1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/A.Ö. -01/1 (Devralma)
Karar Sayısı : 01-28/276-80
Karar Tarihi : 19.6.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖR: Aydın ÖZTUNALI
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Pechiney SA
Temsilcisi: Av. Mehmet GÜN
Koreşehitleri Cad. No: 32
80300 Zincirlikuyu-İstanbul
- Sapa AB
D- TARAFLAR: - Pechiney SA
7 Place du Chancelier Adenauer, 75016 Paris-FRANSA
- Sapa AB
Humlegardsgatan 17, 11485 Stockholm-İSVEÇ
E- DOSYA KONUSU: Pechiney SA'nın, Sapa AB'nin Eurofoil Belgium ve
Eurofoil Luxemburg şirketlerindeki hisselerinin tamamını devralması işlemine
izin talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.5.2001 tarih, 1815 sayı; 18.5.2001 ve
6.6.2001 tarihlerinde giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 8.6.2001 tarih, D1/1/A.Ö.-01/1 sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu 15.6.2001 tarih, REK.0.05.00.00/53 sayılı Başkanlık
önergesi ile 01-28 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: Pechiney SA'nın Sapa AB'nin Eurofoil Luxemburg ve
Eurofoil Belgium şirketlerindeki hisselerinin tamamını (%100 kontrol) devralmasına
ilişkin işleme; devreden ve devralan tarafların faaliyetlerinin Türkiye pazarında
örtüşmemesi ve bu pazarlarda tek alıcı bulunması itibarıyla çok önemli oranda alıcı
gücünün varlığı gibi nedenlerle, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında rekabeti
önemli ölçüde sınırlayacak şekilde bir hakim durum yaratılmasına yahut var olan
bir hakim durumun güçlendirilmesine yol açmayacağı, ayrıca "Hisse Alım
Sözleşmesi"nin 10. maddesinde, devreden taraf (ve iştirakleri) üzerine Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içerisinde getirilen şirket faaliyetleriyle ilgili olarak 3 yıl süreyle
2 REKABET KURUMU
faaliyet gösterme yasaklarının yan sınırlama olarak nitelendirilmesi gerektiği
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
Devralan taraf olan Fransız şirket Pechiney SA (Pechiney) iştirakleri
aracılığıyla dünya çapında ve özellikle alüminyum ürün çeşitleri (boksit, alüminyum
oksit, iptidai alüminyum, yassı rulolanmış ürünler, alüminyum çubuklar) ve ambalaj
ürünleri üretimi (tüpler, aerosoller, esnek paketleme) alanlarında faaliyet
göstermektedir.
Pechiney'in 2000 yılında Türkiye cirosu 39 milyon Euro yaklaşık 22.7 trilyon
TL. olarak gerçekleşmiştir.
Devreden taraf olan Sapa AB (Sapa), İsveç kanunlarına göre kurulmuş ve
alüminyum çubuklar, otomotiv endüstrisi için plastik ve alüminyum folyo ve şerit
sektörlerinde faaliyet gösteren bir şirkettir. Sapa' nın 2000 yılındaki Türkiye cirosu
127.754 milyon SEK, yaklaşık 8.5 trilyon TL. olarak gerçekleşmiştir.
Pechiney ve Sapa arasında akdedilen söz konusu "Hisse Alım Sözleşmesi" ile
hisseleri devre konu şirketlerden birisi, Belçika kanunlarına göre kurulmuş olan ve
alüminyum folyo ile şerit üretiminde faaliyet gösteren Eurofoil Belgium, diğeri ise
Lüksemburg kanunlarına göre kurulmuş ve yine alüminyum folyo ile şerit üretiminde
faaliyet gösteren Eurofoil Luxemburg'dur.
Sapa, Eurofoil Belgium ve Eurofoil Luxemburg'un %100 hissesine, Eurofoil
Luxemburg ise Eurofoil US ve Stocktuna AB şirketlerinin hisselerinin %100'üne
sahiptir. Eurofoil US ise ABD, Meksika ve Kanada'da esnek paketleme amaçlı
alüminyum folyo ve şerit dağıtımı ile iştigal eden Euronorca Partners GP şirketinde
%50 hisseye sahip olup, başka bir aktivitesi yoktur. Öte yandan Stocktuna AB'nin
herhangi bir endüstriyel ya da pazarlama faaliyeti bulunmamaktadır.
Hisse alım sözleşmesi, Sapa tarafından, Eurofoil Luxemburg ve Eurofoil
Belgium'daki tüm hisselerinin Pechiney'e satışını düzenlemektedir. Söz konusu
satış sonucunda Pechiney, Eurofoil Luxemburg ve Eurofoil Belgium üzerinde ve
dolayısıyla Stocktuna AB ve Eurofoil US üzerinde kontrol sahibi olacaktır.
Eurofoil Luxemburg ve Eurofoil Belgium'un 2000 yılındaki Türkiye ciroları
1.9 milyon Euro, yaklaşık 1.1 trilyon TL.'dir.
Taraf şirketlerden hiçbirisinin Türkiye'de herhangi bir üretim faaliyeti
bulunmamakta, satışı yapılan ürünler ithalat yoluyla ülkeye getirilmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Ürün Pazarı
Alüminyum folyo ve şeritler birçok farklı kullanım alanına sahip olup, bu
alanlar, ambalajlama, endüstriyel kullanımlar, ısı dönüştürücüler ve diğer alanlar
olarak tanımlanmaktadır. Kullanım alanı ne olursa olsun tüm folyo ve şerit çeşitleri,
benzer spesifik ekipman (alüminyum folyo rulolama mekanizması) kullanılarak
üretilen yassı rulolanmış alüminyum ürünlerin (özellikle 200 mikronun (0,2 mm)
3 REKABET KURUMU
altındaki kalınlıkta ürünlerin) üretimi için planlanmışlardır. Dolayısıyla birçok
alüminyum folyo çeşitleri ve şerit çeşitlerinin kendi içlerinde ve aralarında arz
yönünden ikame edilebilirliği yüksektir. Bir başka deyişle, söz konusu pazardaki
üreticiler üretimlerini kolaylıkla bir cinsten diğerine çevirebilme imkanına sahiptirler.
Şeritlerin tek katman olarak rulolanmalarına karşılık, alüminyum folyoların son
rulolama adımından önce katlanıp, çift katman halinde rulolanmaları ve bundan
sonra ayrılarak kesilmeleri dışında, alüminyum folyo ve şeritler aynı üretim
prosedürüne tabidirler.
Öte yandan, folyo ve şerit sektörü içinde, talep ve arz yönünden aşağıda
belirtilen bazı özellikler nedeniyle farklı ürün pazarları ortaya çıkmaktadır.
• Alüminyum Folyolar
- Aseptik Folyolar (10 micron'un altında kalınlık)
Bu alüminyum folyo çeşidi bazı ürünlerin (çorba, süt ve içecekler gibi) aseptik
(mikrop barındırmayan) şartlarda saklanmasına yönelik ambalaj üretiminde
kullanılan çok ince bir alüminyum folyo çeşididir. Söz konusu ürünün müşterileri,
diğer alüminyum folyoların dönüşümü ile uğraşan müşteri kitlesinden farklılık
arzeden (başta Tetrapak ve Combibloc olmak üzere) aseptik ambalaj üreticileridir.
Aseptik folyo müşterileri, esnek paketleme alanındaki diğer müşterilere oranla,
alüminyum folyo kalitesine, alüminyum kağıdın kendi ekipmanlarına uyumluluğuna,
servis ve satış sonrası şartlara çok daha fazla dikkat etmekte ve önem
vermektedirler. Bu çeşidin özel bir üretim prosedürü olup, kullanılan alüminyum çok
incedir (6.3 mikron Tetrapak için).
- Esnek Ambalajlama (paketleme) için Kullanılan Diğer Alüminyum Folyo Çeşitleri
(50 mikronun altında kalınlık)
Bu alüminyum folyo çeşitlerini, talep eden müşteri grupları, bu ürünleri farklı
kullanım amaçlarına göre çeşitli kalınlıklarda kullanabildikleri gibi, aynı kullanım
amacına yönelik olarak farklı kalınlıklarda da kullandıkları bilinmektedir.
Arz açısından ise, üretim için ürüne özel know-how gerekmemekte ve bu
alüminyum folyolara ilişkin olarak geniş bir ikame edilebilirlik bulunmaktadır. Bu
nedenle tüm "diğer alüminyum folyolar" aynı ürün pazarına dahil edilmiştir.
• Şeritler (50 micron'dan 200 micron'a kadar değişen kalınlıkta)
Isı dönüştürücüler (klimalarda kullanılan şeritler) olarak da nitelendirilen bu
pazar müşteri gruplarına göre ikiye ayrılabilmektedir: Otomotiv endüstrisinde
kullanılan ısı dönüştürücüler ve inşaat sektöründe kullanılan ısı dönüştürücülerdir
(sabit klimalar).
Arz açısından, "inşaat sektörüne yönelik ısı dönüştürücüler", özel maden
alaşımlarından yapılan "otomotiv sektörüne yönelik ısı dönüştürücüler" ile farklı bir
üretim prosedürüne tabidirler.
Talep açısından, bu iki ürünün müşterileri de farklılık arzetmekte ve farklı
ekonomik trendleri izlemektedirler. Örneğin, otomotiv sektörüne yönelik ısı
dönüştürücülerini satın alan müşteriler, kalite ve fiziksel dayanıklılığa (aşınma ve
paslanmaya karşı dayanıklılık, biçimlendirilebilme, sertlik, termal iletkenlik) daha
4 REKABET KURUMU
fazla önem veren uluslararası fırmalardır. Söz konusu müşterilere ürün arzı için
üretici zor ve uzun birtakım yetkinlik prosedürlerinden geçmek durumundadır. Bu
prosedürlerden geçiş süresi otomotiv ekipman sağlayıcıları tarafından yapılan testler
ve araba üreticisi tarafından nihai üründe yapılan testler için harcanan zaman dahil
olmak üzere 6 ay ila 2 yıl arasında değişmektedir. Ancak, inşaat sektöründe bulunan
birçok müşteri, küçük ve orta çaplı kuruluşlardan oluşmakta ve üreticinin yetkinlik
prosedürü sadece iki ayı bulmaktadır.
Bu çerçevede, ilgili ürün pazarları; esnek paketleme amaçlı diğer alüminyum
folyolar, otomotiv sektörü için ısı dönüştürücüleri ve aseptik folyo pazarı olarak
belirlenmiştir.
H.2.2. Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, ürünlerin özellikleri, kullanım alanları, alıcıların coğrafi
dağılımı, dağıtım kanalları gibi unsurlar göz önünde bulundurularak Türkiye
Cumhuriyeti sınırları olarak tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya
bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları
devralması veya kontrol etmesi” birleşme veya devralma sayılan haller olarak
öngörülmüştür. Eurofoil Luxemburg ve Eurofoil Belgium'da kontrol değişikliğinin
gerçekleşmesi nedeniyle bildirime konu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ'in anılan
maddesi kapsamında bir devralma olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Taraf teşebbüslerin faaliyetleri, esnek paketleme amaçlı diğer alüminyum
folyolar, otomotiv sektörü için ısı dönüştürücüleri ve aseptik folyo pazarı olarak
belirlenen ilgili ürün pazarlarının hiçbirisinde çakışmamakla birlikte, tarafların ilgili
pazarda 2000 yılı itibarıyla toplam 32.3 trilyon TL.'ye ulaşan cirolarının ve aseptik
folyo pazarındaki %50 ve otomotiv sektörü için ısı dönüştürücüleri pazarında
%35 civarında olan pazar paylarının, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile
değişik 4. maddesinde belirtilen eşikleri aşması nedeniyle söz konusu işlemin bu
pazarlar açısından izne tabi bir devir işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anılan
devralma işleminin, ilgili ürün pazarları açısından değerlendirilmesi aşağıda
sunulmuştur.
Esnek Paketleme Amaçlı Diğer Alüminyum Folyolar Pazarı
Bu pazarda Pechiney'in payı % 4 civarında olup, diğer teşebüslerin payları ise
Etibank %31, Assan %24, Carcano %14, VAW %4, Alcan %2, Elval %2 ve diğer
%19 şeklindedir. Bu pazarda devralınan Eurofoil Luxemburg ve Eurofoil Belgium'un
herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
Aseptik Folyo Pazarı
Söz konusu ürünün müşterileri aseptik ambalaj üreticileri olup, genelde servis
ve satış sonrası hizmetlere çok önem vermektedirler. Müşterinin özel bir üretim
prosedürü bulunmakta, kullanılan alüminyum çok ince ve üretimi de özel bir know-
how’a tabi olmaktadır.
5 REKABET KURUMU
Türkiye’de aseptik folyonun alıcısı sadece Tetrapak A.Ş.’dir. Tetrapak ise bu
alımların yaklaşık yarısını Eurofoil Luxemburg’dan diğer yarısını ise Carcano’dan
yapmaktadır. Pazardaki diğer sağlayıcı Carcano’nun da taraflar kadar, yaklaşık %50
oranında payı bulunmaktadır. İki sağlayıcılı ve tek alıcılı aseptik folyo pazarı, ürünün
özellikleri dolayısıyla alıcı-sağlayıcı ilişkisinin çok yoğun olduğu bir pazardır.
Tetrapak için Eurofoil Luxemburg tarafından 6.3 mikron kalınlığında üretilen aseptik
folyo şeritler, şirketin özel bir know-how gerektiren üretim prosesinde
değerlendirilmektedir.
Pechiney’in bu pazarda yer almaması itibarıyla, tarafların devralma işlemiyle
anılan pazardaki payları toplamında herhangi bir artış olmayacak, bu oran yine
yaklaşık %50 seviyesinde bulunacaktır.
Otomotiv Sektörü İçin Isı Dönüştürücüleri Pazarı
Genel anlamda 50 mikrondan 200 mikrona kadar değişen kalınlıkta
alüminyum şerit pazarı olarak da tanımlanabilecek olan bu pazar, hem arz hem de
talep yanlı farklılıklar içermesi nedeniyle, otomotiv sektörü için ısı dönüştürücüleri
pazarı ayrımına tabi tutulmuştur.
Dosya mevcudu bilgilerden, bu ürünün ülkemizde halihazırda sadece Kale
Oto Radyatör A.Ş. tarafından kullanıldığı, Valeo adlı firmanın 1999 yılında İzmir'deki
tesislerini kapatarak, piyasadan çekildiği, ancak, Çorum tesislerinde yaklaşık
25 senedir bakır ısı dönüştürücüleri üretimi yapan Yetsan'ın, önümüzdeki aylarda
alüminyum ısı dönüştürücülerine yönelik faaliyete geçmesinin beklendiği, tek alıcılı
(monopson) yapıdaki bu pazarda, Pechiney'in payının yaklaşık %35 olduğu
(1000 tonda 350 ton) ve devralınan şirketlerin bu pazarda herhangi bir satışının
bulunmadığı, talebin geri kalan % 65’lik kısmının Assan, VAW ve Sapa Finspog adlı
şirketlerce sağlandığı anlaşılmıştır.
Devralınan şirketler ile devralan Pechiney'in faaliyetleri aseptik folyo
pazarında olduğu gibi bu pazarda da çakışmamakta, dolayısıyla devralma işlemi ile
yoğunlaşma oranlarında bir değişiklik olmamaktadır.
Ayrıca, dosya mecudu bilgi ve belgelerden, bildirim formunda tarafların en
büyük beş müşterisi olarak gösterilen Tetrapak A.Ş., Kale Oto Radyatör San. ve Tic.
A.Ş., Rotopak Matbaacılık Ambalaj San. ve Tic. A.Ş., Usta Basım Ambalaj San. ve
Tic. Ltd. Şti. ve Huhtamaki Van Leer Saf Plastik firmalarına, devralma işlemine ilişkin
görüşlerinin sorulduğu, adı geçen şirketlerin genel olarak söz konusu devralmayla
kendilerini dolayısıyla Türkiye pazarını olumsuz yönde etkileyecek bir durumun
gerçekleşmeyeceğini ifade ettikleri anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen tesbitler doğrultusunda, devralma işlemi ile rekabeti
önemli ölçüde azaltacak şekilde bir hakim durumun yaratılmadığı veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmediği kanaatine varılmıştır.
Hisse Alım Sözleşmesinin 10. maddesinde yer alan
Rekabet Yasağı Düzenlemesi
Devralma işlemine esas teşkil eden “Hisse alım sözleşmesi”nin 10. maddesi,
devreden taraf ve onun kontrolündeki diğer teşebbüslerin üç yıl süre ile "işle" ilgili
faaliyetlerle iştigal etmemesine ilişkin düzenlenmeyi içermektedir.
6 REKABET KURUMU
Bu tür devir işlemlerinde devreden taraf üzerine getirilen satışa konu faaliyet
ile iştigal etme yasakları, uygun süre ve kapsamda olması koşuluyla, işlemin bir
bütün halinde ve sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilmesi amacıyla makul
karşılanabilmektedir.
İlgili pazarlar açısından gerekli know-how, müşteri portföyü, marka imajı ve
sağlayıcı - alıcı bağımlılığının yoğunluğu gibi hususlar dikkate alındığında, anılan
sözleşmenin 10. maddesi ile getirilen 3 yıl süreli rekabet yasağının, devralma
işleminin gerçekleştirilmesi için makul, objektif ve zorunlu bir yan sınırlama olduğu
kanaatine varılmıştır.
Ayrıca sözleşmenin 10 b(i) bölümünde, satıcı üzerine getirilen, yatırımcı
olarak herhangi bir rakip firmanın sermayesine ödünç verme, böyle bir firmanın
hisselerini satın alma veya böyle bir şirketin münferiden veya toplam olarak
sermayesinin %10’una tekabül eden miktarlarla katkıda bulunma yasakları yer
almaktadır. Ancak, yapılan bir sözleşme değişikliğiyle, Türkiye Cumhuriyeti toprakları
bu yasakların kapsamı dışında bırakılmış, dolayısıyla bir değerlendirme yapılmasına
gerek kalmamıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında,
1- Pechiney SA'nın, Sapa AB'nin Eurofoil Luxemburg ve Eurofoil Belgium
şirketlerindeki hisselerinin tamamını devralmasına ilişkin işlemin, tarafların sahip
olduğu toplam pazar payı ve ciroları yönüyle, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne
tabi bir işlem olduğuna,
2- Bu işlem sonucunda, ilgili pazarlarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmaması, ayrıca "Hisse alım sözleşmesi" nin 10. maddesinde yer alan
3 yıl süreli rekabet etme yasağının, devir sözleşmesine ilişkin makul, objektif ve
zorunlu bir yan kısıtlama olması nedeniyle, bildirim konusu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy