1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya No : D1/2/C.S.-00/1
Karar No : 00-8/69-31
Karar Tarihi : 24.02.2000
Toplantıya Katılan
Başkan: Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler: Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Nejdet KARACEHENNEM,
Mustafa PARLAK, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
Toplantıya Katılmayan Üyeler (görevli):
Dr. Kemal EROL (İkinci Başkan), İsmet CANTÜRK, A.Ersan GÖKMEN.
Bildirimde Bulunan: T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Hüseyinrahmi Sk., No:2, 06680 Çankaya/ANKARA
Taraflar:
- T. İş Bankası A.Ş. ve Doğan Holding Ortak Girişim Grubu
(Rıhtım Cad., No:57, 80030 Karaköy/İSTANBUL) ve (Oymacı Sk., No:51,
81190 Altunizade-Üsküdar/İSTANBUL)
- T. Vakıflar Bankası T.A.O. ve Alarko Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu
(Atatürk Blv., No:207, Kavaklıdere/ANKARA) ve (Muallimnaci Cad.,
No:113/115, Ortaköy/İSTANBUL)
- Doğuş Holding A.Ş. ve Koç Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu
(İstinye Yokuşu, İstinye/İSTANBUL) ve (Nakkaştepe, Azizbey Sk., No:1,
Kuzguncuk/İSTANBUL)
- Nurol Holding A.Ş., Cıngıllı Holding A.Ş., Anadolu Uluslararası Ticaret ve
Taşımacılık A.Ş. ve Medya Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu
(Arjantin Cad., No:7, GOP./ANKARA), (Büyükdere Cad., No:122/B,
Esentepe/İSTANBUL), (Büyükdere Cad., YKB Plaza, A Blok, No:12,
Levent/İSTANBUL)
Dosya Konusu: Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ)’nin %51 oranındaki kontrol hissesinin
blok satış yöntemiyle özelleştirilmesi.
Raportörler Görüşü: Ortak girişim gruplarından herhangi birisinin POAŞ'ı
devralmasının yeni bir hakim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hakim durumu
güçlendirmeyeceği, dolayısıyla söz konusu devralma işlemlerine 4054 sayılı
Kanun'un 7'nci maddesi kapsamında izin verilmesinde herhangi bir sakıncanın
bulunmadığı.
2 REKABET KURUMU
Dosya Evreleri: Dosya konusu talep ile Kurum kayıtlarına 02.02.2000 tarih, 340 sayı
ile giren T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanı Uğur BAYAR imzalı bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7’nci maddesi
uyarınca, Raportörler F. Yeşim AKCOLLU, Cengiz SOYSAL ve M. Nazlı AKSOY
tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen 16.02.2000 tarih, D1/2/C.S.-00/1
sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 17.02.2000 tarih, REK.0.05.00.00/7 sayılı
Başkanlık önergesi ile 00-8 sayılı Kurul gündemine alınmıştır.
DEĞERLENDİRME
Bildirime konu işlem, Petrol Ofisi A.Ş.'nin (POAŞ) %51 oranındaki kontrol
hissesinin blok satışı yolu ile özelleştirilmesine ilişkin son teklif verme süresi olan
20.01.2000 tarihine kadar teklifte bulunan 10 (on) yatırımcıdan oluşan ve bunların
oluşturduğu 4 (dört) yatırımcı grubuna ait (özelleştirme yolu ile) devralma
işlemleridir.
Petrol sektöründe üretim ve dağıtım aşamalarının birbirinden ayrılması ve arz
yönlü bir bakış açısıyla, ilgili ürün pazarı; "jet yakıtı", "madeni yağlar" ve "diğer beyaz
ve siyah ürünler (benzin, motorin, gazyağı, kalorifer yakıtı, fuel-oil v.b.)"in dağıtımı
olmak üzere 3 ayrı pazar olarak; ilgili coğrafi pazar ise söz konusu özelleştirme
işleminin POAŞ’ın Türkiye’deki tüm varlıkları için geçerli olduğu dikkate alındığında,
Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7'nci maddesi ve 27'nci
maddesinin (f) bendi uyarınca çıkarılan ve 12.09.1998 tarih, 23461 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1998/4 sayılı "Özelleştirme Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak
Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında
Tebliğ"in 'İzin Başvurusuna Tabi Özelleştirme Yolu İle Devralmalar' başlıklı 5'inci
maddesinde, "Bu tebliğ uyarınca Rekabet Kurumu'na ön bildirimde bulunulması
zorunlu olan özelleştirme yolu ile devralma işlemlerinde ve ön bildirime tabi
olmamakla birlikte bu Tebliğ kapsamında bulunan özelleştirme yolu ile devralma
işlemi taraflarının ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar paylarının %25'i veya
cirolarının 25 Trilyon Türk Lirasını aşması halinde; devralma işlemlerinin hukuki
geçerlik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulu'ndan izin alınması zorunludur." hükmü
yer almaktadır. İlgili ürün pazarlarında POAŞ'ın sahip olduğu pazar paylarının
%25'in üzerinde olduğu dikkate alındığında, söz konusu özelleştirme ile
gerçekleşecek olan devralma işleminin 1998/4 sayılı tebliğ hükümleri uyarınca
Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğu görülmektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeler ile konuya ilişkin 16.02.2000 tarih,
D1/2/C.S.-00/1 sayılı raporun incelenmesi sonucunda Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı tarafından bildirilen ve POAŞ özelleştirmesine teklif vermiş olan dört
ortak girişim grubunun değerlendirilmesine aşağıda yer verilmiştir:
3 REKABET KURUMU
i) T. İş Bankası A.Ş.- Doğan Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu
Söz konusu ortak girişim grubunun POAŞ ile aynı ilgili ürün pazarında veya alt/üst
pazarlarda faaliyetinin bulunmadığı, dolayısıyla T. İş Bankası A.Ş.-Doğan Holding
A.Ş. Ortak Girişim Grubu'nun POAŞ'ı devralmasının yeni bir hakim durum
yaratılması veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmesi ihtimalini doğurmayacağı
anlaşılmaktadır.
ii) T. Vakıflar Bankası T.A.O.-Alarko Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu
T. Vakıflar Bankası T.A.O. veya Alarko Holding A.Ş.'nin, POAŞ ile aynı ilgili ürün
pazarında veya alt/üst pazarlarda faaliyetinin bulunmadığı dikkate alındığında, T.
Vakıflar Bankası T.A.O.-Alarko Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu'nun POAŞ'ı
devralmasının yeni bir hakim durum yaratılmasına veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesine yol açmayacağı görülmektedir.
iii) Doğuş Holding A.Ş.- Koç Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu
Çeşitli alanlarda faaliyeti bulunan Koç topluluğunun, enerji faaliyetleri arasında likid
petrol gazı (LPG) önemli bir yer tutmaktadır. Kırkın üzerinde şirketin faaliyet
gösterdiği ve yoğun rekabetin yaşandığı LPG piyasasında Aygaz, Mogaz ve
Lipet’ten oluşan Koç topluluğu LPG şirketlerinin %…'a yaklaşan pazar payıyla lider
konumda olduğu görülmekle birlikte, bu durum ev ve endüstriyel amaçlı kullanıma
yönelik LPG satışlarını yansıtmaktadır. Koç topluluğunun otogaz satışlarındaki pazar
payının ise %… olduğu görülmektedir. Otogaz satışlarının büyük bir kısmı akaryakıt
istasyonlarından yapılmaktadır. Türkiye’nin en geniş akaryakıt istasyonu ağına sahip
olan POAŞ’ın ise otogaz piyasasına girmediği ancak bazı POAŞ bayilerinin bireysel
olarak LPG şirketleriyle yaptıkları anlaşmalar yoluyla otogaz satışı gerçekleştirdikleri
görülmektedir.
Mevcut durumda otogaz pazar payı olmasa da potansiyel olarak otogaz
satışına elverişli geniş bir bayi ağına sahip olan POAŞ’ın, otogaz pazarında
faaliyetleri bulunan Koç topluluğu tarafından devralınmasının otogaz piyasasında
yatay entegrasyona yol açabileceği düşünülse dahi, böyle bir devralmanın otogaz
piyasasındaki olası etkilerinin değerlendirilmesinde; Koç topluluğunun toplam %…
oranındaki pazar payı ile otogaz pazarında 4. sırada olması, POAŞ bayilerinin büyük
bir kısmının gerek ticari açıdan gerekse teknik açıdan LPG satışına açılmasının
mümkün olmayacağı, Koç topluluğunun otogaz satışlarının yarısına yakınının zaten
POAŞ bayilerine yapılıyor olmasının, olası bir devralmanın yaratacağı etkileri daha
da azaltacağı, Koç topluluğunun POAŞ’ı devralması durumunda, uygun görülen
istasyonlarda otogaz satışının başlamasıyla pazar payının artacağı, ancak bunun bir
hakim durum yaratılmasına yol açmayacağı, diğer taraftan POAŞ istasyonlarında
gerçekleştirilecek LPG satışlarının sektördeki ilgili standart ve mevzuata uygun
hareket eden bir firma tarafından yapılmasının, sektörün sağlıklı işleyişi açısından
yararlı olacağı anlaşıldığından ve Doğuş Grubu ile Koç Grubu’nun (otogaz dışında)
petrol ürünleri dağıtımı ile ilgili bir faaliyetinin bulunmadığı dikkate alındığında,
Doğuş Holding A.Ş.-Koç Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu'nun POAŞ’ı devralması
sonucunda yeni bir hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı anlaşılmaktadır.
4 REKABET KURUMU
iv) Nurol Holding A.Ş. - Cıngıllı Holding A.Ş. - Anadolu Uluslararası Ticaret ve
Taşımacılık A.Ş. - Medya Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu
Bu ortak girişime katılan firmalardan sadece Anadolu Uluslararası Ticaret ve
Taşımacılık A.Ş. (Anadolu), petrol ürünlerinin transit taşıma, depolama ve teslimatı
alanında faaliyet göstermekte, diğer ortakların ise petrol ürünleri ile ilgili herhangi bir
alanda faaliyetleri bulunmamaktadır. Şirketin Ambarlı'da depolarının bulunduğu ve
Türkiye üzerinden geçiş yapacak olan petrol ürünlerinin depolanması ve transit
taşınması alanlarında hizmet verdikleri anlaşılmıştır. Transit taşınan ve
millileştirilmeyen petrol ürünlerinin iç pazarda satışının mümkün olmadığı dikkate
alındığında, Anadolu'nun Türkiye petrol ürünleri pazarında faaliyetinin mevcut
olmadığı, bu nedenle de POAŞ'ı devralmasının dikey veya yatay bir bütünleşmeye
yol açmayacağı, dolayısıyla yeni bir hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
SONUÇ
Yukarıda özetlenen değerlendirmeler sonucunda, POAŞ'ın %51 oranındaki
kontrol hissesinin blok satış yolu ile özelleştirilmesine ilişkin teklifte bulunan;
T. İş Bankası A.Ş.- Doğan Holding A.Ş.,
T. Vakıflar Bankası T.A.O.-Alarko Holding A.Ş.,
Doğuş Holding A.Ş.- Koç Holding A.Ş. ve
Nurol Holding A.Ş. - Cıngıllı Holding A.Ş. - Anadolu Uluslararası Ticaret ve
Taşımacılık A.Ş. - Medya Holding A.Ş.
ortak girişim gruplarından herhangi birinin Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ)'ni devralmasının
yeni bir hakim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hakim durumu
güçlendirmeyeceği sonucuna varılarak; yapılan inceleme ve değerlendirmelere göre
oluşan bu kanaatin Kurulumuz görüşü olarak Başkanlıkça Başbakanlık Özelleştirme
İdaresi Başkanlığı’na bildirilmesine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy