Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-46 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 09-14/292-70
Karar Tarihi : 13.4.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : Ayşe Özlem UZUN, Hüseyin ORMAN
C. ŞİKAYET EDEN : - MOBİSAD Mobil İletişim Sistemleri ve Araçları
İşadamları Derneği
Temsilcisi: Av. Derya ZENGİN
Abide-i Hürriyet Cad., No: 182, K: 8, Şişli / İstanbul 20
D. HAKKINDA İLK
İNCELEME YAPILAN: - CarrefourSa Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi A.Ş.
Dudullu Asfaltı, No:1, Küçükbakkalköy, Kadıköy / İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Perakendecilik sektöründe faaliyet gösteren CarrefourSa
Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi A.Ş.’nin mobil telefon satışlarında yıkıcı fiyat
uyguladığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Mobil İletişim Sistemleri ve Araçları İşadamları Derneği
(MOBİSAD) temsilcisi Av. Derya ZENGİN tarafından gönderilen şikâyet yazısında 30
özetle;
- Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre ticari şirketlerin kuruluş amacının kâr
etmek olduğu,
- Oysa CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi A.Ş. (CarrefourSA)
firmasının Ocak 2009 tarihinden itibaren her ayın sonunda cep telefonu satış
fiyatlarında %20 oranında, dokuz günde bir ise belirli cihazların satış fiyatlarında
%25 oranında indirime gittiği,
- Örneğin Mart ayında yapılan indirim neticesinde Nokia 2680 model cep
telefonun satış fiyatının 182 TL, Nokia 1200 model cep telefonun satış fiyatının
58,65 TL olduğu 40
- Şikâyete konu firmanın anılan ürünü kâr marjı olmayan bir fiyatla satış
yapmasının Türk Ticaret Kanunu’nun 57. maddesinin 10. bendini ve 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği
ifade edilerek konunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde incelenmesi talep edilmektedir.
09-14/292-70
2
G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 11.3.2009 tarih, 1834 sayı ile yapılan
başvuru üzerine şikâyet üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda hazırlanan, 2.4.2009 tarih,
2009-2-46/ İİ-08-AÖU sayılı İlk İnceleme Raporu, 7.4.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-50
110/86 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-14 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; yapılan şikayete yönelik olarak 4054
sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı 60
Şikayete konu olan ürün cep telefonu ve şikayet edilen firma CarrefourSA’dır.
Cep telefonu, içine takılan hizmet sağlayıcı kartlar (SIM CARD) aracılığıyla kablosuz
iletişim sağlayan taşınabilir, elektronik aygıtlardır. Günümüzde, ülkemizde en bilinirleri
Nokia, Motorola, Siemens, LG, Samsung, Sony olmak üzere birçok yerli ve yabancı
firmanın cep telefonları satılmaktadır. Türkiye’de satışlar, üretici firmaların ülkemizdeki
distribütörleri veya bu markaları paralel ithalat yoluyla yurtiçine getiren teşebbüsler
vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir1.
Başvuru dilekçesinde, belli dönemlerde cep telefonları fiyatlarını indirerek zararına
satış yaptığı iddiası ile şikayet edilen CarrefourSA, Türkiye’de perakendecilik
sektöründe faaliyet göstermekte, ürün portföyünde cep telefonuna da yer vermektedir. 70
Dolayısıyla CarrefourSA’nın iddiaya konu uygulamalarının etkisi, cep telefonlarının
perakende olarak satıldığı pazarda görülecektir. Bu sebeple dosya kapsamında ilgili
ürün pazarı, “perakende cep telefonu satış hizmetleri” pazarı olarak tespit edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Şikayete konu işlem açısından coğrafi pazarın bölgesel veya ulusal olarak
belirlenmesinin işlemin sonucunda herhangi bir etki doğurmaması, cep telefonu arz ve
talebinin gerek bölgesel ve gerekse internet aracılığıyla ulusal ölçekte sağlanabilmesi
sebebiyle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmamıştır.
I.2. Değerlendirme
Şikâyete konu iddialar “haksız rekabet” ve “zararına satış yapma” başlıkları altında 80
toplanmaktadır. Bu bakımdan, söz konusu iddialar aşağıda yer verilen bu başlıklar
altında değerlendirilecektir.
I.2.1. Haksız Rekabet Değerlendirmesi
Şikayet dilekçesinde; “Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre ticari şirketlerin kuruluş
amacının kâr elde etme gayesi olduğu” ve şikayete konu “internet sitesinin anılan
ürünü zararına satarak Türk Ticaret Kanunu’nun 57. maddesinin 10. bendini ve 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği” ifade edilmektedir.
1 30.9.2004 tarih ve 04-63/910-219 sayılı Rekabet Kurulu Kararı
09-14/292-70
3
Türk Ticaret Kanunu’nun 57. maddesinde haksız rekabete örnek teşkil eden
uygulamalar ifade edilmektedir. Anılan uygulamalara bir örnek de anılan maddenin 10.
bendinde “Rakipler hakkında da cari olan kanun, nizamname, mukavele yahut mesleki 90
veya mahalli adetlerle tayin edilmiş bulunan iş hayatı şartlarına riayet etmemek” olarak
ifade edilmiştir.
Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki uygulamalar adli yargı bünyesindeki ticaret
mahkemelerinin ve ticaret mahkemelerinin olmadığı yerlerde ise asliye hukuk
mahkemelerinin görev alanına girmektedir.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un kapsamını ve Rekabet
Kurumu’nun görev alanını belirleyen Kanun’un 2. maddesine göre “… her türlü
teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma,
uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye
kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki 100
her türlü hukuki işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit,
düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer”.
Bu sebeple, haksız rekabete ilişkin olarak öne sürülen iddiaların 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun kapsamında olmadığı kanaatine varılmıştır.
I.2.2. Zararına Satış Yapma
Şikâyet dilekçesinde, CarrefourSA’nın Ocak 2009’dan beri yaklaşık 2 aydır her ayın
sonunda cep telefonu fiyatlarında %20 oranında, belirli cihazlarda %25 oranında
indirim yaptığı, özellikle “Nokia” marka cep telefonlarının belli dönemlerde rayiç bedelin
altında zararına sattığı belirtilmektedir.
Rekabetin tesisi ve serbest rekabet ortamının sağlanmasının en önemli unsurlarından 110
biri piyasada faaliyet gösteren ekonomik aktörlerin kendi özgür iradeleriyle ekonomik
kararlar alabilmesi ve sundukları ürünlerin satış fiyatlarını istedikleri gibi
belirleyebilmesi olmakla birlikte, hakim durumdaki firmaların rakiplerini pazar dışına
çıkarma, pazara yeni girişleri engelleme veya piyasadaki oyuncuların faaliyetlerini
zorlaştırma amaçlı faaliyetleri ve bu doğrultuda yıkıcı fiyat uygulamaları, 4054 sayılı
Kanun kapsamında yasak teşkil etmektedir. Dolayısıyla, şikayete konu eylem,
CarrefourSA’nın ilgili ürün pazarında hakim durumda olması durumunda 4054 sayılı
Kanunu ihlal etmiş olacaktır.
CarrefourSA, 2008 yılı itibarıyla Türkiye’de 33 ilde 121 mağazaya2 ve perakende
sektöründe %13.6 pay ile Migrostan sonra pazarda ikinci sıraya sahiptir3. Perakende 120
cep telefonu satışı pazarında ise İstanbul’da CarrefourSA dışında faaliyet gösteren ve
cep telefonu satan çeşitli hipermarket ve süpermarketin yanı sıra, cep telefonu
markalarının kendi dağıtım kanallarının ve bu markaları paralel ithalat yoluyla ülkeye
getiren ve internet vb yollar da dahil olmak üzere satış yapan firmaların bulunması
sebebiyle CarrefourSA’nın perakende cep telefonu satış hizmetleri pazarında sahip
olduğu payın çok daha küçük olduğu ve firmanın bu pazarda hakim durumda olmadığı,
dolayısıyla yıkıcı fiyat uygulamasından bahsedilemeyeceği ve şikayet konusu
uygulamaya yönelik olarak daha detaylı bir inceleme yapmak bakımından bir ön
araştırma ya da soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
130
2
3
09-14/292-70
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; başvuru konusu iddialara
ilişkin olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde herhangi
bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy