Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-187 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 08-19/192-63
Karar Tarihi : 28.2.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr.Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Kürşat ÜNLÜSOY, Alper KARAKURT
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Aydın ÖZTUNALI
Turan Güneş Bulvarı No: 63/1 Yıldız Çankaya Ankara 20
D. TARAFLAR : Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş.
İş Kuleleri, Kule3 34330, 4.Levent İstanbul
Galeri Kristal A.Ş ve Diğer Paşabahçe Yetkili Satıcıları
E. DOSYA KONUSU: Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin cam ev
eşyalarının dağıtımı için hazırlanan “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”ne muafiyet
verilmesi talebi.
30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.12.2007 tarih ve 8191 sayı ile giren ve
en son 18.2.2008 tarih ve 1086 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 5. maddeleri ile 2002/2 sayılı
“Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucu düzenlenen 21.2.2008 tarih ve 2007-3-187/Öİ-08-KÜ sayılı Menfi
Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu, 25.2.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-130/32
sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-19 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; 40
- Paşabahçe markalı ürünlerin dağıtımına ilişkin “Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret
A.Ş. Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin, 2002/2 sayılı Tebliği kapsamında olmadığı,
- Bununla birlikte anılan sözleşmelere, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca 2
yıl süreyle bireysel muafiyet verilmesinin uygun olacağı,
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
50
08-19/192-63
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Paşabahçe)
Paşabahçe, Şişecam Topluluğu (Şişecam) bünyesinde faaliyet gösteren bir şirkettir.
Şişecam, cam ev eşyası, cam ambalaj, düzcam ve kimyasallar gruplarıyla camın tüm
temel alanlarında ihtisaslaşmış durumdadır.
Topluluğun cam ev eşyası alanında faaliyet gösteren Paşabahçe, 1935 yılında
üretime başlamış, 1955 yılında ise bugünkü otomatik üretim teknolojisinin ilk aşaması 60
olarak kabul edilen makine üretimine geçmiştir. Paşabahçe, Türkiye’de soda camı ve
ısıya dayanıklı otomatik cam ev eşyası üretimini Kırklareli, Mersin ve Eskişehir’deki
fabrikalarında; soda camı ve kristal ürünlerin üretimini de Denizli fabrikasında
gerçekleştirmektedir. Ayrıca Paşabahçe 2003 yılında Rusya Federasyonu’nda bir
cam ev eşyası fabrikası satın almış, 2005 yılında da Bulgaristan’da bir otomatik cam
ev eşyası fabrikası kurmuştur.
Paşabahçe’nin 2004-2006 yıllarına ilişkin toplam cirolarına Tablo 1’de yer verilmiştir.
Tablo 1: Paşabahçe’nin 2004-2006 Yılı Ciroları (YTL) 70
Yıllar 2004 2005 2006
Ciro (YTL) (…………) (…………) (…………)
H.1.2. Galeri Kristal A.Ş. ve Diğer Paşabahçe Yetkili Satıcıları
Dosya konusu “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”ne örnek olarak başvuru ekinde sunulan
sözleşme, cam ev eşyalarının dağıtımı alanında faaliyet gösteren Galeri Kristal A.Ş.
ile imzalanmıştır.
Galeri Kristal A.Ş. örneğinde olduğu gibi anılan sözleşmenin diğer tarafını oluşturan
yetkili satıcılar da sözleşme konusu ürünlerin dağıtımı alanında faaliyet
göstermektedirler. Anılan teşebbüsler ağırlıklı olarak ev kesimi ve ikram kesimi olarak 80
adlandırılan kullanıcı gruplarına satış yapan alıcılarla çalışmaktadırlar. Söz konusu
alıcıların belli bir kesime odaklanması nedeniyle de yetkili satıcıların dağıtım
konusunda farklı ürünlere yoğunlaştıkları görülmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Cam ürünleri arasında ana gruplardan birini oluşturan cam ev eşyası pazarı, arz ve
talep yönüyle farklı kategorilere ayrılmaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden;
sektörde arz açısından temel ayrım hammadde ve üretim teknolojisi açısından 90
yapılırken, talep açısından ürün grupları ve bunları kullanan kesimleri esas alan bir
ayrıma gidildiği anlaşılmıştır.
Bildirime konu olan sözleşme kapsamındaki ürünler, hammadde açısından soda
camı (“Paşabahçe”, “Paşabahçe Service Line” ve “Denizli” markalı), borosilikat cam
(“Borcam” markalı) ve kristalinden (“f&d” markalı) mamul ürünler olmak üzere
temelde üç kategoride değerlendirilmektedir. Aynı ürünler üretim tekniği açısından ise
el üretimi ve otomatik üretim olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bir başka deyişle,
eritme fırınlarında hazırlanan cam, ya el üretimi yapılan bölmelerden çeşitli el aletleri
08-19/192-63
3
aracılığıyla alınarak şekillendirilmekte ya da yaygın şekilde uygulanıldığı üzere 100
otomatik üretim hatlarında çeşitli ev eşyası haline getirilmektedir. Otomatik üretimde
belli başlı üretim süreçleri; pres, pres-üfleme, üfleme-üfleme, savurma (tabak ve kase
üretiminde), ayaklı bardaklar (çekme ve takma ayaklı bardaklar), pres-üfleme gıda
kabı süreçleri olarak sıralanmaktadır.
Temelde teknolojiler aynı olmasına karşın, dünyadaki firmalar arasındaki farklılıklar
bu teknolojileri kullanma becerisinde ve bu teknolojilere destek veren yan
teknolojilerin (elektronik sanayi, yazılım gibi) yeterliliğinde kendini göstermektedir.
Dolayısıyla firmaların know-how birikimi ve bulundukları ülkelerdeki yan teknoloji
desteği büyük önem kazanmaktadır. 110
Sözleşme konusu ürünlerde yapılan diğer bir ayrım ise ürün gruplarını temel
almaktadır. Buna göre ürünler; bardak, tabak, kulplu fincan/kupa, hediyelik/dekoratif
eşya, saklama kabı/kavanoz, pişirme kapları gibi alt gruplara ayrılmaktadır.
Ayrıca, söz konusu ürünlerin nihai tüketici/kullanıcı bakımından “ev kesimi”, “ikram
kesimi” ve “endüstri kesimi” olmak üzere üç ana kesime ayrıldığı görülmektedir. Ev
kesimi hane kullanımı için bireylerin yaptıkları satın almaları kapsarken ikram kesimi
hizmet sektöründeki tatil köyü, otel gibi konaklama; lokanta, kahvehane gibi tesislerin
alımlarını kapsamaktadır. Endüstri kesimi ise cam ürünlerini bir yan ya da ara mal 120
olarak kullanma amacıyla yapılan alımları kapsamaktadır.
Sözleşme kapsamındaki ürünler bakımından yukarıda yer verilen çeşitli ayrımlar
esas alınarak dar pazar tanımları yapmak mümkün olmakla birlikte; her bir ürünün
plastik, kağıt, porselen, seramik, metal, çelik, akrilik ve ahşap gibi malzemelerden
yapılan alternatifleriyle olan ikame edilebilirliğini dikkate alarak daha geniş bir pazar
tanımı yapmak da mümkündür. Ancak, dağıtım kanalları açısından ürünler arasında
belirgin bir farklılığın olmaması dikkate alınarak, dosyanın niteliği bakımından ilgili
ürün pazarı “cam ev eşyası pazarı” olarak ele alınmıştır.
130
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Sözleşme konusu ürünler bakımından satış, dağıtım ve pazarlama faaliyetlerine
ilişkin şartların bölgesel bir farklılık göstermediği göz önüne alınarak, ilgili coğrafi
pazar “Türkiye Cumhuriyeti” sınırları olarak kabul edilmiştir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Paşabahçe’nin Dağıtım Sistemi
Dosya mevcudu bilgilerden, Paşabahçe’nin yakın zamanda yapmış olduğu 140
değerlendirmeler sonucunda dağıtım sistemini yeniden düzenleme kararına vardığı
anlaşılmaktadır. Başvuruda, cam ev eşyası ürünlerinin dağıtım sisteminin yeniden
düzenlenmesinde iki aşamalı bir planın öngörüldüğü; ilk aşamada süresi bir yıl olan
dosya konusu “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin hazırlandığı ve daha kapsamlı
değişiklikler içeren daha sonra yapılacak sözleşmenin hazırlıklarının sürdüğü ifade
edilmektedir.
Paşabahçe’nin dağıtım sistemini “doğrudan dağıtım” ve “dolaylı/yetkili satıcılar
aracılığıyla dağıtım” olmak üzere iki başlık altında incelemek mümkündür.
08-19/192-63
4
150
Doğrudan dağıtım, Paşabahçe’nin kendisi tarafından ev kesimi (ulusal zincir
marketler, katlı mağazalar, ihtisas mağazaları, Paşabahçe mağazaları), ikram kesimi
(bazı büyük zincir tesisler) ve endüstri kesimine (satışlarını artırma ya da sınai
kullanım amacıyla talepte bulunan büyük kuruluşlar) yönelik satışları kapsamaktadır.
Dolaylı dağıtımda ise yetkili satıcılar ev kesimi ve ikram kesimi olmak üzere iki ayrı
kategoride değerlendirilmektedir. Ev kesimine yönelik satış yapan yetkili satıcılar
daha çok standart ürünlerin dağıtımı üzerine yoğunlaşmışlardır. Bunlar ağırlıklı olarak
züccaciye perakendecilere, yerel market zincirlerine, münferit marketler, pazarcılar
ve ara toptancılara dağıtım yapmaktadırlar. Ayrıca bu tür yetkili satıcılardan bir 160
kısmının yerel market zincirleri ve münferit marketlere yoğunlaştığı ve
yapılanmalarını bu noktaların ihtiyaçlarına göre oluşturdukları görülmektedir. İkram
kesimine yönelik satış yapanlar ise, üst sınıf ikram kesimi müşterilerinin masa üstü,
mutfak gereçleri, tekstil ürünleri gibi ihtiyaçlarını tedarik konusunda uzmanlaşmış
kuruluşlardır. Özellikle turistik tesislerin yoğun olduğu bölgelere ağırlık veren bu
kuruluşlar, söz konusu tesislerin toplu satın almalarına teklif verecek alt yapı ve
örgütlenmeye sahip bulunmaktadırlar.
H.3.2. Paşabahçe Yetkili Satıcılık Sözleşmesi
170
Paşabahçe markalı ürünlerin dağıtımına ilişkin “Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret
A.Ş. Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin, 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilmesi gereken maddelerine aşağıda yer verilmiştir:
- Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin “Paşabahçe’ye Ayrılan Münhasır Müşteri Grubu”
başlıklı 3.1. maddesindeki aşağıdaki hüküm ile, münhasır müşteri grubu tahsis
edilmiş ve yeniden satıcıların bu müşteri grubuna yalnızca aktif satışları
kısıtlanmıştır:
“Birden fazla ilde faaliyet gösteren süper, hipermarketler ve yapı marketler ile katlı ve 180
ihtisas mağazaları, münhasıran Paşabahçe’nin müşteri grubunu oluşturmaktadır.
XX, bu müşteri grubuna aktif satış faaliyetinde bulunamaz.
Ancak müşterilerin kendi talebiyle gerçekleşen pasif satışlar bu hüküm kapsamında
değildir ve engellenemez.”
- Sözleşmede yukarıda yer verilen hüküm dışında münhasırlık içeren başkaca açık
bir hüküm bulunmasa da, fiili münhasırlık yaratma potansiyeline sahip olan ve
sözleşmenin en önemli unsurunu oluşturan prim sistemi, “Paşabahçe A.Ş. 2008 yılı
Prim Sistemi” başlıklı sözleşme ekinde düzenlenmiştir.
190
Buna göre Paşabahçe’nin prim sistemi;
-Çay bardakları primi, genel ciro primi, destek primi, siparişe uyum primi, yerel, zincir
insert primleri olmak üzere beş farklı prim kategorisinden oluşan bir sistemdir.
Bunlardan Çay Bardak Primi ve Genel Ciro Primi, ciro kademesine bağlı olarak artan
oranda indirim esasına göre işlemektedir. Destek Primi ve Siparişe Uyum Primleri,
belirli koşulların karşılanması halinde verilen sabit bir nispi (yüzdesel) indirim esasına
dayalıdır. Yerel, Zincir İnsert Primi, sabit ve mutlak bir indirimdir.
08-19/192-63
5
H.3.3. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi 200
Yetkili Satıcılar ile imzalanan Yetkili Satıcılık Sözleşmesi, prim sistemi ile birlikte ele
alındığında, esas olarak yetkili satıcıların çeşitli ürünleri Paşabahçe’den alım
koşullarını ve söz konusu ilişkinin hangi koşullarda yürüyeceğini düzenlemektedir.
Yetkili satıcılar ise, Paşabahçe ürünlerinin dağıtımını yapan teşebbüslerdir.
Dolayısıyla, söz konusu düzenleme ile bir yeniden satıcılık ilişkisi kurulmakta olup,
rekabet hukuku kapsamında bir dikey anlaşma mevcuttur. Bu bakımdan, söz konusu
sözleşmenin, öncelikle grup muafiyeti kapsamında olup olmadığının
değerlendirilmesi gerekmektedir.
210
2007/2 sayılı Tebliğ ile değişik 2002/2 Sayılı Tebliğ’in Kapsam başlıklı ikinci
maddesinde; “Bu Tebliğ ile sağlanan muafiyet, sağlayıcının dikey anlaşma konusu
mal veya hizmetleri sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %40’ı aşmaması
durumunda uygulanır.” hükmü yer almaktadır. Bu açıdan öncelikle Paşabahçe’nin
ilgili pazardaki pazar payının tespiti önem kazanmaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve
belgeden Paşabahçe’nin satış değeri cinsinden 2004, 2005 ve 2006 yıllarına göre
tahmini pazar payları sırasıyla % (….), % (….) ve % (….); Paşabahçe’nin adet
cinsinden hesaplanan 2004, 2005 ve 2006 yıllarına göre tahmini pazar payları ise
sırasıyla % (….), % (….) ve % (….) olduğu anlaşılmıştır.
220
Yukarıda, Paşabahçe’nin kendisi tarafından tahmin edilen pazar payı rakamlarına
bakıldığında, ister ciro temel alınsın ister adet cinsinden hesaplansın, tüm
durumlarda Paşabahçe’nin ilgili ürün pazarında sahip olduğu pazar payı, 2002/2
sayılı Tebliğ’de yer verilen %40’lık eşiğin üzerindedir. Bu yönüyle, bildirim konusu
anlaşmanın Grup Muafiyeti Tebliği’nin sağladığı muafiyetten yararlanma olanağı
yoktur.
H.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
Kanun’un 5. maddesinde, belirtilen şartların tamamının varlığı halinde teşebbüsler 230
arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarının 4. madde hükümlerinin
uygulanmasından muaf tutulmasına karar verilebilir denilmekte ve söz konusu şartlar
aşağıdaki gibi sıralanmaktadır:
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması. 240
H.3.4.1. Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme
ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması: Burada
dikkat edilmesi gereken ilk husus bir anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs birliği
kararının muafiyet alabilmesi için yararlı etkiler doğurması gerekliliğidir. Muafiyet
değerlendirmesinde önemli olan, üretim veya dağıtımda iyileşme ile ekonomik ve
teknik gelişme gibi yararlı etkilerden sadece işlemin taraflarının faydalanması değil,
bu yararların rekabeti sınırlayıcı işlemin 4. maddenin uygulanmasından muaf
tutulmasını gerektirecek kadar büyük olmasıdır.
08-19/192-63
6
250
Bildirim Formunda; Paşabahçe’nin üretim, dağıtım ve stok gibi faaliyetlerini, sahip
olduğu otomasyon sistemleri ile düzenlediği, cam ev eşyası üretiminde ölçek ve
etkinliğin maliyet bakımından çok önemli olduğu, yapılan üretimin stok ve satış
istatistiklerine göre programının yapılmasının gerektiği, bu nedenle her yıl, bir sonraki
yıla ilişkin talep topladıkları ve bu çerçevede üretim planlaması yaptıkları
belirtilmektedir.
Bu çerçevede oluşturulan prim sisteminde, temel olarak dört unsura göre prim
verilmesi öngörülmektedir. Bu unsurlar ciro, ürün karışımı, siparişe uyum ve yerel
market reklamlarına katılım olarak belirlenmiştir. 260
Ciro primi, çay bardağı ve genel ciroya göre iki grup altında verilmektedir. Her iki grup
için kademeler oluşturulmuştur. Böylece daha fazla alım yapan yetkili satıcı, daha
fazla prim alarak alım maliyetini azaltabilmektedir.
Karışım destek primi, bazı ürünlerin, toplam alımlar içinde belli oranlara ulaşması
halinde verilmektedir. Belirlenen ürünler, Paşabahçe’nin üretim planı içindeki oranlara
tekabül etmektedir. Ayrıca karışım destek primine konu olan beş ürün grubu
birbirinden bağımsızdır. Yetkili satıcıların bu ürün gruplarından birinde öngörülen
orana ulaşamamaları, diğer ürünlerde herhangi bir prim kaybına yol açmamaktadır. 270
Yine Bildirim Formunda, geçmiş dönemde alıcılar tarafından beyan edilen, ancak
sonrasında satın alınmayan ürünlerin, Paşabahçe için ciddi maliyet unsurları
oluşturduğu belirtilmiştir. Bunun önüne geçmek için tasarlanan siparişe uyum primi
ise, yetkili satıcı tarafından beyan edilen ürünlerin alımının gerçekleşmesini teşvik
etme amaçlıdır.
Son olarak tasarlanan yerel – zincir market katılım primi, özellikle çalışma işleyişi
bakımından yerel –zincir marketlere hitap eden toptancı kanalının, bu marketler
tarafından hazırlanan insertlere katılımını teşvik etmektedir. Söz konusu insertlere 280
katılım, hem dağıtıcıların satışlarının artmasını ve aynı zamanda Paşabahçe
ürünlerinin reklamının yapılmasını da sağlamaktadır.
Dolaylı münhasırlık doğurma potansiyeli yönüyle rekabeti kısıtlayabilecek olan prim
sisteminin, aynı zamanda dağıtım sisteminin iyileştirilmesi sonucunu da doğuracağı
kanaatine varılmıştır.
H.3.4.2. Tüketicinin bundan yarar sağlaması: İkinci olarak, rekabeti sınırlayıcı
işlemden tüketicinin yarar sağlaması gerekmektedir. Burada yarar kavramı oldukça
sübjektif olsa da, nihai satış fiyatında düşüş, kalite artışı, servis kolaylıkları gibi kimi 290
iyileşmeler ile (a) bendinde bahsedilen gelişmelerin tüketiciye yansıtıldığı söylenebilir.
Yukarıda açıklanan prim sisteminin ve aktif satış kısıtlamasının üretim, dağıtım ve
stok maliyetlerinde bir iyileşme sağlayacağı açıktır. Uygulamaya konulan sözleşme,
tüketiciye daha iyi hizmet sunulabilmesi imkanını sağlayacağı gibi maliyet
kalemlerindeki iyileşmenin, prim sistemi yoluyla nihai tüketiciye yansıması da
muhtemeldir.
08-19/192-63
7
H.3.4.3. İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması:
Üçüncü olarak, muafiyet kapsamında değerlendirilmesi istenen anlaşma, uyumlu 300
eylem veya kararın neden olduğu rekabet sınırlaması ilgili pazarda rekabeti önemli
ölçüde ortadan kaldırmamalıdır. İşlemle ilgili tarafların pazar payları yüksekse işlem
sonucunda ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin sınırlanması ihtimali büyük
olmaktadır.
Bu noktada değerlendirilmesi gereken husus, ticaretin seviyesidir. Sözleşme
metninden, bildirime konu yetkili satıcılık sözleşmesinin diğer tarafının, yeniden satıcı
olarak nitelendirilen dağıtıcı olduğu anlaşılmaktadır. Ancak söz konusu dağıtıcının
toptan seviyede mi yoksa perakende seviyede mi faaliyet göstereceği sözleşmede
net bir şekilde belirtilmemiştir. Paşabahçe yetkilileri ile yapılan toplantıda, söz konusu 310
sözleşmenin toptancı seviyesinde faaliyet gösteren 80 adet yeniden satıcı ile
imzalandığı ve bu seviyede faaliyet gösteren tüm Türkiye’de irili ufaklı 400 kadar
toptancının olduğu belirtilmiştir. Bu yönüyle hali hazırdaki uygulamaya bakıldığında,
sözleşmenin yalnızca toptan seviyesinde sınırlı bir etki doğurduğu anlaşılmaktadır.
Muafiyetin bu koşulu ile ilintili olarak belirtilmesi gereken diğer önemli nokta prim
sisteminin olası etkileridir. Sözleşmelerin düzenlediği prim sisteminin yeni hayata
geçirilmiş olması nedeniyle, piyasaya olası etkilerinin analizi önem kazanmaktadır.
Bu bağlamda Paşabahçe rakiplerine, Paşabahçe dağıtıcılarına ve Paşabahçe
dağıtıcısı olmamakla birlikte piyasada cam ev eşyası dağıtım işi ile iştigal eden diğer 320
dağıtıcılara bilgi isteme yazıları gönderilerek, piyasadan bilgi toplanmıştır. Alınan
cevaplardan, uygulamaya konan yeni prim sisteminin, Paşabahçe’nin satışlarını
arttıracağı sonucu çıkmaktadır. Diğer taraftan, yine piyasadan toplanan bilgilere göre,
yeni prim sisteminin, piyasadaki rekabetçi yapıyı bozucu önemli bir etki doğuracağı
yönünde bir tepki alınmamıştır. Bununla birlikte piyasanın da sözleşmenin tam olarak
olası etkilerini öngörmekte yeterli bilgi sağlayamadığı görülmektedir. Bu doğrultuda,
yeni uygulamaya konan prim sisteminin ortaya çıkaracağı kısa vadeli etkilerin
belirmesi ile birlikte, sözleşmelerin rekabetçi etkilerine ilişkin net bir değerlendirme
yapılması yerinde olacaktır. Yetkili dağıtıcıların takip eden 2 yıllık satış rakamlarına
bakılarak, sözleşmelerin rekabetçi etkilerinin analizi mümkün olacaktır. Nitekim bu 330
süre zarfında, sözleşme ile bağıtlanan dağıtıcı sayısı da ortaya çıkacaktır.
H.3.4.4. Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması: Dördüncü ve son şart ise işlemden kaynaklanan
yararların elde edilmesi için pazardaki rekabetin gereğinden fazla
sınırlandırılmamasıdır.
Yetkili satıcılık sözleşmesinin “Paşabahçe’ye Ayrılan Münhasır Müşteri Grubu”
başlıklı 3.1. maddesindeki hüküm ile, münhasır müşteri grubu tahsis edilmiş ve
yeniden satıcıların bu müşteri grubuna yalnızca aktif satışları kısıtlanmıştır. Hükümde 340
yer alan “Ancak müşterilerin kendi talebiyle gerçekleşen pasif satışlar bu hüküm
kapsamında değildir ve engellenemez.” cümlesi uyarınca dağıtıcıların pasif satış
hakkı garanti altına alınmıştır. Bu yönüyle söz konusu hüküm açısından, muafiyet
koşullarından (a) ve (b) bentlerinde sayılan amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla bir rekabet kısıtlaması getirilmemiştir.
Bu başlık altında değerlendirilmesi gereken bir diğer kısıtlama “karışım destek
primi”dir. Bazı ürünlerin, toplam alımlar içinde belli oranlara ulaşması halinde verilen
08-19/192-63
8
bu prim türü, teorik olarak, bağlama anlaşması sonuçlarını doğuracak şekilde
uygulanabilir niteliktedir. Paşabahçe Satış Şartları başlıklı sözleşme ekinde, beş ürün 350
için ayrı ayrı belirlenen satış cirolarının her birinin bağımsız olduğu ve teşebbüs bu
beş ürün kaleminden hangisini karşılarsa, ona tekabül eden primi alacağı
belirtilmiştir. Aksi bir düzenleme, yani prime hak kazanmak için beş üründe birden
ciro şartının karşılanmasının gerektiği şeklinde bir düzenleme, bağlama anlaşması
etkisi doğurmak suretiyle rekabeti zorunlu olandan fazla sınırlandırılması sonucunu
doğurabilecektir. Bu yönde bir durumun olmaması dikkate alınarak bu koşulun da
sağlandığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
360
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Dosya konusu sözleşmelerin, 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği” kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağına,
2. 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde sözleşmelere 2 yıl
süreyle bireysel muafiyet tanınmasına,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy