Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-1-124 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-03/31-10
Karar Tarihi : 15.1.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: M.Ömür PAŞAOĞLU, Mustafa M. ÖZKARABÜBER
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Alcan Inc.
Temsilcisi: Av. Utku COŞAR ve Av. Arzu COŞAR
İnönü Cad. Gümüşsu Palas No:26/2 Taksim-İstanbul
D. TARAFLAR : - Alcan Inc.
1188 Sherbrooke Street West Montreal KANADA
- Pechiney
7, Place du Chancelier Adenauer F-75116 Paris FRANSA
E. DOSYA KONUSU: Pechiney'in borsada işlem gören hisselerinin Alcan
Inc. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.9.2003 tarih, 4463 sayı ile giren
ve en son 30.12.2003 tarih, 6447 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 12.1.2004 tarih, 2003-1-124/Öİ-04-MÖP sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 12.1.2004 tarih, REK.0.05.00.00/10 sayılı
Başkanlık önergesi ile 04-03 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda anılan işlemin;
- 1997/1 sayılı Tebliğ'de belirtilen ciro eşiğinin aşılması nedeniyle izne tabi bir
devralma olduğu,
- ilgili pazarlarda hakim durum yaratacak ya da mevcut hakim durumu
güçlendirecek nitelikte olmadığı,
- bu nedenle dosya konusu işleme izin verilmesi gerektiği
04-03/31-10
2
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Alcan Inc. (Alcan)
Merkezi Kanada olmak üzere 42 ülkede tesis ve fabrikası bulunan Alcan,
boksit madenciliği, alümina arıtma, alüminyum eritme, alüminyum imalatı,
alüminyum geri dönüşümü, paketleme ve bunlara ilişkin ar-ge konuları ile
iştigal eden ve özel nitelikli alüminyum ve paketleme ürünlerinin üretimini
yapan çok uluslu bir teşebbüstür.
Alcan, aşağıda yer verilen altı iş grubundan oluşmaktadır:
- Boksit, Alümina ve Özel Nitelikli Kimyasal Ürünler Grubu: Bu grubun
faaliyetlerine boksit madenleri ve yatakları işletimi, alümina arıtma ve ayrıca
özel nitelikli kimyasal maddeler imalatı dahildir.
- Ana Metal Grubu: Ana metal grubu, sac külçe, çekme çubuk, tel çubuk ve
döküm külçe şeklindeki birincil katma değerli ürünlerin üretiminde ve Alcan’ın
global enerji üretimi ile eritme işlemlerinde faaliyette bulunmaktadır.
- Avrupa Haddelenmiş Ürünler Grubu: Faaliyetleri Avrupa kaynaklı hadde
ürünleri tesislerinde alüminyum sac, folyo ve geri dönüşüm üretimlerini
kapsamaktadır.
- Amerika ve Asya Haddelenmiş Ürünler Grubu: Grubun faaliyetleri tüm
Amerika ve Asya kıtalarındaki hadde tesislerinde alüminyum sac, folyo ve geri
dönüşüm üretimlerini kapsamaktadır.
- Özel Tasarımlı Ürünler Grubu: Faaliyetleri, çekme ürünler (ekstrüzyon
ürünleri), tel, kablo, kompozit malzeme, toplu taşımacılık ve otomotiv sektörü
sistemleri, özel tasarımlı dökme ürünleri ve diğer teknik ürünlerin üretimini
kapsamaktadır. Bunlara ek olarak, bu grup, dış cephe, panolar ve nakliye için
son kullanım ürünü olarak kompozit üretmektedir. Kompozit ürün serisine,
alüminyum-plastik kompozit, elyaf takviyeli plastik sistemleri ve köpük plastik
malzemeleri dahildir.
- Paketleme Grubu: Paketleme grubu, plastik, kağıt, karton, alüminyum, cam
ve çelik ürünlerini işlemektedir. Bu grubun ana paketleme ürünlerine esnek
ambalajlama, katlanır kartonlar, folyo kutular, cam ve sert plastik ve meşrubat
kutuları dahildir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, Türkiye'de Alcan, hisselerinin tamamı kendine
ait bir yavru şirketi vasıtasıyla Lawson Mardon İzmir Gravür Baskılı Karton
Sanayi ve Ticaret A.Ş.’yi (Lawson) kontrol etmektedir. Lawson, sigara kartonu
üretimi ve tedariği konusunda faaliyet göstermektedir. Alcan, ayrıca, Rotopak
Matbaacılık Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş., Rotogravür Klişecilik Grafik
04-03/31-10
3
Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Rotopaş Ambalaj Pazarlama ve Dağıtım A.Ş.’nin
%100 hissesine sahiptir. Şirketlerin her üçü de paketleme üretimi ve tedariği
konularına faaliyet göstermektedir.
H.1.2. Pechiney
Merkezi Fransa’da bulunan Pechiney, uluslararası ölçekte alüminyum ve
paketleme ürünleri üretimi ve satışı ile iştigal etmektedir. Avrupa’daki
devralma işlemi öncesi halka açık olarak faaliyet gösteren teşebbüs, devralma
sonrasında Alcan’ın yavru şirketi konumuna gelecektir.
Pechiney aşağıdaki alanlarda faaliyet göstermektedir:
- Birincil Alüminyum: Boksit madenciliği, alümina üretimi, birincil alüminyum
üretimi ve eritme teknolojilerinin geliştirilmesidir.
- Alüminyum Dönüştürme: Alüminyumun, hadde ürünlerine, çekme ürünlerine
(ekstrüzyon ürünler) ve döküm alaşımlara dönüştürülmesidir.
- Paketleme: Esnek ve diğer paketleme ürünlerinin üretimidir.
- Uluslararası Ticaret: Birincil alüminyum, alüminyum dönüştürme ve
paketleme gruplarına ürettikleri ürünlerin bir kısmını satarak ve grup imalat
birimlerinin tedarik ve satış faaliyetlerini yöneterek gerekli desteğin
sağlanması faaliyetidir.
Dosya mevcudu bilgilerden, Pechiney’in Türkiye’de üretim faaliyetinin
bulunmadığı; ancak satışlarını, sermayesinin %99’una sahip olduğu Pechiney
Dış Ticaret Ltd. Şti. vasıtasıyla gerçekleştirdiği anlaşılmaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Alcan ve Pechiney, global ölçekte alüminyum ve paketleme sektörlerinde
birçok ürün pazarında faaliyet göstermektedir.
Her iki teşebbüs de alüminyum sektöründe dikey olarak entegre olup, boksit
madenciliğinden, özel nitelikli ürünlerin imaline kadar üretim zincirinin her
kademesinde yer almaktadır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, Alcan ile Pechiney’in Türkiye pazarına
sundukları ürünler arasında dört ürün grubunun örtüştüğü anlaşılmaktadır. Bu
ürünler, kimyasal sınıf alümina, birincil alüminyum, yassı haddelenmiş ürünler
ve paketleme ürünleridir.
Alümina: İşlenerek alümina üretilebilen tek hammadde boksittir. Boksit
cevherinin “Bayer” metodu olarak bilinen dört aşamalı termo-kimyevi işlem
vasıtasıyla eritilmesi sonucu alümina üretimi mümkün olmaktadır. Eritme sınıfı
alümina, birincil alüminyumun eritilmesinde kullanılan hammaddedir; hem
Alcan hem de Pechiney eritme sınıfı alümina sektöründe faal şirketlerdir.
04-03/31-10
4
Eritme sınıfı harici uygulamalarda kullanılan kimyasal sınıf alümina ise
alümina hidratlar ve kalsine edilmiş oksitlerden müteşekkildir. Bu ürünler son
kullanım alanlarına göre imalat işleminin çökeltme aşamasında elde edilerek,
muhtelif teknik özelliklerde olmak üzere kurutulmakta ve öğütülmektedir.
Pechiney, Avrupa'da, kimyasal sınıf alümina pazarında faaliyet
göstermektedir. Alcan, 2001 yılında kimyasal sınıf alümina üretimi alanında
Avrupa pazarından çekilmiştir.
Birincil Alüminyum: Birincil alüminyum, alüminanın eritilmesi ile üretilmektedir.
Alümina yüksek dereceli elektroliz işlemi uygulanarak alüminyum ve
oksijenden oluşan elementlere dönüştürülmektedir. Birincil alüminyum eritilmiş
halde veya çubuk, külçe, haddelenmiş dilim formları da dahil birçok değişik
formda döküm ürünü olarak üretilebilmektedir. Birincil alüminyum saf halde
üretilebileceği gibi, manganez, magnezyum, bakır, çinko ve demir gibi diğer
metallerle alaşımlı olarak da imal edilebilmektedir.
Yassı Haddelenmiş Ürünler: Yassı haddelenmiş ürünler, sıcak ve soğuk
haddeleme yöntemleriyle birçok değişik aşamadan geçerek üretilen yarı-
mamul yassı alüminyum ürünlerdir. Bu ürünler plaka, sac, şerit, folyo ve külçe
dahil birçok değişik form, ebat ve bileşimlerde imal edilerek satılmaktadır.
Büyük alüminyum üreticilerinin birçoğu yassı haddelenmiş ürünlerin her
çeşidini üretmekte ve hadde tesislerinde mevcut olan değişik genişlik ve
aralıkları ile sıralama seçeneklerini kullanarak, önemli bir ek maliyet
olmaksızın değişik üretimler yapabilmektedir. Bu nedenle, değişik yassı
haddelenmiş ürün çeşitleri arasında arz açısından yüksek dereceli ikame
edilebilirlik mevcuttur.
Esnek Paketleme: Alcan’ın Türkiye’ye sattığı paketleme ürünlerinin hemen
hemen tamamı esnek paketleme ve sigara kartonundan oluşmaktadır.
Pechiney ise sigara kartonu üretmemekte ve satmamaktadır.
Esnek paketleme üretimi; hammaddelerin (genellikle alüminyum folyo, plastik,
selüloz filmler, kağıt ve diğer bazı hammaddelerden oluşan) gıda, meşrubat,
tütün ve sigara, farmakoloji, kozmetik ve tıbbı ürünler de dahil muhtelif son-
kullanım sanayilerde birincil paketleme, ikincil paketleme ve etiketleme
maksadıyla kullanılmak üzere rulo haline getirilmiş paketleme malzemelerinin
imalatı, tedariki ve dönüştürülmesi faaliyetlerini içermektedir. Müşteriler
değişik türde esnek paketleme çeşitleri arasında seçim yapma ve satın alma
olanağına sahiptir. Tedarikçiler de geniş bir yelpazeyi kapsayan esnek
paketleme çeşidi sunmaktadır. Bütün bu ürünler için ayrı ayrı alt pazarlar
tanımlanmasının imkanı bulunmamaktadır. Bu durumun temel nedeni,
paketleme işinin ayırt edici özelliklerinin müşterilere bağlı olmasıdır.
Müşteriler, marka imajlarına uygun olarak oluşturdukları dizaynları üreticilere
iletmekte, üretim de bu dizaynlara göre gerçekleştirilmektedir. Bu çerçevede,
ürünlerin arz ikamesine sahip olduğu ve sipariş almaya göre
farklılaştırılabildiği göz önüne alındığında, paketleme ürünlerinin tek başına bir
ürün pazarını oluşturduğu anlaşılmıştır.
Alcan ile Pechiney’in faaliyetleri söz konusu dört ürün grubunda
kesişmektedir. Ancak Alcan’ın Türkiye’de bu ürünlerden kimyasal sınıf
04-03/31-10
5
alümina satışı dikkate alınmayacak kadar düşük miktardadır. Ayrıca, Alcan’ın
Avrupa kimyasal alümina pazarından çekildiği hususu da dikkate alınarak, bu
ürün değerlendirmeye tabi tutulmamıştır.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarları "birincil
alüminyum", "yassı haddelenmiş alüminyum ürünler" ve "esnek paketleme"
pazarları olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili pazarlardaki ürünlerin, ülke genelinde dağıtımı ve satışının yapılabilmesi
nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tespit
edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgilerden, Alcan’ın, borsada işlem gören Pechiney
hisselerini satın alma teklifinin tamamlanmış olduğu ve Fransız Borsası'nın
yaptığı açıklamaya göre 9.1.2004 itibarıyla bu hisselerin %95’inden fazlasının
Alcan’ın kontrolüne geçtiği anlaşılmıştır. Bu nedenle, kontrol değişikliğinin
gerçekleştiği devralma işlemi, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında
bir devralmadır.
Tarafların ilgili pazarlardaki 2002 yılı ciro ve pazar paylarına ilişkin bilgilere
aşağıda yer verilmiştir.
Tablo- Tarafların İlgili Pazarlardaki 2002 Yılı Ciro ve Pazar Payları
Ürün Pazarı Alcan
(milyon TL)
Pechiney
(milyon TL)
Toplam
(milyon TL)
Alcan
Pazar
Payı
Pechiney
Pazar
Payı
Toplam
Birincil
alüminyum …………… …………… 14.697.445 ……… ………… % 5
Yassı
haddelenmiş
ürünler …………… …………… 54.710.676 ……… ………… % 12
Esnek
paketleme …………… …………… 61.015.156 ………
…………
… % 13
Yassı haddelenmiş alüminyum ürünler ile esnek paketleme pazarlarında
tarafların toplam cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile
değişik 4. maddesinde yer alan 25 trilyon TL ciro eşiğini aşması nedeniyle,
işlem izne tabi bir devralmadır.
Yassı haddelenmiş ürünler pazarında tarafların toplam pazar payları %12’ye
ulaşmaktadır. Türkiye pazarı alüminyum sektöründeki yoğunlaşma oranları
bakımından Avrupa pazarına göre farklı bir durum arz etmektedir. Sektördeki
en büyük kuruluş Eti Holding A.Ş.’ye bağlı Eti Alüminyum A.Ş.’dir. Ülke
alüminyum ihtiyacının yaklaşık %40’ı söz konusu teşebbüsün Seydişehir
tesislerinden karşılanmaktadır. Bunun yanısıra sektörde yan ürün/
04-03/31-10
6
haddelenmiş ürün üreten 400 civarında özel sektör teşebbüsü faaliyet
göstermektedir.
Esnek paketleme pazarında Alcan'ın pazar payı %…... iken, Pechiney’in
pazar payı daha da düşüktür. Dolayısıyla işlem, esnek paketleme pazarında
yoğunlaşma yaratmamaktadır.
İlgili pazarlarda herhangi bir giriş engeli bulunmadığı da dikkate alınarak,
anılan işlemin, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Pechiney'in borsada işlem gören hisselerinin Alcan Inc. tarafından
devralınması işleminin, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna,
bununla birlikte bu işlemin aynı Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum
yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili
pazarlardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte
olmadığına, dolayısıyla bildirim konusu devralmaya izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy