Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-161 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-59/1221-M
Karar Tarihi : 16.09.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Şamil PİŞMAF, Tuğçe KOYUNCU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Alanya Belediye Başkanlığı
D. İLGİLİ
TARAFLAR : - Alanya Belediye Başkanlığı
Güllerpınarı Mah. İ. Azakoğlu Cad. No:58 Alanya
- Petrol Ofisi A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. No:33-37 Maslak/İstanbul 20
- Güven İnş. Tur. Otomotiv Petrol Ürün. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Saray Mahallesi Otogar Karşısı Merkez/Alanya
E. DOSYA KONUSU: Petrol Ofisi A.Ş. ile Alanya Belediyesi arasında imzalanmış
olan intifa hakkı sözleşmesinin iptali talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.08.2010 tarih ve 6618 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 06.09.2010 tarih ve 2009-1-161/BN-10-389.ŞP sayılı Bilgi
Notu 13.09.2010 tarih ve REK.0.05.00.00-130/359 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-59
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 30
G. İDDİALARIN ÖZETİ: yapılan başvuruda özetle;
- Mülkiyeti Alanya Belediyesine (Belediye) ait olan ve tapuda Saray Mahallesi 29 ada
40 parsel ve 43 ada 50 parselde kayıtlı taşınmazlar üzerinde 1993 yılından itibaren
20’şer yıl süreyle geçerli olmak üzere Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ) lehine intifa hakkı
tesis edildiği,
- Söz konusu taşınmazların kiraya verildiği ancak istasyon üzerinde POAŞ lehine
tesis edilen intifa hakkı nedeniyle istasyonu işleten her firmanın POAŞ ile bayilik
sözleşmesi imzalamak durumunda kaldığı,
- Bu nedenle POAŞ tarafından hazırlanan her sözleşmenin kabul edilmek durumunda 40
kalındığı ve rekabet kurallarına uygun, kar amaçlı sözleşmeler yapılamadığı,
- Yazıları ekinde, istasyonlardan birini işleten Güven İnş. Tur. Otomotiv Petrol Ürün.
San. Ve Tic. Ltd. Şti. (Güven Petrol) ile Belediye arasında 1996’dan itibaren yapılan
kira sözleşmelerinin sunulduğu,
- Bu çerçevede 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun gereğince anılan
taşınmazlar üzerinde POAŞ lehine tesis edilen intifa haklarının 18.09.2010 tarihinde
sona ermesi gerektiği,
belirtilerek, POAŞ ile Belediye arasında yapılan intifa sözleşmesinin iptali talep
edilmiştir.
10-59/1221-M
2
Ancak raportörlerce Belediye yetkilileri ile yapılan görüşmede, Rekabet Kurulunun 50
12.01.2010 tarihli ve 10-04/53-27 sayılı kararında, Saray Mahallesi 29 ada 40 parselde
kayıtlı taşınmaza ilişkin olarak taraflar ile POAŞ arasında imzalanan anlaşmanın
18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ
ile tanınan muafiyetten yararlanma ve uygulanma imkanı bulunduğuna karar verildiği
hatırlatılmıştır. Bunun üzerine Belediyeden gönderilen ve Kurum kayıtlarına
06.09.2010 tarihli ve 6970 sayı ile giren yazıda, 29 ada 40 parselin sehven yazılmış
olduğu, başvuruya konu taşınmazın 43 ada 50 parselde kayıtlı olduğu bildirilmiştir.
Yine Belediyenin Kurum kayıtlarına 06.09.2010 tarih ve 7009 sayı ile intikal eden
yazısında, Güven Petrol’ün bildirime konu istasyonu 1996 yılından itibaren 2009 yılına
kadar aralıksız çalıştırdığı, ilgili istasyona dair kira akdinin 30.07.2009 tarihli ve 1803 60
sayılı Alanya Belediye Encümeni kararıyla Göçmentürk Dayanıklı Tük. Mal. Tur. Ve
Tic. Ltd. Şti. (Göçmentürk)’ye devredildiği belirtilmiş ve bu çerçevede söz konusu
istasyona ilişkin daha önce tesis edilen Rekabet Kurulu kararının yeninden
değerlendirilmesi talep edilmiştir.
İnceleme sürecinde konu ile ilgili olarak bu kez Göçmentürk vekilinden, 06.09.2010
tarih ve 6969 sayı ile Kurum kayıtlarına giren bir yazı alınmıştır. Bahse konu yazıda,
ilgili taşınmaz üzerinde işletici bayiler ile Belediye arasında 1996 yılından itibaren
sürekli kira sözleşmelerinin bulunduğu ve anılan tarihten itibaren istasyonun sürekli
POAŞ bayisi olarak işletildiği, bu nedenle ilgili istasyon üzerinde POAŞ lehine tanınan
intifa hakkının 18.09.2010 tarihi itibarıyla muafiyet kapsamı dışında kalacağının tespit 70
edilmesi talep edilmektedir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Başvuru kapsamında yeni sunulan bilgi ve belgelere göre; Alanya Belediyesi ile
Güven Petrol arasında imzalanmış olan 29.05.1996 tarihli kira sözleşmesi, bununla
bağlantılı 28.07.1993 tarihli intifa sözleşmesi ve bayilik sözleşmelerinden oluşan
dikey anlaşmanın 18.09.2005 tarihinden önce akdedilmiş ve bu tarih itibarıyla kalan
süresi beş yılı aşmış olması nedeniyle, azami hadde indirme ilkesi gereğince
18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan grup muafiyeti
kapsamında olduğu, bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 13. maddesinde Rekabet
Kuruluna tanınan yetki çerçevesinde başvuru konusu anlaşmaya ilişkin olarak yeni 80
bir Kurul kararı tesis edilebileceği,
- Bununla birlikte dosya konusu anlaşmaya ilişkin 12.01.2010 tarihli ve 10-04/53-27
sayılı Rekabet Kurulu kararının tesisinin üzerinden sekiz aylık bir sürenin geçmiş
olması, dosyanın hâlihazırda Danıştay’da görülmekte olan bir davaya konu olması
ve Danıştay’da yürütmenin durdurulması talebinin reddedilmiş olması nedenleriyle
başvuru konusu anlaşmaya ilişkin olarak yeni bir karar tesis edilmeyerek
başvurunun reddi yoluna da gidilebileceği,
görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 90
Dosyadaki bilgilere göre; başvuru konusu dikey anlaşma, Alanya Belediyesine ait
Saray Mahallesi 43 ada 50 parselde kayıtlı istasyon üzerinde 1993 yılından itibaren
20’şer yıl süreyle geçerli olmak üzere POAŞ lehine tesis edilen intifa hakkından ve ilgili
istasyon üzerinde POAŞ ve Güven Petrol arasındaki bayilik sözleşmesinden
oluşmaktadır. Söz konusu anlaşma ilk olarak, Alanya Belediye Başkanlığı Emlak ve
İstimlâk Müdürlüğü tarafından gönderilen ve Rekabet Kurumu kayıtlarına 27.10.2009
tarih ve 7690 sayı ile intikal eden başvuruya konu edilmiş, yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 07.01.2010 tarihli İlk İnceleme Raporu, Kurul toplantısında görüşülerek
12.01.2010 tarih ve 10-04/53-27 sayı ile karara bağlanmıştır.
10-59/1221-M
3
Söz konusu Kurul kararında, Alanya Belediye Başkanlığı ile Güven Petrol arasında 100
imzalanmış olan 25.11.2005 tarihli İşletmecilik Sözleşmesi ve bununla bağlantılı
28.07.1993 tarihli intifa sözleşmesinden oluşan dikey ilişkinin, taraflar arasındaki kira
sözleşmesi tarihine (29.05.2008) kadar 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinde yer
alan istisna hükmünden yararlandığına, bu tarihten itibaren istisna kapsamından
çıkarak en fazla beş yıl sureyle (29.05.2013 tarihine kadar) 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlanacağına karar verildiği görülmektedir.
Diğer yandan yine aynı karara konu olan, Alanya Belediyesine ait Saray Mahallesi 29
ada 40 parselde kayıtlı istasyona ilişkin dikey anlaşma bakımından ise; Alanya
Belediye Başkanlığı ile Feyas Petrol arasında imzalanmış olan 08.02.1995 tarihli
İşletmecilik Sözleşmesi ve bununla bağlantılı 28.07.1993 tarihli intifa sözleşmesinden 110
oluşan rekabet yasağına dayalı dikey ilişkinin, 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Kurulun ilgili kararı incelendiğinde, karara konu iki ayrı istasyon bakımından Kurulun
farklı sonuçlara ulaşmasının temel nedeninin, dosya kapsamına göre bayiler ile malik
Belediye arasındaki kira sözleşmelerinin tarihleri arasındaki farklılıktan kaynaklandığı
görülmektedir. Kuşkusuz Kurul, söz konusu kararını alırken, ilgi dosya içeriğinde yer
alan bilgi ve belgeler çerçevesinde değerlendirmeler yaparak sonuca ulaşmıştır.
Dosyada yer alan bilgilerin incelenmesinden; söz konusu karara esas teşkil eden İlk
İnceleme Raporunun hazırlanma sürecinde, Alanya Belediyesine gönderilen
13.11.2009 tarihli ek bilgi isteme yazısında taraflar arasında imzalanan intifa 120
sözleşmesi ve tapu kayıt örnekleri, kira sözleşmeleri ve işleticilik sözleşmelerinin
tamamı talep edilmiş, buna mukabil Alanya Belediyesinden gönderilen cevap yazıları
ekinde ise 29 ada 40 parsele kayıtlı taşınmaz ile ilgili olarak işletici Feyaş ile Alanya
Belediyesi arasında imzalanan 08.02.1995 tarihli kira sözleşmesine yer verilirken, işbu
dosya konusu 43 ada 50 parselde kayıtlı taşınmaza ilişkin olarak ise yalnızca Alanya
Belediyesi ile Güven Petrol arasında imzalanan 29.05.2008 tarihli kira sözleşmesinin
gönderildiği anlaşılmıştır. Bu nedenle Rekabet Kurulu 29 ada 40 parselde kayıtlı
taşınmaza ilişkin anlaşma bakımından söz konusu anlaşmanın 18.09.2010 tarihine
kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanma imkanı bulunduğuna
karar verirken; 43 ada 50 parselde kayıtlı taşınmaza ilişkin dikey anlaşma bakımından 130
ise Belediye ile işleten arasında bağlantının kurulduğu tarih olarak dikkate aldığı
29.05.2008 tarihinden itibaren 5 yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan muafiyetten
yararlanma imkanı bulunduğuna karar vermiştir.
Diğer taraftan, söz konusu karara karşı Danıştay’da dava açma süresi içerisinde POAŞ
vekili tarafından, Güven Petrol’e ilişkin alınan kararda hata bulunduğu, ilgili dikey
anlaşmanın intifa hakkının kurulduğu tarihten itibaren 20 yıl boyunca istisna
hükmünden yararlanması gerektiğinden bahisle bir itirazda bulunulmuştur. Ancak
ortaya konulan delil ve iddiaların, ilk başvurudaki delil ve koşullardan farklılık
içermediği de dikkate alınarak Danıştay’ın 10.10.2005 tarih ve 2005/4545 E. ve
2005/4937 sayılı kararına atfen Rekabet Kurulu kararlarının esas ve usul bakımından 140
ancak yargı denetimine tabi olduğu belirtilerek itiraz merciinin Danıştay olduğu
yönünde cevap verilmiştir. Bunun üzerine POAŞ vekilince ilgili Kurul kararının iptali ve
yürütmesinin durdurulması talebiyle Danıştay 13. Dairesinin 2010/1389 Esas
Numarasına kayden açılan davada yürütmenin durdurulması talebi 06.07.2010 tarihli
kararla reddedilmiştir.
Gelinen aşamada mevcut başvuru ekinde yer alana bilgi ve belgelere göre ise, Güven
Petrol ile Alanya Belediyesi arasında yapılan ve yukarıda yer verilen Kurul kararı
çerçevesinde Kurulun değerlendirmesini doğrudan etkileyecek nitelikteki ilk kira
sözleşmesinin 29.05.1996 tarihinde 10 yıllık bir süre için imzalandığı, bu sürenin
bitiminden itibaren ise yine 28.05.2006 ve 28.05.2007 tarihlerinde birer yıl, 28.05.2008 150
10-59/1221-M
4
tarihinde ise beş yıl süreyle ilgili istasyon üzerinde Güven Petrol’e kiracılık hakkı
tanınmasına yönelik olarak sözleşmeler yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede Rekabet Kurulunun 12.01.2010 tarihli ve 10-04/53-27 sayılı kararında
yer verilen ifadelerden, Kurulun söz konusu karar tarihinde Güven Petrol ile Alanya
Belediyesi arasındaki başta 29.05.1996 tarihli kira sözleşmesi olmak üzere, önceki
tarihli kira sözleşmelerinden haberdar olması halinde, ilgili kararda 43 ada 50 parselde
kayıtlı taşınmazla ilgili anlaşmaya dair ulaşılan sonucun da farklı olacağı
değerlendirilmektedir.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un “Muafiyet ve Menfi Tespit
Kararlarının Geri Alınması” başlıklı 13. maddesi aşağıda yer almaktadır: 160
“Aşağıdaki hallerde muafiyet ve menfi tespit kararları geri alınabilir ya da tarafların
belirli davranışları yasaklanabilir:
a) Kararın alınmasına esas teşkil eden herhangi bir olayda değişiklik olması,
b) Karara bağlanan şartların veya yükümlülüklerin yerine getirilmemesi,
c) Kararın söz konusu anlaşma hakkında yanlış veya eksik bilgiye dayanarak verilmiş
olması,
Geri alma kararı (a) bendinde değişikliğin olduğu tarihten, diğer hallerde ise muafiyet
veya menfi tespit kararının verildiği tarihten itibaren geçerlidir.
(c) bendinde belirtilen yanlış ve eksikliğin ilgili teşebbüsün hilesi veya kastı ile
gerçekleşmesi halinde karar hiç alınmamış sayılır.” 170
Maddenin açık hükmü uyarınca Kanun Koyucu Rekabet Kuruluna, Kurulun bir
anlaşmayla ilgili olarak vermiş olduğu muafiyet kararlarının, söz konusu anlaşmaya
ilişkin olarak yanlış veya eksik bir bilgiye dayanılarak alındığının ortaya çıkması
halinde, elde edilen yeni bilgi ve belgeler çerçevesinde söz konusu muafiyet kararlarını
geri alabilme yetkisi tanımıştır. Bununla birlikte maddenin son fıkrasında, yanlış veya
eksik bilginin ilgili teşebbüsün hilesi veya kastı ile gerçekleşmesi haline ayrı bir sonuç
bağlanmış bulunmaktadır. Dolayısıyla ilgili teşebbüsün kusurundan bağımsız olarak,
kararın sonucuna etki eden eksikliğin giderilmesi halinde, Rekabet Kurulunun konu ile
ilgili olarak yeni bir karar tesis etme yetkisi olduğunda tereddüt bulunmamaktadır.
Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 2006/2169 Esas, 2010/562 Karar 180
numaralı kararında yer alan aşağıdaki ifadelerin de bu yorumu haklı kıldığı
görülmektedir.
“Buna göre, Rekabet Kurulu, rekabetin korunmasını sağlamak amacıyla belli bir mal ve
hizmet piyasasına ya da piyasada faaliyet gösteren belli kişi ve kuruluşlara yönelik
olarak her aşamada inceleme ve araştırma yapmaya, işlemler tesis etmeye ve
düzenleme yapmaya yetkili bulunmaktadır.
Rekabetin korunmasının ve bozulması halinde sağlanmasının temel amaç olduğu
dikkate alındığında, anılan yetkinin kullanılması suretiyle tesis edilen işlemlerin, işlem
tesisine esas alınan olguların gerçek olmadığını ileri süren ilgililerin başvuruları üzerine
ya da resen geri alınması, değiştirilmesi veya kaldırılması da söz konusu yetkinin 190
kapsamında bulunmaktadır
Diğer yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesinde; ilgililer
tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması,
değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi
yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurmanın,
işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir
cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş
10-59/1221-M
5
sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma
tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı kuralına yer verilmiştir.
Bu kural ile tüm idari işlemler için genel bir düzenleme yapılmış olduğundan, hakkında 200
aksi yönde özel bir düzenleme bulunmayan bütün işlemler için genel kuralın
uygulanması gerekmektedir.”
Bu tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde; Mülkiyeti Alanya Belediyesine ait olan ve
tapuda Saray Mahallesi 43 ada 50 parselde kayıtlı istasyon üzerinde POAŞ lehine
tesis edilen intifa hakkı, Belediye ile bayi arasında imzalanan kira sözleşmesi ve POAŞ
ile bayi arasında imzalanan bayilik sözleşmesinden oluşan dikey anlaşmaya ilişkin
olarak tesis edilen 12.01.2010 tarihli ve 10-04/53-27 sayılı Rekabet Kurulu kararının,
anlaşmaya dair eksik bilgiler doğrultusunda alındığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle 4054
sayılı Kanun’un 13. maddesinde Rekabet Kuruluna tanınan yetki çerçevesinde söz
konusu anlaşmaya ilişkin olarak yeni bir Kurul kararı tesis edilebileceği kanaatine 210
varılmıştır.
Başvuru kapsamında yeni sunulan bilgi ve belgelere göre; Belediye ile Güven Petrol
arasında imzalanmış olan 29.05.1996 tarihli kira sözleşmesi, bununla bağlantılı
28.07.1993 tarihli intifa sözleşmesi ve bayilik sözleşmelerinden oluşan dikey
anlaşmanın 18.09.2005 tarihinden önce akdedilmiş ve bu tarih itibarıyla kalan süresi
beş yılı aşmış olması nedeniyle, azami hadde indirme ilkesi gereğince 18.09.2010
tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliği ile sağlanan grup muafiyeti kapsamında olduğu
sonucuna varılmıştır.
J. SONUÇ 220
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 4054 sayılı Kanun’un 13.
maddesinin (c) bendi uyarınca yapılan değerlendirmeler sonucunda; Alanya Belediyesi
ile Güven İnş. Tur. Otomotiv Petrol Ürün. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanmış
olan 29.05.1996 tarihli kira sözleşmesi, bununla bağlantılı 28.07.1993 tarihli intifa
sözleşmesi ve bayilik sözleşmelerinden oluşan dikey anlaşmanın 18.09.2005 tarihinden
önce akdedilmiş ve bu tarih itibarıyla kalan süresi beş yılı aşmış olması nedeniyle,
azami hadde indirme ilkesi gereğince 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile
sağlanan grup muafiyeti kapsamında olduğuna OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy