Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-3-163 (Menfi tespit)
Karar Sayısı : 07-14/126-43
Karar Tarihi : 15.2.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B.RAPORTÖRLER: Ali İhsan ÇAĞLAYAN, Ali Fuat KOÇ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Pioneer Tohumculuk A.Ş. Temsilcisi:Av. Eda Berat DENİZ
Nispetiye Cad. Petrol Sitesi 8. Blok K:1 D:4 Levent İstanbul
D. TARAFLAR : Pioneer Tohumculuk A.Ş 20
Büyükdere Cad. No:122 Özsezen İş Merkezi A Blok K:2
Şişli İstanbul
Lüleburgaz Ziraat Odası
Kocasinan Mah. Acı Çeşme Sok. No:15 Lüleburgaz Kırklareli
E. DOSYA KONUSU: Pioneer Tohumculuk A.Ş.(Pioneer)’nin bir bayisi ile
imzaladığı ve diğer bayileri ile de imzalamayı planladığı “Tohum Bayiliği
Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.12.2006 tarih ve 8970 sayı ile giren ve
en son 30.1.2007 tarih ve 772 sayı ile eksikleri tamamlanan başvuru üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde yapılan
inceleme sonucu düzenlenen 7.2.2007 tarih ve 2006-3-163./Öİ-07-AİÇ sayılı Menfi
Tespit/Muafiyet Raporu, 9.2.2007 tarih ve REK.0.07.00.00-130/192 sayılı, 10.7.2006
tarih ve, REK.0.07.00.00-130/124 sayılı Başkanlık Önergeleri ile 07-14 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; isteğe bağlı olarak bildirilen “Tohum
Bayiliği Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilebileceği ifade edilmektedir. 40
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
“Tohum Bayiliği Sözleşmesi”nin konusunu Mısır, Ayçiçeği ve Yonca tohumlarının
yeniden satışı oluşturmaktadır. Pioneer 17 çeşit mısır tohumunun ve 4 çeşit ayçiçeği
tohumunun ticaretini yapmaktadır. Pioneer bildirim formunda, mısır tohumu 50
07-14/126-43
2
çeşitlerinin yem sanayi, mısır cipsi, şeker üretimi ve yemeklik için kullanılabileceğini,
ancak bu çeşitlerin kullanım yerlerinin ekim alanına bağlı olduğunu belirtmektedir.
Her ne kadar sözleşmede yer verilse de yonca tohumu alanında Pioneer’ın herhangi
bir faaliyeti bulunmadığından, değerlendirmeye tabi tutulmasına gerek görülmemiştir.
Dosya konusu sözleşme ve tarafların faaliyet alanları dikkate alınarak ilgili pazar;
mısır tohumu ve ayçiçeği tohumu pazarları olarak tanımlanmıştır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
60
Bildirim konusu sözleşmenin tüm ülke genelindeki bayiler ile imzalanabileceği ve
Türkiye sınırları içerisinde rekabet koşullarının farklılaşmasına neden olacak bir
unsurun bulunmaması dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. Anlaşmanın Konusu ve Niteliği
2.7.2005 tarih ve 5388 sayılı Kanun ile 4054 sayılı Kanun’un bildirim yükümlülüğüne 70
ilişkin maddelerinde değişiklik yapılarak Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki
anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarının Kurul’a bildirilmesi
zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu düzenlemeye paralel olarak, 2006/2 sayılı Rekabet
Kurulu Tebliği ile, 1997/2 sayılı “Anlaşmaların, Uyumlu Eylemler ve Teşebbüs Birliği
Kararlarının Kanunun 10 uncu Maddesine Göre Bildiriminin Usul ve Esasları
Hakkında Rekabet Kurulu Tebliği” ve ekindeki Form-1 de yürürlükten kaldırılmıştır.
Bildirim yükümlülüğü kaldırılmasına rağmen, isteğe bağlı olarak yapılacak bildirimler
için “Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Teşebbüs Birliği Kararlarının İsteğe Bağlı Bildirimine
İlişkin Kılavuz” yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve bu nevi bildirimler için Kılavuz’un
ekinde yer alan Bildirim Formu’nun kullanılması esası öngörülmüştür. 80
Bildirime konu olan Sözleşme, Pioneer Tohumculuk A.Ş ve Lüleburgaz Ziraat Odası
(Bayi) arasında 1.1.2007 tarihinden itibaren 1 yıl geçerli olmak üzere imzalanmış
olup, taraflarca sona erdirme isteği yenileme tarihinden 15 gün önce yazılı olarak
bildirilmediği takdirde kendiliğinden yenilenmektedir.
Sözleşmenin konusu, Pioneer marka ticari Ayçiçeği, Mısır ve Yonca tohumlarının
Bayi aracılığıyla yeniden satışının yapılmasıdır. Söz konusu Sözleşme çerçevesinde
Pioneer’ın ve Bayi’nin karşılıklı sorumlulukları ve satış şartları belirlenmektedir.
90
H.2.2. Hukuki Değerlendirme
Sözleşme ile Bayi’ye herhangi bir münhasır bölge tahsis edilmemekle birlikte
sözleşmenin “Sorumluluk Alanı” başlıklı 3. maddesinde Bayi’nin birinci derece
sorumlu olduğu bölge belirlenmektedir. Bayi’nin birinci derece sorumlu olduğu bölge
belirlenmekle beraber Bayi’nin bölge dışına yapacağı aktif ve pasif satışlara herhangi
bir kısıtlama getirilmemektedir. Birinci derece sorumlu olduğu bölge belirlenerek,
Bayi’nin söz konusu bölgeye yoğunlaşmasının ve bu bölgedeki müşterilere daha iyi
hizmet sunmasının sağlanmasının amaçlandığı görülmektedir. Dolayısıyla sözleşme
07-14/126-43
3
ile, Bayi’nin birinci derece sorumlu olduğu bölgenin belirlenmesi rekabeti sınırlayıcı 100
bir nitelik taşımamaktadır.
Sözleşmenin 5. maddesinde; Pioneer tarafından daha önce bildirilmesi halinde
Bayi’nin belirli dönem ve belirli miktar alımlarında tüm nakliye ve sigorta masraflarının
Pioneer tarafından ödeneceği, diğer durumlarda tüm nakliye ve sigorta masraflarının
Bayi’ye ait olduğu belirtilmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Pioneer’ın şu
ana kadar bu hükmü uygulamadığı ve bundan sonraki dönemlerde Pioneer’ın bu
hükmü uygulayıp uygulamayacağı, hangi dönemler ve ne kadar miktarlar için
uygulayacağının belli olmadığı anlaşılmıştır. Şu anda uygulanmayan söz konusu
hükmün uygulanması halinde, Bayi’nin mal alımlarını düzenleyerek dağıtım 110
sisteminin etkinliğine katkıda bulunacağı, Bayi’nin satış hacmini artırmaya yönelik
çabalarını artırıcı rol oynayabileceği ve Pioneer ile Bayi arasındaki ilişkinin bir gereği
olduğu söylenebilir. Bu noktada dosya konusu sözleşmede, Bayi’ye yönelik herhangi
bir rekabet etmeme yükümlülüğünün getirilmediğini belirtmekte fayda bulunmaktadır.
Ayrıca bazı bayiler ile raportörlerce yapılan görüşmeler neticesinde, rekabet etmeme
yükümlülüğü etkisi doğurabilecek olan doğrudan veya dolaylı herhangi bir
uygulamanın söz konusu olmadığı ve genelde bayilerin birden fazla sayıda markanın
tohumlarının yeniden satışını gerçekleştirdikleri anlaşılmıştır. Bu çerçevede, pazarda
çok sayıda firmanın faaliyet gösterdiği ve pazarın rekabetçi yapısı dikkate alındığında
söz konusu hükmün pazarda rekabeti kısıtlayıcı bir etkiye neden olmayacağı 120
kanaatine varılmıştır.
Sözleşmenin “Perakende Fiyatı ve Tohum iadeleri” başlıklı 8. maddesinde, Pioneer’ın
Bayi’nin satış fiyatına müdahalede bulunmayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu
durumun gerek bayiler ve Pioneer arasındaki dikey ilişki, gerekse bayilerin kendi
arasındaki yatay ilişki göz önünde bulundurulduğunda piyasadaki rekabet açısından
olumlu bir unsur olduğu görülmektedir. Ayrıca sözleşmenin 13. maddesinde yer
verilen “Alt Bayi” atama şartları, rekabeti kısıtlayıcı nitelikte hükümler içermemektedir.
Sözleşmenin 14. maddesinde yer alan bilgi verme yükümlülüğü ve 4. maddesindeki 130
satış tahminleri verilmesine ilişkin yükümlülüklerin ise sağlayıcı ve bayi arasındaki
ilişkilerin gelişmesine katkıda bulunacağı, sağlayıcıya sağlıklı ve planlı bir dağıtım ağı
oluşturma imkanı sağlayacağı ve bayinin satış çabalarını artıracağı kanaatine
varılmıştır. Bu doğrultuda sözleşme çerçevesinde yer alan rekabeti kısıtlayıcı bir
hükmün uygulanmasını kolaylaştırıcı işlev görme ihtimallerinin bulunmaması hususu
da dikkate alınarak, söz konusu yükümlülüklerin makul olduğu ve rekabeti kısıtlayıcı
olmadıkkları sonucuna ulaşılmıştır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde yapılan incelemede, Pioneer
Tohumculuk A.Ş. ve Bayi’si arasında akdedilen “Tohum Bayiliği Sözleşmesi”nde 140
4054 sayılı Kanun’a aykırı herhangi bir rekabet sınırlamasına rastlanılmamıştır.
07-14/126-43
4
I. SONUÇ 150
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu “Tohum
Bayiliği Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy