Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin toptan kesime (ev kesimi) yönelik cam ve porselen ev eşyaları dağıtımı için hazırlanmış olan “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”ne muafiyet tanınması talebi - Karar Sayı 15-29/431-126

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2014-5-64 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 15-29/431-126
Karar Tarihi : 09.07.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN,
Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK

B. RAPORTÖRLER : M. Nazlı ÖNAL, Nazlı VAROL, Mustafa SOYDAN,
Hasan ADIYAMAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Dr. Aydın ÖZTUNALI
Midas Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Danışmanlık Tic. A.Ş.,
Mustafa Kemal Mah. 2146 Sokak No:14/14 Çankaya, Ankara
D. BAŞVURUDA
BULUNANLAR : - Doğuş Cam
Çavuşoğlu Mah. Yakacık Cad. No:128-C Kartal, İstanbul
- Erol BOYDAŞ
Çavuşoğlu Mah. Yakacık Cad. No:128-C Kartal, İstanbul
- Gizlilik talebi bulunan 3 başvuru

(1) D. DOSYA KONUSU: Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin toptan kesime
(ev kesimi) yönelik cam ve porselen ev eşyaları dağıtımı için hazırlanmış olan
“Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”ne muafiyet tanınması talebi
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş. (PAŞABAHÇE)
tarafından yapılan ve 22.12.2014 tarih ve 7232 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden
bildirim üzerine düzenlenen 03.04.2015 tarih ve 2014-5-064/MM sayılı Muafiyet/Menfi
Tespit Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Bildirim konusu tip dikey “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) 4. maddesi kapsamında olduğu,
- “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin “porselen ev/sofra eşyası pazarı” bakımından
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ)
ile tanınan muafiyet kapsamında değerlendirilebileceği,
- “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin “cam ev eşyası pazarı” bakımından pazar payı
eşiğinin aşılması nedeniyle grup muafiyetinin kapsamı dışında kalmakla beraber,
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşulları sağladığı, bu nedenle bahse
konu sözleşmeye, anılan madde kapsamında beş yıl süre ile bireysel muafiyet
tanınabileceği,
- Kuruma intikal eden pasif satışın engellediğine dair şikâyetlere ilişkin olarak bu
aşamada herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı,
15-29/431-126
2/24

- Bununla birlikte Rekabet Kurumuna intikal eden başvurular da dikkate alınarak,
“Yetkili Satıcılık Sözleşmesi” çerçevesinde pasif satışın engellenmediğinin açık bir
şekilde anlaşılmasının faydalı olacağı değerlendirildiğinden:
(a) Bahse konu sözleşme çerçevesinde “aktif satış” ve “pasif satış” tanımlarının
net bir şekilde yapıldığı, pasif satışın engellenmediğinin ve engellenmemesi
gerektiğinin açıkça ifade edildiği bir bildirimin Paşabahçe Cam Sanayi ve
Ticaret A.Ş (PAŞABAHÇE) tarafından hâlihazırda sözleşme imzalanan tüm
yetkili satıcılara gönderilmesi ve bu bildirimin muafiyet süresi boyunca
sözleşme yapılacak her yeni yetkili satıcıya da iletilmesi gerektiği,
(b) (a) maddesinde belirtilen hususların PAŞABAHÇE tarafından yerine
getirilerek Kurul karar tarihinden itibaren üç ay içerisinde Rekabet Kurumuna
bildirilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Teşebbüsler
G.1.1. PAŞABAHÇE
(4) PAŞABAHÇE, Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. (ŞİŞECAM) bünyesinde cam ev
eşyası alanında faaliyet göstermektedir. ŞİŞECAM ise cam ev eşyası, cam ambalaj,
düz cam ve kimyasallar gruplarıyla camın tüm temel alanlarında ihtisaslaşmıştır.
(5) Teşebbüs hâlihazırda cam ev eşyası alanında üretim bazında dünyada üçüncü,
Avrupa’da ikinci ve Türkiye’de birinci büyük kuruluş konumundadır.
G.1.2. KARDEŞ ZÜCCACİYE ve Diğer Yetkili Satıcılar
(6) Bildirime konu “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin diğer tarafı konumunda bulunan
Kardeş Züc. İth. İhr. San. Tic. A.Ş. (KARDEŞ ZÜCCACİYE) ve bildirimde belirtilen
diğer yetkili satıcılar cam ev eşyası, porselen ev/sofra eşyaları gibi ürünlerin nihai
satışını yapan noktalara söz konusu ürünlerin satış ve pazarlamasını yapmaktadırlar.
G.2. İlgili Pazar
(7) Dosya konusu sözleşmenin içeriğini oluşturan ürünler PAŞABAHÇE’nin üretimini
yaptığı cam ev eşyası ve ithalat yoluyla temin ettiği porselen ev/sofra eşyası
ürünleridir. Cam ev eşyası ve porselen ev eşyası ürünlerinin tüketiciye
ulaştırılmasında züccaciye perakendecileri önemli bir rol oynamaktadır. Sayıları beş
binden fazla olduğu tahmin edilen züccaciye perakendecileri tüketicilere yapılan
satışların önemli bir bölümünü gerçekleştirmektedir. Diğer yandan ülkemizde semt
pazarları da cam ev eşyası satışlarında tüketicinin tercih ettiği diğer bir kanalı
oluşturmaktadır. Bunların yanı sıra zincir marketler, münferit ve yerel marketler, yapı
marketleri, katlı mağazalar, ihtisas mağazaları, özellikle çay ve su bardağı için olmak
üzere bakkallar, tüketicilerin cam ve porselen ev eşyası ürünlerine ulaşabilecekleri
diğer satış noktalarıdır.
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(8) Bildirim konusu sözleşme kapsamındaki ürünler, PAŞABAHÇE’nin üretimini yaptığı
cam ev eşyası ürünleri ile ithalat yoluyla temin ettiği porselen ev/sofra eşyalarıdır.
PAŞABAHÇE’nin porselen sofra eşyalarının dağıtımı için hazırlanan “Yetkili
Dağıtıcılık Sözleşmesi”ne muafiyet verilmesi talebine yönelik 21.02.2008 tarih ve 06-
16/172-61 sayılı Rekabet Kurulu kararında ilgili ürün pazarı “porselen sofra eşyası”
pazarı olarak belirlenmiştir.
15-29/431-126
3/24

(9) PAŞABAHÇE’nin cam ev eşyası ürünlerinin dağıtımına yönelik olarak yaptığı
sözleşme için muafiyet talebinin değerlendirdiği 28.02.2008 tarihli, 08-19-192-63 sayılı
ve 12.05.2010 tarihli ve 10-36/572-202 sayılı Rekabet Kurulu kararlarında ise ilgili
ürün pazarı “cam ev eşyası pazarı" olarak belirlenmiştir.
(10) Sözleşme kapsamındaki cam ürünler bakımından üretim şekli, kullanım amacı,
tüketici grubu ve benzer ayrımlar esas alınarak dar pazar tanımları yapmak mümkün
olmakla birlikte; her bir ürünün plastik, kâğıt, porselen, seramik, metal, çelik, akrilik ve
ahşap gibi malzemelerden yapılan alternatifleriyle olan ikame edilebilirliği dikkate
alınarak daha geniş bir pazar tanımı yapılması da mümkündür. Ancak dağıtım
kanalları açısından ürünler arasında belirgin bir farklılığın olmaması dikkate alınarak,
dosyanın niteliği bakımında ilgili ürün pazarı “cam ev eşyası pazarı” olarak ele
alınmıştır.
(11) Rekabet Kurulunun yukarıda yer verilen kararlarında yapılan değerlendirmelere
paralel olarak, ilgili ürün pazarları “cam ev eşyası pazarı” ve “porselen ev/sofra eşyası
pazarı” olarak belirlenmiştir.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(12) Sözleşme konusu ürünlerin tüm Türkiye’de dağıtım, pazarlama ve satışının
yapılabildiği ve ülke genelinde rekabet koşullarında bölgeler bazında belirgin
farklılıklar olmadığı göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit
edilmiştir.
G.3. PAŞABAHÇE’nin Dağıtım Sistemi
(13) PAŞABAHÇE’nin sözleşme konusu cam ev eşyası ve porselen ev/sofra eşyası
ürünleri üç başlık altında toplanabilecek gruplar tarafından tüketilmekte ve/veya
kullanılmaktadır. Bunlardan ev kesimi hane kullanımını; ikram kesimi otel, motel,
restoran, kafe ve benzeri yerlerin kullanımını; endüstriyel kesim ise alıcıların ürünlerini
yan ya da ara mal olarak talep ettikleri durumları kapsamaktadır. PAŞABAHÇE’nin
dağıtım sistemi de bu birbirinden farklı kullanıcı gruplarının ihtiyaçlarını karşılamaya
yönelik olarak yapılandırılmıştır.
(14) PAŞABAHÇE’nin ev kesimi kanalına yönelik satışları; toptancı niteliğindeki yetkili
satıcılarına yaptığı satışlar ile birden fazla ilde faaliyet gösteren ulusal çaptaki
marketlere, yapı marketlerine, katlı mağazalara, perakende kesimi olarak adlandırılan
müşterilere ve ihtisas mağazalarına doğrudan yaptığı satışlardan oluşmaktadır. İkram
kesimindeki kullanıcılar ise kendi içinde birinci sınıf tatil köyleri, dört-beş yıldızlı oteller
ile lüks ve birinci sınıf yeme içme tesislerinden oluşan “üst sınıf”; üç yıldız ve altı
konaklama tesisleri ile birinci sınıf altı yeme içme işletmelerinden oluşan “orta sınıf” ve
kahvehaneler, çay bahçeleri, gazinolar ve benzeri nitelikteki yeme içme tesislerinden
oluşan “kahvehaneler” olarak üçe ayrılmaktadır. İkram kesimine yapılan satışlar
PAŞABAHÇE’nin anılan üst sınıfa yaptığı doğrudan satışlar ile ikram kesimi yetkili
satıcılarına yaptığı satışlardan oluşmaktadır.
(15) Endüstri kesimine satışlar ise genelde doğrudan PAŞABAHÇE tarafından
yapılmaktadır. Bazı teşebbüsler kendi ürün ya da hizmetlerinin yanında PAŞABAHÇE
ürünlerini promosyon amaçlı olarak tüketiciye sunmaktadırlar. Bazı teşebbüsler ise
endüstriyel kullanım amacıyla bir ara mal olarak PAŞABAHÇE’nin standart ürün
yelpazesinin dışında kalan teknik özellikli ürünleri talep edebilmektedirler. Bu
kapsamda yapılan satışlar endüstri kesimi satışlarını oluşturmaktadır. Paşabahçe’nin
yaptığı satışların yaklaşık yarısı toptan kanal yoluyla gerçekleştirilmekte olup diğer
15-29/431-126
4/24

yarısı sırasıyla perakende, B2B, ikram ve katlı mağaza kanallarıyla
gerçekleştirilmektedir.
(16) Bildirime konu sözleşme ev kesimi toptan dağıtım kanalındaki yetkili satıcılar ile
PAŞABAHÇE arasındaki ticari ilişkileri düzenlemeye yöneliktir. Bahse konu yetkili
satıcılar standart ürünlerin toptan dağıtımı konusunda yoğunlaşmışlardır. Züccaciye
perakendecileri, yerel market zincirleri, münferit marketler, pazarcılar, ara toptancılar
gibi müşterilere satış yapmaktadırlar. Bir kısmı özellikle yerel zincir marketlere ve
münferit marketlere yoğunlaşmış olup, yapılanmalarını bu tür perakende noktalarının
ihtiyaçlarına göre oluşturmuşlardır. Bildirime konu sözleşme kapsamındaki toptan
kesime yapılan satışlar PAŞABAHÇE’nin yaptığı satışların yarısını oluşturmaktadır.
(17) Diğer yandan PAŞABAHÇE, ikram kesimine yönelik olarak da yetkili satıcılar ile
sözleşme imzalamış olup, bu sözleşmeye Rekabet Kurulu tarafından 20.06.2013 tarih
ve 13-39/493-216 sayılı karar ile bireysel muafiyet verilmiştir. Bu yetkili satıcılar
müşterilerinin sofra eşyaları, endüstriyel mutfak gereçleri, tekstil ürünleri gibi her türlü
ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik ürün portföyüyle faaliyet göstermekte ve çoğunlukla
turistik tesislerin yoğun olduğu bölgelere yoğunlaşmaktadır. Söz konusu satıcılar,
büyük turizm tesislerinin toplu alım taleplerine teklif verecek alt yapı ve organizasyonu
oluşturmak suretiyle turizm sezonunda tüm ikram kesimi ürünlerini stoklarında tutarak,
hızlı bir şekilde hizmet sağlamaktadır. İkram kesimine yönelik satışlar ayrı bir
sözleşme çerçevesinde ele alınmış olup, bildirim konusu sözleşme kapsamında
değildir.
(18) Bunun yanı sıra bildirim konusu sözleşme kapsamında PAŞABAHÇE’nin uygulamaya
koyduğu ve kendileri tarafından “Panorama Sistemi” olarak adlandırılan uygulamadan
da bahsedilmesi gerekmektedir. Bu sistem PAŞABAHÇE tarafından, yetkili satıcıları
aracılığıyla hangi bölgede, hangi müşterilere ne tür bir satış yapıldığını gözlemlemek,
yetkili satıcılarının stok durumlarını izleyebilmek ve bu vesileyle stok durumlarına
bakarak üretim planlaması yapabilmek amacıyla geliştirilmiştir. Paşabahçe tarafından,
bu sistemde yetkili satıcıların yalnızca kendi bilgi ve detaylarını görebildiği, diğer
satıcılarla ilgili herhangi bir bilgiye ulaşamadıkları ifade edilmiştir.
G.4. Bildirim Konusu Sözleşme
(19) Bildirime konu “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi” PAŞABAHÇE ile KARDEŞ ZÜCCACİYE
arasında yapılmış ve aynı içerikteki sözleşmenin diğer yetkili satıcılar (2015 yılında
toplam (…..) yetkili satıcı) bakımından da geçerli olacağı bildirilmiştir. 01.01.2015
tarihinde yürürlüğe giren sözleşmenin 31.12.2015 tarihinde sona ereceği belirtilmiştir.
(20) 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde dikey anlaşmalar “Üretim
veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla
teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı
amacıyla yapılan anlaşmalar” şeklinde tanımlanmaktadır.
(21) Bildirime konu sözleşme, sağlayıcı konumundaki PAŞABAHÇE ile anlaşmanın
amaçları bakımından PAŞABAHÇE’ye göre dağıtım zincirinin daha alt seviyelerinde
faaliyette bulunacak ve PAŞABAHÇE’den tedarik ettiği ürünlerin züccaciye
perakendecileri, yerel market zincirleri, münferit marketler, pazarcılar, ara toptancılar
gibi müşterilere yeniden satışını yapacak yetkili satıcılar arasındaki tedarik ilişkisinin
esaslarını ve yeniden satışın hangi koşullar çerçevesinde gerçekleştirileceğini
düzenlemektedir. Bu çerçevede yetkili satıcılar PAŞABAHÇE’den tedarik ettikleri cam
ev eşyası ve porselen ev/sofra eşyası ürünlerinin temel olarak toptan seviyede
ticaretini yapacak, bu ürünlerin perakende satış noktalarına ve kahvehane gibi bir
kısım nihai kullanıcıya dağıtım ve satışını gerçekleştirecektir. Bu bağlamda bildirime
15-29/431-126
5/24

konu sözleşme, 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı 2. maddesine göre dikey
nitelik arz etmektedir.
(22) Dosya konusu sözleşme kapsamında, PAŞABAHÇE yetkili satıcılara cam ev eşyası
ve porselen ev/sofra eşyası ürünlerini temin edecek, yetkili satıcılar ise kendilerine
münhasır olarak tahsis edilen bölgelerde bu ürünlerin yeniden satışını
gerçekleştirecektir. Diğer yandan yetkili satıcılar, rekabet etmeme yükümlülüğü
kapsamında cam ev eşyası ürünlerini üretmeyecek, PAŞABAHÇE haricinde başka bir
cam ev eşyası üreticisinden bu ürünleri satın almayacak ve satış-pazarlamasını
yapmayacak, depo ve teşhir salonlarında bulundurmayacaktır. Bunun yanı sıra
sözleşme çerçevesinde PAŞABAHÇE, yetkili satıcıların satış fiyatlarına herhangi bir
müdahale öngörmemekte ve taraflar yazılı olarak mutabakata varmak kaydıyla
sözleşmenin süresini en fazla birer yıllık dönemler için uzatabilmektedir.
(23) Bunun yanı sıra sözleşme çerçevesinde yetkili satıcılardan birinin diğer bir yetkili
satıcıya tahsis edilen bölgeye aktif olarak satış yapması yasaklanmış, ancak pasif
satış yapması yasaklama kapsamına alınmamıştır.
(24) Yukarıda yer verilen bu bilgiler çerçevesinde, bildirim konusu sözleşme aktif satış ve
rekabet yasağı içeren, ancak pasif satış yasağı bulundurmayan münhasır bir dağıtım
anlaşması niteliği taşımaktadır.
G.5. Değerlendirme
(25) Üretim ya da dağıtım zincirinin farklı kademelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler
arasındaki dikey anlaşmalar, ticari hayatta sık karşılaşılan sözleşmelerdendir. Üretim
veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren üretici ve toptancı,
sağlayıcı ve müşteri gibi teşebbüsler arasındaki dikey anlaşmaların etkinlik artışı gibi
olumlu yanlarının varlığı ile birlikte piyasadaki rekabet düzeyine olumsuz etkileri de
olabilmektedir. Bu tür anlaşmalar bir taraftan etkin bir dağıtım sistemini temin ederken
diğer taraftan piyasaya olası girişleri engelleyebilme gibi çeşitli rekabet sorunlarına da
yol açabilmektedirler.
(26) Muafiyet verilmesi talep edilen başvuru konusu anlaşmaya muafiyet tanınıp
tanınmayacağının değerlendirilmesinden önce anlaşmanın rekabetin kısıtlanmasına
yol açıp açmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Bir anlaşmanın rekabeti
kısıtlayıp kısıtlamadığının değerlendirilmesi için ise öncelikle anlaşmanın; rekabeti
kısıtlayıcı bir amacı olup olmadığının tespit edilmesi, böyle bir amacın varlığından söz
edilmediği durumda rekabeti kısıtlamaya dönük fiili ya da potansiyel bir etkisinin
bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Rekabeti kısıtlayıcı etki söz
konusuysa da anlaşma sonucunda ortaya çıkacak rekabetçi faydaların ve bu
faydaların anlaşmanın rekabeti kısıtlayıcı etkilerinden daha fazla olup olmadığının
belirlenmesi gerekecektir. Bir başka deyişle, Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin
Kılavuz’da da belirtildiği üzere, bir anlaşmaya ilişkin Kanun kapsamındaki analizin şu
aşamalardan oluşması gerekmektedir:
1. Anlaşmanın 4. madde kapsamında rekabeti kısıtlayıcı olup olmadığının
tespiti,
2. Anlaşma 4. madde kapsamında ise, grup muafiyeti tebliğlerinden faydalanıp
faydalanamayacağının incelenmesi,
3. Anlaşma grup muafiyeti tebliğleri ile getirilen korumadan faydalanamıyor ise
anlaşmanın bireysel muafiyet koşullarını sağlayıp sağlamadığının analizi.
(27) Bu çerçevede, öncelikle dosya konusu sözleşmenin rekabeti kısıtlayıcı olup
olmadığının tespitine yer verilmektedir.
15-29/431-126
6/24

G.5.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(28) Fiyat tespiti, arz kısıtlaması, pazar veya müşteri paylaşımı gibi açık kısıtlamaların söz
konusu olduğu yatay anlaşmalarının rekabeti kısıtlamasının kuvvetle muhtemel
olduğu kabul edildiğinden bu tür anlaşmalar, pazardaki mevcut veya potansiyel
etkilerinin incelenmesine gerek görülmeksizin yasaklanmaktadır.
(29) Dikey anlaşmalar özelinde ise, “Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz”da; “Dikey
anlaşmalar bakımından ise yeniden satış fiyatının tespiti, yeniden satış fiyatına
minimum sınır getirilmesi ve pasif satışları da kapsayacak şekildeki münhasırlık
anlaşmaları...” denilerek dikey anlaşmaların pazarda rekabeti sınırlayacağını gösteren
kıstaslar olarak belirlenmiştir.
(30) “Bildirim Konusu İşlemin Kapsamı ve Niteliği” bölümünde de yer verildiği üzere, cam
ev eşyası ve porselen ev/sofra eşyası pazarında PAŞABAHÇE ile PAŞABAHÇE’nin
bayisi konumundaki KARDEŞ ZÜCCACİYE ve diğer yetkili satıcılar arasında
imzalanan “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”, yeniden satış fiyatının tespiti, yeniden satış
fiyatına minimum sınır getirilmesi ve pasif satışların engellenmesi gibi dikey
anlaşmalarda rekabeti per-se kısıtladığı kabul edilen unsurları içermemektedir.
(31) Yukarıda anılan unsurlar rekabetin kısıtlanması bakımından tahdidi değildir. Bazı
anlaşmalar yukarıda sıralanan türden hükümler içermese de rekabeti sınırlayıcı
olabilir. Bir anlaşmanın rekabeti kısıtlama amacının olup olmadığının
değerlendirilmesinde, anlaşmanın içeriği, ulaşmaya çalıştığı hedefler ve anlaşmaya
zemin teşkil eden yapı ve gerekçeler dikkate alınmaktadır. Anlaşmanın rekabeti
kısıtlama amacı bulunup bulunmadığının tespiti için gerekli bir unsur olmasa dahi,
tarafların niyeti de yapılacak değerlendirmede dikkate alınabilmektir. Bu kapsamda
sözleşmenin ilgili maddelerine aşağıda yer verilmektedir:
- Sözleşmenin 3.1. maddesinde “YES1, ANKARA (Yerel Marketler hariç tüm
sektörler), ÇANKIRI, KASTAMONU, KARABÜK, BARTIN, KIRIKKALE,
KIRŞEHİR, ZONGULDAK (Ereğli ve Alaplı hariç)/ TÜM SEKTÖRLER kendisine
PAŞABAHÇE tarafından sağlanan ürünlerin satışını yapma konusunda
münhasır hakka sahiptir. YES işbu sözleşme ile münhasır hak elde ettiği bölge
ve/veya müşteri grubu dışında, başka bir YES’e münhasıran tanımlanan bölgeye
ve/veya müşteri grubuna aktif satış yapamaz. PAŞABAHÇE işbu
SÖZLEŞME’nin geçerlilik süresi içinde, YES’in yukarıda tanımlanmış münhasır
satış bölgesi ve/veya müşteri grubunda değişiklik yapabilir.
Münhasır bölge/müşteri grubu dağılımı listesi PAŞABAHÇE tarafından YES’lere
yazılı olarak bildirilir.
Aktif satış yasağının ihlal edilmesi hususu, herhangi bir PAŞABAHÇE
çalışanının ve/veya PAŞABAHÇE tarafından görevlendirilen üçüncü kişilerin
yazılı beyanı ile tespit edilir. Bu çerçevede aynı takvim yılı içinde yapılacak ilk
tespitte yazılı ihtar çekilir, ikinci tespitte YES’in o yıla ait primi kesilir, üçüncü
tespitte ise SÖZLEŞME feshedilir.”
- Sözleşmenin 3.2. maddesinde “Birden fazla ilde faaliyet gösteren
süpermarketler, hipermarketler, indirimli marketler ve yapı marketler ile katlı
ihtisas mağazaları, ulusal bazda promosyona yönelik alıcılar münhasıran
PAŞABAHÇE’nin müşteri grubunu oluşturmaktadır. YES bu müşteri grubuna
aktif satış faaliyetinde bulunamaz.”

1 “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi” imzalanan yetkili satıcı.
15-29/431-126
7/24

- Sözleşmenin 4.1. maddesinde “YES, cam ev eşyası ürünlerini sadece
PAŞABAHÇE’den ya da PAŞABAHÇE’nin göstereceği yerden temin edecek, bu
ürünlerle rakip ürünleri üretmeyecek, ürettirmeyecek, satmayacak, satış-
pazarlama-tanıtım faaliyetlerini yapmayacak, depo ve teşhir salonlarında
bulundurmayacaktır.
YES, teşhir salonlarında, tabelalarında, kartvizit, dağıtım aracı, fatura, vb.
yerlerde PAŞABAHÇE’nin rakiplerinin marka ve işaretlerini hiçbir surette
kullanmayacaktır.
Rekabet yasağının ihlali, herhangi bir PAŞABAHÇE çalışanının ve/veya
PAŞABAHÇE tarafından görevlendirilen üçüncü kişilerin yazılı beyanı ile tespit
edilir. Bu çerçevede aynı takvim yılı içinde yapılacak ilk tespitte yazılı ihtar
çekilir, ikinci tespitte YES’in o yıla ait primi kesilir, üçüncü tespitte ise
SÖZLEŞME feshedilir.”
ifadelerine yer verilmektedir.
(32) Yukarıda yer verilen sözleşme maddeleriyle yetkili satıcılara getirilen belirli
bölgelere/müşterilere aktif satış yapmamaya, cam ev eşyası ürünlerini sadece
PAŞABAHÇE’den ya da PAŞABAHÇE’nin göstereceği yerden temin etmeye ve
doğrudan ve dolaylı olarak rakip ürün üretmemeye, satmamaya, pazarlamamaya
yönelik hükümler, rekabeti ilgili pazarlarda kısıtlayıcı nitelikte olup 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilen unsurlar arasında yer almaktadır.
(33) Bu çerçevede 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edecek nitelikteki söz konusu
sözleşmeye Kanun’un 5. maddesi ve 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyet
değerlendirmesi yapılması gerekmektedir.
G.5.2. 2002/2 Sayılı Tebliğ Çerçevesinde Değerlendirme
(34) Dosya konusu PAŞABAHÇE ile KARDEŞ ZÜCCACİYE ve diğer yetkili satıcılar
arasında akdedilen sözleşme, yer verildiği üzere, dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
bulunan teşebbüslerin, malların yeniden satışı amacını taşıması nedeniyle 2002/2
sayılı Tebliğ’e göre dikey anlaşma niteliğindedir.
(35) 2002/2 sayılı Tebliğ’e göre dikey bir anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesindeki yasaklamadan aynı Kanun’un 5. maddesinin üçüncü fıkrasına
dayanılarak grup muafiyetine tabi tutulabilmesi için öncelikle sağlayıcının ilgili
pazardaki pazar payının %40’ı aşmaması gerekmektedir. Bu kapsamda bahse konu
sözleşmenin “cam ev eşyası pazarı” ve “porselen ev/sofra eşyası pazarı” olarak
belirlenen her iki ürün pazarı açısından da değerlendirilmesi gerekmektedir.
(36) “Cam ev eşyası pazarı” bakımından PAŞABAHÇE’nin pazar payı 2011 yılında
%(…..), 2012 yılında %(…..), 2013 yılında %(…..) olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu
verilerden görüleceği üzere “cam ev eşyası pazarı”nda 2002/2 sayılı Tebliğ’de
belirtilen pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle sözleşme grup muafiyetinden
yararlanamamakta olup, ancak bireysel muafiyet şartlarını sağladığı takdirde bireysel
muafiyetten yararlanabilecektir.
(37) Bir diğer ilgili ürün pazarı olan “porselen ev/sofra eşyası pazarı”nda ise
PAŞABAHÇE’nin pazar payının %(…..) seviyesinde olduğu tahmin edilmektedir. Bu
pazar payı 2002/2 sayılı Tebliğ’de belirlenen %40 pazar payı eşiğinin altında
kalmaktadır. Dolayısıyla “porselen ev/sofra eşyası pazarı” açısından 2002/2 sayılı
Tebliğ’de belirtilen pazar payı eşiğinin altında kalındığından, söz konusu yetkili
satıcılık sözleşmesine yönelik değerlendirme anılan Tebliğ çerçevesinde
yapılabilmektedir.
15-29/431-126
8/24

(38) Sağlayıcı konumundaki teşebbüsün ilgili ürün pazarı bakımından pazar payının
%40’ın altında kalması tek başına sözleşmenin grup muafiyetinden yaralanabileceği
anlamına gelmemektedir. Aynı zamanda sözleşmenin 2002 sayılı Tebliğ’de belirtilen
rekabeti doğrudan veya dolaylı olarak engelleme amacı taşıyan sınırlamaları
içermemesi gerekmektedir. Bu sınırlamalara 2002 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde, “Alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin
engellenmesi. Şu kadar ki; taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi
sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami
satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür” ifadesiyle yer
verilmektedir. Sözleşme hükümleri ele alındığında, yetkili satıcıların satış fiyatlarını
belirleme serbestisinin engellenmesine yönelik herhangi bir madde bulunmamaktadır.
Dolayısıyla 2002 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi bakımından
sözleşmede herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır.
(39) Bunun yanı sıra 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine
göre; “…alıcının sözleşme konusu mal veya hizmetleri satacağı bölge veya
müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirilmesi” halinde anılan Tebliğ ile tanınan muafiyetten
yararlanılamamaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinde bu kısıtlamanın dört istisnası öngörülmüştür. Buna göre bir anlaşma,
aşağıda yer alan koşulları taşıması halinde muafiyetten yararlanabilecektir:
“1) Alıcının müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla, sağlayıcı
tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş münhasır bir bölgeye ya da
münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların kısıtlanması,
2) Toptancı seviyesinde faaliyet gösteren alıcının son kullanıcılara yönelik
satışlarının kısıtlanması,
3) Bir seçici dağıtım sistemi üyelerinin yetkili olmayan dağıtıcılara satış
yapmalarının kısıtlanması,
4) Birleştirilmek amacıyla tedarik edilen parçaların söz konusu olması halinde,
alıcının bunları üretici konumundaki sağlayıcının rakiplerine satmasının
kısıtlanması.”
(40) Buna göre 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1.) alt
bendi, bir anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanabilmesi için, aktif satışların
yasaklanabileceği koşulları düzenlemektedir. Dolayısıyla münhasır bir bölge tespiti
söz konusu ise, bu münhasır bölgeye diğer bölgelerden aktif satış yapılması
yasaklanabilmektedir. Diğer bir ifadeyle sağlayıcı tarafından, alt pazardaki yeniden
satıcı konumundaki teşebbüsün kendisine tahsis edilen bölge dışındaki bölgelere aktif
satış yapmasının kısıtlanması mümkündür. Diğer bölge veya müşteri grubuna
yapılacak pasif satışların kısıtlanması ise anlaşmayı grup muafiyeti kapsamı dışına
çıkartan bir ihlal olarak değerlendirilmektedir.
(41) Sözleşmenin üçüncü maddesinden yukarıda yer verildiği üzere PAŞABAHÇE’nin
yetkili satıcılarının her birine münhasır bir bölge tayin ettiği, yetkili satıcıların her
birinin bir diğer yetkili satıcıya tahsis edilen bölgeye aktif satış yapamayacağı ancak
pasif satışa yönelik bir yasaklama bulunmadığı görülmektedir. Bunun yanı sıra
münhasır olarak tanımlanan bölge ve müşteri grupları birbiriyle çakışmamaktadır. Bu
bağlamda dosya konusu anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi bakımından da grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran bir
sınırlama içermediği sonucuna ulaşılmaktadır.
(42) Bununla birlikte sözleşmeye rekabet etmeme yükümlülüğü kapsamında birtakım
hükümlerin koyulması, anlaşmanın grup muafiyeti kapsamına alınmasına engel
15-29/431-126
9/24

olabilmektedir. Söz konusu yükümlülüklere 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde
aşağıda yer verilmektedir:
“a) Alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme
yükümlülüğü.
b) Anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak, alıcıya getirilen,
mal ya da hizmet üretmesini, satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını
yasaklayan doğrudan ya da dolaylı herhangi bir yükümlülük.
c) Seçici dağıtım sistemi üyelerine getirilen, belirlenmiş rakip sağlayıcıların
markalı ürünlerini satmama yükümlülüğü.”
(43) Dosya konusu sözleşmenin “Rekabet Yasağı” başlıklı 4.1. maddesinde sadece “cam
ev eşyası pazarı” olarak belirlenen ürünlerde rekabet yasağı getirilmiş, “porselen
ev/sofra eşyası pazarı” olarak belirlenen ürünlerde herhangi bir rekabet yasağı
getirilmemiştir. Bunun yanı sıra “SÖZLEŞME’nin Yürürlülük Süresi ve Tarihi” başlıklı
4.4. maddesinde; “İşbu SÖZLEŞME 01.01.2015 tarihinde yürürlüğe girer ve
31.12.2015 tarihinde sona erer” ve “SÖZLEŞME’nin Yenilenmesi” başlıklı 4.5.
maddesinde; “SÖZLEŞME’nin sona erme tarihinden en az bir ay önce, TARAFLAR’ın
yazılı olarak mutabakata varmaları durumunda SÖZLEŞME bir yıl uzar. Bundan
sonraki süre uzatımları da bu kurala tabidir.” hükümleri yer almaktadır. Bu bağlamda
sözleşmenin süresi bakımından belirsiz süreli olmadığı ve süresinin beş yılı aşmadığı
görülmektedir. Ayrıca sözleşme hükümleri sadece sözleşme süresi boyunca geçerli
olup, anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme ilişkin herhangi bir yasaklayıcı
yükümlülük bulunmamaktadır. Bu çerçevede 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Rekabet Etmeme
Yükümlülüğü” başlıklı 5. maddesi bağlamında da, anlaşmanın grup muafiyeti
kapsamına alınmasına engel teşkil eden herhangi bir yükümlülük içermemektedir.
(44) Yukarıda yer verilen anlaşma koşullarına ilişkin tespit ve değerlendirmeler ışığında,
PAŞABAHÇE’nin KARDEŞ ZÜCCACİYE ve diğer yetkili satıcıları ile akdettiği bildirim
konusu sözleşmenin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında grup muafiyetinden sadece “porselen ev/sofra eşyası pazarı”
bakımından yararlanabileceği, “cam ev eşyası pazarı” bakımından Tebliğ’de belirtilen
pazar payı eşiğini aşılması nedeniyle grup muafiyetinden yararlanmasının mümkün
olmadığı görülmüştür. Bu noktada pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle “cam ev
eşyası pazarı” bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanamayan bildirime konu sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
çerçevesinde değerlendirme yapılması gerekmektedir.

G.5.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(45) 4054 sayılı Kanun’un dördüncü maddesi kapsamında ihlal olarak değerlendirilebilecek
bir sözleşmenin, bu madde hükümlerinin uygulanmasından bireysel muafiyete tabi
tutulabilmesi için Kanun’un beşinci maddesinde sayılan dört koşulun tamamının bir
arada karşılanması gerekmektedir. Aşağıda “cam ev eşyası pazarı” bakımından
bildirime konu sözleşmenin bu koşulları sağlayıp sağlamadığı değerlendirilmektedir.
a) Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
(46) 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesinde yapılacak
değerlendirmede ortaya çıkacak yararlı etkilerin sadece işlemin tarafları için değil;
ekonominin geneli için geçerli, somut nitelikte olması gerekmektedir. Bu çerçevede
örneğin dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, mal arzının, çeşitliliğin artırılması, arzın
15-29/431-126
10/24

devamlılığının sağlanması, satış öncesi hizmet kalitesinin artırılması gibi olumlu
etkiler ekonominin geneline yansıyacak somut etkiler olarak sayılabilecektir.
(47) Dikey anlaşmalarda münhasırlığın, ister bölgesel bazda ister aynı türden etkileri olan
müşteri bazında olsun birtakım olumlu etkilerinin bulunduğu kabul edilmektedir. Bu
anlaşmalar bir ürünün satışının desteklenmesini kolaylaştırmakta, o ürünün satış
miktarını dolayısıyla arzını artırarak devamlılığını sağlamaktadır. Bir bölge ya da
müşteri grubuna aktif olarak sadece kendisinin satış yapacağını bilen dağıtıcının
yatırım güdüsü artmakta, bu yöntemle müşteriye özel, yatırımlara girişilmesi de
sağlanmış olmaktadır. Dağıtıcının tüm faaliyet ve çabasını kendi bölgesine ya da
müşteri grubuna yöneltmesi daha yoğun pazarlamaya olanak vermektedir. Dağıtımda
ölçek ekonomileri ortaya çıkmakta, böylelikle dağıtım rasyonelleşmektedir. Bu tür
dikey anlaşmalar; farklı sağlayıcıların ürünleri arasındaki (markalar arası) rekabeti
desteklemektedir. Ayrıca dağıtıcılara bölgesel münhasırlık ya da müşteri münhasırlığı
verilmesi dağıtıcılar arasındaki bedavacılık sorunlarını bertaraf ederek yatırımların ve
satışların optimum düzeyde gerçekleşmesine katkıda bulunan düzenlemelerdir.
(48) Diğer yandan genel olarak dikey kısıtların bileşimlerinin bunların olumsuz etkilerini
artıracağı kabul edilmektedir. Bununla birlikte Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’da
dikey sınırlamaların bazı bileşimlerinin, bunların ayrı ayrı kullanımlarına göre rekabet
ve etkinlik açısından daha iyi olduğu görüşüne yer verilmiştir. Bu çerçevede farklı
birtakım dikey kısıtlamaların bileşimlerinin her zaman rekabet karşıtı etkiler ortaya
koyma olasılığını artırmayacağı, hatta bazı durumlarda sonucu daha istenilir hale
getirebileceği vurgulanmıştır. Bu durumun ortaya çıktığı dikey sınırlama
bileşimlerinden biri inceleme konusu “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nde olduğu gibi
münhasır dağıtım ile rekabet etmeme yükümlülüğünün birleşmesidir. Pazarın
rakiplere kapatılması riskinin önemli boyutta olmadığı durumlarda bu iki dikey
kısıtlamanın birleşimi, münhasır dağıtıcının tüm çabasını belli bir markanın dağıtımına
odaklamak yönündeki güdüsünü artırarak, daha olumlu etkilerin ortaya çıkmasına
zemin hazırlayabilecektir. Bu durumun, incelenen sözleşmede olduğu gibi, söz
konusu kısıtlamaların ürünlerin toptan seviyede dağıtımına ilişkin olmaları halinde
özellikle geçerli olduğu kabul edilmektedir.
(49) Bilgi formunda verilen bilgilere göre, “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi” ile yukarıda
sayılanlara benzer faydaların ortaya çıkması beklenmektedir. Bu bilgilere göre,
münhasır yetkili satıcılar diğer yetkili satıcıların aktif satışlarından korunmuş
bölgelerinde/müşteri gruplarında en uç noktalara kadar daha etkin ve yoğun bir
şekilde örgütlenebilecekler, bölgelerindeki satış potansiyelini daha doğru biçimde
değerlendirebileceklerdir. Diğer yandan bu sistemle yetkili satıcıların vitrin, tabela,
araç giydirme ve personel eğitimi gibi alanlara yatırım yapma güdüleri artırılarak yetkili
satıcılar arasında belli bir standardın sağlanması, hizmet kalitesinin artırılması ve
böylelikle satış sürecinin optimize edilmesi beklenmektedir. PAŞABAHÇE açısından
ise üretimden lojistiğe kadar birtakım fonksiyonlarda iyileştirmeler sağlanabilecektir.
Tüketicilerin taleplerinin daha iyi okunması, etkin dağıtım kanalı ile özellikle yeni
ürünlerin uç noktalara daha hızlı biçimde ulaştırılması, lojistik ve stok maliyetlerinin
azaltılması, üretim planlamasında optimizasyon ve pazarlama faaliyetlerinde etkinlik
artışı bu çerçevede ortaya çıkması beklenen faydalardır.
(50) Bu noktada üretim planlamasında optimizasyon konusu önem kazanmaktadır. Cam
ev eşyası ürünlerinin çeşitliliği ve üretim sürecinin özellikleri, bu pazarda üretim
planlamasını önemli bir unsur haline getirmektedir. Cam ev eşyası ürünleri oldukça
fazla sayılabilecek çeşitliliğe sahiptir. Bu ürünler üretilirken her bir ürün gamı için farklı
kalıpların kullanılması gerekmektedir. Genel olarak cam sanayinde olduğu gibi cam
15-29/431-126
11/24

ev eşyası üretimi de enerji yoğundur ve kesintisiz üretim gerekliliği bulunmaktadır.
Ancak kalıp değişimi belli bir süre almaktadır. Dolayısıyla ortalama üretim
maliyetlerinin yükselmemesi için üretim planlamasının iyi yapılması gerekmektedir.
Cam ürünlerinin bu özelliklerinden dolayı pazar talebinin öngörülebilirliği önem
kazanmaktadır.
(51) Bildirime konu sözleşme ile yetkili satıcıların sadece PAŞABAHÇE ürünlerine ve
kendi bölge ve/veya müşteri gruplarına yoğunlaşarak gelen talebi daha doğru bir
şekilde değerlendirme olanakları artacaktır. Bu durum ise pazar hakkında daha doğru
geri bildirim alan PAŞABAHÇE’nin üretim planlamasını daha etkin yapmasının
sağlayacaktır. Bu etkinliğin genel olarak ekonomiye yansıyan başlıca faydası talep
eğilimleri doğrultusunda ürün çeşitliliğinin ve arzın devamlılığının sağlanmasıdır.
Lojistik ve stoklama maliyetlerinin azaltılması ise eşlik eden diğer faydalar arasında
sayılabilecektir.
(52) Bu olumlu etkilerin gerçekleşmesi için tanımlanan münhasır bölge ve müşteri
gruplarının yetkili satıcılar bakımından çakışmaması gerekmektedir. Bu çerçevede
ilgili münhasır bölge ve müşteri grupları incelenmiş olup çakışma yaşanmadığı
gözlemlenmiştir.
(53) Belirtildiği üzere, cam ev eşyası pazarında, üretimin hızlı bir şekilde değiştirilememesi
nedeniyle üretim planlaması diğer sektörlere göre çok daha fazla önem arz
etmektedir. PAŞABAHÇE’nin kullanıma yeni koyduğu panorama yazılımıyla, teşebbüs
yetkili satıcılarının stok ve satış durumunu daha etkin bir şekilde gözlemleyerek, daha
etkin üretim planlaması yapma imkânına kavuşmaktadır.
(54) Diğer yandan bildirime konu “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi” ile sözleşmeye konu
ürünlerin dağıtımının yapılacağı perakende satış noktalarının yaygınlığı da
değerlendirilmesi gereken unsurlardan biridir. Bu perakende satış noktalarının
başında sayılarının 5000’den fazla olduğu tahmin edilen züccaciye perakendecileri
gelmektedir. Ayrıca yetkili satıcılar bu rakama dâhil olmayan ara toptancı, kahvehane,
çay bahçesi vb. türü perakendeci olmayan müşterilere de satış yapacaklardır. Bu
veriler cam ev eşyası ürünlerinin etkin bir şekilde dağıtılabilmesi için yaygın ve çok
sayıda noktaya ulaştırılması gerekliliğine işaret etmektedir. Bildirime konu
sözleşmeyle yetkili satıcıların belli bölge ve/veya müşteri gruplarına yoğunlaşmaları
daha fazla sayıda noktaya ulaşmalarına, dağıtım ve lojistik faaliyetlerini daha iyi
planlamalarına, ölçek ekonomilerinin ortaya çıkmasına ve dolayısıyla dağıtımın
rasyonelleşmesine katkı sağlayabilecektir.
(55) Ayrıca bildirime konu sözleşme çerçevesinde yapılandırmak istediği yeni dağıtım
sistemiyle PAŞABAHÇE, yetkili satıcılarının ve bunların hizmet kalitesinin belli
standartlara kavuşmasını da hedeflemektedir. Sözleşmedeki düzenlemelerden,
hizmet standartlarının ve bunların sürekliliğinin sağlanmasına yönelik olarak, örneğin
belli nitelikteki personelin istihdam edilmesinin, yetkili satıcının ve personelinin
PAŞABAHÇE’nin düzenleyeceği eğitim programlarına katılmasının, uygun bilgi
sistemleri alt yapısının kullanılmasının, gerektiğinde depo kapasitesinin ve araç
sayısının artırılmasının, yeni ürünlerin en uç noktalara da dâhil tanıtımının
yapılmasının amaçlandığı görülmektedir. Yetkili satıcının bu tür unsurlara yatırım
yaparak hizmet kalitesini artırmak yönündeki güdüsü münhasır bölge ve/veya müşteri
grubu tahsisiyle artırılabilecektir. Bu çerçevede PAŞABAHÇE’nin yetkili satıcı sayısını
düşürmesi de ilgili yapılandırmanın başarısını arttırabilecek bir olgudur.
(56) Öte yandan bildirime konu sözleşme çerçevesinde uygulanacak olan prim sistemi
benzeri sistemlerin satış miktarının artırılması, arzın daha planlı ve düzenli hale
15-29/431-126
12/24

getirilmesi, teşebbüsler arasındaki fiyat rekabetini artırması ve alıcıların daha düşük
fiyattan mal temin etme imkânına kavuşmaları gibi olumlu etkileri olabilmektedir.
(57) Yukarıda yapılan bu açıklamalar çerçevesinde bildirime konu sözleşmeyle 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki koşulu sağlanmaktadır.
b) Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
(58) Bildirime konu sözleşme ile yetkili satıcıların pazarlama faaliyetlerini belli bir bölge
ve/veya müşteri grubuna yoğunlaştırmaları yaygın perakende satış noktalarına çok
daha iyi nüfuz etmelerine olanak tanıyabilecektir. PAŞABAHÇE, sözleşme ile faaliyete
geçecek olan dağıtım yapılanmasının tüketicilere sağlayacağı en önemli faydanın,
tüketicinin talep ettiği ürünleri en iyi kalitede, en hızlı ve en uygun bir biçimde
erişebilme olanağına kavuşmaları olacağını belirtmektedir.
(59) Bahse konu sözleşmeyle yetkili satıcıların pazarlama faaliyetlerini belli
bölgelere/müşterilere yoğunlaştırmaları, ürünlerin satışa sunulduğu nihai satış noktası
sayısına, ürün çeşitliliğine, arzın devamlılığına katkı sağlayarak tüketicinin farklı
perakende satış noktaları ve aynı ya da farklı markalı ürünler arasındaki seçim
özgürlüğünü artırabilecektir. Ayrıca tüketici talebinin daha iyi tartılabilmesi hem
mevcut hem de yeni tasarlanacak ürünler bakımından tüketicilerin eğilimlerine cevap
veren ürün arzını destekleyebilecektir.
(60) Bunun yanı sıra bildirime konu sözleşmeyle üretim planlamasının daha iyi
yapılabilmesinden, lojistik ve stok yönetiminden etkinliğin artmasından ve dağıtımın
rasyonelleşmesinden beklenen hem sağlayıcı hem de toptan dağıtım seviyesindeki
maliyet tasarruflarının markalar arası ve marka içi rekabetin düzeyine de bağlı olarak
tüketiciye yansıması beklenmektedir. Öte yandan prim sistemiyle yetkili satıcılara
verilen hedeflerin, yetkili satıcıların perakende satış noktalarına uygulayacakları
fiyatların düşmesine, bu düşük fiyatların ise perakende satış noktaları üzerinden
tüketicilere yansımasına katkı sağlayabilecektir.
(61) Yapılan bu açıklamalar çerçevesinde bildirime konu sözleşmeyle 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki koşul da sağlanmaktadır.

c) İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
(62) Bölge bazında ya da müşteri bazında getirilen münhasırlığın rekabet üzerinde
yarattığı risk esas olarak marka içi rekabetin kısıtlanmasıdır. Bu çerçevede bu tür
dikey kısıtların temel olarak rakip sağlayıcıları dışlayıcı, pazara giriş engeli yaratıcı
etkilerin bulunmadığı, bu yönüyle markalar arası rekabete sınırlama getirebilecek
kısıtlamalardan daha az olumsuz etkilere sahip oldukları kabul edilmektedir.
Pazardaki markalar arası rekabetin yoğunluğu ne kadar fazlaysa, marka içi rekabetin
kısıtlanmasından kaynaklı olumsuz etkiler o kadar az olacaktır.
(63) Diğer yandan PAŞABAHÇE’nin bildirime konu sözleşme çerçevesinde yetkili
satıcılarına getirdiği rekabet etmeme yükümlülüğünün pazar üzerindeki etkilerinin de
bu bölümde değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu noktada özellikle vurgulanması
gereken markalar arası rekabeti azaltan dikey kısıtlamaların, marka içi rekabeti
azaltan dikey sınırlamalardan daha zararlı olduklarıdır. Dolayısıyla alıcılara getirilen
rekabet etmeme yükümlülüklerinden kaynaklanan negatif etkilerin, örneğin münhasır
dağıtımdan kaynaklananlardan daha fazla olduğu kabul edilmektedir. Bunun temel
nedeni; alıcılara getirilen rekabet yasaklarının pazarı diğer markalara ya da
sağlayıcılara kapatarak, bunların pazara ulaşmalarını engelleyebilecek etki
15-29/431-126
13/24

göstermesi olasılığının bulunması; buna karşılık münhasır dağıtıma yönelik dikey
kısıtlamaların alternatif dağıtım kanallarının varlığı durumunda diğer markaların nihai
tüketiciye ulaşmasını engelleyen yönlerinin bulunmamasıdır.
(64) Sözleşme çeşitli dikey sınırlamalar içermektedir. Bunlar tek marka yükümlülüğü, tek
elden dağıtım (münhasır bölge), tek elden satın alma ve münhasır müşteri tahsisidir.
(65) Dikey anlaşmalara ilişkin kılavuzda da belirtildiği üzere marka içi rekabette azalma
özellikle perakende seviyede geniş münhasır bölgelerin varlığı halinde yüksektir.
Dosya konusu sözleşme distribütör seviyesinde münhasırlık öngörüyor olmanın yanı
sıra, (…..) distribütörle anlaşma yapılmasını öngörmektedir.
(66) Sözleşmenin Rekabet Yasağı başlıklı 4.1. maddesi uyarınca yetkili satıcılar ürünleri
sadece PAŞABAHÇE’den ya da PAŞABAHÇE’nin göstereceği yerden temin etmekte
yükümlüdürler. Bu hüküm, tek elden dağıtımın yanı sıra, tek elden satın alma da
öngörmektedir. Dikey anlaşmalara ilişkin kılavuza göre “tek elden dağıtım ile tek elden
satın almanın birlikte kullanılması marka içi rekabetin azalmasına ve özellikle fiyat
ayrımcılığını kolaylaştıracak pazar paylaşma riskinin artmasına sebep olabilir.
Münhasır dağıtım zaten dağıtıcıların sayısını sınırlayarak müşterilerin arbitraj yapma
imkânını kısıtlamakta ve genellikle distribütörlerin aktif satış yapma özgürlüğünü
sınırlamaktadır. Tek elden satın alma münhasır dağıtıcıların belirli bir marka için satın
alımlarını doğrudan üreticiden yapmasını gerektirmektedir. Tek elden satın alma
yükümlülüğü bu şekilde münhasır dağıtıcıların sistem içindeki diğer dağıtıcılardan mal
almalarını engelleyerek olası arbitraj imkanını ortadan kaldırmaktadır. Bu sağlayıcıya
farklı satış koşulları uygularken marka içi rekabeti sınırlama olanağı verir.
Sağlayıcının pazar payının %40’ın üzerinde olduğu durumda bu sınırlamaların birlikte
kullanılmasına muafiyet verilebilmesi açık ve esaslı etkinlik artışlarının varlığına
bağlıdır.”
(67) Tek elden dağıtımla, tek elden satın alma yükümlülüğünün aynı anda getirilmesinin
marka içi rekabetin azalmasına sebebiyet verebileceği ve fiyat ayrımcılığına yol
açacak şekilde pazar bölüşümünü kolaylaştırabileceği belirtilmektedir. Tek elden
dağıtım, distribütör sayısını ve distribütörlerin bölge dışına aktif satış yapmasını
sınırlayarak hali hazırda tüketiciler tarafından arbitraj yapılmasını engellemektedir.
Bunun yanı sıra tek elden satın alma yükümlülüğü getirilmesi distribütörlerin diğer
distribütörlerden satın alma yapmasını engelleyerek onların da arbitraj imkanını
ortadan kaldırmaktadır. Bunun sonucu olarak da üreticinin distribütörlere eşit olmayan
şartlar altında satış yapması, dikey anlaşmaya özgü etkinliklerin ortadan kalkması ve
nihai tüketiciler açısından fiyatların yükselmesi söz konusu olabilecektir.
(68) PAŞABAHÇE pazara üç kanaldan ürün sürmektedir. İlki münhasır bölgeye sahip
yetkili satıcılar, ikincisi münhasır müşteri grubuna sahip yetkili satıcılar, üçüncüsü de
kendisidir. Ayrıca dosya özelinde, ilgili pazarda çok sayıda ara toptancının varlığı
dikkat çekmektedir. Sözleşme kapsamında hem tek elden satın alma hem de tek
elden satış yükümlülüğünün bulunması, sınırlamaların distribütörlük seviyesinde
olması nedeniyle marka içi rekabeti sınırlama ve nihai tüketici fiyatının artmasına yol
açma etkilerini ortadan kaldıracaktır. Zira cam ev eşyası satıcısı konumunda olan çok
sayıda ara toptancı bulunmaktadır. Pasif satışların engellenmemesi halinde söz
konusu ara toptancılar, distribütörler arasında fiyat farklılaştırması yapıldığı halde bile
bölgeler arası arbitrajı sağlayarak, tüketiciye ulaşan nihai fiyatı düşürebileceklerdir.
(69) Yapılan bu açıklamalar çerçevesinde, bildirime konu sözleşmeyle getirilen münhasır
bölge/müşteri grubu tahsisi ile buna bağlı olarak aktif satış kısıtlamasının ve rekabet
etmeme yükümlülüğünün etkilerinin ortaya konulabilmesi için, PAŞABAHÇE ve
15-29/431-126
14/24

rakiplerinin pazardaki güç ve konumlarının, giriş engellerinin, pazarın olgunluk
düzeyinin, ticaretin seviyesinin, ürün özelliklerinin ve diğer faktörlerin
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Sağlayıcının (PAŞABAHÇE) Pazardaki Konumu
(70) Paşabahçe’nin yıllar itibariyle cam ev eşyası pazarında satış değeri ve miktarı
üzerinden sahip olduğu pazar payları incelendiğinde 2009 yılından bu yana
teşebbüsün pazar paylarının %55-%65 aralığında seyrettiği, pazarın lider oyuncusu
konumunda bulunduğu görülmektedir. Teşebbüsün hem satış değeri hem de satış
miktarı bazında pazar payının 2012 yılında bir önceki döneme göre artış gösterdiği,
ancak 2013 yılında pazar payında bir önceki döneme (2012) göre düşüş yaşandığı
gözlemlenmektedir. Tablodaki pazar payı verileri cam ev eşyası pazarında
teşebbüsün güçlü bir konuma sahip olduğunu göstermektedir. Ancak sağlayıcının
pazardaki konumunun ortaya konulabilmesi bakımından pazar payının yanı sıra
kapasite, ürün gamı, marka bilinirliği, finansal güç gibi unsurların da değerlendirilmesi
gerekmektedir.
(71) PAŞABAHÇE cam ev eşyası üretim kapasitesi bakımından Türkiye’nin en büyük
üreticisi konumundadır. Hem el üretimi hem de otomatik üretim yapan PAŞABAHÇE
yılda yaklaşık 500 bin ton cam ev eşyası üretim kapasitesi ile kapasite bakımından
dünyanın üçüncü, Avrupa Birliği’nin ise ikinci büyük kuruluşudur. Diğer yandan
teşebbüs, çay bardaklarından kristal ürünlere, ısıya dayanıklı pişirme kaplarından
saklama kaplarına, tüketicilerin tüm ihtiyaçlarını karşılayabilecek cam ev eşyası
ürünlerini üretebilmektedir. PAŞABAHÇE, bu farklı ihtiyaçlara yönelik ürün
çeşitliliğinin yanı sıra aynı ihtiyacı karşılayan ürünler içindeki çeşitliliğiyle de son
derece geniş bir ürün gamına sahiptir.
(72) PAŞABAHÇE’nin içinde bulunduğu Şişecam Grubu cam ev eşyası, cam ambalaj, düz
cam ve kimyasallar gruplarıyla camın tüm temel alanlarında ihtisaslaşmıştır. Şişecam
Grubu’nun toplam üretim kapasitesi dünya çapında 4 milyon tona yaklaşmıştır. Bu
çerçevede PAŞABAHÇE, cam sanayiinin tüm temel alanlarında uzmanlaşmış, gerek
yatırımları ve üretim kapasitesi gerekse cirosuyla dünyanın önde gelen
kuruluşlarından biri olan Şişecam Grubu’nun bünyesinde bulunmasından kaynaklı
ekonomik ve mali bir güce de sahiptir.
(73) Diğer yandan PAŞABAHÇE, ilk yerli üretici olma özelliği ve yıllardan beri pazardaki
güçlü konumuyla Türkiye’deki önemli bir marka bilinirliğine de sahiptir. Bu kapsamda
PAŞABAHÇE’nin pazar payı, kapasitesi, ürün gamı, mali gücü, marka bilinirliğiyle
cam ev eşyası pazarında oldukça güçlü bir konumdadır.
(74) Bu noktada PAŞABAHÇE’nin cam ev eşyası ürünlerinin ne kadarının bildirime konu
sözleşmeye konu yetkili satıcılar üzerinden pazara ulaşacağının değerlendirilmesi
gerekmektedir. Bu amaçla PAŞABAHÇE’nin cam ev eşyası satışlarının yıllar itibariyle
kanallar arasındaki dağılımı incelenmiş olup, PAŞABAHÇE’nin 2011-2013 yılları
arasındaki satışlarının %(…..)’dan daha fazla oranlarındaki önemli bir bölümü ev
kesimine yapılmıştır. Ev kesimine yapılan satışların büyük bölümü yetkili satıcılar
tarafında yapılmakta, kalan bölüm ise PAŞABAHÇE’nin doğrudan yaptığı satışlardan
oluşmaktadır. Toptan kesime yetkili satıcılar aracılığı ile yapılan satışlar,
PAŞABAHÇE’nin yaptığı tüm satışların %(…..)’ini oluşturmaktadır. Bildirime konu
sözleşmeye taraf ev kesimi yetkili satıcılar üzerinden yapılacak satışların pazarın
yaklaşık %(…..)’una tekabül etmektedir.
Rakiplerin Pazardaki Konumu
15-29/431-126
15/24

(75) PAŞABAHÇE ve başlıca rakiplerinin yıllar itibariyle cam ev eşyası pazarında satış
değerleri üzerinden sahip oldukları pazar payları değerlendirildiğinde,
PAŞABAHÇE’nin başlıca rakiplerinin yerli üretici olarak Gürok Turizm ve Madencilik
A.Ş. (GÜRALLAR) ve Toprak Holding A.Ş (TOPRAK HOLDİNG) olduğu
görülmektedir. İthalatçı olarak en büyük teşebbüs ise Glassco’dur. Bunun yanı sıra
pazarda Inter Mutfak Eşyaları, Orion, Ercam Ticaret gibi ithalatçı teşebbüsler de
bulunmaktadır. Pazar payı verileri ele alındığında, PAŞABAHÇE’den sonra ikinci
konumda bulunan yerli üretici olan GÜRALLAR’ın pazar payının PAŞABAHÇE’nin
pazar payının çok gerisinde olduğu görülmektedir. İthalatçı konumda olan
teşebbüslerin toplam pazar payları da PAŞABAHÇE’ye göre düşük sayılabilecek
oranlarda seyretmektedir. Bunun yanı sıra teşebbüsler üretim kapasiteleri
karşılaştırıldığında PAŞABAHÇE’nin rakipleri karşısında belirgin bir üstünlüğünden
bahsetmek mümkündür.
(76) Diğer yandan cam ev eşyası ürünlerinin toptan dağıtımını yapan ve züccaciye
toptancısı olarak nitelendirilebilecek teşebbüsler tarafından sadece cam ev eşyası
ticareti yapılmamakta; porselen seramik, plastik, akradit, melamin, ahşap, demir,
çelik, alüminyum gibi maddelerden yapılmış birçok mutfak ve sofra eşyasından küçük
ev aletlerine; kaşık, çatal gibi ürünlerden, elektrikli olan ya da olmayan mutfak
ekipmanlarına kadar çok farklı nitelik ve çeşitte ürünü aynı anda pazarlanmaktadır.
Dolayısıyla toptan dağıtıcılara sunulan ürün gamı genişliği bakımından GÜRALLAR’ın
Güral Porselen (Kütahya Porselen) ile aynı ekonomik bütünlük içinde yer aldığının da
dikkate alınması gerekmektedir. Güral Porselen Türkiye porselen ev/sofra eşyaları
pazarının önemli bir oyuncusudur. PAŞABAHÇE ise porselen ürünlerinin üretimini
yapmamakta, ithal ettiği ürünlerle pazardan küçük bir pay almaktadır. Dolayısıyla
PAŞABAHÇE’nin her ne kadar toptan dağıtıcılara sunabileceği cam ev eşyası ürün
portföyü geniş olsa da, GÜRALLAR’ın da porselen ürünlerden kaynaklı bir portföy
zenginliği bulunmaktadır. Bunun yanı sıra ithalatçı teşebbüsler de cam ev eşyası
ürünlerinin yanında farklı züccaciye ürünlerinin de yurtiçine pazarlamasını
yapmaktadırlar.
(77) Bu çerçevede toptancı ve züccaciyecilerin ev eşyası olarak cam ürünleri dışında
birçok ürünler satabilmesi, yine ev/mutfak eşyası olarak cam dışında porselen
ürünlerin de yaygın olarak kullanılabilmesi, porselen ürünlerinde ise GÜRALLAR’ın
pazarda PAŞABAHÇE’ye göre daha önemli konumda bulunması gibi faktörlerin cam
ev eşyası pazarında PAŞABAHÇE’nin güçlü konumunu disipline edici bir
fonksiyonunun bulunmaktadır. Bunun yanı sıra aynı faktörlerin ve PAŞABAHÇE’nin
dağıtıcılarının sayısını azaltmasının, PAŞABAHÇE’nin rakiplerinin etkin dağıtıcılar
bulmasını kolaylaştırabileceği da göz önünde bulundurulmalıdır.
Giriş Engelleri
(78) Genel olarak cam ve cam ev eşyalarının temel üretim teknolojisi dünya genelinde
firmalar arasında önemli farklılıklar göstermemektedir. Ancak cam sanayii sermaye
yoğun bir üretim alanıdır. Ülkemizde cam ev eşyası pazarında özellikle el üretimi
yapan küçük kuruluşlar da mevcut olmakla birlikte, makina-donanım hızlarının
artması, enerji yoğun bir üretim olması ve kesintisiz üretim gerekliliği, ölçeklerin
büyümesine neden olduğundan ulusal ve/veya uluslararası çapta faaliyet
gösterebilmek için ölçek ekonomilerinden faydalanmak önemli hale gelmektedir. Bu
çerçevede sektörde güçlü bir yer edinmek isteyen firmaların yüksek kapasiteli tesisler
kurarak ölçek ekonomilerinden faydalanmaları gerekmektedir. Bu durumun sermaye
ihtiyacını artırması, sürekli büyüme ve modernizasyon yatırımları gerekliliği ve ölçek
ekonomilerinin geçerliliği pazara üretici olarak girişi zorlaştırmaktadır.
15-29/431-126
16/24

(79) Cam sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin rekabet güçlerini arttırabilmek için
alternatif hammadde ve süreç geliştirme, enerji tasarrufu sağlama ve katma değeri
yüksek yeni ürünler geliştirmeye yönelik ar-ge yatırımları yapmaları gerekmektedir.
Diğer yandan temel teknolojiyi ve buna destek veren yan teknolojileri kullanma
becerisi, başka bir ifadeyle “know-how” birikimi de firmaların rekabetçi güçleri
üzerinde etkili olan unsurlardan biridir.
(80) Dünya cam ev eşyası üretimi beş milyon ton düzeyini korumakta ve çok yavaş bir
büyüme göstermektedir. Gelişmiş pazarlarda durgunluk gözlenirken, yükselen
pazarlarda dinamik pazar gelişimi sürmektedir. Başta ABD ve Avrupa olmak üzere
tüm dünya pazarlarına hızla nüfuz eden Çin menşeli ürünler, fiyatlarda düşüş yönlü
baskı oluşturmaktadır. Tüketimin yüksek olduğu ABD ve Batı Avrupa’da kapasiteler
küçülürken, yatırımların Doğu Avrupa (Rusya dâhil) Ortadoğu ve Asya gibi pazar
büyüme potansiyeli yüksek ve maliyet avantajına sahip bölgelere kayışı devam
etmektedir. Maliyet avantajı sağlayan bölgelerde hem küresel, hem de yerel
üreticilerin yatırımlarıyla fiyat rekabetinin artarak sürmesi beklenmektedir2. Ülkemizde
cam ev eşyası ithalatının yıllar itibariyle artan oranlarda devam etmesi, önümüzdeki
dönemlerde ithalatçı firmaların daha etkin hale geleceğinin, ithal ürünlerin ülkeye
daha fazla girmesiyle sektörde fiyat rekabetinin artarak süreceğinin göstergesidir.
Dolayısıyla sektöre yeni girişler eskisi kadar cazip olmayabilecektir.
(81) Bunun yanı sıra sektörün sermaye yoğun bir alan olması nedeniyle, cam ev eşyası
sektörüne girmek için yüksek kurulum maliyeti gerekmektedir. Diğer yandan
PAŞABAHÇE’nin eskiden beri sahip olduğu marka bilinirliği ve Şişecam Grubu çatısı
altında faaliyet göstermesi nedeniyle ciddi bir finansal güce sahip olması gibi
durumlardan kaynaklanan “PAŞABAHÇE ile rekabet edilemeyeceği” önyargısı,
sektöre yeni girişlerin önünde görünmez engellerden birini oluşturmaktadır. Uzun
yıllar boyunca pazara yeni giren bir oyuncunun bulunmaması bu duruma işaret
etmektedir.
(82) Bununla beraber GÜRALLAR, Art Craft markasıyla başladığı cam üretimine “Lav”
markasıyla devam etmekle birlikte, son dönemde yaptığı kapasite yatırımları ve
pazarlama faaliyetleri ile birlikte pazarda güçlenmeye başlamıştır. Teşebbüsün 2013
yılından 2014 yılına cam ev eşyası ve züccaciye üretim kapasitesi yaklaşık iki katına
çıkmış, paralel biçimde yıllık satışları da ikiye katlanmıştır. Bu kapsamda
GÜRALLAR’ın ve ucuz Çin menşeli ürünlerin pazarda giderek daha fazla yer
edinmesi hususlarının dikkate alınması gerekmektedir.
Pazarın Olgunluk Seviyesi
(83) Teknolojik gelişmenin düşük düzeyde olduğu, yeni ürünlerin ve markaların pazara
sunulmadığı ve talebin genellikle sabit veya düşüşte olduğu pazarlar doygun pazarlar
olarak tanımlanmaktadır. Bu tip doygun pazarlarda reaksiyon kabiliyetinin düşük
olması sebebiyle gerek yatay gerekse de dikey anlaşmaların olumsuz etkileri dinamik
pazarlara göre daha yüksek olabilmektedir.
(84) Türkiye cam ev eşyası pazarı gerek kapasite artışları gerekse yeni ürünlerin pazara
sunulmasıyla gelişimini sürdüren bir pazardır. Pazar 2009 yılında %9,7, 2010 yılında
%18,3, 2011 yılında %11,2 ve 2013 yılında yine %13,9 oranında büyüme
gerçekleştirmiş, yalnızca 2012 yılında %4,8 oranında küçülmüştür. Temel üretim
teknolojisi çok fazla değişmese de, firmalar üretim süreçlerini etkinleştirecek, maliyet
tasarrufu sağlayacak teknolojilere yönelik ar-ge faaliyetlerinde bulunmaktadırlar. Ar-ge

2 TOBB, Türkiye Cam ve Cam Ürünleri Sanayi Meclisi Sektör Raporu,2012
15-29/431-126
17/24

faaliyetlerinin önemli bir bölümü de yeni ve katma değeri yüksek ürünlerin
geliştirilmesini amaçlamaktadır. Mikrodalga fırın ve bulaşık makinesi kullanımının
artması gibi teknik gelişmeler tüketicinin talep eğilimlerini etkileyebilmektedir.
(85) Cam pazarında ürün çeşitliliği oldukça yüksek seviyededir. Yeni ürün ve tasarımlar
sürekli tüketicinin beğenisine sunulmaktadır. Tüketicilerin ürünlerde, hem
fonksiyonellik, hem de tasarım çeşitliliği ve estetik beklentileri artmaktadır. Dağıtım
kanalları bakımından da pazar dinamik bir yapı sergilemektedir. Perakende
zincirlerinin cam ev eşyası satışlarından aldığı pay yükselmekte, alışveriş
merkezlerinin sayısındaki artışa paralel olarak ihtisas mağazalarının sayısı ve
yaygınlığı artmaktadır. Cam ev eşyası ürünlerinin hem toptan hem de perakende
düzeyde internet üzerinden ticareti de yaygınlaşmaktadır. Tüm bu gelişmeler birlikte
değerlendirildiğinde, ülkemizde cam ev eşyası pazarının dinamik bir pazar olduğu
söylenebilmektedir.
Ticaretin Seviyesi
(86) Bildirime konu sözleşmeyle getirilen dikey kısıtların etkilerinin değerlendirilmesinde
dağıtım zincirinin hangi aşaması için öngörüldükleri de önemli bir faktördür. Genel
olarak dağıtımın perakende seviyesinde getirilen bölge/müşteri grubu münhasırlığının
toptan seviyede getirilen münhasırlıktan daha olumsuz etkilere sahip olduğu kabul
edilmektedir. Bunun temel nedeni perakende düzeyde münhasırlığın tüketicinin aynı
markalı ürün bazında yüksek fiyat-yüksek hizmet ile düşük fiyat-düşük hizmet
arasındaki seçim hakkını kısıtlamasıdır. Diğer yandan perakende düzeyde markalar
arası ve marka içi rekabetin yoğunluğu, toptan seviyede marka içi rekabetin
azalmasından kaynaklanacak olumsuz etkileri azaltabilecek bir unsurdur.
(87) PAŞABAHÇE ürünleri herhangi bir bölge sınırlaması olmaksızın ulusal marketler, katlı
mağazalar, ihtisas mağazaları, yerel marketler, züccaciye perakendecileri, semt
pazarları ve bakkallar gibi birçok kanaldan tüketiciye ulaşmaktadır. Perakende
düzeyde cam ev eşyası ürünlerinin tüketiciye ulaştığı kanallar çeşitlidir ve satış
noktası sayısı fazladır. Ayrıca tüketicinin, perakendeci grupları ve aynı grup içinde yer
alan perakendeciler arasındaki geçişliliği, kendisine coğrafi olarak yakın olan bir
konumda hem aynı grup içinde hem de farklı gruplardaki perakende satış noktasına
da ulaşabilme imkânı bulunmasından dolayı yüksek sayılabilecektir.
(88) Ev eşyası ürünleri, tüketicinin gelirinden çok da düşük pay almayan ve alımı planlı
yapılan ürünlerdir. Dolayısıyla cam ev eşyası ürünleri bakımından tüketicinin bir
kısmının arama maliyetlerine katlanma eğilimi vardır. Bununla anlatılmak istenen,
tüketicinin kendisine yakın zincir market, züccaciye perakendecisi, katlı mağaza türü
satış noktaları içinden en düşük fiyatı bulduğu nihai satış noktasına yönelmesinin zor
olmadığıdır. Bu durum perakende düzeyinde rekabeti destekleyicidir. Ayrıca bildirime
konu sözleşme çerçevesinde PAŞABAHÇE’nin perakende satış noktalarıyla herhangi
bir yetkili satıcılık anlaşması yapması söz konusu değildir. Ulusal ve yerel marketler,
semt pazarları, sayılarının beş binden fazla olduğu tahmin edilen züccaciye
perakendecileri istedikleri üreticinin ürününü alıp satabilmektedirler. Bu çerçevede
perakende düzeyde, ürünlerin tüketiciye ulaştığı satış noktası sayısı ve çeşitliliğiyle de
bağlantılı olarak marka içi ve markalar arası rekabetin önünde önemli engeller
bulunmamaktadır.
(89) Toptan seviyede ise pasif satışların serbest olması perakende satış noktalarına
arbitraj olanağı sağlamaktadır. Cam ev eşyası ürünlerinin yurt içinde taşınmasının
özel lojistik imkânlarının kullanılmasını gerektirmemesi ve bununla da bağlantılı olarak
taşıma maliyetlerinin ürünün fiyatlarına göre yüksek olmaması arbitraj olanağını
15-29/431-126
18/24

artıran, dolayısıyla da marka içi rekabeti destekleyen bir unsurdur. Diğer yandan
PAŞABAHÇE’nin dağıtım yapılanması çerçevesinde belli bir bölgedeki perakendeci
ve kullanıcılarla ilgili ürünler üç farklı kanaldan ulaşmaktadır. Bunlar PAŞABAHÇE’nin
doğrudan dağıtımı, ev kesimi dağıtım kanalı ve ikram kesimi dağıtım kanalıdır. Bu
durum belli bir bölgede tüm müşterilere satış yapmak üzere tek bir dağıtıcının
yetkilendirilmiş olduğu bir yapılanmaya göre pasif satış olanaklarını kısmen
artırabilecektir. Diğer yandan pasif satış olanakları il bazında ya da müşteri bazında
birden fazla sayıda ev kesimi yetkili satıcısının atandığı iller için daha fazladır.
(90) Bununla birlikte dağıtım aşamasında, rakip teşebbüslerin kendi toptan dağıtım
kanallarını kolaylıkla oluşturabildikleri ölçüde pazarın rakiplere kapatılması konusunda
ciddi bir riskin ortaya çıkmaması beklenebilecektir. Bunun değerlendirilmesinde ise
toptan dağıtım seviyesinde rakip sağlayıcıların yeni alıcılar yaratmalarının veya
alternatif alıcılar bulmalarının kolay olup olmadığının dikkate alınması gerekmektedir.
Cam ev eşyası ürünlerinin toptan seviyede dağıtımını yapan teşebbüsler cam
eşyaların yanı sıra aynı zamanda porselen, seramik, metal, plastik, ahşap gibi
malzemelerden üretilmiş sofra ve mutfak eşyaları başta olmak üzere züccaciye
ürünlerini bir evin ihtiyacı olabilecek çok farklı çeşitte ürünün de dağıtımını
yapmaktadırlar. Bu tür toptancıların sayısı 500 civarındadır. Bazı sektör yetkililerinden
alınan dosya mevcudu bilgilere göre ise, Türkiye’de 1000 civarında züccaciye
toptancısının olduğu tahmin edilmektedir.
(91) PAŞABAHÇE’nin çalıştığı ev kesimi yetkili satıcılarının sayısı 2007 yılından bu yana
önemli ölçüde azalmaktadır. Yetkili satıcılar bakımından belli bir standardın
yakalanabilmesi, daha etkin dağıtım ve planlama yapılabilmesi amacıyla 2015 yılında
bildirime konu sözleşmenin (…..) yetkili satıcı ile yapılması hedeflendiği teşebbüs
yetkililerince ifade edilmektedir. Bu sayı 2010 yılında PAŞABAHÇE’nin ev kesimi
yetkili satıcı sayısında %(…..)’lik bir küçülmeye işaret etmekte, 2010 yılıyla
karşılaştırıldığında (…..) yetkili satıcının PAŞABAHÇE’den bağımsız hale geldiği
anlamını taşımaktadır. PAŞABAHÇE’nin 2015 yılında bildirime konu sözleşme
kapsamına almayı planladığı yetkili satıcıların sayısı, 500 civarında olduğu tahmin
edilen toptan dağıtıcı sayısı temel alındığında, toptancıların yaklaşık %(…..)’ine
tekabül etmektedir. Bu oranın yüksek olmaması toptan dağıtım seviyesinde pazarın
rakiplere kapanması riskini azaltan faktörlerden biridir.
(92) Diğer yandan ilgili ürünlerin dağıtımında gıda toptancıları da kullanılabilmektedir.
Nitekim cam ev eşyası pazarında faaliyet gösteren bir teşebbüsün verdiği bilgilere
göre kendisi, ürünlerin dağıtımında iki kanal kullanmaktadır. Bunlardan birincisi
sektöre özgü geleneksel kanal olarak tabir edilen züccaciye toptancılarıdır. Züccaciye
toptancıları, cam ev eşyası ürünleri haricinde bir evin ihtiyacı olabilecek çelik,
seramik, porselen, plastik ve benzeri tüm eşyaları ürün portföylerinde
bulundurmaktadır. İkinci kanal ise gıda toptancılarıdır. Gıda toptancıları aracılığı ile
ürünlerini ulusal ve yerel marketlerden bakkallara kadar dağıtabildiğini ifade eden
teşebbüs, talebin de yavaş yavaş ulusal ve yerel marketlere kaydığını belirtmektedir.
Bu bilgiler çerçevesinde cam ev eşyası ürünlerinin özellikle ulusal, yerel market,
bakkal gibi perakende satış noktalarına dağıtımında sayılarının oldukça fazla olduğu
bilinen gıda toptancılarının sağlayıcı teşebbüsler için bir dağıtım alternatifi
oluşturabildiği ve bu alternatifin ağırlığının, anılan perakende satış noktalarının cam
ev eşyası satışlarının artmasına paralel olarak artacağı söylenebilecektir.
(93) Bu noktada toptan dağıtım aşamasında rakip teşebbüslerin kendi alternatif
dağıtıcılarını bulup bulamadıkları tartışması bakımından rakiplerin görüşlerine
değinilmesinde fayda görülmektedir. Bu kapsamda pazarda PAŞABAHÇE’ye kapasite
15-29/431-126
19/24

bakımından en yakın sayılabilecek GÜRALLAR’ın ve TOPRAK HOLDİNG’in görüşleri
dikkate alındığında, PAŞABAHÇE’nin rakiplerinin mevcut durumda yeterli olmasa da
toptan seviyede ürünlerini dağıtacak teşebbüs bulabildikleri anlaşılmaktadır.
PAŞABAHÇE’nin pazardaki gücüne paralel olarak en büyük toptancılarla çalıştığı,
rakip teşebbüslerin de bu toptancılarla çalışmak istediği ancak rekabet etmeme
yükümlülüğünden kaynaklanan nedenlerle çalışamadığı ifade edilmektedir. Ancak
teşebbüslerin farklı alternatif dağıtım kanalları kullanabildiği görülmektedir. Kaldı ki
toptancı olarak beş yüzden fazla oyuncunun olduğu toptan pazarında
PAŞABAHÇE’nin toplamda (…..) yetkili satıcı ile sözleşme imzalamasının, anılan bu
dağıtım kanallarını kapatmayacağı, dolayısıyla pazarın diğer rakip teşebbüslere
kapanmayacağı noktasına ulaşılmıştır.
(94) Bildirim konusu sözleşme çerçevesinde rekabet etmeme yükümlülüklerinin pazar
üzerinde yarattıkları olumsuz etkinin değerlendirilmesinde sözleşme süresinin de
dikkate alınması gerekmektedir. Nitekim sağlayıcıların bir alıcıyı kendilerine bağlamak
için başta giriştikleri rekabet (pazar için rekabet) bu yükümlülüklerin olumsuz etkilerini
hafifletebilmektedir. Sağlayıcının alıcıya getirdiği rekabet etmeme yükümlülüğünün
süresi azaldıkça, bu hafifletici etki artış göstermektedir. PAŞABAHÇE’nin yetkili
satıcılarına getirdiği rekabet etmeme yükümlülüğünün süresi sözleşme süresine bağlı
olarak bir yıldır. Sözleşme birer yıllık dönemler halinde hem PAŞABAHÇE’nin hem de
yetkili satıcının bu yöndeki açık irade beyanıyla yenilenebilmektedir. Diğer bir ifadeyle
yetkili satıcı herhangi bir ek maliyetle karşı karşıya gelmeksizin her bir yıllık dönemin
sonunda serbest kalmaktadır. Bu sürenin sonunda PAŞABAHÇE’nin rakiplerinin
PAŞABAHÇE’nin yetkili satıcısını kendi ürünlerini dağıtmaya ikna etmek için pazarlık
şansı bulunmaktadır. Kısa sayılabilecek dönemler halinde bu pazarlık sürecinin
gündeme gelebilecek olması rekabet etmeme yükümlülüğünün olumsuz etkilerini
hafifletici bir unsur olarak görülebilecektir.
(95) Yapılan bu açıklamalar çerçevesinde rekabet etmeme yükümlülüğünün ilgili olduğu
ticaret seviyesi, getirildiği toptan dağıtıcı sayısı, süresi, rakiplerin çalışabilecekleri
farklı toptan dağıtıcıların varlığı, gıda toptancıları gibi alternatif dağıtıcıların pazardaki
rollerinin artış eğiliminde olması gibi unsurlar göz önüne alındığında, PAŞABAHÇE ile
yetkili satıcıları arasında yapılan dosya konusu sözleşmeye bağlı olarak pazarın
rakiplere kapatılmasının mevcut şartlar altında olası görünmediği sonucuna
ulaşılmıştır.
(96) Yukarıda başlıklar halinde yapılan açıklamalar çerçevesinde; pazarın ithal ürünlere
açık ve dinamik yapısı, kısıtların temel olarak ticaretin toptan dağıtım seviyesi ile
ilişkili olması, perakende düzeyde marka içi ve markalar arası rekabetin önünde
engellerin bulunmaması, pazarın rakiplere kapanması olasılığının mevcut şartlar
altında yüksek görünmemesi gibi unsurlar dikkate alındığında, bildirime konu
sözleşme ile piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmayacağı
sonucuna ulaşılmıştır.


d) Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu
Olandan Fazla Sınırlandırılmaması
(97) Bildirime konu sözleşme ile yetkili satıcılara, belirli bölge ve/veya müşteri grupları
tahsis edilmiş, kendi bölge ve/veya müşteri grupları dışındakilere aktif satış yapmama
kısıtlaması getirilmiştir. Aktif satış kısıtlaması bir bölge ya da müşteri grubunun
münhasırlığının sağlanabilmesinin bir unsurunu oluşturmaktadır. Kaldı ki dikey
15-29/431-126
20/24

nitelikteki anlaşmalarda teşebbüslerin münhasır bir bölge olarak tayin edilen diğer
bölgelere aktif satışlarının kısıtlanması yasaklama kapsamına girmemektedir.
(98) Diğer yandan münhasır bölge/müşteri grubu tahsisinden kaynaklı etkinlik artışlarının
elde edilebilmesi için sadece aktif satışların kısıtlanması gerekli olmakla birlikte aynı
zamanda da yeterlidir. Başka bir ifadeyle söz konusu etkinlik artışlarının elde
edilebilmesi için sağlayıcının dağıtıcılarının diğer dağıtıcıların ya da sağlayıcının
kendisinin pasif satışlarından kaynaklı rekabetinden korunmaları gerekmemektedir.
Bildirime konu sözleşme ile pasif satışlara yönelik herhangi bir kısıtlamanın
getirilmediği görülmektedir.
(99) Rekabet etmeme yükümlülüğü bakımından, yükümlülüğün zorunlu olandan fazla bir
sınırlama içerip içermediğinin değerlendirilmesinde anlaşmanın süresi de önem arz
etmektedir. Bildirime konu sözleşmede rekabet etmeme yükümlüğünün süresinin
sözleşme süresiyle bağlantılı olarak bir yıl olduğu görülmektedir. Yetkili satıcıların bu
bir yıllık dönemin sonunda serbest kalmalarını zorlaştıran herhangi bir unsur
bulunmamaktadır. Ayrıca sözleşme sonrası döneme ilişkin herhangi bir rekabet
yasağı öngörülmemektedir. Açıklamalar çerçevesinde bildirime konu sözleşmeyle,
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerindeki
amaçlarının elde edilebilmesi için rekabetin zorunlu olandan fazla kısıtlanmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
e) Yetkili Satıcılık Sözleşmesinde Öngörülen İndirim Sistemi
(100) Başvuruya konu yetkili satıcılık sözleşmenin birinci eki, yetkili satıcılara uygulanacak
yıllık istonto sistemini tarif etmektedir. Buna göre daha önceki sözleşmelerine benzer
şekilde bağlantı tutarına bağlı olarak yıllık %(…..)-%(…..) arası iskonto
öngörülmektedir.
(101) Öngörülen indirim sistemi tüm yetkili satıcılar bakımından aynı koşullarda
uygulanmaktadır. Bunun yanı sıra %(…..)/ay peşin, %(…..)/ay erken ödeme iskontosu
%(…..)/ay da gecikme faizi öngörülmüştür. Sözleşmenin üçüncü ekinde ise toptan
kanal 2015 prim sistemine yer verilmiştir. Bu çerçevede ciro performansına bağlı
olarak tüm yetkili satıcılar bakımından aynı koşullarda uygulanacak bir prim sistemi
mevcuttur. Ancak bunun yanı sıra sistem hedef indirimi içermesi dolayısıyla daha
önce muafiyet verilen sözleşmeden farklılık arz etmektedir. Bu çerçevede her yetkili
satıcı için yıllık olarak bir genel bütçe hedefi, bir de ürün grubu bazlı bütçe hedefi
belirlenecektir. Bütçe hedeflerine ulaşılması ve aşılması halinde %(…..) ile %(…..)
arasında prim tahakkuk edeceği görülmektedir.
(102) Dikey anlaşmalara ilişkin kılavuza göre indirim sistemleri aşağıdaki durumlarda endişe
doğurmaktadır:
(i) tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının
uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi, yeniden satış
fiyatının belirlenmesine yol açabilecektir,
(ii) sağlayıcı tarafından belirlenen müşteriler dışında kalan müşterilere satış
yapan alıcılara verilen ödüllerin veya indirimlerin azaltılması veya reddedilmesi,
pasif satışı engelleyebilecektir,
(iii) sağlayıcının uyguladığı sadakat indirimi, hedef indirimi gibi birtakım teşvik
edici unsurlar varsa bu durum açık olarak belirtilmese de tek elden satış ve/veya
tek marka yükümlülüğü anlamı taşıyabilecektir,
(103) Sözleşme kapsamında primlerin kazanılması satışların müşteri veya bölge sınırları
içerisine yapılmasına bağlı değildir. Bu husus nedeniyle ve hedeflere ulaşmak
15-29/431-126
21/24

amacıyla yetkili satıcıların pasif satış yapma güdüsü artacaktır. Özellikle satış hacmi
daha küçük yetkili satıcıların pasif satış yapma güdüsünün yükselmesi beklenecektir.
Sözleşme alıcının uygulayabileceği indirim oranını belirlemediğinden yeniden satış
fiyatının bu şekilde belirlenmesine yol açmamaktadır. Bunun yanı sıra hali hazırda
hem tek elden satış, hem de tek marka yükümlülüğü sözleşmede bulunduğundan,
hedef indirimi üçüncü maddede ifade edilen türden bir soruna yol açmamaktadır.
(104) Bu noktada indirim sistemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde nasıl
değerlendirildiğine değinmekte yarar görülmektedir. Söz konusu hususa Hâkim
Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’da yer verilmektedir. Ticari hayatta yaygın olarak
kullanılan indirim sistemlerinin; fiyatların düşmesini sağlamak, çıktı düzeyini ve ürün
çeşitliliğini arttırmak, ürünlerin ayrı ayrı satın alınmasından kaynaklanan işlem
maliyetlerini düşürmek, yeniden satıcıların sağlayıcının ürünlerine yoğunlaşmasını
temin ederek bedavacılığı önlemek gibi etkinliği ve tüketici refahını artırabilecek
etkileri bulunabilmektedir. Bununla birlikte, söz konusu indirimler hâkim durumdaki
teşebbüsler tarafından sunulduğunda, rekabet karşıtı piyasa kapamaya da yol
açabilmektedir. Kurul, hâkim durumdaki bir teşebbüs tarafından uygulanan bir indirim
sisteminin rekabet karşıtı piyasa kapamaya yol açmasının muhtemel olup olmadığını
değerlendirirken teşebbüsün konumu, ilgili pazardaki koşullar, rakiplerin konumu,
müşteri ve sağlayıcıların konumu, incelenen davranışın kapsamı ve süresi, fiili
kapamayla ilgili olası deliller ve dışlayıcı stratejiye dair delillerin yanı sıra indirimlere
özel hususları dikkate almaktadır.
(105) Dosya konusu yetkili satıcılık sözleşmesi geriye dönük paket ve tek ürün indirimi
içermektedir. Kılavuza göre geriye dönük indirimlerin rekabet karşıtı piyasa kapamaya
yol açması; indirim hedef(ler)inin kişiselleştirilmiş olduğu, indirim oranının ve indirim
hedefinin tüketicinin ilgili referans dönemindeki toplam talebi içerisinde önemli bir yer
tuttuğu ve özellikle de hâkim durumdaki teşebbüsün rakiplerinin, her bir müşterinin
talebinin tamamı için kendisi ile eşit koşullarda rekabet edemedikleri durumlarda daha
muhtemeldir. Bu çerçevede Kurul’un geriye dönük indirimlere ilişkin incelemesinin
temelini, yıkıcı fiyat analizi oluşturmaktadır.
(106) Bu noktada öncelikle altıncı madde analizinin ex-post, muafiyet değerlendirmesinin
ise ex-ante yapılan nitelikte olduğunu belirtmekte fayda vardır. Sözleşmede öngörülen
indirimler distribütör seviyesinde olup ürün nihai tüketiciye ulaşmadan evvel en az bir
seviye aracı daha bulunmaktadır. Mevcut indirimlerin yetkili satıcı altında yer alan,
toptancıların ve nihai satıcıların bulunduğu aşamada marka içi rekabeti arttıracaktır.
Bunun yanı sıra 2014 yılı başı itibariyle gelir tablosuna göre yıllık ortalama yaklaşık
%(…..) indirim oranına sahip PAŞABAHÇE’nin aynı dönemde yıllık %(…..) satış karı
olması sebebiyle genel olarak zararına satış yaptığı söylenemeyecektir. Ancak
uygulama döneminde yıkıcı fiyat oluşup oluşmayacağının analizi, gelecekteki
maliyetler ve baz fiyatlar bilinemeyeceğinden şu aşamada mümkün değildir. Bu
nedenle ve altıncı maddeye ilişkin bir muafiyetin söz konusu olamayacağından yola
çıkarak, ilgili yetkili satıcılık sözleşmesine verilecek muafiyet kararının, ileride
yapılacak bir hakim durum değerlendirmesinde yıkıcı fiyata ilişkin bir muafiyet
tanımadığının açıkça belirtilmesinde yarar görülmektedir.
f) Bireysel Muafiyet Değerlendirmesinin Sonucu
(107) Yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında bildirime konu “Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi”, cam ev eşyası pazarı bakımından, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
15-29/431-126
22/24

sayılan koşulların tümünü sağlamakta olup, bu nedenle aynı Kanun’un 4.
maddesindeki yasaklamadan muaf tutulabilecektir.
(108) Rekabet Kurulu bildirim konusu sözleşmeyle aynı içerikte olan sözleşmeye
12.05.2010 tarih ve 10-36/572-202 sayılı kararıyla beş yıl süreyle bireysel muafiyet
tanımıştır. Bildirim konusu sözleşme 2010 yılında muafiyet tanınan sözleşmeden
rekabet kısıtı içeren maddeler bakımından bir farklılık arz etmemektedir. Her iki
sözleşme ile alıcıya getirilen temel rekabet sınırlamaları aynıdır. İki sözleşme
arasında bilinmesi gereken asıl farklılık satış koşulları kapsamında yetkili satıcılara
uygulanan prim sisteminde bulunmaktadır. Anılan prim sitemindeki bu farklılıkların bir
kısmı ürünlere, bir kısmı ise oranlara ilişkindir. Bunun yanı sıra yeni sözleşmeyle
öncekinden farklı olarak yetkili satıcılara yönelik hedef primler verilmiştir.
PAŞABAHÇE, verdiği bu hedef primler ile yetkili satıcılarının performanslarını
artırmayı hedeflemektedir.
(109) Diğer yandan yukarıdaki bölümlerde değinildiği üzere PAŞABAHÇE cam ev eşyası
pazarında rakiplerine oranla pazar payı bakımından çok güçlü konumdadır. Pazar
payının yanı sıra Şişecam Grubu’nun bünyesinde faaliyet göstermesinden
kaynaklanan finansal güç ve sektörde sahip olduğu marka bilinirliği gibi nedenlerle
hâlihazırda pazarı istediği gibi yönlendirebilme olanağına sahiptir. Bu kapsamda
PAŞABAHÇE’nin cam ev eşyası pazarındaki güçlü konumuyla bağlantılı olarak,
bildirime konu sözleşmeyle getirilen yükümlülüklerin pazardaki rekabet ortamı
üzerinde etkilerinin takip ve tespit edilebilmesini teminen muafiyet süresinin kısmen
sınırlandırılması gerekmektedir.
(110) Bu çerçevede; PAŞABAHÇE’nin pazardaki gücü, rakiplerinin konum ve görüşleri,
Rekabet Kurulu’nun PAŞABAHÇE’nin aynı içerikteki sözleşmesine ilişkin önceki
kararında muafiyet için uygun bulduğu süre, sözleşmenin muhtemel etkilerinin
beklenenden olumsuz olması halinde bunların pazarda kalıcı ya da uzun süreli
antirekabetçi sonuçlara dönüşmemesi gerekliliği gibi unsurlar dikkate alınarak,
bildirime konu sözleşmeye beş yıl süreyle bireysel muafiyet verilebilecektir.
G.5.4. İnceleme Sırasında Kuruma İntikal Eden Başvurular ve Bunlara İlişkin
Değerlendirme
(111) Muafiyete ilişkin başvurunun incelenmesi sırasında Kuruma çeşitli tarihlerde pasif
satışların engellendiği yönünde içeriğe sahip başvurular intikal etmiştir. Söz konusu
başvurulara aşağıda sırasıyla yer verilmektedir.
(112) Doğuş Cam ve Hediyelik Eşya – Erol BOYDAŞ (DOĞUŞ CAM) tarafından gönderilen
elektronik posta kopyasında PAŞABAHÇE yetkili satıcısı olan Kardeşler Züccaciye ve
Çobanoğlu firmalarına DOĞUŞ CAM tarafından gönderilen toptan ürün talebi ile ilgili
firmaların cevabı bulunmaktadır. Söz konusu metne göre, toptancı niteliğinde OLAN
DOĞUŞ CAM kendi aracıyla teslim almak üzere ilgili PAŞABAHÇE yetkili
satıcılarından toptan ürün talep etmektedir. Ancak iki firma da kendilerinin İstanbul
bölgesinde yetkili satıcı olmamaları sebebiyle satışı reddetmekte ve DOĞUŞ CAM’ı
İstanbul yetkili satıcısı Öksüzoğlu şirketine yönlendirmektedir.
(113) Gizlilik talebi bulunan bir züccaciye ve PAŞABAHÇE ürünleri satıcısı tarafından
yapılan başvuruda 31.12.2014 tarihine kadar istedikleri ilden PAŞABAHÇE ürünlerini
kendileri ulaşımı sağlamak yoluyla tedarik edebildikleri, son dönemde (…..TİCARİ
SIR…..) PAŞABAHÇE bayilerinden ürün istediklerinde ilgili bayilerin ürünü kendilerini
bulundukları bölgedeki bayiden almak zorunda olduklarını belirttikleri, ürün
sağlamaları halinde PAŞABAHÇE'nin bayiliklerinin iptal edeceğini ifade ettikleri yer
almaktadır.
15-29/431-126
23/24

(114) Gizlilik talebi bulunan eski PAŞABAHÇE bayisi bir toptancı tarafından yapılan
başvuruda, bayilik sözleşmesinin sona erdiği dönemden sonra, PAŞABAHÇE
ürünlerini Türkiye genelindeki yetkili satıcılardan tedarik edilmeye çalışıldığı, fakat son
zamanlarda ürün tedarik etmekte zorlanıldığı, yetkili satıcılardan satışa devam edildiği
takdirde bayiliklerinin PAŞABAHÇE tarafından sonlandırılacağının bildirildiğinin ifade
edildiği yer almaktadır. Ayrıca pasif satışın engellenmesi yoluyla fiyatların artış
gösterdiği, PAŞABAHÇE tarafından pasif satışların herhangi bir gerekçe
gösterilmeden yıldırma yöntemi kullanılarak engellendiği belirtilmiştir.
(115) Erol BOYDAŞ’a ait bir diğer başvuruda pasif yollarla satın alma taleplerini
gerçekleşemeyeceğini, İstanbul yetkili satıcısı Çobanoğlu’ndan ürün talep etmeleri
gerektiğini ifade eden elektronik postalara yer verilmektedir.
(116) Gizlilik talebi bulunan bir diğer başvuruda da, başvuru sahibi tarafından geçmiş
dönemde PAŞABAHÇE bayii oldukları, daha sonra ara toptancılık yoluyla ticarete
devam ettikleri ancak son zamanlarda pasif satış yoluyla daha ucuza satın alım
yapabilecekleri illerden alım yapmalarına imkân tanınmadığı belirtilmektedir.
(117) Muafiyet dosyası incelemesi sırasında Kuruma intikal eden başvurularda pasif satışın
engellendiği, söz konusu durumun 2015 yılı başından itibaren ortaya çıktığı yönünde
iddialar yer almaktadır. Bildirim konusu sözleşme 2015 yılı başında yürürlüğe girmiş
olup, PAŞABAHÇE yetkili satıcı sayısını önemli ölçüde azaltmıştır. Yetkili satıcı
sayısının azalması, PAŞABAHÇE’nin dağıtım sistemini daha iyi yönetebilmesini
sağlayabilecektir. Bununla beraber pasif satışın yasaklanmasının marka içi rekabeti
önemli ölçüde kısıtlayacağı ve fiyatların artmasına yol açabileceği bilinmektedir.
Dosya konusu sözleşme yukarıdaki bölümlerde ortaya konduğu üzere 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesindeki şartları sağlamaktadır. Sözleşme içeriğine bakıldığında,
sözleşmenin 3.1. maddesinin münhasır bölge ve müşteri grupları dışına aktif satış
yasağı getirdiği görülmektedir. Ancak sözleşme çerçevesinde pasif satış yasağı
bulunmamaktadır.
(118) Uygulamanın 2015 yılı başından bu yana devam ettiği dikkate alındığında, oldukça
kısa bir geçmişe sahip olduğu, bu sürenin, uygulamanın piyasadaki sonuçlarını
görmek açısından yeterli bir süre olmadığı, bu nedenle toptancı seviyesinde ortaya
çıkan sorun hakkında bu aşamada önaraştırma yapılmasının, beklenen faydayı
sağlamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
(119) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Paşabahçe Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Kardeş Züc. İth. İhr. San. Tic. A.Ş. ve
diğer yetkili satıcılar arasında imzalanan tip dikey “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin,
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğuna,
2. “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin “porselen ev/sofra eşyası pazarı” bakımından
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup
muafiyetinden yararlandığına,
3. “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin “cam ev eşyası pazarı” bakımından pazar payı
eşiğinin aşılması nedeniyle grup muafiyetinin kapsamı dışında kaldığına, ancak,
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan tüm koşulları sağlaması nedeniyle
bahse konu sözleşmeye, anılan madde kapsamında beş yıl süre ile bireysel
muafiyet tanınmasına,
15-29/431-126
24/24

4. Kuruma intikal eden pasif satışın engellendiğine dair şikayetlere ilişkin olarak
herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.












Full & Egal Universal Law Academy