplarına yoğunlaşarak gelen talebi daha doğru bir şekilde değerlendirme
olanaklarının artacağı, böylelikle pazar hakkında daha doğru geri bildirim alan
PAŞABAHÇE’nin üretim planlamasını daha etkin yapmasını sağlayacağı, bu etkinliğin
genel olarak ekonomiye yansıyan başlıca faydasının talep eğilimleri doğrultusunda
ürün çeşitliliğinin ve arzın devamlılığının sağlanması olacağı, lojistik ve stoklama
maliyetlerinin azaltılması ise diğer faydalar arasında sayılabilecektir.
(58) Cam ev eşyası pazarında, üretimin hızlı bir şekilde değiştirilememesi nedeniyle üretim
planlaması diğer sektörlere göre daha fazla önem arz etmektedir. Bildirim Formunda
üretim planlamasının daha etkin bir şekilde yapılabilmesi için PAŞABAHÇE tarafından
“Enroute Panorama” olarak adlandırılan bir yazılımın kullanıma koyulacağı
belirtilmiştir. Teşebbüs tarafından verilen bilgilere göre söz konusu programın işlevleri
şu şekildedir:
 (…..).
(59) Yer verilen bilgilere göre, söz konusu program sayesinde PAŞABAHÇE, yetkili
satıcılarının stok ve satış durumunu daha etkin bir şekilde gözlemleyerek daha etkin
bir üretim planlaması yapma imkânına kavuşacaktır.
(60) Diğer yandan bildirime konu YSS ile sözleşmeye konu ürünlerin dağıtımının yapılacağı
perakende satış noktalarının yaygınlığı da değerlendirilmesi gereken unsurlardan
biridir. PAŞABAHÇE tarafından cam ev eşyası pazarında ikram kesiminde faaliyet
gösteren toptancı teşebbüslerin sayısının yaklaşık 190 olduğu ve bu toptancıların
ulaşabildiği horeca noktası sayısının ise yaklaşık 200.0009 civarında olduğu,
kendilerinin ise doğrudan veya yetkili satıcılar aracılığıyla toplam (…..) adet horeca
noktasına erişebildikleri tahmin edilmektedir. Bu veriler ikram kesimine yönelik cam ev
eşyası ürünlerinin etkin bir şekilde dağıtılabilmesi için yaygın ve çok sayıda noktaya
ulaştırılması gerekliliğine işaret etmektedir. Bildirime konu YSS ile yetkili satıcıların belli
bölge ve/veya müşteri gruplarına yoğunlaşmaları, daha fazla sayıda noktaya
ulaşmalarına, dağıtım ve lojistik faaliyetlerini daha iyi planlamalarına, ölçek
ekonomilerinin ortaya çıkmasına ve dolayısıyla dağıtımın rasyonelleşmesine katkı
sağlayabilecektir.
(61) Ayrıca bildirime konu YSS çerçevesinde yapılandırmak istediği yeni dağıtım sistemiyle
PAŞABAHÇE, yetkili satıcılarının ve bunların hizmet kalitesinin belli standartlara
kavuşmasını da hedeflemektedir. Sözleşmedeki düzenlemelerden, hizmet
standartlarının ve bunların sürekliliğinin sağlanmasına yönelik olarak örneğin belli
nitelikteki personelin istihdam edilmesinin, yetkili satıcının ve personelinin
PAŞABAHÇE’nin düzenleyeceği eğitim programlarına katılmasının, uygun bilgi
sistemleri alt yapısının kullanılmasının, gerektiğinde depo kapasitesinin ve araç
sayısının artırılmasının, yeni ürünlerin en uç noktalar dâhil tanıtımının yapılmasının
amaçlandığı görülmektedir. Yetkili satıcının bu tür unsurlara yatırım yaparak hizmet
kalitesini artırmak yönündeki güdüsünün, münhasır bölge ve/veya müşteri grubu
tahsisiyle artırılabileceği kanaati oluşmuştur.
(62) Bu bilgiler ışığında bildirime konu YSS’nin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci

9 Söz konusu sayı PAŞABAHÇE’nin tahmini verisidir. Ayrıca Türkiye’nin 3.800’den fazla otele,
150.000’den fazla restorana, kafeye ve sayıları giderek artan fast food dükkânlarına ev sahipliği yaptığı
ifade edilmiştir.
devam-edi, Erişim Tarihi: 31.10.2019.
19-44/737-314
12/24

fıkrasının (a) bendinde belirtilen koşulu sağladığı kanaatine varılmıştır.
- Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
(63) Bildirime konu YSS ile yetkili satıcıların pazarlama faaliyetlerini belirli bir müşteri
grubuna (otel, restoran, kafe, bar, catering ve organizasyon firmaları vb. noktalar)
yoğunlaştırmaları, söz konusu noktalara daha iyi nüfuz etmelerine olanak
tanıyabilecektir. PAŞABAHÇE, sözleşme ile faaliyete geçecek olan dağıtım
yapılanmasının tüketicilere sağlayacağı en önemli faydanın, tüketicinin talep ettiği
ürünleri en iyi kalitede, en hızlı ve en uygun bir biçimde erişebilme olanağına
kavuşmaları olacağını belirtmektedir.
(64) Söz konusu YSS ile yetkili satıcılara; pazardaki mevcut ve potansiyel talebi dikkate
alarak her çeşit üründen makul miktarda stokta bulundurma yükümlülüğü, bu
yükümlülükleri yerine getirebilmek için gerekli olan depo kapasitesinin artırılması, saha
satış ekibinin oluşturulması, araç alınması, showroom/sergileme alanı vb. yatırımların
yapılması yükümlülüğü getirilmektedir. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi
sonucunda, müşteriler istediği miktarda, çeşitlilikte ve zamanda ürünü temin edebilme
imkânına kavuşacak, dolayısıyla pazarda arzın devamlılığı sağlanacaktır.
(65) Bunun yanı sıra bildirime konu sözleşmeyle üretim planlamasının daha iyi
yapılabilmesinden, lojistik ve stok yönetiminde etkinliğin artmasından ve dağıtımın
rasyonelleşmesinden hem sağlayıcı hem de toptan dağıtım seviyesindeki maliyet
tasarruflarının markalar arası ve marka içi rekabetin düzeyine de bağlı olarak tüketiciye
yansıması beklenmektedir. Öte yandan prim sistemiyle yetkili satıcılara verilen
hedeflerin, yetkili satıcıların perakende ve nihai satış noktalarına uygulayacakları
fiyatların düşmesine, dolayısıyla tüketicilere olumlu yansımasına katkı sağlayacağı
umulmaktadır.
(66) Yapılan bu açıklamalar çerçevesinde bildirime konu YSS’nin 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ifade edilen tüketici faydası koşulunu
sağladığı kanaatine varılmıştır.
- İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
(67) Bölge bazında ya da müşteri bazında getirilen münhasırlığın rekabet üzerinde yarattığı
risk esas olarak marka içi rekabetin kısıtlanmasıdır. Bu çerçevede bu tür dikey kısıtların
temel olarak rakip sağlayıcıları dışlayıcı, pazara giriş engeli yaratıcı etkilerinin
bulunmadığı10, bu yönüyle markalar arası rekabete sınırlama getirebilecek
kısıtlamalardan daha az olumsuz etkilere sahip oldukları kabul edilmektedir11.
Pazardaki markalar arası rekabetin yoğunluğu ne kadar fazlaysa, marka içi rekabetin
kısıtlanmasından kaynaklı olumsuz etkiler o kadar az olacaktır.
(68) Diğer yandan PAŞABAHÇE’nin bildirime konu YSS çerçevesinde yetkili satıcılarına
getirdiği rekabet etmeme yükümlülüğünün pazar üzerindeki etkilerinin de
değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu noktada özellikle vurgulanması gereken, markalar
arası rekabeti azaltan dikey kısıtlamaların, marka içi rekabeti azaltan dikey
sınırlamalardan daha zararlı olduklarıdır. Dolayısıyla alıcılara getirilen rekabet etmeme
yükümlülüklerinden kaynaklanan negatif etkilerin, örneğin münhasır dağıtımdan
kaynaklananlardan daha fazla olduğu kabul edilmektedir. Bunun temel nedeni; yetkili
satıcılara getirilen rekabet yasaklarının pazarı diğer markalara ya da sağlayıcılara
kapatarak bunların pazara ulaşmalarını engelleyebilecek etki göstermesi olasılığının

10 Kılavuz, paragraf 146, 150.
11 Kılavuz, paragraf 92.
19-44/737-314
13/24

bulunmasıdır12.
(69) Bildirim konusu YSS çeşitli dikey sınırlamalar içermektedir. Bunlar tek marka
yükümlülüğü ve münhasır müşteri tahsisidir. Söz konusu sözleşmenin toptancı
seviyesinde münhasırlık öngörüyor olmasının yanı sıra (…..) teşebbüs ile yapılması
planlanmaktadır. YSS’nin Rekabet Yasağı başlıklı 4.1. maddesi uyarınca yetkili
satıcılar ürünleri sadece PAŞABAHÇE’den ya da PAŞABAHÇE’nin göstereceği
yerden temin etmekle yükümlüdürler. Bu hüküm, tek elden dağıtımın yanı sıra, tek
elden satın alma da öngörmektedir. Kılavuz’a göre “tek elden dağıtım ile tek elden satın
almanın birlikte kullanılması marka içi rekabetin azalmasına ve özellikle fiyat
ayrımcılığını kolaylaştıracak pazar paylaşma riskinin artmasına sebep olabilir.
Münhasır dağıtım zaten dağıtıcıların sayısını sınırlayarak müşterilerin arbitraj yapma
imkânını kısıtlamakta ve genellikle distribütörlerin aktif satış yapma özgürlüğünü
sınırlamaktadır. Tek elden satın alma münhasır dağıtıcıların belirli bir marka için satın
alımlarını doğrudan üreticiden yapmasını gerektirmektedir. Tek elden satın alma
yükümlülüğü bu şekilde münhasır dağıtıcıların sistem içindeki diğer dağıtıcılardan mal
almalarını engelleyerek olası arbitraj imkanını ortadan kaldırmaktadır. Bu, sağlayıcıya
farklı satış koşulları uygularken marka içi rekabeti sınırlama olanağı verir. Sağlayıcının
pazar payının %40’ın üzerinde olduğu durumda bu sınırlamaların birlikte
kullanılmasına muafiyet verilebilmesi açık ve esaslı etkinlik artışlarının varlığına
bağlıdır.”
(70) Kılavuz’un 157. paragrafında tek elden dağıtımla tek elden satın alma yükümlülüğünün
aynı anda getirilmesinin marka içi rekabetin azalmasına sebebiyet verebileceği ve fiyat
ayrımcılığına yol açacak şekilde pazar bölüşümünü kolaylaştırabileceği
belirtilmektedir. Tek elden dağıtım, distribütör sayısını ve distribütörlerin bölge dışına
aktif satış yapmasını sınırlayarak tüketiciler tarafından arbitraj yapılmasını
engellemektedir. Bunun yanı sıra tek elden satın alma yükümlülüğü getirilmesi
distribütörlerin diğer distribütörlerden satın alma yapmasını engelleyerek onların da
arbitraj imkânını ortadan kaldırmaktadır. Bunun sonucu olarak da üreticinin
distribütörlere eşit olmayan şartlar altında satış yapması, dikey anlaşmaya özgü
etkinliklerin ortadan kalkması ve nihai tüketiciler açısından fiyatların yükselmesi söz
konusu olabilecektir.
(71) Dosya özelinde, ilgili pazarda çok sayıda ara toptancının varlığı dikkat çekmektedir.
Yukarıda da belirtildiği üzere, Bildirim Formunda PAŞABAHÇE tarafından yaklaşık 190
adet toptancı seviyesinde teşebbüs olduğu tahmin edilmektedir. Pasif satışların
engellenmemesi halinde, söz konusu ara toptancılar, distribütörler arasında fiyat
farklılaştırması yapıldığı halde dahi bölgeler arası arbitrajı sağlayarak tüketiciye ulaşan
nihai fiyatı düşürebileceklerdir.
(72) Yapılan bu açıklamalar çerçevesinde, bildirime konu YSS ile getirilen münhasır müşteri
grubu tahsisi ile buna bağlı olarak aktif satış kısıtlamasının ve rekabet etmeme
yükümlülüğünün etkilerinin ortaya konulabilmesi için PAŞABAHÇE ve rakiplerinin
pazardaki güç ve konumlarının, giriş engellerinin, pazarın olgunluk düzeyinin, ticaretin
seviyesinin, ürün özelliklerinin ve diğer faktörlerin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Sağlayıcının (PAŞABAHÇE) ve Rakiplerinin Pazardaki Konumu
(73) PAŞABAHÇE’nin ve rakiplerin yıllar itibarıyla cam ev eşyası pazarında satış değeri
üzerinden sahip olduğu pazar paylarına aşağıda yer verilmiştir.

12 Kılavuz, paragraf 92.
19-44/737-314
14/24

Tablo 3: Cam Ev Eşyası Pazarında PAŞABAHÇE ve Rakiplerinin Satış Tutarı Bazında Pazar Payı13
TEŞEBBÜSLER PAŞABAHÇE
GÜROK
TURİZM
TOPRAK CAM DİĞER İTHALAT
2013 (…..) (…..) (…..) 1,70 25,50
2014 (…..) (…..) (…..) 1,70 22,70
2015 (…..) (…..) (…..) 1,70 22,70
2016 (…..) (…..) (…..) 1,70 23,30
2017 (…..) (…..) (…..) 1,57 22,20
2018 (…..) (…..) (…..) 1,63 21,38
Kaynak: Bildirim Formu
(74) Tablodan, 2013 ve 2018 yılları arasında (…..)’den (…..)’e artan pazar payı ile
PAŞABAHÇE’nin cam ev eşyası pazarında güçlü bir konuma sahip olduğu
anlaşılmaktadır. Ancak sağlayıcının pazardaki konumunun ortaya konulabilmesi
bakımından pazar payının yanı sıra kapasite, ürün gamı, marka bilinirliği, finansal güç
gibi unsurların da değerlendirilmesi gerekmektedir.
(75) PAŞABAHÇE cam ev eşyası üretim kapasitesi bakımından Türkiye’nin en büyük
üreticisi konumundadır. Hem el üretimi hem de otomatik üretim yapan PAŞABAHÇE
günde yaklaşık (…..) ton cam ev eşyası üretim kapasitesi ile kapasite bakımından
dünyanın üçüncü, Avrupa Birliği’nin ise ikinci büyük kuruluşudur. Diğer yandan
teşebbüs, çay bardaklarından kristal ürünlere, ısıya dayanıklı pişirme kaplarından
saklama kaplarına, tüketicilerin tüm ihtiyaçlarını karşılayabilecek cam ev eşyası
ürünlerini üretebilmektedir. PAŞABAHÇE, bu farklı ihtiyaçlara yönelik ürün çeşitliliğinin
yanı sıra aynı ihtiyacı karşılayan ürünler içindeki çeşitliliğiyle de son derece geniş bir
ürün gamına sahiptir.
(76) PAŞABAHÇE’nin içinde bulunduğu ŞİŞECAM Grubu cam ev eşyası, cam ambalaj, düz
cam ve kimyasallar gruplarıyla camın tüm temel alanlarında ihtisaslaşmıştır.
Türkiye’nin 3,5 milyon ton/yıl düzeyinde bulunan cam sanayi yurt içi üretim
kapasitesinin %90’ını ŞİŞECAM karşılamaktadır14. Bu çerçevede PAŞABAHÇE, cam
sanayiinin tüm temel alanlarında uzmanlaşmış, gerek yatırımları ve üretim kapasitesi
gerekse cirosuyla dünyanın önde gelen kuruluşlarından biri olan ŞİŞECAM Grubu’nun
bünyesinde bulunmasından kaynaklı ekonomik ve mali bir güce de sahiptir15.
(77) Diğer yandan PAŞABAHÇE, ilk yerli üretici olma özelliği ve yıllardan beri pazardaki
güçlü konumuyla Türkiye’de önemli bir marka bilinirliğine de sahiptir. Bu kapsamda
PAŞABAHÇE’nin pazar payı, kapasitesi, ürün gamı, mali gücü ve marka bilinirliğiyle
cam ev eşyası pazarında güçlü bir konumda olduğu değerlendirilmektedir.
(78) PAŞABAHÇE’nin cam ev eşyası ürünlerinin ne kadarının sözleşmeye konu yetkili
satıcılar üzerinden pazara ulaşacağının incelenmesi amacıyla PAŞABAHÇE’nin cam
ev eşyası satışlarının kanallar bazındaki dağılımına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo-4: PAŞABAHÇE Satışlarının Kanallar Arasındaki Dağılımı (%)
KANALLAR
2016 2017 2018
TL (%) Adet (%) TL (%) Adet (%) TL (%) Adet (%)
Ev Kesimi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İkram (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Endüstri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00


13 Bildirim Formunda 2015 yılı itibarıyla TOPRAK CAM’ın faaliyetine son verdiği ve bu tarihten itibaren
yalnızca stok satışında bulunduğu belirtilmektedir.
14 T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, “Cam Sektörü Raporu 2018”
15 02.09.2010 tarih ve 10-57/1151-436 sayılı, 12.05.2010 tarih ve 10-36/572-202 sayılı Kurul kararları.
19-44/737-314
15/24

(79) Tablodan görüleceği üzere, PAŞABAHÇE’nin 2016-2018 yılları arasındaki satışlarının
%(…..)’ten fazlası ev kesimine (hane kullanımı) yapılmıştır. Ev kesimine yapılan
satışların büyük bölümü yetkili satıcılar (ev kesimi toptan satıcıları) tarafından
yapılmakta, kalan bölüm ise PAŞABAHÇE’nin doğrudan yaptığı satışlardan
oluşmaktadır. Tablo 4’ten görüleceği üzere, 2018 yılı için ikram kesimine yönelik
satışlar PAŞABAHÇE’nin yaptığı tüm satışların TL bazında %(…..), adet bazında
%(…..) oluşturmaktadır. Bildirim Formunda, horeca noktalarının ihtiyaç duydukları
ikram malzemelerinin içinde cam ev eşyası ürünlerinin payının yaklaşık %(…..) ile
%(…..) arasında olduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla horeca noktalarına sağlanan
ikram kesimi ürünleri arasında cam ev eşyası ürünlerinin payının oldukça düşük
olduğu, aynı zamanda PAŞABAHÇE’nin bu noktalara yaptığı satışların toplam satışları
içerisinde az bir kısma karşılık geldiği anlaşılmaktadır.
(80) PAŞABAHÇE’nin başlıca rakiplerinin yerli üretici olarak GÜROK TURİZM ve ithalatçı
teşebbüsler olduğu söylenebilir. İthalatçı olarak ise kristal cam ürün grubunda; Riedel,
Schott, Stoelzle, Lehmann, Nachtmann, Spiegelau, WMF; soda camı ürünü grubunda
ise Arcoroc, Sigma, Durobor, Libbey gibi teşebbüsler bulunmaktadır.
(81) Yukarıda yer verilen pazar payı verileri ele alındığında, PAŞABAHÇE’den sonra ikinci
konumda bulunan yerli üretici olan GÜROK TURİZM’in pazar payının (2018 yılı için
%(…..)), PAŞABAHÇE’nin pazar payının (2018 yılı için %(…..)) çok gerisinde olduğu
görülmektedir. İthalatçı konumda olan teşebbüslerin toplam pazar payları da (2018 yılı
için %21,38) PAŞABAHÇE’ye göre düşük sayılabilecek oranlarda seyretmektedir.
(82) Bunun yanı sıra dosya içeriği bilgilerden; PAŞABAHÇE’nin (…..) ton/gün, GÜROK
TURİZM’in (…..) ton/gün üretim kapasitesinin olduğu anlaşılmaktadır. Kapasite
verilerinden görüldüğü üzere, üretim kapasitesi bakımından da PAŞABAHÇE’nin
rakipleri karşısında belirgin bir üstünlüğünden bahsetmek mümkündür.
(83) Diğer yandan, cam ev eşyası pazarının toptancı seviyesindeki teşebbüsleri tarafından
sadece cam ev eşyası ticareti yapılmamakta; mutfak gereçleri, tekstil ürünleri,
porselen, seramik maddelerden yapılmış ikram kesimine yönelik birçok farklı nitelik ve
çeşitte ürün aynı anda pazarlanmaktadır. Bildirim Formunda, horeca noktalarına
sağlanan ikram kesimine yönelik ürünler arasında cam ev eşyası ürünlerinin payının
yaklaşık %(…..) seviyesinde olduğu, horeca noktalarına sağlanan ikram kesimine
yönelik ürünler arasında porselen ev/sofra eşyalarının payının ise %(…..) civarında
olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla toptan dağıtıcılara sunulan ürün gamı genişliği
bakımından GÜROK TURİZM’in Güral Porselen (Kütahya Porselen) ile aynı ekonomik
bütünlük içinde yer aldığının da dikkate alınması gerekmektedir. Güral Porselen
Türkiye porselen ev/sofra eşyaları pazarının en önemli oyuncusudur. PAŞABAHÇE ise
porselen ürünlerinin üretimini yapmamakta, ithal ettiği ürünlerle pazardan küçük bir pay
((…..)’ün altında) almaktadır. Dolayısıyla PAŞABAHÇE’nin her ne kadar toptan
dağıtıcılara sunabileceği cam ev eşyası ürün portföyü geniş olsa da GÜROK
TURİZM’in de porselen ürünlerinden kaynaklı bir portföy zenginliği bulunmaktadır.
Bunun yanı sıra ithalatçı teşebbüsler de cam ev eşyası ürünlerinin yanında farklı
züccaciye ürünlerinin de yurt içine pazarlamasını yapmaktadırlar.
(84) Bu çerçevede cam ev eşyası ürünleri pazarında her ne kadar PAŞABAHÇE’nin güçlü
bir konumu olsa da, ithalatçı teşebbüslerin pazarda kayda değer bir payının olması,
horeca noktalarında mutfak eşyası olarak cam ürünleri dışında birçok ürün
kullanılabilmesi, yine ev/mutfak eşyası olarak cam dışında porselen ürünlerin de
yaygın olarak kullanılabilmesi, porselen ürünlerinde ise GÜROK TURİZM’in pazarda
PAŞABAHÇE’ye göre daha önemli konumda bulunması gibi faktörlerin cam ev eşyası
pazarında PAŞABAHÇE’nin güçlü konumunu disipline edici olduğu
19-44/737-314
16/24

değerlendirilmektedir.
Giriş Engelleri
(85) Genel olarak cam ev eşyalarının temel üretim teknolojisi dünya genelinde teşebbüsler
arasında önemli farklılıklar göstermemektedir. Ancak cam sanayii sermaye yoğun bir
üretim alanıdır. Ülkemizde cam ev eşyası pazarında özellikle el üretimi yapan küçük
kuruluşlar da mevcut olmakla birlikte, makina-donanım hızlarının artması, enerji yoğun
bir üretim olması ve kesintisiz üretim gerekliliği, ölçeklerin büyümesine neden
olduğundan ulusal ve/veya uluslararası çapta faaliyet gösterebilmek için ölçek
ekonomilerinden faydalanmak önemli hale gelmektedir. Bu çerçevede sektörde güçlü
bir yer edinmek isteyen firmaların yüksek kapasiteli tesisler kurarak ölçek
ekonomilerinden faydalanmaları gerekmektedir. Bu durumun sermaye ihtiyacını
artırması, sürekli büyüme ve modernizasyon yatırımları gerekliliği ve ölçek
ekonomilerinin geçerliliği pazara üretici olarak girişi zorlaştırmaktadır.
(86) Cam sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin rekabet güçlerini arttırabilmek için
alternatif hammadde ve süreç geliştirme, enerji tasarrufu sağlama ve katma değeri
yüksek yeni ürünler geliştirmeye yönelik ar-ge yatırımları yapmaları gerekmektedir.
Diğer yandan temel teknolojiyi ve buna destek veren yan teknolojileri kullanma
becerisi, başka bir ifadeyle “know-how” birikimi de teşebbüslerin rekabetçi güçleri
üzerinde etkili olan unsurlardan biridir.
(87) Dünya cam ev eşyası üretimi beş milyon ton düzeyini korumakta ve çok yavaş bir
büyüme göstermektedir. Gelişmiş pazarlarda durgunluk gözlenirken yükselen
pazarlarda dinamik pazar gelişimi sürmektedir. Başta ABD ve Avrupa olmak üzere tüm
dünya pazarlarına hızla nüfuz eden Çin menşeli ürünler, fiyatlarda düşüş yönlü baskı
oluşturmaktadır. Tüketimin yüksek olduğu ABD ve Batı Avrupa’da kapasiteler
küçülürken yatırımların Doğu Avrupa (Rusya dâhil) Ortadoğu ve Asya gibi pazar
büyüme potansiyeli yüksek ve maliyet avantajına sahip bölgelere kayışı devam
etmektedir. Maliyet avantajı sağlayan bölgelerde hem küresel hem de yerel üreticilerin
yatırımlarıyla fiyat rekabetinin artarak sürmesi beklenmektedir16. Ülkemizde cam ev
eşyası ithalatının yıllar itibarıyla artan oranlarda devam etmesi17 önümüzdeki
dönemlerde ithalatçı firmaların daha etkin hale geleceğinin, ithal ürünlerin ülkeye daha
fazla girmesiyle sektörde fiyat rekabetinin artarak süreceğinin göstergesidir.
Dolayısıyla sektöre yeni girişler eskisi kadar cazip olmayabilecektir.
(88) Bunun yanı sıra sektörün sermaye yoğun bir alan olması nedeniyle, cam ev eşyası
sektörüne girmek için yüksek kurulum maliyeti gerekmektedir. Diğer yandan
PAŞABAHÇE’nin eskiden beri sahip olduğu marka bilinirliği ve ŞİŞECAM Grubu çatısı
altında faaliyet göstermesi nedeniyle ciddi bir finansal güce sahip olması gibi
durumlardan kaynaklanan “PAŞABAHÇE ile rekabet edilemeyeceği” düşüncesi,
sektöre yeni girişlerin önünde görünmez engellerden birini oluşturmaktadır. Uzun yıllar
boyunca pazara yeni giren bir oyuncunun bulunmaması bu duruma işaret etmektedir.
(89) Bununla beraber GÜROK TURİZM, Art Craft markasıyla başladığı cam üretimine “Lav”
markasıyla devam etmekle birlikte, son dönemde yaptığı kapasite yatırımları ve
pazarlama faaliyetleriyle pazarda güçlenmeye başlamıştır. Teşebbüsün 2011 yılından
2018 yılına kadar cam ev eşyası ve züccaciye üretim kapasitesi (…..) ton/günden (…..)
ton/güne kadar önemli ölçüde artmış ve buna paralel biçimde yıllık satışları da
artmıştır. Bu kapsamda GÜROK TURİZM’in ve diğer ithalat ürünlerinin pazarda

16 TOBB, Türkiye Cam ve Cam Ürünleri Sanayi Meclisi Sektör Raporu,2012
17 Cam Sektör Raporu 2014 verilerine göre Cam Sektöründe İthalat Projeksiyonu 2014 yılında 518.296
Ton olarak, 2023 yılında ise 873.178 Ton olarak öngörülmektedir.
19-44/737-314
17/24

giderek daha fazla yer edinmesi hususları dikkate alınması gerektiği kanaati
oluşmuştur.
Pazarın Olgunluk Seviyesi
(90) Teknolojik gelişmenin düşük düzeyde olduğu, yeni ürünlerin ve markaların pazara
sunulmadığı ve talebin genellikle sabit veya düşüşte olduğu pazarlar doygun pazarlar
olarak tanımlanmaktadır. Bu tip doygun pazarlarda reaksiyon kabiliyetinin düşük
olması sebebiyle gerek yatay gerekse de dikey anlaşmaların olumsuz etkileri dinamik
pazarlara göre daha yüksek olabilmektedir.
(91) Türkiye cam ev eşyası pazarı gerek kapasite artışları gerekse yeni ürünlerin pazara
sunulmasıyla gelişimini sürdüren bir pazardır. Dünya yıllık cam üretim kapasitesinin
miktar olarak yaklaşık 180 milyon ton, değer olarak da 130-140 milyar ABD Doları
düzeyinde olduğu, cam sektörünün küresel gelişmelere bağlı olarak yıllık %2-4
civarında büyüdüğü ve bu kapasitenin yaklaşık %5’inin cam ev eşyasına ilişkin olduğu
tahmin edilmektedir. Cam sektörü, ürünleriyle inşaat, otomotiv, beyaz eşya, gıda, içki,
meşrubat, ilaç, kozmetik, turizm (lokanta gibi), mobilya, boru, elektrik ve elektronik gibi
birçok sektöre ve ev kesimine girdi vermektedir. Özellikle düz camda, inşaat ve
otomotiv sektöründe yaşanan gelişmelerin etkisi birebir gözlenmektedir. İnşaat
sektöründeki, güneş enerjisine yönelik yüksek performanslı camlar ya da otomotivde
yeni girilen projeler, düz cam faaliyetlerini etkileyen unsurlardır. Cam ambalaj alanında
özellikle gıda ve kozmetik sektöründe gelişen ürün çeşitleri ve dağıtım kanallarında
ambalajın önem kazanması, sektörü hareketlendirmektedir. Türk cam sanayi gerek
kapasite artışları gerekse yeni ürünlerin pazara sunulmasıyla bugüne kadar gelişimini
hızla sürdürmüş olup, henüz doymamış bir pazar olma niteliği ile gelecekte de önemli
bir büyüme potansiyeli taşımaktadır. Gerek taşıdığı bu pazar potansiyeli gerekse
genişleyen kaliteli ürün yelpazesi ile küresel rekabete açılan Türkiye cam sektörü dış
ticaret hacminde önemli bir ivme sergilemektedir18.
(92) Temel üretim teknolojisi çok fazla değişmese de firmalar üretim süreçlerini
etkinleştirecek, maliyet tasarrufu sağlayacak teknolojilere yönelik ar-ge faaliyetlerinde
bulunmaktadırlar. Ar-ge faaliyetlerinin önemli bir bölümü de yeni ve katma değeri
yüksek ürünlerin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Mikrodalga fırın ve bulaşık makinesi
kullanımının artması gibi teknik gelişmeler tüketicinin talep eğilimlerini
etkileyebilmektedir.
(93) Cam pazarında ürün çeşitliliği oldukça yüksek seviyededir. Yeni ürün ve tasarımlar
sürekli tüketicinin beğenisine sunulmaktadır. Tüketicilerin ürünlerde, hem
fonksiyonellik hem de tasarım çeşitliliği ve estetik beklentileri artmaktadır. Dağıtım
kanalları bakımından da pazar dinamik bir yapı sergilemektedir. Perakende
zincirlerinin cam ev eşyası satışlarından aldığı pay yükselmekte, alışveriş
merkezlerinin sayısındaki artışa paralel olarak ihtisas mağazalarının sayısı ve
yaygınlığı artmaktadır. Cam ev eşyası ürünlerinin hem toptan hem de perakende
düzeyde internet üzerinden ticareti de yaygınlaşmaktadır. Tüm bu gelişmeler birlikte
değerlendirildiğinde, ülkemizde cam ev eşyası pazarının dinamik bir pazar olduğu
kanaatine ulaşılmıştır.
Ticaretin Seviyesi
(94) Bildirime konu YSS ile getirilen dikey kısıtların etkilerinin değerlendirilmesinde dağıtım
zincirinin hangi aşaması için öngörüldükleri de önemli bir faktördür. Genel olarak
dağıtımın perakende seviyesinde getirilen bölge/müşteri grubu münhasırlığının toptan

18 T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Cam Sektörü Raporu 2018
19-44/737-314
18/24

seviyede getirilen münhasırlıktan daha olumsuz etkilere sahip olduğu kabul
edilmektedir. Bunun temel nedeni perakende düzeyde münhasırlığın tüketicinin aynı
markalı ürün bazında yüksek fiyat-yüksek hizmet ile düşük fiyat-düşük hizmet
arasındaki seçim hakkını kısıtlamasıdır. Diğer yandan perakende düzeyde markalar
arası ve marka içi rekabetin yoğunluğu, toptan seviyede marka içi rekabetin
azalmasından kaynaklanacak olumsuz etkileri azaltabilecek bir unsurdur19.
(95) Bildirime konu YSS’ye göre ikram kesimi yetkili satıcıları, PAŞABAHÇE’ye tahsis
edilmiş müşteri grubu ve ev kesimi toptan kanal yetkili satıcılarına tahsis edilen müşteri
gruplarına aktif satış yapamayacaktır. Bu kısıtlamadan etkilenecek olan PAŞABAHÇE
ev kesimi dağıtım yapılanmasına bakıldığında, PAŞABAHÇE ürünlerinin perakende
düzeyde herhangi bir bölge sınırlaması olmaksızın ulusal marketler, katlı mağazalar,
ihtisas mağazaları, yerel marketler, züccaciye perakendecileri, semt pazarları ve
bakkallar gibi birçok kanaldan tüketiciye ulaştığı görülmektedir. Perakende düzeyde
cam ev eşyası ürünlerinin tüketiciye ulaştığı kanallar çeşitlidir ve satış noktası sayısı
fazladır. Ayrıca tüketicilerin, perakendeci grupları ve aynı grup içinde yer alan
perakendeciler arasındaki geçişliliklerinin, kendisine coğrafi olarak yakın olan bir
konumda hem aynı grup içinde hem de farklı gruplardaki perakende satış noktasına
da ulaşabilme imkânının bulunmasından dolayı yüksek olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
(96) Yine ev kesimi bakımından ele alındığında, cam ev eşyası ürünlerinin, tüketicinin
gelirinden çok da düşük pay almayan ve alımı planlı yapılan ürünler olduğu
değerlendirilmektedir. Dolayısıyla cam ev eşyası ürünleri bakımından tüketicinin bir
kısmının arama maliyetlerine katlanma eğilimi vardır. Bununla anlatılmak istenen,
tüketicinin kendisine yakın zincir market, züccaciye perakendecisi, katlı mağaza türü
satış noktaları içinden en düşük fiyatı bulduğu nihai satış noktasına yönelmesinin zor
olmadığıdır20. Bu durum perakende düzeyinde rekabeti destekleyicidir. Ulusal ve yerel
marketler, semt pazarları, sayılarının beş binden fazla olduğu tahmin edilen züccaciye
perakendecileri istedikleri üreticinin ürününü alıp satabilmektedirler. Bu çerçevede
perakende düzeyde, ürünlerin tüketiciye ulaştığı satış noktası sayısı ve çeşitliliğiyle de
bağlantılı olarak marka içi ve markalar arası rekabetin önünde önemli engellerin
bulunmadığı anlaşılmaktadır.
(97) Cam ev eşyası ürünlerinin yurt içinde taşınmasının özel lojistik imkânlarının
kullanılmasını gerektirmemesi ve bununla da bağlantılı olarak taşıma maliyetlerinin
ürünün fiyatlarına göre yüksek olmaması arbitraj olanağını artıran, dolayısıyla da
marka içi rekabeti destekleyen bir unsurdur. Diğer yandan PAŞABAHÇE’nin dağıtım
yapılanması çerçevesinde ürünler, belli bir bölgedeki perakendeci ve/veya kullanıcılara
üç farklı kanaldan ulaşmaktadır. Bunlar PAŞABAHÇE’nin doğrudan dağıtımı, ev kesimi
dağıtım kanalı ve ikram kesimi dağıtım kanalıdır. Bu durum belli bir bölgede tüm
müşterilere satış yapmak üzere tek bir dağıtıcının yetkilendirilmiş olduğu bir
yapılanmaya göre pasif satış olanaklarını artırabilecektir. Diğer yandan dağıtım
aşamasında, rakip teşebbüslerin kendi dağıtım kanallarını kolaylıkla oluşturabildikleri
ölçüde pazarın rakiplere kapatılması konusunda ciddi bir riskin ortaya çıkmaması
beklenebilecektir. Bunun değerlendirilmesinde ise dağıtım seviyesinde rakip
sağlayıcıların yeni alıcılar yaratmalarının veya alternatif alıcılar bulmalarının kolay olup
olmadığının dikkate alınması gerekmektedir. Cam ev eşyası ürünlerinin toptan
seviyede dağıtımını yapan teşebbüsler cam eşyaların yanı sıra aynı zamanda horeca
noktalarının ihtiyaç duydukları porselen, seramik, metal, plastik, ahşap gibi
malzemelerden üretilmiş ürünlerin, mutfak gereçleri, tekstil gibi çok farklı çeşitte

19 Kılavuz, paragraf 154.
20 09.07.2015 tarih ve 15-29/431-126 sayılı, 12.5.2010 tarih 10-36/572-202 sayılı Kurul kararları.
19-44/737-314
19/24

ürünlerin de dağıtımını yapmaktadırlar. Bu tür toptancıların sayısı yaklaşık 190
civarındadır. PAŞABAHÇE’nin sözleşme imzalamayı planladığı yetkili satıcı sayısının
(…..) olduğu dikkate alındığında, bu oran toptan seviyedeki satıcıların yaklaşık %(…..)
tekabül etmektedir. Bu oranın yüksek olmaması pazarın rakiplere kapanması riskini
azaltan faktörlerden biridir.
(98) PAŞABAHÇE ve rakip teşebbüslerin pazar payları verilerinden, PAŞABAHÇE’nin ve
rakiplerinin pazar paylarında önceki muafiyet kararlarına rağmen önemli ölçüde bir
değişiklik olmadığı görülmektedir. PAŞABAHÇE’nin en önemli rakibi olan GÜROK
TURİZM’in pazar payında önemli bir değişikliğin olmadığı ve hatta pazar payını
artırdığı dikkate alındığında, teşebbüsün farklı alternatif dağıtım kanallarını kullanarak
otel, motel, restoran, kafe vb. yerlere dağıtım/satış yapabildiği anlaşılmaktadır.
Açıklamalar çerçevesinde bildirim konusu YSS ile getirilen rekabet etmeme
yükümlülüğü nedeniyle pazarın diğer rakip teşebbüslere kapanmayacağı kanaatine
ulaşılmıştır21.
(99) Rekabet etmeme yükümlülüğünün pazar üzerinde yarattığı olumsuz etkinin
değerlendirilmesinde sözleşme süresinin de dikkate alınması gerekmektedir. Nitekim
sağlayıcıların bir alıcıyı kendilerine bağlamak için başta giriştikleri rekabet (pazar için
rekabet) bu yükümlülüklerin olumsuz etkilerini hafifletebilmektedir. Sağlayıcının alıcıya
getirdiği rekabet etmeme yükümlülüğünün süresi azaldıkça, bu hafifletici etki artış
göstermektedir. PAŞABAHÇE’nin yetkili satıcılarına getirdiği rekabet etmeme
yükümlülüğünün süresi sözleşme süresine bağlı olarak bir yıldır. YSS birer yıllık
dönemler halinde hem PAŞABAHÇE’nin hem de yetkili satıcının bu yöndeki açık irade
beyanıyla yenilenebilmektedir. Diğer bir ifadeyle yetkili satıcılar herhangi bir ek
maliyetle karşı karşıya gelmeksizin her bir yıllık dönemin sonunda serbest
kalmaktadırlar. Bu sürenin sonunda PAŞABAHÇE’nin rakiplerinin, PAŞABAHÇE’nin
yetkili satıcısını kendi ürünlerini dağıtmaya ikna etmek için pazarlık şansı
bulunmaktadır. Kısa sayılabilecek dönemler halinde bu pazarlık sürecinin gündeme
gelebilecek olması, rekabet etmeme yükümlülüğünün olumsuz etkilerini hafifletici bir
unsur olarak görülebilecektir.
(100) Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde; pazarın ithal ürünlere açık ve dinamik
yapısı, kısıtların temel olarak ticaretin toptan dağıtım seviyesi ile ilişkili olması,
PAŞABAHÇE’nin YSS’yi imzaladığı yetkili satıcılar dışında yeterli sayıda toptancı
seviyede teşebbüsün bulunması, horeca noktalarının sayısının fazlalığı, marka içi ve
markalar arası rekabetin önünde engellerin bulunmaması ve pazarın rakiplere
kapanması olasılığının mevcut şartlar altında yüksek görünmemesi gibi unsurlar
dikkate alındığında, bildirime konu YSS ile piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin
ortadan kalkmayacağı dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendinde öngörülen koşulun sağlandığı kanaatine varılmıştır.
- Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu
Olandan Fazla Sınırlanmaması
(101) Bildirime konu YSS ile yetkili satıcılara bölge/müşteri münhasırlığı getirilmemiş olmakla
beraber PAŞABAHÇE’ye tahsis edilmiş müşteri grubu ve ev kesimi toptan kanal yetkili
satıcılarına tahsis edilmiş müşteri gruplarına aktif satış yapılması yasaklanmaktadır.
Ayrıca yetkili satıcılar, rekabet etmeme yükümlülüğü kapsamında cam ev eşyası
ürünlerini üretmeyecek, PAŞABAHÇE haricinde başka bir cam ev eşyası üreticisinden
bu ürünleri satın alamayacak ve satış-pazarlamasını yapamayacak, depo ve teşhir

21 PAŞABAHÇE’den sonra pazarda en büyük üretici olan GÜROK TURİZM tarafından, (…..) yetkili
satıcısı olduğu ifade edilmiştir.
19-44/737-314
20/24

salonlarında bulunduramayacaktır.
(102) Münhasır bölge ve/veya müşteri grubu tahsisinden beklenen etkinlik artışlarına
yukarıda yer verilmiştir. Aktif satış kısıtlaması bir bölge ya da müşteri grubunun
münhasırlığının sağlanabilmesinin bir unsurunu oluşturmaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ
de kapsamına giren dikey anlaşmalarda teşebbüslerin münhasır bir bölge/müşteri
grubuna aktif satışlarının kısıtlanmasına izin vermektedir.
(103) Diğer yandan münhasır bölge/müşteri grubu tahsisinden kaynaklı etkinlik artışlarının
elde edilebilmesi için sadece aktif satışların kısıtlanması gerekli olmakla birlikte aynı
zamanda da yeterlidir. Başka bir ifadeyle, söz konusu etkinlik artışlarının elde
edilebilmesi için sağlayıcının dağıtıcılarının diğer dağıtıcıların ya da sağlayıcının
kendisinin pasif satışlarından kaynaklı rekabetinden korunmaları gerekmemektedir.
Bildirime konu YSS ile pasif satışlara yönelik herhangi bir kısıtlamanın getirilmediği
görülmektedir.
(104) Rekabet etmeme yükümlülüğü bakımından, yükümlülüğün zorunlu olandan fazla bir
sınırlama içerip içermediğinin değerlendirilmesinde anlaşmanın süresi de önem arz
etmektedir. Bildirime konu YSS’de rekabet etmeme yükümlüğünün süresinin,
sözleşme süresiyle bağlantılı olarak bir yıl olduğu görülmektedir. Yetkili satıcıların, bu
bir yıllık dönemin sonunda serbest kalmalarını zorlaştıran herhangi bir unsur
bulunmamaktadır. YSS’nin birer yıllık sürelerle uzaması hem PAŞABAHÇE’nin hem
de yetkili satıcıların bu yöndeki açık irade beyanına bağlıdır. Ayrıca YSS sonrası
döneme ilişkin herhangi bir rekabet yasağı da öngörülmemektedir.
(105) Bu bağlamda, bildirime konu YSS’nin cam ev eşyası pazarı bakımından 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen koşulu da karşıladığı
kanaatine varılmıştır.
(106) Diğer yandan yukarıdaki bölümlerde değinildiği üzere, PAŞABAHÇE cam ev eşyası
pazarında rakiplerine oranla daha güçlü konumdadır. Pazar payının yanı sıra
ŞİŞECAM Grubu’nun bünyesinde faaliyet göstermesinden kaynaklanan finansal güç
ve sektörde sahip olduğu marka bilinirliği gibi nedenlerle PAŞABAHÇE’nin cam ev
eşyası pazarında güçlü bir konuma sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bununla bağlantılı
olarak, bildirime konu YSS’nin, aynı koşullarla yenilenmesi halinde, pazardaki rekabet
ortamı üzerindeki etkilerinin takip ve tespit edilebilmesini teminen belli bir muafiyet
süresinin öngörülmesi gerektiği kanaati oluşmuştur.
(107) Bu çerçevede; PAŞABAHÇE’nin pazardaki gücü, rakiplerinin konumu, Kurulun
PAŞABAHÇE’nin aynı içerikteki sözleşmesine ilişkin önceki kararında muafiyet için
uygun bulduğu süre, sözleşmenin muhtemel etkilerinin beklenenden olumsuz olması
halinde bunların pazarda kalıcı ya da uzun süreli rekabet karşıtı sonuçlara
dönüşmemesi gerekliliği gibi unsurlar dikkate alınarak, aynı koşullarla yenilenmesi
halinde, YSS’ye tanınan muafiyetin ilk bir yıl dahil azami üç yıl süre ile geçerli olmasının
uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
H. SONUÇ
(108) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Rekabet Kurulunun 05.12.2019 tarih ve 19-43 sayılı toplantısında yapılan ilk oylama
ile 12.12.2019 tarih ve 19-44 sayılı toplantısında yapılan ikinci oylama sonucunda;
1. Paşabahçe Cam San. ve Tic. A.Ş.’nin ikram kesimine yönelik cam/porselen ev
eşyasının dağıtımı için hazırlanan Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğuna OYBİRLİĞİ ile,
19-44/737-314
21/24

2. Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin porselen ev/sofra eşyası ürünleri bakımından 2002/2
sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına OYBİRLİĞİ ile,
3. Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin cam ev eşyası ürünleri bakımından 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 2. maddesinin ikinci fıkrası
uyarınca aynı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamadığına
OYBİRLİĞİ ile,
4. Bununla birlikte cam ev eşyası ürünleri bakımından Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’ne,
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşulların tümünü sağlaması
nedeniyle, bireysel muafiyet tanınmasına; Sözleşme’nin aynı koşullarla
yenilenmesi halinde muafiyetin ilk bir yıl dahil azami üç yıl süre ile geçerli olmasına
OYÇOKLUĞU ile,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere karar verilmiştir




















19-44/737-314
22/24

12.12.2019 tarih, 19-44/737-314 sayılı Karara ilişkin karşı görüş

Rekabet Kurulu ilgili kararında, 4054 sayılı Kanun 4. maddesi kapsamında rekabet
ihlali/kısıtlamaları içeren Paşabahçe Cam San. ve Tic. A.Ş. (PAŞABAHÇE)’nin cam ev
eşyası ürünlerine yönelik Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden
yararlanamayacağı, ancak söz konusu sözleşmeye üç yıl süreyle bireysel muafiyet
tanınabileceğine karar vermiştir. Aşağıda yer alan açıklama ve gerekçelerimizle ilgili
Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’ne bireysel muafiyet de tanınamayacağı gerekçesiyle bu
yöndeki çoğunluk görüşüne katılmamız mümkün olmamıştır.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, mal ve hizmetlerin dağıtımında ve tüketicilere
ulaştırılmasında etkinlik ve verimlilik gereği, bazı rekabet kısıtlamalarına belli şartlarda
muafiyet tanınabilmektedir. Zira bu şekilde belli ölçüde getirilen rekabet kısıtlamaları
ile marka içi rekabetin azaltılması pahasına, bazı etkinlikler sağlayacağı, markalar
arası rekabetin artacağı bunun da tüketicilere fayda sağlayacağı kabul edilmekte veya
varsayılmaktadır. Genel olarak muafiyete konu olabilen temel dikey rekabet
kısıtlamaları; azami satış fiyatı belirlenmesi yahut satış fiyatı tavsiye edilmesi, rekabet
yasağı (sağlayıcıya rakip olan ürünlerin satışının yapılmaması), dağıtıcıya belirli bir
müşteri grubu yahut bölge tahsis edilmesi koşuluyla bölge dışına veya belli müşteri
gruplarına aktif satışın engellenmesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Sağlayıcının pazar
payının belli bir seviyenin altında (2002/2 sayılı Tebliğ uyarınca %40) olduğu durumda,
varsayımsal olarak ve belli şartlarla burada zikredilen temel dikey rekabet
kısıtlamalarının piyasaya ve tüketicilere zarardan çok fayda sağlayacağı düşüncesiyle
grup muafiyeti kapsamında izin verilmekte ve ihlal olarak değerlendirilmemektedir.
Pazar payının ilgili eşiği geçmesi durumunda ise söz konusu dikey anlaşma tamamıyla
grup muafiyetinin dışına çıkmakta ve bireysel muafiyetin konusu olabilmektedir.
4054 sayılı Kanunun 5. maddesi uyarınca bir anlaşmanın bireysel muafiyet alabilmesi
için iki olumlu, iki de olumsuz koşulun birlikte karşılaması gerekmektedir. Olumlu
koşullar kısaca getirilen rekabet kısıtlamalarının, ekonomik ve teknik gelişmeye neden
olması ve bundan tüketicilerin yarar sağlaması; olumsuz koşullar ise pazarın önemli
bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması (burada sağlayıcının pazar payı ve pazar
gücü ile rakiplerin durumu öne çıkmaktadır) ve söz konusu kısıtlamaların olumlu
koşulları olan ekonomik ve teknik gelişme dolayısıyla da tüketicinin bundan yarar
sağlaması için gerekli olması, bir başka deyişle başka yolla bu olumlu koşulların
sağlanamıyor olmasıdır.
19-44/737-314
23/24

Başvuru konusu Yetkili Satıcılık Sözleşmesi ile PAŞABAHÇE tarafından yeniden
satıcılarına aşağıda yer alan rekabet kısıtlamalarının getirdiği görülmektedir (Kararın
36 vd. prg.’ları):
- Hem belirlenen müşteri grubuna hem de münhasır bölge dışına yönelik olarak
aktif satış yasağı (sözleşmenin 3.1. maddesi).
- Rekabet yasağı (PAŞABAHÇE’ye rakip ürün satmama/bulundurmama/teşhir
etmeme).
Diğer taraftan PAŞABAHÇE’nin yeniden satıcı sayısını azalttığı ve sadece 21 yetkili
satıcı ile söz konusu yeniden satış anlaşmasını imzalayacağı ve bu yetkili satıcılarla
“Enroute Panorama” isimli bir yazılımı kullanacağı (ayrıntıları Kararın 58. prg.’da yer
almaktadır) anlaşılmaktadır.
Söz konusu rekabet sınırlamalarının getirilmesinin muafiyetin olumlu koşullarına
ulaşmak bakımından gerekip gerekmediği, pazara ve tüketicilere nasıl bir etkisinin
olabileceğinin değerlendirilebilmesi için pazar koşullarının ve PAŞABAHÇE’nin
pazardaki konumunun ayrıntılı olarak tahlil edilmesi gerekmektedir.
Kararda yer alan bilgi ve tespitlere göre;
- PAŞABAHÇE’nin satışlarının büyük kısmının (%(…..)) ev kesiminin teşkil ettiği
(Karar 27. prg.),
- Cam ev eşyası pazarında PAŞABAHÇE’nin pazar payının %(…..) civarında
olduğu, en yakın ve tek rakibinin pazar payının ise %(…..) civarında olduğu,
belli yıllarda %(…..)’in altında pazar payına sahip olan bir başka rakibin ise 2018
yılında pazardan çıktığı, pazarda %22-23 civarında ithalat olduğu, burada çok
sayıda dolayısıyla her biri oldukça düşük pazar payına sahip ithalatçının
bulunduğu (Karar 40. prg.)
- PAŞABAHÇE’nin sahip olduğu üretim kapasitesi, marka gücü, ürün çeşitliliği,
finansal gücü, pazara giriş engelleri, pazarın olgunluk seviyesi, pazar payı ile
birlikte değerlendirildiğinde (Karar 73 vd. prg.), cam ev eşyası pazarında
PAŞABAHÇE’nin güçlü bir şekilde hakim durumda bulunduğu,
anlaşılmaktadır.
Kurul, 02.12.2015 tarih ve 15-42/704-258 sayılı Kararı ile PAŞABAHÇE ile aynı grupta
yer alan TRAKYA CAM’ın, düz cam pazarındaki aynı tür rekabet kısıtlamalarına (Karar
40. Prg.: Belirli bölgelere/müşterilere aktif satış yapmamaya, düz cam ürünlerini
sadece TRAKYA CAM’dan ya da TRAKYA CAM’ın göstereceği yerden temin etmeye
ve doğrudan ve dolaylı olarak rakip ürün üretmemeye, satmamaya, pazarlamamaya
yönelik kısıtlamalar) bireysel muafiyet tanımamıştır. Daha sonra muafiyet verilmeyen
rekabet kısıtlamaların uygulandığından bahisle TRAKYA CAM hakkında soruşturma
19-44/737-314
24/24

açılmış ve ihlal tespiti yapılarak TRAKYA CAM’a idari para cezası uygulanmıştır
(14.12.2017 tarih ve 17-41/641-280 sayılı Karar).
Esasen söz konusu karar incelendiğinde, TRAKYA CAM’ın düz cam pazarında sahip
olduğu konum, pazar payı, pazar şartları, rakiplerin durumu gibi tespitler bakımından
PAŞABAHÇE’nin cam ev eşyası pazarındaki konumu ve pazar koşullarının neredeyse
birebir aynı olduğu görülmektedir.
Başvuru konusu dosyada olduğu gibi (pazar koşulları gereği) markalar arası rekabetin
oldukça sınırlı olduğu ve bir teşebbüsün pazarda oldukça güçlü bir yer edindiği
piyasalarda marka içi rekabet önem kazanmaktadır. Diğer yandan yukarıda izah edilen
ve Kararda da yer alan pazar koşulları gereğince, pazara girişin zaten zor ve maliyetli
olduğu piyasalarda marka içi rekabetin önünün açılması yanında, pazara girişlerin de
mümkün olduğunca teşvik edilmesi oldukça önemli olmaktadır. Bu bakımdan, dosya
kapsamında getirilen aktif satış yasağı ile marka içi rekabet sınırlandırılmakta (pasif
satış imkanı her zaman mümkün olsa da, hiçbir zaman aktif satış kadar etkili
olmamakta ve fiilen pasif satış yapılması da mümkün olmayabilmektedir), rekabet
yasağı ile de pazardaki mevcut rakiplerin ve pazara girecek potansiyel rakiplerin
faaliyetleri (dağıtım kanalı anlamında) zorlaştırılabilmekte/caydırılabilmektedir.
Getirilen dikey rekabet kısıtlamalarının gerekliliği ve tüketiciye nasıl bir fayda
sağlayacağı başvuru sahibi tarafından somut ve ikna edici şekilde ortaya konulamadığı
gibi, Kararın ilgili bölümlerinde bu yönde yeterli ve ikna edici gerekçe sunulamadığı
düşünülmektedir. Diğer yandan daha önceki kararlarda aynı teşebbüsün aynı yöndeki
uygulamalarına muafiyet tanınmış olmasının gerekçe olamayacağı, zira söz konusu
muafiyet süreleri sona erdiği için ilgili başvurunun yapıldığı izahtan varestedir.
Yukarıda yer verilen açıklama ve gerekçelerimizle PAŞABAHÇE’nin cam ev eşyası
ürünlerine yönelik Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında olmadığı gibi, bireysel muafiyet şartlarını da
taşımadığı, bu nedenle söz konusu sözleşme ve uygulamalara bireysel muafiyet
tanınamayacağı kanaatiyle Kurul’un çoğunluk görüşüne katılmamız mümkün
olmamıştır.



Hasan Hüseyin ÜNLÜ Ahmet ALGAN
Kurul Üyesi Kurul Üyesi


Full & Egal Universal Law Academy