Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-2-87 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 06-08/95-24
Karar Tarihi : 2.2.2006
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B- RAPORTÖRLER : H. Suat ÖLMEZ, Ali ARIÖZ
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : Petrol Ofisi A.Ş.
20
D- İLGİLİ
TARAFLAR : - Petrol Ofisi A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. No:37 Maslak Şişli/İstanbul
- Ege Bimtes Bilgi İşlem Makineleri Sanayi Servis Ticaret
Ltd. Şti.
1370 sok. No:42/403 35230 Montrö/İzmir
E- DOSYA KONUSU : Petrol Ofisi A.Ş.’ye Ege Bimtes Bilgi İşlem Makineleri
Teknik Servis Sanayi Ticaret Ltd. Şti. tarafından sunulacak yazılım hizmeti 30
sözleşmesine muafiyet tanınması talebi
F- DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 19.9.2005 tarih ve 6524 sayı ile giren
başvuru üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 8. maddesi
uyarınca düzenlenen 19.1.2006 tarih, 2005-2-87/MM-06-HSÖ sayılı Muafiyet Raporu,
06-08 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, taraflar arasında yapılan
Sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ifade
edilmiştir. 40
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar Hakkında Bilgi
Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, muafiyet konusu sözleşme taraflarından olan
ve genel olarak petrol ve petrol ürünleri sektöründe faaliyet gösteren Petrol Ofisi A.Ş.
(POAŞ), 1941 yılında İktisadi Devlet Teşekkülü olarak kurulmuş, 1990 yılında
özelleştirilme kapsamına alınmış ve 21.7.2000 tarihinde %51 oranındaki hissesi
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından İş Bankası ve Doğan Holding
ortaklığı ile kurulmuş olan İş Doğan Petrol Yatırımları A.Ş.’ye (İş Doğan) satılmıştır.
ÖİB Mart 2002 tarihinde POAŞ’ın %16,5 oranındaki hissesini halka arz yoluyla 50
06-08/95-24
2
satmış, %25,83 oranındaki hisse ise Temmuz 2002’de İş Doğan tarafından satın
alınmıştır. 27.12.2002 tarihi itibarıyla İş Doğan ile birleşen POAŞ’ın mevcut ortaklık
yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:
Tablo 1- POAŞ’ın Ortaklık Yapısı
ORTAKLAR ORAN (%)
İş Bankası 35,96
Camiş Madencilik A.Ş. 4,05
Camiş Yatırm Holding A.Ş. 4,05
Doğan Holding 44,31
Doğan Enerji 0,00
Halka Açık 11,64
Toplam ~100,00
Teşebbüs halihazırda 3600 istasyon, 4000 akaryakıt bayisi, 2 madeni yağ fabrikası,
25 hava ikmal ünitesi ve 3 madeni yağ deposu ile faaliyetlerine devam etmektedir.
Söz konusu sözleşmede sağlayıcı konumunda bulunan Ege Bimtes Bilgi İşlem
Makineleri Sanayi Servis Ticaret Ltd. Şti. (Ege Bimtes) ise 1991 yılında kurulmuş bir 60
teşebbüs olup, müşterilerine bilgi teknolojileri danışmanlığı, kurumsal internet
danışmanlığı, yerel alan (LAN), uzak alan (WAN), kablosuz ağ kurulumu, yapısal
kablolama çözümleri gibi bilgi ve iletişim teknolojisi hizmetleri sunmaktadır.
H.2. Anlaşmanın Amacı ve Konusu
Başvuruya esas teşkil eden sözleşmenin konusunu, Ege Bimtes’in POAŞ Madeni
Yağ Distribütörlerinin muhasebe ve finans, satın alma, stok ve lojistik, satış ve
dağıtım ile insan kaynakları ve bordro faaliyetlerinin yönetilmesi için ticari yazılım
paketinin kurulumu, bu paket için gerekli teknolojik altyapının kurulması,
distribütörlerde oluşan verinin depolanması için POAŞ Bilgi İşlem Merkezinde gerekli
iletişim altyapısının kurulması, POAŞ Bilgi İşlem Merkezindeki depoda toplanan 70
verilerden analiz ve karar destek amaçlı rapor ve grafiklerin üretilmesi ve kullanıma
açılması için gerekli mal ve hizmetlerin temin, kurulum ve devreye alınması ile garanti
ve bakım/destek şartlarının belirlenmesi oluşturmaktadır.
Sözleşme bir yıl süre ile geçerlidir. Bu tarihten sonra POAŞ tarafından yapılacak, mal
ve hizmetler ile ilgili teknik destek alım talepleri yıllık olarak düzenlenecek bakım
anlaşmaları yoluyla karşılanacaktır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Sözleşmenin konusu, Ege Bimtes’in, POAŞ Madeni Yağ Distribütörlerinin işletme
faaliyetlerinde kullanılmak üzere, POAŞ’a elektronik yazılım hizmetinin paket halinde 80
sunulmasına ilişkindir. Bu hizmet paketi içinde, teknolojik altyapının kurulması, verinin
depolanmasına yönelik iletişim altyapısının kurulması, verilerin analiz edilerek karar
destek amaçlı rapor ve grafiklerin üretilmesi gibi teknik hizmetler ile garanti ve
bakım/destek şartlarının belirlenmesi gibi yükümlülükler de bulunmaktadır. Ege
Bimtes’in POAŞ’a sunacağı paket hizmetin kapsamı dolayısıyla ilgili ürün pazarı “Bilgi
İşlem Altyapı Hizmetleri Pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
EgeBimtes, POAŞ’ın ülke genelindeki tüm yağ distribütörleri için yazılım hizmeti
sağlayacaktır. Dolayısıyla ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak
kabul edilmiştir. 90
06-08/95-24
3
H.4. Anlaşmanın Hukuki Niteliği ve Değerlendirme
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde üretim veya
dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs
arasındaki belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla
yapılan anlaşmalar dikey anlaşmalar olarak nitelendirilmiştir. Bildirimi yapılan
Sözleşme’nin Ege Bimtes tarafından POAŞ’a yazılım hizmeti sağlanması/satımı ile
ilgili olduğundan dolayı, anılan Sözleşme 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
değerlendirilecektir.
Bildirim Formu’nda yukarıda bahsedilen Sözleşme’nin 25. maddesinde yer alan
alıcının sağlayıcı üzerine getirdiği 5 (Beş) yıllık münhasır satış yükümlülüğüne 100
muafiyet tanınması talep edilmektedir.
Sözleşmenin 25. maddesi gereğince Ege Bimtes, sözleşme ve eki Teknik Şartname
kapsamında yürütülerek hayata geçirilen uygulamanın POAŞ’a münhasır olacağını
ve aynı veya benzer bir uygulamayı 5 (beş) yıl süreyle başka akaryakıt/madeni yağ
dağıtım şirketlerine yapmayacağını kabul ve taahhüt etmektedir. İlk bakışta rekabet
etmeme yükümlülüğü izlenimi yaratan bu hükme 2002/2 sayılı Tebliğ’de açıkça atıfta
bulunulmamakla birlikte, bu tür kısıtlamalar Avrupa Toplulukları Komisyonu’nun
“Dikey Kısıtlamalara İlişkin Komisyon Kılavuzu”nda münhasır satış yükümlülüğü
olarak tanımlanmaktadır.
Münhasır satış yükümlüğü değerlendirilirken üç temel unsur göz önüne alınmalıdır: 110
alıcının alım ve satım pazarlarında sahip olduğu pazar payı, münhasır yükümlülüğün
kapsamı ile süresi ve rakip alıcıların konumu.
Alıcının alım pazarında önemli derecede pazar payı varsa, münhasır satış
yükümlülüğü, rakip alıcıların pazardaki faaliyetlerine olumsuz etki edebilecektir.
Bununla birlikte, alıcının faaliyet gösterdiği piyasadaki pazar payı belirli bir oranın1
üstünde ise, alıcının, satın aldığı ürünü sağlayan teşebbüsün faaliyet gösterdiği
(alıcının alım yaptığı) pazardaki pazar payı ile kendi faaliyet gösterdiği pazardaki
pazar payı önem kazanmaktadır. Dosya mevcudu bilgilere göre, başvuru konusu
olayda alıcı teşebbüs olan POAŞ’ın faaliyet gösterdiği pazarlar olan beyaz ürünler
pazarında (benzin, motorin ve gazyağı pazarları) pazar payı yaklaşık olarak %33’tür. 120
Bununla birlikte, beyaz ürünler pazarında POAŞ ile birlikte faaliyet gösteren birçok
teşebbüs bulunmakta ve bunların pazar payları %7 ila %15 arasında değişmektedir.
Bunun yanında POAŞ’ın hizmet alımı yaptığı pazar olan Bilgi İşlem altyapı Hizmetleri
pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bilgi İşlem Altyapı Hizmetleri
Pazarında Ege Bimtes’in Pazar payı ise 2004 yılı için yaklaşık olarak %0,0025’tir.
İlgili teşebbüsün toplam 2 Milyar ABD Doları olarak tahmin edilen Bilgi İşlem Altyapı
Hizmetleri pazarında 2004 yılı cirosu yaklaşık olarak 5 Milyon ABD Doları’dır.
Değerlendirmede dikkate alınması gereken ikinci husus, münhasır satış süresinin
kapsam ve süresiyle ilgilidir. Kılavuza göre sağlayıcı üzerine getirilecek 5 yıldan uzun
süreli kısıtlama, rekabetin de gereğinden fazla kısıtlanmasına yol açabilecektir. 130
Dosya konusu sözleşmeye göre alıcının sağlayıcıya getirdiği münhasır satış şartı 5
yıl olduğu göz önüne alındığında kılavuzdaki şartları taşıdığı ve ayrıca Tebliğ’deki
düzenlemeye de uygun olduğu görülmektedir.
Üçüncü ve son unsur ise rakip alıcıların konumudur. Benzer alım gücüne sahip
alıcıların varlığı, ilgili pazarda rekabetin gereğinden fazla kısıtlanmasını engelleyici bir
husustur. İlgili dosya açısından yapılan değerlendirmede, alıcı konumundaki POAŞ
1 Kılavuzda bu oran %30 olarak tespit edilmiştir.
06-08/95-24
4
ile benzer alım gücüne sahip rakip teşebbüslerin pazarda mevcut olduğu
görülmektedir. Diğer yandan ilgili ürün pazarında –bilgi işlem altyapı hizmetleri
pazarında- faaliyet gösteren çok sayıda teşebbüs bulunması ve herhangi bir alıcının
aynı veya benzer hizmeti Ege Bimtes dışındaki herhangi bir teşebbüsten de 140
alabilecek durumda olması nedeniyle, sözleşme ile getirilen kısıtlamanın pazarda
önemli bir etki doğurmayacağı anlaşılmaktadır.
POAŞ tarafından Kurum kayıtlarına 16.12.2005 tarihinde giren ek bilgi yazısında,
sözleşmenin 25. maddesiyle, POAŞ’ın know-how niteliğindeki, işleyiş ve süreçleri ve
bunların otomasyonuna ilişkin bilgilerin Ege Bimtes’e geçeceği, bunların da en
azından belirli bir süre korunmalarının gerektiği ve bu hükmün gereğinin verilecek
olan işin fiyatına da yansıtıldığı belirtilmiştir.
Yukarıda yapılan tüm bu değerlendirmeler sonucunda, Sözleşmenin 25. maddesinin
bu haliyle 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilebileceği görülmektedir.
Ayrıca sözleşmede 25. madde dışında rekabet hukuku yönünden ihlal oluşturabilecek 150
başkaca bir hükme rastlanmamıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Ege Bimtes Bilgi İşlem
Makineleri Sanayi Servis Ticaret Ltd. Şti. ile Petrol Ofisi A.Ş. arasında yapılan ve
Petrol Ofisi A.Ş.’nin madeni yağ distribütörlerinin muhasebe ve finans, satın alma,
stok ve lojistik, satış ve dağıtım ile insan kaynakları ve bordro faaliyetlerinin
yönetilmesine yönelik olarak Ege Bimtes Bilgi İşlem Makineleri Sanayi Servis Ticaret
Ltd. Şti. tarafından sunulan yazılım hizmetine ilişkin sözleşmenin 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden
yararlandığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 160
Full & Egal Universal Law Academy