Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-124 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 10-69/ 1449-549
Karar Tarihi : 4.11.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Sinan ÇÖRÜŞ, Hatice YAVUZ
C. BİLDİRİMDE : - Petrol Ofisi A.Ş.
BULUNAN Temsilcisi: Dr. Aydın ÖZTUNALI
Turan Güneş Bulvarı No:63/1 Yıldız/Ankara 20
D. TARAFLAR : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Meşrutiyet Cad. No:71 Tepebaşı/İstanbul
- Petrol Ofisi A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. No:37 34398 Maslak Şişli/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Petrol Ofisi A.Ş. ve Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
arasında imzalanan “Turkcell & Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası”
Sözleşmesi’ne muafiyet tanınması talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.4.2010 tarih ve 3273 sayı ile intikal
eden ve eksiklikleri en son 22.10.2010 tarih, 8100 sayı ile tamamlanan başvuru ve
25.8.2010 tarih, 6707 sayı ile Kurum’a intikal eden Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumu (BTK) görüşü üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 25.10.2010
tarih, 2010-2-124//MM-10-372.ÜNÖ sayılı Muafiyet Raporu, 28.10.2010 tarih,
REK.0.06.00.00-130/522 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-69 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
1. Bildirim konusu Sözleşmenin, 2002/2 sayılı Tebliğ’in kapsamında yer 40
almadığı,
2. Sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşulların
tamamını karşılaması nedeniyle, Sözleşmeye bireysel muafiyet tanınabileceği
ifade edilmiştir.
10-69/1449-549
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Petrol Ofisi A.Ş. 50
Dosya mevcudu bilgilere göre, Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ) akaryakıt dağıtımı alanında
faaliyet göstermekte ve şirket hisselerinin %(….)’ü Doğan Şirketler Grubu Holding
A.Ş. (Doğan Grubu)’ye ait bulunmaktadır. Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre
POAŞ, Doğan Grubu ve OMV Aktiengesellschaft’ın ortak kontrolünde bulunmaktadır.
H.1.2. Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
5 Ekim 1993 tarihinde İstanbul’da kurulan Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
(Turkcell)’nin faaliyet konuları, T.C. Ulaştırma Bakanlığı ile imzalanmış bulunan GSM
(Global System for Mobile Communications) Pan Avrupa Mobil Telefon Sistemi
ihalesinde öngörülen iş ve hizmetler ile PTT Kanunu’na aykırı olmamak üzere, her
türlü telefon, telekomünikasyon ve benzeri hizmetler olarak belirlenmiştir. 60
Halka açık bir şirket olan Turkcell’in hisseleri İstanbul Menkul Kıymetler Borsası
(İMKB) ve New York Stock Exchange'de (NYSE) işlem görmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Kampanya kapsamında sunulan faydalar iki temel alanı ilgilendirmektedir.
Kampanyadan faydalanan kişiler POAŞ AutoMatic sistemine göre ödeyeceği
faturalarda çeşitli indirimler elde edecektir. POAŞ tarafından sunulan ürünler ve
Rekabet Kurulu’nun daha önce almış olduğu kararlar1 dikkate alındığında, yapılan
anlaşmadan etkilenen ilgili ürün pazarlarından ilki beyaz akaryakıt ürünlerini ve
madeni yağları içerecek biçimde “akaryakıt ürünleri dağıtım ve satış pazarı” olarak 70
belirlenmiştir.
Bununla birlikte bilindiği üzere Turkcell’in temel faaliyeti GSM hizmetleri alanındadır2.
İnceleme konusu sözleşmenin bir parçası olduğu İşTcell Avantajlar Kulübü ise temel
itibariyle Turkcell kurumsal müşterilerine sunulan indirimler bütünüdür. Bu kapsamda
gerek Sözleşme uyarınca düzenlenen kampanyadan gerekse İşTcell Avantajlar
Kulübü kapsamında düzenlenen diğer kampanyalardan Turkcell’in kurumsal
müşterileri yararlanabilmektedir. Bu durum, dosya kapsamında ilgili ürün pazarının
bir bütün olarak GSM hizmetleri pazarı olarak mı yoksa Kurumsal müşterilere yönelik
GSM hizmetleri pazarı olarak mı tanımlaması gerektiği sorusunu gündeme
getirmektedir. Tablo 1 ve 2’de Turkcell ve diğer operatörlerin her iki alternatif pazar 80
tanımı altında abone sayısı ve elde edilen ciro temel alınarak hazırlanmış pazar
payları sunulmaktadır.
1 Örneğin, Petrol Ofisi’nin muafiyet başvurusuna ilişkin olarak alınan 08-76/1226-464 sayılı Kurul
kararında ilgili pazar “beyaz akaryakıt ürünleri pazarı” olarak belirlenmiştir. Yine, Petrol Ofisi A.Ş.’nin,
akaryakıt bayilerinin muhasebe ve finans, satın alma, stok ve lojistik, satış ve dağıtım ile bordro
faaliyetlerinin yönetilmesini sağlamak amacıyla kuracağı bilgisayar destekli sisteme menfi tespit
belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebinin incelendiği 07-66/811-306 sayılı Kurul kararında
ilgili ürün pazarının, “siyah ve beyaz ürünlerden oluşan (jet yakıtı hariç) akaryakıt ürünleri dağıtımı”
pazarı olduğu tespit edilmiştir.
2 Bkz. 09-60/1490-379 sayılı Rekabet Kurulu kararı.
10-69/1449-549
3
Tablo 1: 2009 Yılı GSM Hizmetleri Abone Sayısı ve Cirosuna Göre Hesaplanmış Pazar Payı Bilgileri
2009 Abone Sayısı (Aylık Ortalama)
Pazar Payı
(%) Ciro (TL)
Pazar Payı
(%)
Turkcell (….) (….) (….) (….)
Avea (….) (….) (….) (….)
Vodafone (….) (….) (….) (….)
Toplam (….) (….) (….) (….)
Tablo 2: 2009 Yılı Kurumsal Müşteri Abone Sayısı ve Cirosuna Göre Hesaplanmış Pazar Payı Bilgileri
2009 Abone Sayısı (Aylık Ortalama)
Pazar Payı
(%) Ciro (TL)
Pazar Payı
(%)
Turkcell (….) (….) (….) (….)
Avea (….) (….) (….) (….)
Vodafone (….) (….) (….) (….)
Toplam (….) (….) (….) (….)
Görüldüğü üzere Turkcell’in her iki pazar tanımı altındaki pazar payı da yakın
seviyelerde olmakta, rakiplerin pazar payları toplamı GSM hizmetleri pazarında %
(….)-(….), kurumsal müşterilere yönelik GSM hizmetleri pazarında ise %(….)-(….)
arasında seyretmektedir. Bu bilgiler ışığında, her ne kadar ilgili ürün pazarının GSM
hizmetleri pazarı ya da kurumsal müşterilere yönelik GSM hizmetleri pazarı olarak 90
tanımlanmasının yapılacak değerlendirme üzerinde kayda değer bir etkisi olmayacak
olsa da değerlendirmelere temel teşkil etmesi amacıyla ilgili ürün pazarının GSM
hizmetleri pazarı olarak belirlenmesi uygun görülmüştür.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İşlem açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet
koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi nedeniyle ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan İnceleme
H.3.1. İşteKazan Programı Hakkında Genel Bilgiler
İşTcell, Turkcell’in kurumsal müşterilerine yönelik olarak uyguladığı ve kapsamında 100
yer alan “Avantajlı Konuşma”, “Avantajlı İnternet”, “Avantajlı İşTcell Kontratları,
“Cihaz Kampanyaları” ile “İşteKazan” gibi programları bulunduran bir avantajlar
bütünüdür. Dosya konusu sözleşmenin de içinde bulunduğu İşteKazan programı
hakkında ise Turkcell’in internet sitesinde aşağıdaki bilgilere yer verilmektedir:
İşteKazan şirketlere, ihtiyaca uygun tarifeler ve sektörel çözümler
sunmaktadır,
Şirketler; gıda, akaryakıt, kargo, ofis malzemeleri, sigorta, finans, güvenlik,
ulaşım, yazılım, donanım, toplantı, otel, eğitim, reklam, internet, teknoloji
harcamalarında %50’lere varan tasarruflar sağlayabilmektedir,
İşteKazan Programı’ndaki indirimlerden İşTcell’li şirketler kurumsal hatları ile 110
ücretsiz olarak faydalanabilmektedirler.
İşteKazan programı kapsamında kullanıcıların hangi alanda ne türden indirimlerden
yararlanabileceği aşağıdaki tabloda görülebilecektir.3
3 (18.10.2010)
10-69/1449-549
4
Tablo 3: İşteKazan Programı Kapsamında Turkcell Abonelerine İndirim Sunan Markalar
Marka Sektör İndirim Miktarı
Akbank Bankacılık Bedava konuşma, 100 TL chip
para
Autodesk Yazılım 1.000 TL’ye varan indirim
Danone hayat su İçecek %40’a varan indirim
Digıtürk Dijital platform üzerinden TV
yayını
%20 indirim
Fleetcorp Araba kiralama 3 aya kadar ücretsiz
Fiat Otomotiv hizmetleri %10’a varan indirim
Google Arama Teknolojisi 100 TL indirim
Jolly Tur Konaklama %20 indirim
LG-Nortel Elektronik Sistemler Santral alımında %30 indirim
Logo Yazılım %20 indirim
Macro Center Yemek Hizmeti %50’ye varan indirim
Microsoft Yazılım %20’ye varan indirim
Migros4 Perakende tüketim %50’ye varan indirim
Tansaş Perakende tüketim %50’ye varan indirim
Petrol Ofisi Araba Kiralama Özel indirim
Pronet Güvenlik 2 ay ücretsiz kullanım
Superonline İnternet hizmetleri %30’a varan indirim
Teknosa Bilişim ve teknoloji ürünleri 50 TL indirim
Ticket Restaurant Yemek kuponu ve kartları 250 TL’ye varan indirim
YurtiçiKargo Kargo hizmetleri %25 indirim
YurtiçiKurye Kurye hizmetleri %25 indirim ve toplu dağıtım
hizmetlerinde özel indirim
H.3.2. Sözleşme Hakkında Genel Bilgiler
Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, Sözleşmeye konu kampanya 1.2.2010-
1.11.2010 tarihleri arasında düzenlenmektedir. Kampanya, söz konusu tarihler
arasında POAŞ ile AutoMatic Filo Yönetimi Sözleşmesi imzalamış İşTcell Avantajlar
Kulübü üyesi Turkcell kurumsal abonelerinin kampanyaya dahil POAŞ
istasyonlarından alacakları akaryakıt ürünlerinde indirim kazanmalarını 120
sağlamaktadır. Sözleşme’nin değerlendirme açısından önem taşıyabilecek maddeleri
aşağıdaki gibidir:
“Madde 1: Tanımlar
İşTcell Avantajlar Kulübü:
“01.02.2010 tarihi itibariyle hayata geçecek olan, üzerine kayıtlı kurumsal
hatlarının %50’sinden fazlasını rakip operatöre geçirmemiş ve en az %50’sinin
ödenememiş borcu olmayan Kurumsal Abonelerin otomatik olarak üyesi
olacakları ve Turkcell’in işbu sözleşme konusu Fayda’dan üyelerine
yararlanma hakkı verdiği kulüptür. Bu şartları yerine getirmeyen Kurumsal
abone ve bu aboneye ait hatları kullanan Kullanıcılar, üyelikten Kurumsal 130
Abone şartları tekrar sağlayana kadar çıkarılır. İşbu kulüp TURKCELL
uygulamasıdır. KURULUŞ5 ile ilgisi bulunmamaktadır.”
Madde 3.4.
KURULUŞ işbu sözleşme konusu kampanyanın yürürlülükte olduğu Madde
2’de belirtilen dönem içerisinde ve bu kampanya kapsamında Müşterilere
4 Migros, 5M Migros ve Migros Sanal Market için ayrı kampanyalar bulunmaktadır.
5 Sözleşme’de POAŞ, KURULUŞ şeklinde kısaltılmıştır.
10-69/1449-549
5
sunulan Ek 2’de yer alan indirim koşullarıyla herhangi bir kitle iletişim
kampanyası düzenlemeyecektir.
Madde 3.8.
KURULUŞ kampanya konusu indirimi, sadece Müşteri ve Kullanıcılara
sağlayacaktır.” 140
Dosya mevcudunda yer alan bilgiler dikkate alındığında Turkcell kurumsal
abonelerinin kampanyadan yararlanmasının:
Üzerlerine kayıtlı hatlardan %50’sinden fazlasını rakip operatörlere
geçirmemiş olmaları,
Üzerlerine kayıtlı hatları en az %50’sinin ödenmemiş borcunun bulunmaması
şartlarıyla mümkün kılındığı anlaşılmaktadır. Söz konusu şartları taşıyan abonelerin
otomatik olarak İşTcell Avantajlar Kulübü’ne üye olacağı ve kampanya kapsamına
alınacağı bildirilmiştir. Bununla birlikte, İşTcell Avantajlar Kulübü’ne üye kişilerin
kampanya kapsamında POAŞ ikmal noktalarından indirimli akaryakıt alabilmeleri için
POAŞ ile de AutoMatic Filo Yönetimi Hizmeti Sözleşmesi imzalamaları gerektiği 150
belirtilmektedir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, POAŞ ile AutoMatic Filo Yönetimi Sözleşmesi
imzalamış Turkcell kurumsal üyesi müşteri 2222 kısa numarasına göndereceği şifre
talebi mesajının ardından Turkcell tarafından kendisine verilecek şifreyi POAŞ’a
bildirerek indirimden yararlanacak, POAŞ da bu müşterinin GSM numarasının ve
şifresinin doğruluğunu Turkcell’in kendisine sağlayacağı kullanıcı adı aracılığıyla
kontrol edecek ve onaylayacaktır. Bunun ardından müşteri AutoMatic sistemine göre
ödeyeceği faturalarda aşağıdaki oranlarda indirim elde edecektir:
Tablo 4: Turkcell-Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası Kapsamında Belirlenen İndirim Oranları
AutoMatic Filo Yönetim Hizmetinden Yararlanan Araç Sayısı Verilecek İndirim Oranı (%)
1-5 araç arası 4
6-25 araç arası 5
26-100 araç arası 6
101 araç ve üzeri 7
POAŞ’ın Turkcell ile bildirim konusu kampanyayı ortaklaşa yürütmesi sebebiyle 160
herhangi bir bedel talep etmeyeceği belirtilmektedir.
Bildirim Formu’nda, Sözleşme ile her iki tarafın birbirlerinin müşteri kitlerine ulaşma
olanağını bulacakları, yeni müşteri kazanma yolunda önemli bir adım atacakları ve
müşteri memnuniyetini arttırma imkanına kavuşacakları ifade edilmektedir. Bununla
birlikte, kampanya sırasında, POAŞ ikmal noktalarından akaryakıt alacak tüketiciler
de kampanya kapsamında sunulan indirimlerden fayda elde edecektir.
Sözleşmede yer alan Madde 3.4, 3.8 aracılığıyla ile düzenlenen bir diğer önemli
husus ise, POAŞ’ın kampanya döneminde aynı indirim koşulları ile herhangi bir
başka kitle iletişim kampanyası düzenlememe yükümlülüğü altına girmesidir.
H.3.3. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Görüşü 170
BTK görüşünde, konuyla ilgili olarak 5.8.2010 tarih ve 2010/DH-10/465 sayılı Bilgi
Teknolojileri ve İletişim Kurulu kararının alındığı ifade edilmiştir. Görüşün ekinde yer
alan “Turkcell’in Münhasırlık Sözleşmeleri Yapmasına İlişkin Değerlendirme Raporu”
başlıklı raporda da;
10-69/1449-549
6
Halihazırda Turkcell’in kurumsal müşterilerinden İşteKazan Kulübü üyesi olan
ve üzerlerine kayıtlı hatlardan %50’sinden fazlasını rakip operatörlere
geçirmemiş kurumsal müşterilerin İşteKazan Programı kapsamındaki
indirimlerden yararlanabildiği,
Turkcell’den elde edilen bilgiye göre, POAŞ’da dahil olmak üzere firmaların
sözleşme gereği “…kampanyanın yürürlükte olduğu dönem içerisinde ve bu 180
kampanya kapsamında müşteri ve kullanıcılara sunulacak indirimin dışında,
kurumsal müşterilerinin tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek oranda
herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak herhangi bir kampanya
uygulamayacaktır.” şeklinde bir taahhüt altına girdiği (POAŞ tarafından yapılan
muafiyet talebinde, bu koşulun “POAŞ kampanya döneminde aynı indirim
koşullarında herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlememeyi vaat
etmektedir” şeklinde yer aldığı),
Aktif Turkcell hattı olan tüm abonelerin “Turkcell’liler Kazanır” marka
tekliflerinden yararlanabildiği ve yine benzer şekilde bu kampanyaya firmaların
da sözleşme gereği “…kampanyanın yürürlükte olduğu dönem içerisinde ve 190
bu kampanya kapsamında müşteri ve kullanıcılara sunulacak indirimin
dışında, kurumsal müşterilerinin tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek
oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak herhangi bir kampanya
uygulamayacaktır.” hükmüne muhatap olduğu,
POAŞ ve Turkcell arasında imzalanan “Turkcell & Petrol Ofisi İşbirliği
Kampanyası” dahil olmak üzere birçok anlaşmada Turkcell’in münhasırlık
ilişkisini devam ettirmek istediğinin görüldüğü
hususlarına dikkat çekilmiştir.
Ayrıca, “Turkcell & Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası”ndan yararlanan abone sayısının
toplam (….) olduğu ve bu rakamın aylık bazda dağılımın aşağıdaki şekilde olduğu 200
ifade edilmektedir:
Tablo 5: Turkcell-Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyasından Yararlanan Abone Sayısı
Yıl/Ay Programdan Faydalanan Abone Sayısı
2010/03 (….)
2010/04 (….)
2010/05 (….)
Toplam (….)
BTK raporunda, Turkcell’in Mayıs ayı itibariyle abone sayısının (….) olduğu dikkate
alındığında kampanyadan yararlanan abonelerin Turkcell’in toplam aboneleri içindeki
payının %(….) gibi oldukça düşük bir düzeyde kaldığı ifade edilmektedir. Ancak,
raporda anılan işletmeci tarafından benzer kampanyaların yapıldığı, tek başına
bakıldığında bu oran küçük olsa da toplamda çeşitli yöntemlerle abonelerinin bağımlı
kılındığı ve bu kampanyalarda diğer işletmecilerin piyasaya girmesini engelleyen
münhasır hükümlerin olduğu düşünüldüğünde söz konusu uygulamanın önemli
olduğu belirtilmektedir. 210
Mezkur raporda, Turkcell tarafından kampanyalara ilişkin yapılan anlaşmalarda yer
verilen münhasırlık şartının etkilerine ilişkin değerlendirmede
Sözleşmede yer alan “POAŞ kampanya döneminde aynı indirim koşullarında
herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlememeyi vaat etmektedir.”
ifadesinden Turkcell’in, POAŞ’ın rakip GSM operatörleriyle benzer bir
10-69/1449-549
7
kampanya düzenlemesini engellemeye çalıştığının anlaşıldığı ve abone
sayısına göre mobil telekomünikasyon hizmeti piyasasındaki %(….) oranında
pazar payına sahip olan bir işletmecinin diğer işletmecileri dışlamayı hedef
alan bir indirim uygulamasının mobil pazarlama hizmetlerinin sunumu için
engel teşkil edebileceğinin düşünüldüğü, 220
Bu tür kampanyalara katılan firmaların, kampanyanın yürürlükte olduğu dönem
boyunca kurumsal müşterilerin tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek
oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak bir kampanya
uygulamayacak olmalarının, diğer işletmecilerin abonelerinin elde etmeleri
olası bir faydadan mahrum kalmaları anlamına geldiği ve bu şekilde hem
indirimden yararlanacak tüketici sayısını sınırladığı, hem de tüketicilerin daha
yüksek oranda bir indirimden yararlanma fırsatlarının ellerinden alındığı,
GSM işletmecilerinden herhangi birinin kendi abonelerini çeşitli ek
imkanlardan yararlandırırken diğer işletmecilerinin abonelerinin
yararlanmamalarını sağlamalarının perakende seviyedeki mobil 230
telekomünikasyon hizmetleri piyasasındaki rekabetçi yapıyı etkilediği,
Kampanyadan yararlanma koşulları arasında yer alan “Turkcell kurumsal
abonelerinin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50’sinden fazlasını rakip
operatörlere geçirmemiş olmaları” koşulunun piyasadaki potansiyel rekabet
ortamını bozabileceği,
Herhangi bir işletmecinin (özellikle hakim durumda bulunan bir işletmecinin)
düzenlediği kampanyalardan yararlanma şartını firmanın sadece kendisinden
hizmet alma şartına bağlamasındaki veya firmanın kurumsal abonelerinin
üzerlerine kayıtlı hatlardan %50’sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş
olması şartını aramasındaki amacın, münhasırlık ilişkisini artırmak ve piyasada 240
oluşabilecek rekabetçi ortamı engellemek olabileceği,
Turkcell’in sadece POAŞ’a değil, İşteKazan Kulübü üyesi olan AVIVA Sigorta,
Bilgi Üniversitesi, Danone, POAŞ, Superonline, Ulusoy, YurtiçiKargo ve
Atlasjet Havacılık gibi şirketlere de münhasırlık şartını getirdiği ve bu firmalara
da indirim uyguladığı,
Kampanya döneminde aynı indirim koşullarında herhangi bir kitle iletişim
kampanyası düzenlememesi şartı ile kampanyadan faydalanabilmek için
Turkcell kurumsal abonelerinin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50’sinden
fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş olması koşulunun, alternatif
işletmecilerin benzer kampanya düzenlemesini engelleyebileceği ve söz 250
konusu kampanyaların ve potansiyel rekabetin gelişmesinin güçleşebileceği,
Ayrıca AB rekabet hukuku kapsamında “loyalty rebate” veya “fidelity rebate”
başlıkları altında incelenmekte olan sadakat indirimi uygulamasının Komisyon,
İlk Derece Mahkemesi (CFI) ve ATAD tarafından analiz edilmeksizin
yasaklandığı, bu kapsamda söz konusu uygulamalara Turkcell tarafından son
verilmesinin rekabetçi bir piyasanın oluşabilmesi açısından önemli olduğu
ifade edilmiştir.
H.3.4. Değerlendirme
Başvuru konusu Sözleşme 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde
değerlendirilmesi gereken bir sözleşmedir. Anılan Sözleşme’de POAŞ’ın, kampanya 260
10-69/1449-549
8
döneminde aynı indirim koşulları ile herhangi bir başka kitle iletişim kampanyası
düzenleyemeyeceğine ilişkin hüküm yer almaktadır. Her ne kadar POAŞ’ın rakip
GSM operatörleri ile kampanya düzenlemesi, sadece kampanyanın aynı indirim
koşullarını içermesi durumunda sınırlandırılmış olsa da söz konusu hükmün GSM
hizmetleri pazarı açısından rekabet etmeme yükümlülüğü şeklinde
değerlendirilebileceği kanaatine ulaşılmıştır.
Yapılan bildirimde taraflar arasındaki işbirliğinin dikey ilişki olarak nitelendirilmesi
durumunda 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında değerlendirilmesi; aksi halde bireysel muafiyet değerlendirilmesine tabi
tutulması talep edilmektedir. 270
2002/2 sayılı Tebliğ’de dikey anlaşmalar, “üretim veya dağıtım zincirinin farklı
seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya
hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar” olarak
tanımlanmıştır. Oysa kampanya kurguları GSM operatörleri ile işbirliği yapan
firmaların GSM operatörlerinin kendilerine abonelerini yönlendirmesi karşılığında
GSM abonelerine fayda sağlanması üzerine kurulmuştur. Sözleşmenin tarafları
arasında herhangi bir mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı söz
konusu değildir. Dolayısıyla, dosya konusu sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
H.3.4.1. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi 280
4054 sayılı Kanun'un muafiyet koşullarını düzenleyen 5. maddesinde iki olumlu ve iki
olumsuz koşul sayılarak muafiyet tanınacak anlaşmaların bu dört koşulu birden
sağlaması gerektiği hükme bağlanmıştır. Başvuru konusu işlemin bahse konu
koşullar açısından değerlendirilmesi aşağıda yer almaktadır.
a. Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre POAŞ, halihazırda söz konusu sistemi
ile kurumsal müşterilerine indirimler sağlamakta ve bu indirimler, müşterilerin araç
sayısı, tüketim hacimleri, referans olarak ilave müşterilere ulaşılmasında katkı
sağlayıp sağlayamayacağı, sisteme dahil oldukları dönemdeki kâr marjları, vadeleri 290
ve müşterilerin bulunduğu bölgedeki istasyonları besleyen terminallerdeki değişken
maliyetlere bağlı olarak değişebilen kâr marjları dikkate alınarak tespit edilmektedir.
Başvuru konusu kampanyada sunulan indirimlerin ise ilave bir indirim olmadığı,
halihazırda POAŞ Automatic Filo Yönetimi müşterisi olan bir firmanın, kampanyadan
faydalanmak isterse ve halihazırdaki iskontosu söz konusu kampanyada sunulandan
düşükse, araç sayısının tekabül ettiği iskontoyu alabileceği belirtilmektedir. Bunun
için firmanın sözleşmesini, yazılı mutabakatını revize etmesinin yeterli olduğu ifade
edilmektedir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, POAŞ başvuru konusu kampanya ile Turkcell
tarafından yapılacak kampanya tanıtım faaliyetleri vasıtasıyla sistemini merak eden, 300
bilgi almak isteyen müşterilere daha hızlı ulaşmakta ve ürünlerini pazarlama, anlatma
ve tanıtma imkânı yakalamaktadır. Bu bağlamda, Automatic Filo Yönetim Sistemi
kampanya haricinde de müşterilere ekonomik avantaj sağlamakta iken bahse konu
kampanya, ilave tanıtım faaliyetleri sonucunda daha fazla tüketicinin sistemden
haberdar olması veya hâlihazırda sisteme üye olanların kampanyada sunulan indirim
daha yüksek ise kampanyayı tercih etmesini mümkün kılacak niteliktedir. Bu
çerçevede, söz konusu kampanyanın, akaryakıt üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin
10-69/1449-549
9
sunulmasında herhangi bir teknik gelişme sağlaması beklenmese de akaryakıt
ürünlerinin bir otomasyon sistemi ile kurumsal müşterilere daha etkin ve ekonomik
biçimde sunulmasına katkıda bulunacağı kanaatine varılmıştır. 310
b. Tüketicinin bundan yarar sağlaması
Dosya mevcudu belgelerde, başvuru konusu kampanya kapsamında POAŞ ile
Automatic Filo sözleşmesi imzalamış Turkcell kurumsal müşterilerin birtakım koşulları
sağlaması şartı ile POAŞ’tan alacakları akaryakıt ürünlerinde araç sayısına göre % 4-
7 arasında değişen oranlarda indirim kazandığı belirtilmektedir. Bu bağlamda, söz
konusu kampanyanın tüketicilere avantajlar sunduğu ve tüketicinin yarar
sağlayabileceği anlaşılmaktadır.
c. İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
Başvuru konusu kampanya POAŞ ile Automatic Filo Sözleşmesi imzalamış olan ve
Turkcell tarafından getirilen şartları taşıyan kurumsal müşterilere yönelik olarak 320
düzenlenmiştir. POAŞ tarafından verilen bilgilere göre, firmanın Automatic Filo
Yönetim Sistemi’ne kayıtlı toplam müşteri sayısı (….) adet iken aktif olarak yakıt alımı
yapan müşteri sayısı ise (….)’dir. (….) adet müşterinin toplam (….) araç ile sistemi
kullandığı ve geçici kullanım için verilmiş kart sayısının bu rakam ilave olarak (….)
adet olduğu ifade edilmiştir. Dosya mevcudu bilgilere göre, kampanya kapsamında
POAŞ’tan hizmet alacak araç sayısının (….) adet artması hedeflenmiştir. Hedeflenen
müşteri profilinin ise orta ölçekli tüzel kişilikler olduğu ve bu firmaların temel olarak
filosunda 1-50 adet arasında araç bulunduğu belirtilmiştir. Ayrıca, kampanya
kapsamında sisteme katılması beklenen müşteri sayısının (….) olduğu ifade
edilmiştir. Bu veriler ışığında, hedeflenen (….) adet araç sayısına ulaşıldığında 330
POAŞ’ın Automatic Filo Yönetim Sistemi’nden faydalanan araç sayısının başvuru
konusu kampanya ile yaklaşık %(….) oranda büyümüş olacağı görülmektedir.
POAŞ’ın söz konusu uygulamasına benzer nitelikte, Shell & Turcas Petrol A.Ş.’nin
“Taşıt Tanıma Sistemi”, Opet’in “Otobil”, BP’nin “Taşıtmatik” ve Total’in “Yakıtmatik”
adlı uygulamalarının bulunduğu belirtilmiştir. Bununla birlikte, ilgili sistemler ile yalnız
beyaz akaryakıt ürünleri (benzin ve motorin) satışı yapıldığı ve 2010 Mayıs ayı
itibariyle beyaz akaryakıt ürünleri için yaklaşık pazar payı ile otomasyon sistemi ile
hizmet verilen araç sayısına göre pazar paylarının aşağıdaki gibi olduğu belirtilmiştir.
Tablo 6: 2010 Mayıs Ayı İtibariyle Beyaz Akaryakıt Ürünleri Satış Miktarı ve Otomasyon Sistemi İle
Hizmet Verilen Araç Sayısı Kriterlerine Göre Pazar Payı Bilgileri 340
Pazar Payları (%)
2010
Beyaz Akaryakıt Ürünleri Otomasyon Sistemi İle Hizmet Verilen Araç Sayısı
POAŞ (….) (….)
Shell & Turcas Petrol A.Ş. (….) (….)
Opet (….) (….)
BP (….) (….)
Total (….) (….)
Yukarıda yer alan bilgiler ışığında, beyaz akaryakıt ürünleri dikkate alındığında
yaklaşık %(….)’lik pazar payına sahip POAŞ’tan Automatic Filo Yönetim Sistemi
kapsamında ürün alan araç sayısında 9 aylık kampanya süresince %(….)’lük bir
artışın gerçekleşmesi hedeflendiği görülmektedir.
10-69/1449-549
10
İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkıp kalkmadığının
değerlendirilmesinde, rakiplerin piyasada benzer nitelikte kampanyalar
düzenleyebilme imkanlarının varlığı önem arz etmektedir. Yapılan incelemelerde
Turkcell’in İşteKazan programı ile Vodafone’un İş Ortağım programının kapsamının
Avea’nın Doya Doya Avantaj programından daha kapsamlı olduğu görülmektedir. 350
Aşağıdaki tabloda anılan programlar kapsamında her üç operatör tarafından bugüne
kadar düzenlenmiş kampanyalara yer verilmektedir.
Tablo 7: GSM Operatörleri Tarafından Kurumsal Müşterilere Yönelik Düzenlenen Kampanyalar
Sektör Turkcell Vodafone Avea
Bankacılık Akbank, Garanti HSBC
Yazılım Autodesk
İçecek Danone hayat su
Dijital platform
üzerinden TV yayını Digitürk
Araba kiralama Fleetcorp Budget Setur
Otomotiv hizmetleri Fiat, Ford Fiat Mondial Assistance
Arama teknolojisi Google Google Google
Konaklama Hilton Divan Divan
Seyahat acenteliği Jolly Tur Işıltur Setur
Eğitim İstanbul Bilgi Üniversitesi English Time, Netron Bilge Adam Krurumsal
Elektronik insan
kaynakları K Yenibiriş.com
Elektronik sistemler LG-Nortel
Yazılım Logo Mikro
Yemek Macro Center ISS Catering Services Bonny Food
Yazılım Microsoft
Perakende tüketim Migros, Tansaş, Danone Hayat Koçtaş
Akaryakıt Petrol Ofisi BP
Güvenlik Pronet, G4S Alfa Güvenlik
İnternet hizmetleri Superonline Borusan Telekom
Bilişim ve teknoloji
ürünleri
Teknosa, Anadolu
Bilişim
Alfa Teknoloji, Logitech,
Navking, Xerox
Akıllı kart hizmeti Ticket Restaurant Multinet
Kargo hizmetleri YurtiçiKargo Fedex, MNG Sürat Kargo
Kurye hizmetleri YurtiçiKurye
Sigorta Acıbadem Sigorta Allianz
Taşımacılık Asya Nakliyat
Çiçekçilik 444 Çiçek 444 Çiçek
Temizlik ve bakım ISS Facility Services
Ulaşım Ulusoy Metro Turizm, Pegasus
Kırtasiye Office 1 Superstore
Tablodan Vodafone ve Avea’nın kurumsal müşterilere yönelik kampanyalar
düzenleyebildiği anlaşılmaktadır. Akaryakıt sektöründe, başvuru konusu kampanyaya
benzer nitelikte Vodafone ve BP arasında bir kampanya düzenlendiği görülmektedir.
Yukarıda yer alan bilgiler ışığında, başvuru konusu kampanyanın etkisinin sınırlı
olacağı görülmekte ve mevcut haliyle bildirim konusu işlemin, dosya kapsamında
incelenmesi önem arz eden GSM hizmetleri ve kurumsal mobil iletişim hizmetleri
10-69/1449-549
11
alanlarında önemli oranda rekabetin ortadan kalkmasına neden olacağını söylemek 360
mümkün görünmemektedir.
d. Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması
Sözleşmede, Turkcell tarafından getirilen İşTcell Avantajlar Kulübü üyesi kurumsal
müşterilerin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50’sinden fazlasını rakip operatörlere
geçirmemiş olmaları şartı yer almaktadır. Bu kapsamda, abonenin başka operatör
şebekesinde kayıtlı bulunan hatların sayısına bakılmaksızın abonenin Turkcell
şebekesinde kayıtlı bulunan hatları dikkate alınmaktadır. Söz konusu koşul, abonenin
diğer şebekelerinde kayıtlı bulunan hatları Turkcell’e taşımasını gerektirmemektedir.
Dolayısıyla, sözleşmede yer alan bu koşulun, mevcut uygulamasıyla, Turkcell’in 370
rakiplerinin kendi lehine olacak abone kaybına yol açmasına neden olmaktan ziyade
mevcut abone tabanın makul ölçülerde korunması ve müşteri kaybının azaltılması
amacına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.
Sözleşmede yer alan diğer bir önemli yükümlülük ise POAŞ’ın kampanya döneminde
aynı indirim koşulları ile herhangi bir başka kitle iletişim kampanyası düzenlememe
şartıdır. Söz konusu yükümlülük, rakip operatörlerin POAŞ ile aynı koşullarda bir
kampanya düzenlemesini ve dolaylı olarak rakip operatörlerin kurumsal müşterilerinin
POAŞ’tan Automatic Filo Yönetimi Sistemi kapsamında aynı avantajları elde etmesini
engellemektedir. Ancak, Sözleşme’de Turkcell tarafından getirilen ve münhasır
çalışmaya yönelik bir hükmün bulunmadığı görülmektedir. Bununla birlikte, POAŞ 380
tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 19.07.2010 tarih ve 5639 sayı ile giren
yazıda;
“… POAŞ hızlı eriştiği müşterilerde bu sistem içinde stratejisine göre daha az
veya daha çok, pazarlık gücüne göre indirimler sağlayabilmektedir. Ancak
toplu olarak duyurmamaktadır. Kendi satış ekibinin imkânlarıyla telefonla ya da
yüz yüze yapılan görüşmelerde müşterisi ile pazarlık etmekte ve çeşitli
imkânlar sunmaktadır.
Reklam ve tanıtımı yapan Turkcell ve kâr marjından fedakârlık eden POAŞ’tır.
Dolayısıyla birebir aynı komünikasyonu başka iş ortakları ile de yapmak
pazarlama ilkeleri açısından müşteride kalıcı algı sağlamayacağından başkaca 390
kitle iletişimi yapılmamıştır. Burada dikkat etmemiz gereken husus POAŞ
birçok alanda kitle iletişimi yapmaktadır. Bahsi geçen sınır Automatic Filo
Yönetimi Sistemi ile verilecek müşteriler içindir.
Automatic sistemi dâhilinde de POAŞ bir çok dernek üyesine, sektörel gruplara
özel imkanların çatı anlaşmalarıyla duyurmakta yahut anlaştığı iş ortağı
duyurmaktadır. ”
ifadelerine yer verilmiştir. Söz konusu ifadeden POAŞ’ın, başka operatörler ile aynı
koşullarda bir kampanya düzenlemeyi tercih etmediği ve kampanyanın hâlihazırda
tüketicilere avantajlar sunmakta olan Automatic Filo Yönetimi Sistemi’nin tanıtımına
katkıda bulunduğu anlaşılmaktadır. 400
Yukarıda yer verilen bilgiler ve piyasadaki rakiplerin benzer nitelikte kampanyalar
yapabildiği de dikkate alındığında rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde
edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlandığına dair herhangi bir bulgunun olmadığı
kanaatine varılmaktadır.
10-69/1449-549
12
Yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, Turkcell ile POAŞ arasında
düzenlenen ve grup muafiyetinden faydalanamayan Sözleşme’ye mevcut yapısı ve
uygulamaları çerçevesinde bireysel muafiyet tanınabileceği kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Petrol Ofisi A.Ş. ve Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. arasında 1.2.2010 410
tarihinde imzalanan “Turkcell & Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası”
Sözleşmesi’nin, 2002/2 sayılı Tebliğ’in kapsamında yer almadığına,
2. Bununla birlikte söz konusu sözleşmeye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
sayılan şartların tamamını karşılaması nedeniyle bireysel muafiyet
tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy