Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-181 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-56/890-351
Karar Tarihi : 25.9.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Kürşat ÜNLÜSOY, Erdem AKTEKİN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Kverva AS ve Orkla ASA
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, 20
Av. K. Korhan YILDIRIM, Av. Yelda ÜREY
ELİG Ortak Avukat Bürosu
Çitlenbik Sokak No: 12 Yıldız Mah. Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : Kverva AS
Kjøpmannsgata 57 7011 Trondheim, NORVEÇ
Orkla ASA
Karensylst allé 6 Postboks 423 Skøyen, 0213 Oslo, NORVEÇ
30
E. DOSYA KONUSU: Pharmaq AS’nin ortak kontrolünün Kverva AS ve Orkla
ASA tarafından, kurulacak olan bir devralma vasıtası şirket aracılığıyla
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.8.2008 tarih, 5676 sayı ile giren ve en
son 8.9.2008 tarih ve 5911 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 19.9.2008 tarih ve 2008-3-
181/Öİ-08-KÜ sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 19.9.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-40
120/201 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-56 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
- Pharmaq AS’nin ortak kontrolünün Kverva AS ve Orkla ASA tarafından, yalnızca
işlem için kurulacak olan bir devralma vasıtası şirket aracılığıyla devralınması
işleminin; 4054 sayılı Kanun’un 7.maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu,
50
08-56/890-351
2
- Bu işlem sonucunda anılan pazarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
yasaklanan nitelikte bir hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun
güçlendirilmesi yoluyla rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmayacağı anlaşıldığından, bildirim konusu devir işlemine izin verilebileceği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar 60
H.1.1. Kverva AS (Kverva)
Norveç’te kurulu Kverva, balıkçılık ve balık çiftliği endüstrisi kapsamında yer alan
ticaret zincirinin hemen hemen tüm seviyelerinde faaliyet göstermektedir. Somon,
morina, ringa balığı üretimi, çeşitli balıklardan elde edilen balık yağları ve balık unları
üretimi ve balıkçı teknelerinde kullanılan buzların üretimi Kverva’nın faaliyet
gösterdiği alanlardan birkaçıdır. Şirketin ortaklık yapısına Tablo 1’de yer
verilmektedir:
70
Tablo 1: Kverva Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hissedarlık Oranı (%)
Kverva AS (…)
Glomar AS (…)
Kluwi Invest AS (…)
TOPLAM 100
Kverva’nın yönetim kurulu üyeleri; Bjørn Flatgård, Gustav Wıtzøe, Arnstein Endresen
ve Harald Ellefsen’den oluşmaktadır.
Şirket 2007 yılında dünya çapında toplam (………….) YTL ciro elde etmiştir.
Kverva’nın Türkiye’de herhangi bir faaliyeti, bu nedenle de Türkiye pazarından elde
ettiği cirosu bulunmamaktadır.
H.1.2. Orkla ASA (Orkla) 80
Orkla, Oslo Menkul Kıymetler Borsası’na kayıtlı bulunan ve finansal yatırım hizmetleri
sunumu, alüminyum profil, bina sistemleri, ısı değiştiriciler üretimi, ve metal üretimi
gibi çeşitli iş kollarında faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Orkla’nın Türkiye’de Sapa
Yapı Sistem San. ve T.C A.Ş. unvanlı bir iştiraki ve Eklem Madencilik Metalurji
Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi unvanlı yeni kurulmuş bir şirketi bulunmaktadır.
Şirket hisselerinin çok sayıda yatırımcıya dağılmış olması nedeniyle Orkla’nın ortaklık
yapısının gösterildiği Tablo 2’de en büyük beş hissedarın bilgilerine yer verilmiştir.
90
Tablo 2: Orkla’nın Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hissedarlık Oranı (%)
Canica AS (…)
Folketrygdfondet (…)
Tvist 5 AS (…)
State Street Bank and Trust (…)
BNY s/a F. Templeton- Mutual Shares (…)
08-56/890-351
3
Diğer (…)
TOPLAM 100
Orkla’nın yönetim kurulu üyeleri; Stein Erik Hagen, Sevin S. Jacobsen, Åse Aulie
Michelet, Kjell E. Almskog, Birgitta Stymne Göransson, Bjørg Ven, Lennart
Jeansson, Jonny Bengtsson, Aage Andersen ve Gunn Liabø’dan oluşmaktadır.
Orkla’nın 2007 yılı toplam cirosu (…………) YTL olarak gerçekleşmiş ve şirket bu
cironun (…………) YTL’sini Türkiye pazarından elde etmiştir. Dosya mevcudu bilgi ve
belgeden, Orkla ve Türkiye’deki şirketlerinin devre konu teşebbüs Pharmaq’ın
Türkiye’de hiçbir pazarda faaliyetinin bulunmadığı anlaşılmıştır. 100
H.1.3. Pharmaq AS (Pharmaq)
Devre konu Pharmaq, merkezi Norveç’te bulunan ve endüstriyel su tarımına yönelik
olarak balık sağlığı ilaçları tedariği alanında faaliyet gösteren bir şirkettir. Şirket esas
olarak yüzgeçli balık türleri için aşı maddeleri geliştirilmesi, üretilmesi ve
pazarlanması alanında faaliyet gösterse de, asalak ilaçları gibi diğer balık ilaçları,
kümes ve evcil hayvanlar için aşı maddeleri ve tedavi edici ürünler de üretmektedir.
Şili ve Birleşik Krallık’ta kurulu iki yavru şirketi bulunan Pharmaq’ın faaliyetleri esas 110
olarak Şili, Norveç ve Birleşik Krallık’ta yoğunlaşmaktadır. Ayrıca şirkete ait ürünler
Kuzey Amerika, Avrupa ve Türkiye’de dahil olmak üzere Asya’daki dağıtıcı ve
toptancılar aracılığıyla satılmaktadır.
Pharmaq’ın Türkiye’de herhangi bir iştiraki veya bağlı şirketi yoktur. Şirket
Türkiye’deki faaliyetlerini distribütörü Tekno-farm Tarım ve Ticaret Ltd. Şti.
aracılığıyla yürütmektedir. Tekno-farm Pharmaq’dan temin ettiği levrek ve çupra
aşılarını Türkiye’deki levrek ve çupra çiftliklerine satmaktadır.
Pharmaq’ın hisseleri toplam 68 şirket ve özel yatırımcıya dağılmış konumdadır ve bu 120
hisselerin %50’den fazlası şirket çalışanlarının ya da bu çalışanlarca kontrol edilen
şirketlerin elindedir. Şirketin ortaklık yapısına Tablo 3’te yer verilmektedir.
Tablo 3: Pharmaq’ın Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hissedarlık Oranı (%)
Forestal Patagonia AS (….)
Bjørns Invest AS (….)
Mittas AS (….)
Åsmund Baklien (….)
Hector I AS (….)
Diğer (….)
TOPLAM 100
Pharmaq yönetim kurulu üyeleri; Thornhild Widvey, Reid Hole, Marianne E. Johnsen,
Victor Hugo Puchi, Arnstein Endresen, Inger L. Kvitvang ve Kjetil Fyrand’dan
oluşmaktadır.
Pharmaq 2007 yılında dünya genelinde (…………) YTL ciro elde etmiştir. Bu cironun 130
(…………) YTL’lik kısmı şirketin Türkiye’deki distribütörüne yaptığı satışlardan
oluşmaktadır.
08-56/890-351
4
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal 140
veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar, ilgili ürün pazarını
oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan
diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır.
Pharmaq’ın esas faaliyet alanını yüzgeçli balık türleri aşıları ve muhtelif balık ilaçları
üretimi ve pazarlaması oluşturmaktadır. Şirket Türkiye’de de distribütörü aracılığıyla
üretimini yaptığı levrekler ve çupra aşılarının dağıtımını gerçekleştirmektedir.
Devralmayı gerçekleştirecek teşebbüslerin Türkiye’de Pharmaq ile örtüşen bir
faaliyeti bulunmamaktadır. 150
Dosya konusu işlem bakımından pazarın daha dar ya da daha geniş
tanımlanmasının yapılacak değerlendirmeyi herhangi bir şekilde etkilemeyeceği
hususu ve bildirim formunda başvuru sahiplerinin pazar payı verilerini hesaplarken
“levrek/çupra aşısı pazarı”nı temel alması da dikkate alınarak, mevcut dosya
kapsamında ilgili ürün pazarı “levrek/çupra aşısı pazarı” olarak tanımlanmıştır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İnceleme konusu ürünler bakımından pazara giriş, üretim, dağıtım, pazarlama ve 160
satış gibi rekabet şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği göz önüne alınarak
ilgili coğrafi pazarı“Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Değerlendirilmesi
Devralma Vasıtası’na ilişkin Kverva ve Orkla 15.8.2008 tarihinde bir Hissedarlık
Sözleşmesi imzalamışlardır. Bu sözleşme ile Devralma Vasıtası kurulmuş ve her iki
şirket Devralma Vasıtası’nın %50 oranında hissesine sahip olmuştur. Yine bu 170
sözleşme ile Kverva ve Orkla’ya bütçe ve iş planlarının onaylanması, Pharmaq’ın
genel müdürünün atanması gibi bazı stratejik kararlara ilişkin veto hakları tanınması
suretiyle Pharmaq ve Devralma Vasıtası üzerinde ortak kontrol yetkisi verilmektedir.
Dosya konusu devralma işlemi, 15.8.2008 tarihinde Pharmaq hissedarları ile diğer
tarafta Devralma Vasıtası arasında imzalanan Hisse Satım Sözleşmesi çerçevesinde
gerçekleşecektir. Bu sözleşme ile Pharmaq hisselerinin tamamı Devralma
Vasıtası’na geçecektir. Kapanış tarihinden sonra Devralma Vasıtası ve Pharmaq’ın
yöneticileri ve çalışanları ile bir sözleşme imzalanacak ve Devralma Vasıtası’nın
%20,2 oranında hissesi bu kişilere aktarılacaktır. Bu işlem sonrasında Kverva ve 180
Orkla’nın Devralma Vasıtasındaki payları %39,99’a düşecek fakat Devralma Vasıtası
ve Pharmaq yine Kverva ve Orkla’nın ortak kontrolünde kalacaktır. Dolayısıyla
başvuru konusu işlem sonunda, Pharmaq’ın kontrolü Devralma Vasıtası aracılığıyla
Kverva ve Orkla’nın ortak kontrolüne geçmektedir. Bu çerçevede, söz konusu işlem
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemidir.
08-56/890-351
5
İnceleme konusu devralma işleminin 1997/1 Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca izne tabi
bir işlem olup olmadığının belirlenmesi için tarafların ilgili pazarlardaki pazar payı ve
ciro bilgilerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
190
Pharmaq’ın 2007 yılında Türkiye pazarından elde ettiği ciro miktarı (………….)
YTL’dir. Orkla ve Kverva’nın Türkiye pazarında faaliyetleri olmadığı göz önüne
alındığında tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları 1997/1 sayılı Tebliğ’de
belirtilen 25 milyon YTL eşiğinin altında kalmaktadır.
Devralan teşebbüslerin Türkiye’de “levrek/çupra aşısı” olarak belirlenen ilgili ürün
pazarında herhangi bir faaliyeti yoktur. Pharmaq’ın ilgili ürün pazarındaki pazar payı
ise % (...) civarındadır. Dolayısıyla tarafların toplam pazar payları, 1997/1 sayılı
Tebliğ’de belirtilen %25 oranındaki pazar payı eşiğini aştığından işlem, izne tabidir.
200
H.3.2. Hukuki Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, bildirim konusu işlem ile Kverva ve Orkla’nın,
uluslararası büyüme potansiyeli yüksek pazarlarda faaliyet gösteren Pharmaq’ın bu
pazarlardaki know-how’ından, konumundan ve gerçekleştirdiği araştırma ve
geliştirme faaliyetlerinden yararlanmayı amaçladığı anlaşılmaktadır.
Devralan şirketler olan Orkla ve Kverva’nın Türkiye’de ilgili pazarda bir faaliyeti
olmadığı dikkate alındığında, devralma işlemi sonrasında Pharmaq’ın levrek/çupra
aşısı pazarındaki pazar payı ve konumu değişmeyecektir. Bu itibarla, levrek/çupra 210
aşısı pazarındaki inceleme konusu işlemin bir hâkim durum yaratmayacağı veya
mevcut bir hâkim durumu güçlendirmeyeceği kanaatine varılmıştır.
Diğer yandan, devralma işlemine ilişkin Hisse Satım Sözleşmesi incelendiğinde,
sözleşmenin 12.1. maddesinde rekabet etmeme hükümlerinin düzenlendiği
görülmektedir. Anılan madde ile “sınırlı satıcı” olarak tanımlanan Pharmaq’da hisseye
sahip ve yönetici veya üstü konumda bulunan şirket ve/veya gerçek kişilere, devre
konu şirketin halihazırda faaliyet gösterdiği alanlarda sözleşmenin yürürlüğe
girmesinden itibaren 2 yıl boyunca rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir.
220
Genel olarak yoğunlaşma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak
kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu
yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar açısından
kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” ölçütlerini sağlaması gerekmektedir. Sözleşme ile
getirilen rekabet yasağının bu ölçütleri karşılaması nedeniyle devralma işlemiyle
birlikte izin verilebilecek bir yan sınırlama olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 230
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
08-56/890-351
6
konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy