1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/K.T.S.-99/14 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 99-51/553-346
Karar Tarihi : 9.11.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof.Dr.M.Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, R. Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: K.Tahir SU, Murat AYBER
C- ŞİKAYET EDEN: Ahmet ÇAPA
Çapa Otomotiv
Ankara Asfaltı 9. Km., Şeker Fabrikası Karşısı/Çorum
D- HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN
- Peugeot Otomotiv A.Ş.
Saniye Ermutlu Sk. No: 8, 81090, Kozyatağı/İstanbul
E-DOSYA KONUSU: Peugeot Otomotiv A.Ş.(Peugeot)’nin dağıtım anlaşması
şartlarına uymadığı, bayileri arasında ayrımcılık yaptığı ve Çapa Otomotiv’den
haksız kazanç temin ettiği iddiası.
F-DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.6.1999 tarih ve 1810 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 8.9.1999 tarih, D4/1/K.T.S.-99/14 sayılı İlk İnceleme
Raporu, 21.9.1999 tarih, 99-43 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4 ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un
40/1. maddesi uyarınca 455-288 sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 1.11.1999 tarih D4/2/K.T.S.-99/16 sayılı
Önaraştırma Raporu 4.11.1999 tarih, REK.0.08.00.00/93 sayılı Başkanlık önergesi
ile 99-51 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G-RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Yapılan başvuru çerçevesinde, Peugeot’nun
bayileri arasında ayırımcılık yapmadığı, bilakis objektif kriterlerle hareket ettiği,
şikayete ilişkin diğer iddiaların da özel hukuk kuralları çerçevesinde adli mercilerde
çözülmesi gereken konular olduğu, adli merciler tarafından Peugeot ile Çapa
Otomotiv arasındaki sözleşmenin feshinin haklı olmadığını gösterecek bir karar
verildiği takdirde 4054 sayılı Kanun’un 56 ve 57. maddelerinde belirlenen haklar
saklı kalmak koşuluyla Peugeot’ya soruşturma açılmasına gerek olmadığı, ayrıca
Peugeot ile yetkili satıcılar arasında akdedilen sözleşmelerin 1998/3 sayılı Motorlu
Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne uyumlu
2 REKABET KURUMU
olarak yenilenmesi gerektiğinin taraflara bildirilmesinin yerinde olacağı
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Şikayet dilekçesinde, Peugeot'nun, sağlayıcısı olduğu otomobillerin yeniden
satış fiyatını tespit ettiği, ekipmanları bayilere eşit şekilde dağıtmadığı ve ayrıca
Çapa Otomotiv’in faaliyetlerini güçleştirici şekilde hareket ettiği iddia edilmektedir.
Bu iddialara ilişkin olarak raportörlerce yapılan yerinde inceleme sonucunda;
- Peugeot'nun, kendisinin belirlediği liste fiyatı üzerinden her model için belirli bir
oranda indirim yapmak suretiyle bayilerine satış yaptığı, dolayısıyla otomobillerin
bayilere aynı fiyattan satıldığı, teşebbüsün bayilere de bu liste fiyatından satış
yapmalarını tavsiye etmekle birlikte, herhangi bir zorlama yapmadığı ve liste
fiyatından daha düşük bedel karşılığı satış yapan bayilerine herhangi bir yaptırım
uygulamadığı,
- Ekipmanların dağıtımında ayırımcılık yapıldığı iddiasına ilişkin şikayet dilekçesinde
yer alan suçlamaları doğrulayan bir bulguya rastlanmadığı, bu konu ile ilgili olarak
adli mercilere intikal eden olayların ise 4054 sayılı Kanun’un kapsamı dışında
kaldığı,
- Şikayetçinin, “faaliyetlerinin güçleştirildiği” iddiasına dayanak teşkil eden olayların,
tamamen özel hukuk kuralları çerçevesinde değerlendirilmesi gereken konular olup,
4054 sayılı Kanun’un kapsamı dışında kaldığı,
anlaşılmış olup, ayrıca, şikayete ilişkin incelemeler yapılırken, Peugeot’nun
bayileriyle yaptığı sözleşmelerde 1998/3 sayılı Tebliğ’e aykırı hükümlerin yer aldığı
belirlenmiştir.
Buna göre, yetkili satıcılık sözleşmesinin "Yedek Parça" başlıklı 7. maddesinin
(c) fıkrasında “Yetkili satıcı orijinal yedek parçaları sadece distribütörden
satınalacak, piyasada bulunabilen taklit yedek parçaların alım ve satımını
yapmayacaktır.” ifadesi yer almaktadır. Buna karşılık 1998/3 sayılı Tebliğ’de
sağlayıcıya sağlanan muafiyet, sözleşme ile orijinalinden daha az kaliteli olan
parçaların tamirat ve bakım işlerinde kullanılmasını engelleyecek hükümler
konabilmesi ile sınırlıdır. Madde bu haliyle ilgili Tebliğ ile öngörülenin ötesinde bir
rekabet sınırlaması getirmektedir.
Öte yandan, söz konusu sözleşmenin “Sözleşmenin Süresi ve Feshi” başlıklı
8. maddesinde “İşbu sözleşme her iki tarafça imzalandığı tarihte yürürlüğe girecek
ve taraflardan herhangi birinin 3 ay önceden yazılı tebligatı halinde vadesinde son
bulacaktır.” ibaresi yer almaktadır. Buna karşılık 1998/3 sayılı Tebliğ'in 6.
maddesinin (b) bendi satıcının dağıtım ve hizmet yapısını iyileştirme yükümlülüğü
olduğu hallerde ve anlaşmanın belirsiz süreli olması durumunda feshi ihbar süresinin
her iki taraf için de en az 2 yıl olması koşulunu getirmektedir. Yalnızca, satıcının
dağıtım sistemine yeni girdiği ve anlaşma süresinin veya anlaşmanın olağan feshi
ihbar süresinin bu satıcı tarafından ilk kez kabul edildiği hallerde bu sürenin asgari
bir yıla indirilebilmesine muafiyet tanınmaktadır.
Yine Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin 4. maddesinde araçların nakliye, sigorta
ve sair masraflarının yetkili satıcıya ait olması öngörülmüştür. Buna karşılık 1998/3
3 REKABET KURUMU
sayılı Tebliğ’in “Muafiyet Verilebilmesi İçin Uyulması Zorunlu Haller” başlıklı 6.
maddesi (b) bendinde sağlayıcının, “Haklı objektif nedenler olmadıkça, 5. maddenin
(a) bendinde anılan, satıcının yükümlülükleri ile ilgili olarak asgari şartlar ve
ölçütlerde ayrıcalıklı ve adaletsiz davranmaması…” halinde muafiyetin
uygulanacağına ilişkin hüküm yer almaktadır. Sözü edilen "Grup Muafiyeti
Kapsamına Giren Diğer Yükümlülükler " başlıklı 5. maddenin (a) bendinde ise “…4.
Anlaşma konusu malları teslim alma, depolama, teslim etme ve bunlara ilişkin satış
ve satış sonrası hizmetlerde…asgari standartlara uyma yükümlülüğü" ibaresi de
bulunmaktadır. Nakliye ve buna ilişkin sigorta giderlerinin bayiilere ait olmasının,
Türkiye’nin farklı bölgelerindeki yeniden satıcıların maliyetlerinde kaydadeğer bir
farklılık oluşturacağından, bu hükmün anlaşma konusu malı teslim almada ayrıcalıklı
ve adaletsiz davranma fiili kapsamında olacağı sonucuna varılmıştır.
Peugeot'nun 1998/3 sayılı Tebliğ'e aykırı hükümlerin yürürlükten kaldırıldığını
ve sözleşmelerin en kısa sürede yenileneceğini bayilerine bildirdiği anlaşılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin ışığında;
1) - Peugeot Otomotiv A.Ş.’nin, yeniden satıcıların nihai tüketicilere uyguladığı
fiyatlara herhangi bir şekilde müdahele etmediğinin açıkça görülmesi ve
ekipmanların yetkili servislere dağıtımında objektif ölçütler kullandığının tespit
edilmesi nedenleriyle anılan teşebbüs hakkında;
- Yetkili Satıcılık Sözleşmelerinde 1998/3 sayılı Tebliğ’de muafiyet tanınanın
ötesinde rekabet sınırlamaları bulunmakla birlikte, gerek Peugeot Otomotiv A.Ş.’nin
yetkili satıcılarına bu aykırı hükümlerin geçersizliğini bildirmiş olması gerekse bu
rekabet sınırlamalarının uygulandığına dair herhangi bir bulguya rastlanmamış
olması nedenleriyle Peugeot Otomotiv A.Ş. ve yetkili satıcıları hakkında;
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına OYBİRLİĞİ ile;
2) Dosya konusu sözleşmelerin, 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'ne uyumlu hale getirilerek yenilenmesi
halinde, anılan Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabileceğine; bu
koşulların yerine getirilmesi için kararın tebliğinden itibaren ilgili taraflara 60 gün
süre verilmesine ve öngörülen düzeltmelerin yapıldığına dair belgelerin bu süre
içerisinde Kurumumuza sunulmasına, aksi takdirde, 4054 sayılı Kanun’un 56.
maddesi uyarınca sözleşmenin geçersiz olacağının, Kurulumuzca öngörülen
düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında
soruşturma açılacağının ilgili taraflara bildirilmesine OYÇOKLUĞU ile;
3) Sağlayıcının yeniden satıcıya araç vermemesi ile ilgili ihtilafın, halen adli
mercilerde davasının sürmekte olması dikkate alınarak, adli merciler tarafından
sözleşmenin feshini haklı gösterecek bir karar verilmedikçe, feshi ihbar süresinin iki
yıl olarak uygulanması ve bu süre boyunca sözleşme hükümlerinin geçerli
kalmasının 4054 sayılı Kanun ve 1998/3 sayılı Tebliğ'in bir gereği olduğunun
Peugeot Otomotiv A.Ş.'ye bildirilmesine OYBİRLİĞİ ile;
karar verilmiştir.
4 REKABET KURUMU
9.11.1999 Gün ve 99-51/553-346 Sayılı Karara
KARŞI OY GEREKÇESİ
Karar konusu olan sözleşmelerin 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve
Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde muafiyet için öngörülen
şartları karşılamadığı saptandığına göre, ilgili taraflara sözleşmede gerekli
düzeltmeleri yaparak grup muafiyetinden yararlanabilecekleri ya da bireysel muafiyet
için başvurabileceklerinin bildirilmesi gerekirken bunlardan ikinci seçeneğin
gözönüne alınmaması ve yanlızca birinci seçeneğin yaptırım tehdidi ile dayatılması
ile yetinilmesi kanımca yerinde değildir.
Başlıkta anılan Kurul Kararı’nın 2.maddesine katılma olanağını bu nedenle
bulamadım.
Murat GENCER
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy