Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-29 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-34/797-200
Karar Tarihi : 5.8.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Tuğçe KOYUNCU
C. ŞİKAYET EDEN : Özufuk Petrol Ürünleri Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi Av. Murat Başman
Meşrutiyet Cad. No:19 D:1 Beyoğlu/İstanbul 20
D. HAKKINDA İLK İNCELEME
YAPILAN : Petrol Ofisi A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. No:37 B Blok Ayazağa/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Petrol Ofisi A.Ş. lehine tesis edilen intifa hakkının 2002/2
sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne ve 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırı olduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde özetle; Özufuk Petrol Ürünleri A.Ş. 30
(Özufuk)’nin maliki olduğu taşınmaz üzerinde Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ) lehine
23.10.1998 tarihinden itibaren 25 yıl süreyle intifa hakkı tesis edildiği, 2002/2 sayılı
Tebliğ uyarınca bayilik sözleşmelerinin süresinin 5 yılı aşamayacağı, taraflar arasında
5 yıllık bayilik sözleşmesi bulunmasına rağmen intifa hakkı sebebiyle rekabet yasağı
süresinin fiilen uzadığı belirtilerek, Rekabet Kurulunun almış olduğu kararlara göre,
18.9.2005 tarihinden önce yapılmış ve süresi 5 yılı aşan intifa sözleşmelerinin “azami
hadde indirme ilkesi” gereğince 18.9.2010 tarihine kadar Tebliğ’de yer alan
muafiyetten yararlanabileceğine ve bu tarihten sonra muafiyet koşullarının ortadan
kalkacağına,18.9.2010 tarihinden sonra intifa hakkı çerçevesinde bayilerin intifalarının
kaldırılmayarak yeniden sözleşmelerinin yenilenmesi doğrultusunda zorlanması 40
halinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem başlatılacağının şikâyet
edilene bildirilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.3.2009 tarih ve 2231 sayı ile giren
bildirim üzerine hazırlanan 26.6.2009 tarih ve 2009-1-29/BN-09-İAY sayılı Bilgi Notu
Rekabet Kurulu’nun 1.7.2009 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 40/1’inci maddesi uyarınca POAŞ. hakkında
önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. İlgili karar üzerine hazırlanan 24.7.2009 tarih
ve 2009-1-29/ÖA-09-İAY sayılı Önaraştırma Raporu, 28.7.2009 tarih, REK.0.05.00.00-
110/143 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-34 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek 50
karara bağlanmıştır.
09-34/797-200
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Taraflar arasındaki istasyonlu bayilik ve otogaz bayilik sözleşmeleri ve bunlarla
bağlantılı 23.10.1998 tarihli intifa senedinin, 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı, bu nedenle bu aşamada
soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
- 18.9.2010 tarihinden sonra taraflar arasında mevcut olan “rekabet yasağına dayalı
iktisadi ilişki”nin her iki tarafın da rızası olmaksızın herhangi bir sebeple uzatılmaya 60
zorlanması halinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem tesis
edileceği hususunun POAŞ’a bildirilmesi gerektiği,
görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Dosya kapsamında yapılan incelemelerde, POAŞ ile Özufuk arasında 28.10.1998
tarihinde akaryakıt bayilik sözleşmesi imzalandığı, 7.10.2006 tarihinde beş yıl süreyle
geçerli olmak üzere istasyonlu bayilik sözleşmesi ve 31.12.2008 tarihinde yine beş yıl
süreyle geçerli olmak üzere otogaz bayilik sözleşmesi imzalandığı, ayrıca 23.10.1998 70
tarihli resmi senetle, 25 yıl süreyle geçerli olmak üzere POAŞ lehine intifa hakkı tesis
edildiği anlaşılmaktadır.
Yargı kararları, Rekabet Kurulunun Total-Akdağ kararı ve sonrasında almış olduğu
5.3.2009 tarihli Barbaros-Alpet, Polpet-Moil kararları uyarınca, POAŞ ile Özufuk
arasındaki 7.10.2006 tarihli başvuru konusu bayilik sözleşmesi ile 23.10.1998 tarihli
intifa hakkı tesisine ilişkin resmi senedin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında
birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Söz konusu anlaşmalar bir bütün olarak ele
alındığı takdirde, söz konusu dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde
öngörülen beş yıllık süreyi aşar nitelikte rekabet etmeme yükümlülüğü içerdiği sonucu 80
ortaya çıkmaktadır.
Rekabet Kurulunun, akaryakıt sektörüne yönelik olarak yapılan önaraştırma
neticesinde aldığı 15.11.2006 tarih ve 06-84/1059-306 sayılı kararında, yine Kurul
tarafından alınmış olan Total-Mevlana kararına atıfla, rekabet yasağına ilişkin olarak
yapmış olduğu değerlendirmede, 18.9.2005 tarihinden önce yapılmış olan ve bu tarih
itibarıyla kalan süreleri beş yılı aşan anlaşmaların 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2
sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve uygulama süresi bulunduğu
belirtilmiştir.
90
Buna göre POAŞ ile Özufuk arasındaki dikey ilişkiye esas teşkil eden ilk anlaşma olan
23.10.1998 tarihli intifa hakkı tesisine ilişkin resmi senet ile 7.10.2006 tarihli istasyonlu
bayilik sözleşmesi ve 31.12.2008 tarihli otogaz bayilik sözleşmesinden oluşan dikey
anlaşma bütünü, 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan muafiyetten
yararlanacak ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki yasaklama hükmü
uygulanmayacaktır. 18.9.2010 tarihine kadar taraflar müzakere ederek mevcut
sözleşmeleri sonlandırmak suretiyle, beş yılı aşmayacak şekilde yeni bayilik
sözleşmesi ve bu süre ile uyumlu olarak yeni intifa sözleşmesi akdedilebilecektir.
Dolayısıyla şikâyet konusuyla ilgili olarak bu aşamada soruşturma açılmasına gerek 100
olmadığı, 18.9.2010 tarihinden sonra ise taraflar arasında mevcut olan “rekabet
09-34/797-200
3
yasağına dayalı dikey ilişki”nin, her iki tarafın da rızası olmaksızın herhangi bir sebeple
uzatılmaya zorlanması halinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem
tesis edileceği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Taraflar arasındaki bayilik ve otogaz bayilik sözleşmeleri ve bunlarla bağlantılı 110
23.10.1998 tarihli intifa senedinin, 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey
anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden
yararlandığına, bu nedenle bu aşamada soruşturma açılmasına gerek
olmadığına,
2. 18.9.2010 tarihinden sonra taraflar arasında mevcut olan “rekabet yasağına
dayalı iktisadi ilişki”nin her iki tarafın da rızası olmaksızın herhangi bir sebeple
uzatılmaya zorlanması halinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde
işlem tesis edileceği hususunun Petrol Ofisi A.Ş.’ye bildirilmesine
120
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Başkan V.
Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Mehmet Akif ERSİN
Doç. Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı KARAKELLE
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY
Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR
Full & Egal Universal Law Academy