Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-99 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 09-39/954-240
Karar Tarihi : 26.8.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Mert KARAMUSTAFAOĞLU, Tuğçe KOYUNCU
C. ŞİKAYET EDEN: Aydın MERGEN
Temsilcisi: Av. İsa UYSAL
Namık Kemal Mah. Tıkır Sok. No:6 Köprübaşı/Manisa
D. HAKKINDA İLK İNCELEME 20
YAPILAN : Petrol Ofisi A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. No:33-37 Maslak 34398 İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Petrol Ofisi A.Ş. lehine tesis edilen 13.06.2000 tarihli intifa
hakkının terkini talebi.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle;
- Mehmet Mergen’in maliki olduğu taşınmaz üzerinde Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ)
lehine 3.9.1997 tarihli resmi senetle 15 yıl süreyle intifa hakkı tesis edildiği, daha
sonra söz konusu intifa hakkının terkin edilerek, 13.6.2000 tarihli resmi senetle
yine POAŞ lehine bu defa 18 yıl süreyle intifa hakkı tesis edildiği,
- POAŞ’ın intifa hakkı tesisine neden olan sözleşmedeki edimlerini yerine 30
getirmediği, Mehmet Mergen’e kredi kullandırmadığı ve malzeme sağlamadığı,
- Mehmet Mergen maliki olduğu taşınmaz üzerinde POAŞ bayisi olarak akaryakıt
satış istasyonu işletmekteyken, taşınmazı ve akaryakıt satış istasyonunu
başvuru sahibi Aydın Mergen’in satın aldığı,
- Bu nedenle, başvuru sahibi Aydın Mergen’in bakımsız bir akaryakıt istasyonu
satın almak zorunda kaldığı,
- Aydın Mergen’in bu iş için Yavuzlar Petrol Ltd. Şti.’yi kurarak POAŞ’ın
göndermiş olduğu akaryakıt bayilik sözleşmesini söz konusu şirketi temsilen
imzalayarak POAŞ’a gönderdiği,
- Ancak POAŞ’ın, eski malik’in borçlarının Aydın Mergen tarafından kabul 40
edildiğine dair taahhütname imzalanmadan kendilerinin bayilik sözleşmesini
imzalamayacağını belirttiği,
- POAŞ’ın çok ağır şartlar ileri sürmesi nedeniyle akaryakıt da alınamadığından
işyerini kapatmak zorunda kaldıkları,
- İntifa hakkının çekilmez bir hal aldığı ve terkini için başvuru yapma zorunluluğu
doğduğu,
belirtilerek 13.06.2000 tarihli intifa hakkının terkini talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.6.2009 tarih ve 4491 sayı ile giren
bildirim üzerine, yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 12.8.2009 tarih ve 2009-1-
99/İİ-09-MK sayılı İlk İnceleme Raporu, 18.8.2009 tarih, REK.0.05.00.00-110/169 50
09-39/954-240
2
sayılı Başkanlık önergesi ile 09-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Mehmet Mergen ile POAŞ arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesi ve POAŞ lehine
18 yıl süreyle geçerli olmak üzere tesis edilen 13.6.2000 tarihli intifa hakkından
oluşan rekabet yasağına dayalı dikey ilişkinin, 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ ile sağlanan grup muafiyeti
kapsamında olduğu,
- 18.9.2010 tarihinden sonra taraflar arasında mevcut olan “rekabet yasağına dayalı
dikey ilişki”nin her iki tarafın açık iradesi olmaksızın uzatılmaya zorlanması ya da bu 60
süre sonunda rekabet etmeme şartına son verilmesini engelleyen herhangi bir
durum olması halinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem tesis
edilebileceği,
- Rekabet Kurumunun intifa hakkını terkin etme yetkisinin bulunmadığı, bu hususun
Hukuk Mahkemelerinin görev alanı içinde olduğu,
görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Dosyadaki bilgilere göre, Mehmet Mergen’in maliki olduğu taşınmaz ile ilgili olarak 70
POAŞ ile önce 15 yıl süreyle geçerli olmak üzere 3.9.1997 tarihinde İntifa Hakkı
Sözleşmesi imzalandığı, daha sonra bu intifa hakkının terkin edilerek yine POAŞ
lehine 13.6.2000 tarihinden itibaren 18 yıl süreyle intifa hakkı tesis edildiği ve Mehmet
Mergen ile POAŞ arasında 25.8.2006 tarihinde istasyonlu bayilik sözleşmesi
imzalandığı anlaşılmaktadır. (Söz konusu bayilik sözleşmesi ekinde yer alan
22.06.2000 tarihli Taahhütname nedeniyle, taraflar arasındaki bayilik ilişkisinin
22.06.2000 tarihinden itibaren başladığı düşünülmektedir.). Bununla birlikte söz
konusu taşınmazın 23.1.2009 tarihinde Aydın Mergen tarafından satın alındığı
anlaşılmaktadır.
80
Bilindiği üzere, Rekabet Kurulu 5.3.2009 tarihli “Pol-Pet Petrol Ürünleri Tur. Konaklama
ve Din. Tesisleri Ltd. Sti.- Bölünmez Petrolcülük A.S.” ve “Barbaros Akaryakıt San Tic.
Ltd. Sti.- Altınbas Petrol ve Ticaret A.S.” kararlarında rekabet yasağına ilişkin olarak
yapmış olduğu değerlendirmede, 18.9.2005 tarihinden önce yapılmış olan ve bu tarih
itibarıyla kalan süresi beş yılı aşan bayilik sözleşmeleri ile bunlarla bağlantılı intifa, kira
ve sair sözleşmelerin, “azami hadde indirme” ilkesi gereğince 18.9.2010 tarihine kadar
2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan grup muafiyetinden yararlanacağına karar vermiştir.
Başvuru konusu intifa hakkı, 18 yıl süreyle geçerli olmak üzere 13.6.2000 tarihli resmi
senetle tesis edilmiş olup (3.9.1997 tarihli resmi senetle tesis edilmiş olan intifa hakkı 90
terkin edilmiştir.), 18.9.2005 tarihi itibarıyla kalan süresi beş yılı aşmaktadır. Bu
çerçevede, söz konusu intifa hakkı ile POAŞ ve Mehmet Mergen arasında akdedilen
Akaryakıt Bayilik Sözleşmesinden oluşan dikey anlaşma bütünü, 18.9.2010 tarihine
kadar 2002/2 sayılı Tebliği’yle sağlanan grup muafiyetinden yararlanacaktır. 18.9.2010
tarihine kadar taraflar müzakere ederek mevcut sözleşmeleri sonlandırmak suretiyle,
beş yılı aşmayacak şekilde yeni bayilik sözleşmesi ve bu süre ile uyumlu olarak yeni
intifa sözleşmesi akdedebilecektir. Bu tarihten sonra taraflar arasında akdedilmiş olan
bayilik sözleşmesi ve onunla bağlantılı intifa sözleşmesinden oluşan “rekabet yasağına
dayalı dikey ilişki”nin her iki tarafın açık iradesi olmaksızın uzatılmaya zorlanması ya
da bu süre sonunda rekabet etmeme şartına son verilmesini engelleyen herhangi bir 100
09-39/954-240
3
durum olması halinde, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem tesis
edilebilecektir.
Bununla birlikte, dağıtıcı ile istasyon sahibi arasında hem bayilik hem de intifa
sözleşmesi bulunduğundan, muafiyet kapsamındaki beş yıllık süre dolmadan
taşınmazın Aydın Mergen’e satılmış olması nedeniyle dikey anlaşmanın taraflarında
değişiklik ortaya çıkmış olması, muafiyetten yararlanılabilecek sürenin uzamasına yol
açmayacaktır. Bu nedenle, başvuru konusu olay bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5/a
maddesinde yer alan istisna hükmünden yararlanma imkânı bulunmamaktadır.
110
Diğer taraftan şu hususu da belirtmek gerekir ki, gerek tarafların sözleşmede yer alan
yükümlülüklerini yerine getirmediğinden veya intifa hakkının çekilmez hale geldiğinden
bahisle, gerekse “Rekabetin Sınırlanmasının Özel Hukuk Alanındaki Sonuçları”nın
düzenlendiği Kanunun 56 vd. maddelerindeki geçersizlik hükümleri gereğince bir intifa
hakkının terkini, Rekabet Kurumunun değil Hukuk Mahkemelerinin görev alanı içinde
olduğu değerlendirilmektedir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Taraflar arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesi ve Petrol Ofisi A.Ş. lehine 18 yıl 120
süreyle geçerli olmak üzere tesis edilen 13.6.2000 tarihli intifa hakkkından oluşan
rekabet yasağına dayalı dikey ilişkinin, 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden
yararlandığına,
2. 18.9.2010 tarihinden sonra taraflar arasında mevcut olan “rekabet yasağına dayalı
dikey ilişki”nin her iki tarafın açık iradesi olmaksızın uzatılmaya zorlanması ya da
bu süre sonunda rekabet etmeme şartına son verilmesini engelleyen herhangi bir
durum olması halinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem tesis
edileceği hususunun taraflara bildirilmesine,
3. Bununla birlikte intifa hakkının tapudan terkinine karar verme yetkisinin hukuk 130
mahkemelerine ait olduğu hususunda başvuru sahibinin bilgilendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy