Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-75 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-28/564-177
Karar Tarihi : 04.05.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Harun ULU, Harun GÜNDÜZ
C. ŞİKAYET EDEN : - Volkan KEL
Volkan Petrol Kırcasalih-Uzunköprü/Edirne
- Mehmet Nuri PARILDAR
Onbirnisan Beldesi Namık Kemal Cad. No:19 Suruç/Şanlıurfa
- Hasan Hüseyin Onbaşı Petrol Tic. Ltd. Şti.
İzzetbey Mah. Alpaslan Türkeş Cad. No:33 Çumra/Konya
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Petrol Ofisi A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. No:33-37 Maslak/İstanbul 20
E. DOSYA KONUSU: Petrol Ofisi A.Ş. tarafından dikey anlaşmalar ve çeşitli
uygulamalar yoluyla 4054 sayılı Kanun’un ve 2002/2 sayılı Tebliğ’in ihlal edildiği
iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına intikal eden ve aşağıda yer verilen şikayetler
ile ilgili olarak hazırlanan 7.3.2011 tarih ve 2010-1-360/İİ-11-139-İAY sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun 17.3.2011 tarihli toplantısında görüşülmüş ve
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde bir soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi
uyarınca ilgili şirket hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun
üzerine, 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti 30
Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
26.04.2011 tarih ve 2011-1-75/ÖA-11-139.İAY sayılı Önaraştırma Raporu 29.04.2011
tarih ve REK.0.05.00.00-110/109 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-28 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvurularda özetle; Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ) ile
şikayetçiler arasındaki dikey anlaşmaların ve çeşitli uygulamaların 4054 sayılı Kanun
ile 2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırı olduğu iddia edilmektedir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; taraflar arasındaki dikey ilişkilerin
sonlandırılmış ve tapudan gerekli terkinlerin yapılmış olması, teminat mektupları ve
ipotek ile ilgili konuların 2002/2 sayılı Tebliğ dışında kalması nedeniyle konuyla ilgili 40
yapılacak bir işlemin bulunmadığı, bu nedenle şikayetlerin reddedilmesi gerektiği
görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Mehmet Nuri Parıldar’ın 24.1.2011; Volkan Kel’in 1.2.2011; Hasan Hüseyin Onbaşı
Petrol Ltd. Şti.’nin ise 2.3.2011 tarihlerinde kurum kayıtlarına giren şikayet
dilekçelerinde özetle; intifa ve ipotek haklarının terkini ile teminat mektuplarının iade
edilmediğine ilişkin başvurular yapıldığı anlaşılmaktadır.
11-28/564-177
2
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, POAŞ’ın şikâyetlerle ilgili terkin
işlemlerini gerçekleştirdiği görülmektedir. Öte yandan, teminat mektuplarının iade
edilmediği yönündeki şikayete ilişkin olarak ise, teminat mektupları bayilik 50
sözleşmelerinin, dolayısıyla rekabet etmeme yükümlülüğünün süresine etki eden bir
unsur olarak kabul edilemeyeceğinden 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir
işlem yapılmasına gerek olmadığı, Rekabet Kurulunun teminat mektuplarının iadesine
karar verme yetkisinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
İpoteklerin Terkinine İlişkin Değerlendirme
Akaryakıt sektörü uygulamalarında, bayilik sözleşmeleri ile birlikte dağıtım firmaları
lehine tesis edilen uzun süreli intifa veya kira hakkı gibi hakların yanında, dağıtım
firmaları lehine ipotek haklarının da tapuya tescil edildiği görülmektedir. Dosya
kapsamında incelenen başvurularda ipotek haklarının da bayilik sözleşmeleri ve intifa
hakkı ile birlikte grup muafiyeti kapsamı dışında kaldığı ve ipoteğe ilişkin tapudaki 60
kayıtların terkin edilmesi gerektiği yönünde şikayetler yer almaktadır.
Bilindiği üzere, ipotek bir kişisel alacağın teminat altına alınması amacını güder. Türk
Medeni Kanunu’nun 881. maddesinde; halen mevcut olan veya henüz doğmamış
olmakla beraber doğması kesin veya olası bulunan herhangi bir alacağın ipotekle
güvence altına alınabileceği düzenlenmiştir.
Rekabet Kurulunun intifa, kira vb. haklara müdahale etmesinin temel nedeni, bu
sözleşmelerin sürelerinin akaryakıt bayilik sözleşmelerindeki rekabet etmeme
yükümlülüklerinin süresine etki etmesidir. İpotek hakkı ise akaryakıt bayilik
sözleşmelerinin dolayısıyla rekabet etmeme yükümlülüğünün süresine etki eden bir
hak olmayıp sadece alacağı teminat altına almaktadır. Dolayısıyla 2002/2 sayılı Tebliğ 70
ile düzenlenen rekabet yasağı süresi ile bağlantısı bulunmamaktadır. Bu nedenle,
teminat altına alınan alacağa bağlı bir hak olan ipotek hakkının terkinine ancak
mahkemeler karar verebilecektir. Bununla birlikte bir alacağı teminat altına almak için
ipotek kurulunca, borçlunun kişisel sorumluluğu devam eder; bu sorumluluğun yanında
ipotek dolayısıyla gayrimenkul ile sorumluluk doğmuş olur. Gayrimenkulün paraya
çevrilmesinden elde edilen meblağ alacağı karşılamazsa, rehinli alacaklı borçlunun
diğer malvarlığı değerlerine de başvurabilir. Dolayısıyla borçlu aynı zamanda ipotekli
gayrımenkulün maliki olduğunda, kişisel sorumluluk ile gayrimenkul ile sorumluluk bir
arada bulunur. Böylece ipotek sadece üzerinde akaryakıt istasyonu kurulu bulunan
gayrımenkulü ilgilendirmemekte, borçlunun şahsi sorumluluğunu da gerektirmektedir. 80
Ayrıca bir taşınmaz üzerindeki ipotek hakkının varlığının, bayinin o taşınmaz üzerinde
kurulu bulunan/kurulacak istasyonda yeni bir dağıtım firmasıyla anlaşmasına engel
olmayacağı değerlendirilmektedir. Zira ipotek alacağın teminatı mahiyetinde bir sınırlı
ayni hak olup, borcun ifa edilmemesi halinde alacaklıya, ipotek hakkına konu taşınmazı
icra yoluyla sattırmak suretiyle, alacağını öncelikle tahsil etme yetkisi verir. Buna
mukabil ipotek hakkı sahibinin intifa ve kira hakkı sahibi gibi, ipotek konusu taşınmazı
kullanma yetkisi yoktur. Bundan dolayı ipotek konusu taşınmazın malik tarafından
gerek mülkiyeti gerekse kullanım hakkı diğer bir kişiye devredilebilir. Bunun için rehin
hakkı (ipotek hakkı) sahibinin muvafakatının alınmasına da ihtiyaç yoktur.
Bu açıklamalar çerçevesinde, sona eren dikey anlaşmalar nedeniyle ipotek haklarının 90
da sona erdiğine veya tarafların karşılıklı alacağının bulunup bulunmadığına ilişkin
hususlar ancak taraflar arasındaki özel hukuk ilişkisine göre mahkemelerde
çözümlenebileceğinden, ipotek hakkının kaldırılmasına da ancak mahkemelerin karar
verebileceği ve bu hususun Rekabet Kurulunun görev alanında olmadığı
değerlendirilmektedir.
11-28/564-177
3
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Volkan KEL, Mehmet Nuri
PARILDAR ve Hasan Hüseyin Onbaşı Petrol Tic. Ltd. Şti. ile Petrol Ofisi A.Ş. 100
arasındaki dikey ilişkilerin sonlandırılmış ve tapudan gerekli terkinlerin yapılmış olması,
teminat mektupları ve ipotek ile ilgili konuların 2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen
rekabet yasağı süresi ile bağlantısının bulunmaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun
kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığına, şikayetlerin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy