Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-3-37 (Birleşme)
Karar Sayısı : 05-26/300-78
Karar Tarihi : 21.4.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Prof. Dr. Zühtü
AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.
Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.
B.RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Neşe Nur YAZGAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Pergamon Dış Ticaret A.Ş.
20
D. TARAFLAR : Pergamon Dış Ticaret A.Ş.
Şehit Nevres Bulvarı No:3/5 35210 İzmir
Status Dış Ticaret A.Ş.
AOSB 10002 Sokak N0:26 Çiğli-İzmir
E. DOSYA KONUSU: Pergamon Dış Ticaret A.Ş. ile Status Dış Ticaret
A.Ş.’nin birleşmesi işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.3.2005 tarih ve 1846 sayı ile 30
intikal eden ve en son 6.4.2005 tarih ve 2165 sayılı yazı ile eksiklikleri
tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. Maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca
yapılan inceleme sonucu düzenlenen 12.4.2005 tarih ve 2005-3-37/Öİ-05-
Ü.G. sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 18.4.2005, tarih ve REK.0.07.00.00/53
sayılı Başkanlık Önergesi ile 05-26 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Pergamon Dış Ticaret A.Ş. 40
ile Status Dış Ticaret A.Ş.’nin devralma yoluyla birleşmesi işleminin; tarafların
toplam cirosu bakımından 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu,
ancak bu işlem sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen
yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılması veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili piyasada rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedenle bildirim konusu birleşme
işlemine izin verilmesinin uygun olacağı ifade edilmektedir.
50
05-26/300-78
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Pazar Hakkında Genel Bilgi
Tekstil ve konfeksiyon ürünleri ihracatı, Türkiye genel ihracatının yaklaşık
beşte birini oluşturmaktadır. Anılan ürünlerin ihracatının 2001 yılı verileri
çerçevesinde ülkeler itibarıyla dağılımı incelendiğinde, Avrupa Birliği’nin % 65
gibi önemli bir paya sahip olduğu, ABD’nin ise % 13,7’lik payla ikinci en
önemli ihraç pazarı olduğu anlaşılmaktadır. Avrupa Birliği ülkeleri arasında
ise, Almanya % 26,6, İngiltere % 12, Fransa % 6,5 ve İtalya ise % 5,4 paya 60
sahip bulunmaktadır. Tekstil ve konfeksiyon ihracatının 2001 yılında ürünler
itibarıyla dağılımı incelendiğinde ise, örme giyim eşyasının % 35, dokuma
giyim eşyasının % 25, pamuklu ve sentetik mensucatın % 24, sentetik
ipliklerin % 4,6, pamuk ipliğinin % 2,7 ve halının % 2,5 oranında paya sahip
olduğu görülmektedir.
6.1.1996 tarih ve 22515 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 96/1 sayılı
“İhracat Belgesine İlişkin Tebliğ” uyarınca, teşebbüslerin ihracat yapmak için
almaları gereken "İhracatçı Belgesi" 15.1.1996 tarihinden itibaren
uygulamadan kaldırılmıştır. Söz konusu Resmi Gazete’de yayımlanan İhracat 70
Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (d) bendine göre, ihraç edeceği mala göre ilgili
ihracatçı birliğine üye olan, gerçek usulde vergiye tabi (tek vergi numarası
sahibi) gerçek ve tüzel kişi tacirler, Esnaf ve Sanatkar Odalarına kayıtlı olup
üretim faaliyetiyle iştigal eden esnaf ve sanatkarlar ile joint-venture ve
konsorsiyumlar, ihracatçı olarak tanımlanmaktadır. İhracatçı Birliğine üye
olmak isteyen tacirlerden, Ticaret Sicil Gazetesi ve Tek Vergi Numarası sahibi
olduğunu tevsik eden belgeler talep edilmektedir. İhracatçı Birliğine üye olmak
isteyen esnaf ve sanatkarlardan ise, tek vergi numarası mükellefliği yanında,
üretim faaliyetiyle iştigal ettiklerini Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar
Konfederasyonu'ndan alacakları bir belge ile tevsik etmeleri talep 80
edilmektedir. Joint-venture ve konsorsiyumlar ise, tek vergi numarası
mükellefi olduklarını tevsik eden belge ve durumlarını belirtir ortaklık
sözleşmesini İhracatçı Birliğine tevdi ederek ilgili birliklere üye
olabilmektedirler.
Bu bilgiler ışığında herhangi bir teşebbüsün ihracatçı olarak faaliyette
bulunabilmesi için, ilgili ihracatçı birliğine üye olması ve söz konusu birliğe
onaylattığı gümrük beyannamesi ile birlikte, ihracatın yapılacağı gümrük
idaresine müracaat etmesi yeterli olmaktadır.
90
Bildirim formunda tekstil ve konfeksiyon ihracatı ile iştigal eden şirket
sayısının kesin olarak bilinemediği ancak Türkiye İhracatçılar Meclisi’nden
alınan bilgiye göre, Türkiye’de mevcut durumda 6114 firma konfeksiyon, 3143
firmanın tekstil, 2099 firmanın deri konfeksiyon ihracatı faaliyetinde
bulunduğu, buna ek olarak, söz konusu firmaların ihracata aracılık eden firma
(başkalarının ürettiği ürünlerin ihracatı) ya da üretici ihracatçı firma (kendi
ürettiği ürünlerin ihracatı) şeklinde bir ayrıma tabi tutulamadığı belirtilmektedir.
100
05-26/300-78
3
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ”in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde,
birleşme ve devralma konusu olan mal ve hizmetlerle, tüketicinin gözünde
fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve
hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmaktadır.
110
Birleşme işlemine konu Status Dış Ticaret A.Ş., tekstil ve konfeksiyon ürünleri
ihracatı aracılığı faaliyeti ile iştigal etmekte, Pergamon Dış Ticaret A.Ş. ise bu
ürünlerin yanı sıra kireç, taş ve demir ihracatına aracılık etmektedir. Bu
çerçevede, tarafların faaliyetlerinin örtüştüğü pazar “tekstil ve konfeksiyon
ürünleri ihracatına aracılık hizmetleri” pazarıdır. Bununla birlikte, yukarıda
pazara ilişkin bilgiler bölümünde belirtildiği üzere, esasen bir teşebbüsün
herhangi bir ürünün ihracatına aracılık faaliyetinde bulunabilmesi için, ilgili
ihracatçı birliğine üye olması ve gümrük beyannamesini anılan birliğe
onaylatarak, Gümrük Müdürlüğü’ne başvurması yeterli olmaktadır. Bu nedenle
vergi numarası bulunan ve ihracatçı birliğine üye olan her teşebbüs tekstil 120
veya herhangi bir ürünün ihracatına aracılık edebilmektedir.
Bu bilgiler ışığında inceleme konusu birleşme işlemi bakımından ilgili ürün
pazarının “ihracata aracılık hizmetleri” pazarı içerisinde bir alt pazar olan
“tekstil ve konfeksiyon ihracatına aracılık hizmetleri” pazarı olarak
belirlenmiştir
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesine göre, coğrafi pazar belirlenirken, özellikle 130
ilgili mal ve hizmetlerin özellikleri ile tüketici tercihleri bakımından giriş
engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler arasında teşebbüslerin pazar
payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın
olup olmadığı gibi unsurlar dikkate alınır. Bu çerçevede, ihracata aracılık
hizmetleri faaliyeti bakımından çeşitli bölgeler bazında rekabet koşullarında
farklılıkların bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar olarak “Türkiye
Cumhuriyeti sınırları“ belirlenmiştir.
H.3. Taraflar
140
H.3.1. Pergamon Dış Ticaret A.Ş. (Pergamon)
Birleşme işleminin taraflarından biri olan Pergamon, ağırlıklı olarak tekstil ve
konfeksiyon ile az miktarda kireç, taş ve demir ihracatı aracılığı faaliyeti ile
iştigal etmektedir. Anılan teşebbüs Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından
yayınlanan 2004/12 sayılı “Dış Ticaret Sermaye Şirketi Statüsüne İlişkin
Tebliğ” çerçevesinde Dış Ticaret Sermaye Şirketi unvanına sahip
bulunmaktadır.
05-26/300-78
4
Pergamon’un sermayesi her bir hisse değeri 1 YTL olan 1.500.000 adet 150
hisseden oluşmaktadır. Anılan şirketin ortaklık yapısına aşağıda yer
verilmektedir.
Tablo 1: Pergamon’un Ortaklık Yapısı
Ortaklar Sermaye Miktarı
(YTL)
Hisse Oranı
(%)
Minereks Dış Ticaret 1.216.766,40 81,12
Urla Makina A.Ş. 162.859,32 10,86
Murat San 102.672, 18 6,84
Karyateks Tekstil A.Ş. 10.621,26 0,71
Öztüre Kireççilik A.Ş. 7.081 0,47
Toplam 1.500.000,00 100
Pergamon’un Yönetim Kurulu üyeleri Nezih Öztüre (Başkan), Murat San ve
Metin Yorgancıoğlu’ndan oluşmaktadır. Anılan şirketin 2004 yılı cirosu
(…………………) YTL olarak gerçekleşmiştir.
H.3.2. Status Dış Ticaret A.Ş. (Status) 160
Tekstil ve konfeksiyon ihracatı aracılığı faaliyeti ile iştigal eden Status’un
sermayesi her bir hisse değeri 760 YTL olan 2.000 adet hisseden
oluşmaktadır. Söz konusu şirketin ortaklık yapısına aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 2: Status’un Ortaklık Yapısı
Ortaklar Sermaye Miktarı
(YTL)
Hisse Oranı
(%)
Roteks Tekstil A.Ş. 1.313.280 86,40
Harri Yaffe 68.400 4,50
Rabi Hazan 48.640 3,20
Jak Eskinazi 34,960 2,30
İzak Eskinazi 34.200 2,25
Sabin Hazan 20.520 1,35
Toplam 1.500.000,00 100
Status’un Yönetim Kurulu üyeleri Jak Eskinazi (Başkan), Rabi Hazan ve Harri
Yaffe’den oluşmaktadır. Anılan şirketin 2004 yılı cirosu (…………………) YTL
olarak gerçekleşmiştir. 170
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirim konusu işlem, Pergamon ve Status’un birleşerek tek bir teşebbüs
haline gelmesi işlemidir. Söz konusu işlemin ayrıntılarına ilgili taraflar arasında
25.2.2005 tarihinde düzenlenen “Devir Alma Yoluyla Birleşme Sözleşmesi” ile
karar verilmiştir. Anılan sözleşme, tarafların 8.3.2005 tarihinde
düzenleyecekleri genel kurullarının onayı ile yürürlüğe girecektir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı 180
Tebliğ’in 2. maddesinde yer alan tanımlamaya göre, bir işlemin devralma
sayılabilmesi için, “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması ve kontrol
etmesi” gerekmektedir.
05-26/300-78
5
İnceleme konusu işlemi düzenleyen “Devir Alma Yoluyla Birleşme
Sözleşmesi”nin 3. maddesinde, birleşme işlemi sonrasında devralan
konumunda bulunan Pergamon’un sermaye artırımında bulunacağı, 4.
maddesinde ise sermaye artışının Ticaret Sicili’ne tescil ettirildiği tarihte, 190
devralınan Status’un münfesih olacağı hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede
Status’un sermaye arttırımı yoluyla Pergamon’a dahil edilmesi ve Status’un
eski ortaklarının, birleşme sonrası Pergamon’un kontrolünü paylaşması
1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir birleşme işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında birleşme veya devralma kabul
edilen bir işlemin, Rekabet Kurulu’ndan izin almak üzere bildirilmesi zorunlu
bir işlem olarak değerlendirilebilmesi için, aynı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile
değişik 4. maddesine göre, “...işlemi gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar 200
paylarının, piyasanın %25’ini aşması veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirası’nı aşması...” gerekmektedir.
Yukarıda değinildiği üzere, tarafların faaliyetlerinin örtüştüğü pazar “tekstil ve
konfeksiyon ürünleri ihracatına aracılık hizmetleri” pazarıdır. Anılan
teşebbüslerin söz konusu pazardaki pazar payı ve cirolarına aşağıda yer
verilmektedir.
Tablo 3: Teşebbüslerin 2004 Yılı Ciro ve Pazar Payları
Pergamon Status
Pazar Payı (%) (…….) (…….)
Ciro (YTL) (…………………) (………………)
210
Tablodan da görülebileceği üzere birleşme işlemine taraf teşebbüslerin tekstil
ve konfeksiyon ürünleri ihracatına aracılık hizmetleri pazarındaki 2004 yılı
cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen 25 trilyon TL (25 milyon YTL) ciro
eşiğinin üzerinde olması nedeniyle, dosya konusu işlem anılan Tebliğ’in 4.
maddesi kapsamında Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir işlemdir.
Aşağıda Pergamon ve Status’un devralma öncesi ve sonrası hisse yapılarına
yer verilmektedir.
Tablo 4: Teşebüslerin Hisse Yapılarındaki Değişim 220
Devralma Öncesi Devralma Sonrası
Pergamon Status Pergamon
Hissedarlar Pay (%) Hissedarlar Pay (%) Hissedarlar Pay (%)
Minereks Dış
Ticaret 81,12
Roteks Tekstil
A.Ş. 86,40
Roteks Tekstil
A.Ş. 43,2
Urla Makina A.Ş. 10,86 Harri Yaffe 4,50 Minereks Dış Ticaret 40,559
Murat San 6,84 Rabi Hazan 3,20 Urla Makina A.Ş. 5,429
Karyateks Tekstil
A.Ş. 0,71 Jak Eskinazi 2,30 Murat San 3,422
05-26/300-78
6
Öztüre Kireççilik
A.Ş. 0,47 İzak Eskinazi 2,25 Harri Yaffe 2,250
Toplam 100 Sabin Hazan 1,35 Rabi Hazan 1,6
Toplam 100 Jak Eskinazi 1,15
İzak Eskinazi 1,125
Sabin Hazan 0,675
Karyateks Tekstil A.Ş. 0,354
Öztüre Kireççilik A.Ş. 0,236
Toplam 100
Dosya konusu birleşme işlemi sonrasında yoğunlaşmanın ortaya çıkacağı
pazar Status ve Pergamon’un faaliyetlerinin çakıştığı tekstil ve konfeksiyon
ürünleri ihracatına aracılık hizmetleri pazarıdır. Söz konusu pazarda
Pergamon ve Status’un pazar payının belirlenmesi için, anılan teşebbüslerin
aracılık ettikleri ihracat miktar ve tutarının, Türkiye’nin bu ürünlere ilişkin
toplam ihracatı içerisindeki oranının ortaya konulması gerekmektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden Türkiye’nin toplam tekstil ve konfeksiyon
ürünleri ihracat tutarlarının aşağıda sunulduğu gibi olduğu anlaşılmıştır. 230
Tablo 5: Türkiye Toplam Tekstil ve Konfeksiyon İhracatı
2002 (bin $) 2003 (bin$) 2004(bin$)
Dokumacılık ürünleri 4.268.291 5.261.671 6.426.088
Hazır giyim (deri ve kürk dahil) 8.093.656 9.961.748 11.191.023
Toplam 12.361.947 15.223.418 17.617.112
Birleşme işlemine konu teşebbüslerce Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı
Ekonomik Araştırmaları Genel Müdürlüğü’nden talep edilen ve bilgi yazısı
ekinde yer alan, madde bazında ihracat rakamlarını gösteren rapora göre
Türkiye’nin toplam tekstil ve konfeksiyon ürünleri (deri hariç) ihracat miktar ve
tutarlarına Tabo 6’da yer verilmektedir.
Tablo 6: Madde Bazında Toplam İhracat Miktar ve Tutarları 240
2002 2003 2004
Miktar Tutar ($) Miktar Tutar ($) Miktar Tutar ($)
KG 1.301.218.786 1.468.217.047 1.632.140.553
Metre 1.063.705.826 1.134.872.181 1.163.037.606
Adet 2.740.537.555
12.156.185.644
3.270.903.467
15.121.868.519
3.141.477.099
17.600.062.876
Bu bilgiler ışığında, Pergamon ve Status’un yıllar itibarıyla gerçekleştirdikleri
ihracat adedi ve miktar bazında pazar paylarına da Tablo 7’de yer
verilmektedir.
05-26/300-78
7
Tablo 7: Teşebbüslerin Gerçekleştirdiği İhracat Adedi ve Pazar Payları 250
2002 2003 2004
İhracat
Adedi Pay(%)
İhracat
Adedi Pay (%)
İhracat
Adedi Pay(%)
Pergamon (………..) (…….) (………..) (…….) (………..) (…….)
Status (………..) (…….) (………..) (…….) (………..) (…….)
Toplam (………..) (…….) (………..) (…….) (………..) (…….)
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasında, bir veya birden fazla
teşebbüsün hakim durum yaratmaya ya da hakim durumlarını güçlendirmeye
yönelik olarak piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak şekilde birleşmeleri veya bu sonucu doğuracak şekilde bir
teşebbüsün başka bir teşebbüsü devralması hukuka aykırı bulunmuş ve
yasaklanmıştır.
Tekstil ve konfeksiyon ürünleri ihracatına aracılık hizmetleri pazarında çok
sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği görülmektedir. Yukarıda pazara ilişkin 260
bilgiler kısmında değinildiği üzere, Türkiye İhracatçılar Meclisi’nden alınan
bilgiye göre, mevcut durumda 6.114 firma konfeksiyon, 3143 firma tekstil,
2099 firma deri konfeksiyon ihracatı faaliyetinde bulunmaktadır. Bu
çerçevede, sektörün halihazırda rekabetçi bir yapıya sahip olduğu ve
tarafların toplam pazar paylarının yaklaşık %(…..) seviyesinde bulunduğu göz
önünde bulundurulduğunda, bildirim kapsamındaki devralma işlemi
sonrasında, hakim durum yaratılması ya da hakim durumun güçlendirilmesi
ihtimali söz konusu olmayacaktır.
I. SONUÇ 270
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Pergamon Dış Ticaret A.Ş. ile Status Dış Ticaret A.Ş.’nin devralma yoluyla
birleşmesi işleminin; tarafların toplam cirosu bakımından 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne
tabi bir devir işlemi olduğuna, ancak bu işlem sonucunda aynı Kanun’un 7.
maddesinde belirtildiği üzere hakim durum yaratılması veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili piyasada rekabetin önemli ölçüde 280
azaltılmasının söz konusu olmayacağına; bu nedenle bildirim konusu işleme
izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy