Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-2-77 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-55/843-229
Karar Tarihi : 8.9.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN.
B. RAPORTÖRLER: Ali ARIÖZ, Ayşe Özlem UZUN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Lexmark International Technology S/A
Temsilci Av. Mine Özarslan TAMUSTA
Somay Hukuk Bürosu Büyükdere Caddesi No:118/7-8-10 20
Esentepe 34394 İstanbul
D. TARAFLAR : - Lexmark International Technology S/A
ICC Bloc A 20 rote de PreBois 1217 Meyrin-Cenevre İsviçre
- Pera Bilgi İşlem Ürünleri Ticaret AŞ
Piyalepaşa Bulvarı Famas Plaza B Blok Kat:10-11
Okmeydanı 80270 İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Pera Bilgi İşlem Ürünleri Ticaret A.Ş.'nin sermayesinin 30
%100'nü temsil eden hisselerin Lexmark International Technology S.A.
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.8.2005 tarih ve 5986 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
6.9.2005 tarih ve 2005-2-77/Öİ-05-A.A. sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
6.9.2005 tarih ve REK.0.06.00.00-120/110 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-55 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Pera Bilgi İşlem Ürünleri Ticaret
A.Ş.'nin sermayesinin %100'nü temsil eden hisselerin Lexmark International
Technology S.A. tarafından devralınması işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
izne tabi oldugu, ancak söz konusu devralmanın 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve
bunun sonucunda ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuran nitelikte bulunmadığı, bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
50
05-55/843-229
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Hisseleri devredilecek Pera Bilgi İşlem Ürünleri Ticaret A.Ş. (PERA), inkjet, lazer ve
matriks yazıcılar ve bu yazıcılarla ilgili tüketim malları pazarında faaliyet
göstermektedir. Bu sebeple dosya kapsamında ilgili ürün pazarı “inkjet, lazer ve
matriks yazıcılar ve bu yazıcıların sarf malzemeleri pazarı” olarak tespit edilmiştir
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Her ne kadar, Lexmark Int. Technology S.A. dünya çapında faaliyetleri olan bir şirket 60
olsa da devralma işlemine taraf olan PERA, faaliyetlerini Türkiye Cumhuriyeti sınırları
içerisinde göstermektedir. Bu sebeple ilgili coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti
sınırları” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Taraflar Hakkında Bilgi
H.2.1. Lexmark International Technology S/A (LITSA)
Lexmark grup şirketlerinden olan LITSA, ev ve ofis pazarına yönelik lazer, mürekkep
püskürtmeli ve nokta vuruşlu yazıcılar ile sarf malzemelerini üretip dağıtmak
amacıyla 1991 yılında ABD’nin Kentucky eyaletinde kurulmuş uluslararası bir
kuruluştur. Şirket, kendisi dışındaki diğer bazı markalar için de üretim yapmaktadır. 70
LITSA’nın Türkiye’deki bütün faaliyetlerini PERA aracılığıyla yürütmekte, kendisinin
doğrudan bir faaliyette bulunmamaktadır. LITSA’nın 2004 yılı dünya cirosu ……..ABD
Doları’dır. LITSA’nın hissedarlık yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
…………………..
LITSA’nın 2005 yılında dünya çapındaki pazar payı….. Şirketin Türkiye’deki pazar
payı ise, ……. ibarettir.
H.2.2. PERA Bilgi İşlem Ürünleri Ticaret A.Ş.( PERA)
LITSA’nın Türkiye’deki tek yetkili distribütörü olan PERA, ofis ekipmanları, bilgi 80
işleme ekipmanları ve bunlarla ilgili yedek parça ve tüketim ürünlerinin Türkiye
pazarında üretimi, ihracatı, ithalatı, alış ve satışı amacıyla ….. ve …. aileleri
tarafından ….. yılında kurulmuştur. Şirket, …yıldır Lexmark ürünlerinin Türkiye’de
dağıtımı amacıyla LITSA’nın distribütörlüğünü yürütmektedir. PERA’nın 2004 yılı net
cirosu ……YTL’dir. Şirketin ortaklık yapısı aşağıda sunulan tabloda yer almaktadır.
………….
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosya konusu olayda, PERA hisselerinin tamamı ve kontrol LITSA’ya geçmektedir.
Dolayısıyla, söz konusu kontrol değişikliği nedeniyle bu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 90
2. maddesinin (b) bendi anlamında bir devralma işlemidir.
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi, "Bu Tebliğ’in 2 inci
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
05-55/843-229
3
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu
oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur" demek suretiyle hangi tür birleşme ya
da devir işlemlerinin Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğunu belirlemektedir.
100
Devralmanın taraflarından olan LITSA, Türkiye’de ilgili ürün pazarında PERA
aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Şirketin Türkiye’de PERA dışında herhangi bir
iştiraki veya faaliyeti bulunmamaktadır. Dolayısıyla LITSA’nın Türkiye’de ilgili ürün
pazarındaki payı ve cirosu PERA’nın pazar payı ve cirosundan ibarettir. Bu anlamda,
işlemin taraflarının toplam ciroları ve pazar payları devredilecek teşebbüs olan
PERA’nın cirosuna eşittir. PERA’nın 2004 yılına ilişkin pazar payı aşağıdaki tabloda
Lexmark ürünlerinin pazar payı olarak gösterilmektedir.
………………….
Yukarıda yer alan tabloda da görüldüğü üzere, Türkiye’de Lexmark ürünlerinin pazar
payı genel olarak ….dir. Bu oran sadece inkjet yazıcılarda ….in üzerine çıkmaktadır. 110
Devralma işlemi, pazar payı açısından Tebliğ’de öngörülen eşiği aşmasa bile ciro
bakımından öngörülen eşiği aşmaktadır. Nitekim, devre konu PERA’nın 2004 yılı
cirosu …….. YTL’dir. Şirketin ve dolayısıyla tarafların toplam ciroları, ilgili Tebliğ’deki
eşiğin üzerindedir. Bu nedenle dosya konusu devralma işlemi, 1997/1 sayılı tebliğ
kapsamında Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir devralmadır.
4054 Sayılı Kanun’un 7. maddesi, “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum
yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine 120
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç
olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır” demek suretiyle hakim durum
doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin
önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır.
Pazar payına ilişkin verilerin sunulduğu tabloda da görüldüğü üzere Lexmark,
pazarda herhangi bir yazıcı türünde hakim durumda değildir. Şirketin dışında pazarda
faaliyet gösteren rakip markalar da bulunmaktadır. Tüm ürün gruplarında, pazar payı
Lexmark'ın pazar payından yüksek olan bir teşebbüs (…); lazer yazıcı ürün grubunda
ise pazar payı Lexmark ile yaklaşık olarak eş pazar payına sahip bir teşebbüs (…)
bulunmaktadır. Dolayısıyla söz konusu devralma işleminin pazarda hakim durum 130
yaratıcı veya mevcut hakim durumu güçlendirici bir nitelik taşıdığını söylemek doğru
olmayacaktır. Bunun yanında, devralma işlemi pazarda herhangi bir değişiklik
yaratacak nitelikte de değildir. Zira, şu ana kadar PERA’nın bünyesinde satış ve
dağıtımı yapılan Lexmark ürünleri, söz konusu devralma ile Lexmark’ın kendi
bünyesinde yapılmaya devam edecektir. Devralma sonucunda ilgili pazarın yapısında
bir değişikliğin söz konusu olmayacağı; dolayısıyla, devralma sonucunda rekabetin
azaltılması sonucunu doğuracak bir hakim durum yaratılması ya da mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesi durumunun ortaya çıkmayacağı anlaşılmaktadır.
Bu değerlendirmelerinin yanı sıra, söz konusu devralmaya yönelik yapılan “Hisse
Alım Anlaşmasının” … ve … maddelerinde yer alan rekabet etmeme 140
yükümlülüklerinin de ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
Genellikle devreden teşebbüse getirilen ve yan sınırlama olarak adlandırılan bu tip
sınırlamaların mevcut işlemin gerçekleştirilmesi için gerekli ve işlemle doğrudan ilgili
05-55/843-229
4
olması gerekmektedir. Yan sınırlamalar değerlendirilirken sınırlamaların kapsamı,
süresi ve sınırlamanın geçerli olduğu coğrafi alan göz önünde bulundurulmaktadır.
Devir işlemlerinde karşılaşılan rekabet yasağı kısıtlamaları, devralan tarafın devir
işlemi sonrasında ödediği bedelin değerini alabilmesi için, devredenin ilgili pazarda
bir süre faaliyet göstermemesi gerekliliğinden kaynaklanmaktadır. Aksi takdirde,
devreden taraf yeni bir teşebbüs kurarak veya üçüncü bir teşebbüsü devralarak aynı
ürün pazarında faaliyete geçip, eski müşterileri ile bağlantı kurarak ve pazardaki 150
tanınırlığından yararlanarak devralan teşebbüsün ödediği bedeli kısmen karşılıksız
bir hale getirebilir. Bu riski ortadan kaldırmak amacıyla devralan taraf, devreden
tarafın uygun bir süre ilgili pazarda kendine rakip olmamasını garanti altına almak
için, rekabet yasağı kısıtlamasını kullanmaktadır. Nitekim rekabet yasağının tam
kontrolün devralınması işleminin gerçekleştirilebilmesi için gerekli olduğunun
belirlenmesi amacıyla bazı koşullar aranmaktadır. Bu koşullar:
- rekabet yasağının devredenin üzerine yükleniyor olması,
- rekabet yasağının içerdiği coğrafi alanın ve ilgili ürünün, devir alınan firmanın
faaliyet gösterdiği ilgili coğrafi pazar ve ürün pazarıyla sınırlı olması, 160
- rekabet yasağının kabul edilebilir bir süreyle sınırlı olmasıdır.
Yapılan incelemede, söz konusu kısıtlamaların devralma işleminin konusunu
oluşturan ürün ve hizmetlerle sınırlı olduğu ve sürenin de …. ay ile sınırlı olduğu
görülmüştür. Bu bilgiler çerçevesinde, söz konusu devralma işleminde PERA’ya
getirilen istihdam ve rekabet etmeme yükümlülüklerine ilişkin olarak, söz konusu
kısıtlamaların devralma işleminin gerçekleştirilmesi için gerekli olan kapsam ve süre
olarak sınırları belirlenmiş yan sınırlamalar olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ 170
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre; Lexmark
International Technology S.A.’nın, Pera Bilgi İşlem Ürünleri Ticaret A.Ş.’nin
hisselerinin tamamını devralması işleminin 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme Ve Devralmalar Hakkında Tebliğ"in 4. maddesi
kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna, bununla birlikte işlemin 4054 sayılı
“Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi anlamında hakim durum
yaratan veya mevcut hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir islem olmadığına, bu nedenle
bildirim konusu isleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 180
Full & Egal Universal Law Academy