Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-161 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-56/1099-417
Karar Tarihi : 26.8.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Cevdet
İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Neyzar MENTEŞOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Fides Food Systems B.V.
Temsilcisi: Av. Itır ÇİFTÇİ
Hergüner Bilgen Özeke Hukuk Bürosu Süleyman Seba Caddesi 20
Sıraevler 55 Akaretler 34357 Beşiktaş / İstanbul
D. TARAFLAR : Fides Food Systems B.V.
Prins Bernhardplein 200 1097 JB Amsterdam / HOLLANDA
Franchizza Limited
4th Floor, 15 Basinghall StreetLondon EC2V 5BR
Belma ATAMAN
30
Ural Ataman
14 Boulevard Princesse Charlotte 98000 MONAKO
Ayşe Binnaz ATAMAN KEÇECİ
L’Anaconda 5EME 2 4 Boulevard de Belgique 98000
MONAKO
Aslan SARANGA
Göktürk Mahallesi Selenyum Sitesi D Blok D1
Kemerburgaz Eyüp / İstanbul 40
E. DOSYA KONUSU: Pizza Restaurantları A.Ş.’nin hisselerinin tamamının Fides
Food Systems B.V. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.7.2010 tarih ve 5642 sayı ile giren ve en
son 30.7.2010 tarih ve 6039 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet
10-56/1099-417
2
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 13.8.2010 tarih ve 2010-3-
161/Öİ-10-125-ŞYA sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu, 20.8.2010 tarih ve 50
REK.0.07.00.00-120/347 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-56 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Pizza Restaurantları A.Ş.’nin
hisselerinin tamamının Fides Food Systems B.V. tarafından devralınmasına dair bildirim
konusu işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, bununla
birlikte anılan işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan
veya mevcut hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı ve bu nedenle başvuru konusu
işleme izin verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. 60
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar
H.1.1. Devralan: Fides Food Systems B.V. (Fides)
Devralma işlemini gerçekleştirmek üzere Hollanda kanunları uyarınca kurulan Fides
hisselerinin %100’ü Turkish Private Equity Fund II (TPEFII) unvanlı bir yatırım şirketinin
kontrolünde olan Fides Food Systems Coöperatief U.A.’ya aittir. Dolayısıyla işlem 70
sonrası devralınan teşebbüsün kontrolü TPEFII tarafından sağlanacaktır.
TPEFII, kontrolü altında bulunan yatırım fonları aracılığıyla sermaye aktarımının
geliştireceğine inandığı şirketlerdeki sermaye hisselerinin (kontrol sağlayan/sağlamayan)
devralınması işi ile iştigal etmekte olan özel bir girişim sermayesi şirketidir. TPEFII’nin
başlıca hissedarları, Dünya Bankası yan kuruluşu olan International Finance
Corporation, Alman Yatırım Bankası (DEG), Hollanda Kalkınma Bankası (FMO) ve
Avrupa Yatırım Fonudur. TPEFII’nin portföyünde devralınan teşebbüs ile aynı alanda
faaliyet gösteren herhangi bir şirket bulunmamaktadır. TPEFII’nin hisse sahibi olduğu
şirketlere Tablo1’de yer verilmiştir. 80
Tablo 1: TPEFII’nin hisse sahibi olduğu şirketler ve faaliyet alanları
Şirket Adı Faaliyet Alanı Hisse Oranı (%)
Provus Bilişim Hizmetleri A.Ş.
Banka ve şirketlere ilişkin ödeme
sistemlerinin yönetimi, kart ekstre
basımı ve kişiselleştirme hizmeti
sağlanması
Tekin Acar Büyük Mağazacılık Tic. A.Ş. Selektif kozmetik ürünler toptan ve perakende satışı
Mavi Giyim A.Ş. Günlük giyim ve aksesuar tasarım ve pazarlaması
Kaynak: Bildirim formu
10-56/1099-417
3
Fides’ın yönetimi Hollanda’da şirket kuruluşu ve yönetimi hizmetleri veren Intertrust B.V.
tarafından gerçekleştirilmektedir. İşlemi gerçekleştirmek üzere kurulmuş olan Fides’in
2009 yılına ait cirosu bulunmamaktadır.
H.1.2. Devralınan: Pizza Restaurantları A.Ş.
90
Devralınacak şirket olan Pizza Restaurantları A.Ş. 1996 yılından itibaren Domino’s
markası altında yerinde servis ve evlere paket servis hizmeti veren kendi restoranları ve
franchise anlaşmaları çerçevesinde çalışan restoranlar vasıtasıyla faaliyet
göstermektedir. Domino’s restoranları pizza ve pizza ile birlikte tüketilen sos, tavuk, tatlı
gibi ürünlerin satışını yapmaktadır.
Pizza Restaurantları A.Ş. hisselerinin %99,93’ü Londra’da kurulu Franchizza Limited
şirketine aittir. Pizza Restaurantları A.Ş.’nin ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.
Tablo 2: Pizza Restaurantları A.Ş.’nin ortaklık yapısı 100
Hissedarın Adı Hisse Oranı(%)
Franchizza Limited
Belma Ataman
Ural Ataman
Ayşe Binnaz Ataman Keçeci
Aslan Saranga
Toplam 100,00
Kaynak: Bildirim formu
Domino’s restoranlarının 48’i şirkete ait, 98’i franchise olmak üzere Türkiye’de toplam
146 şubesi bulunmaktadır. Teşebbüs 2009 yılında …………. TL ciro elde etmiştir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler
Fast-food (Fast-food, hamburger, sandviç gibi kısa sürede hazırlanarak servis edilebilen 110
yiyecekler için kullanılan bir tabirdir) sektörü genel olarak dört alt ana başlık altında
sınıflandırılabilir. Bunlar, Mc Donald’s, Burger King, Wendy’s gibi hamburger
restoranları, Pizza Hut, KFC, Taco Bell gibi hamburger dışı (non-hamburger) restoranlar,
daha çok kültürel özelliklerden yola çıkılarak farklı toplumların yemek kültürünü yansıtan
ürünleri içeren Çin, Hint ve kebap ağırlıklı Türk fast-food zincirleri gibi etnik restoranlar
ve hızlı servis sunan aile restoranları şeklinde sıralanabilir.
Fast-food endüstrisi, hem tüketicilerden gelen talep hem de tedarik kaynaklarının
çoğalması ile yiyecek endüstrisinin en hızlı gelişen dallarından birisi olmuştur. Fast-food
sektöründe yaşanan hızlı değişime ayak uydurabilmek için sektörde yer alan işletme 120
yöneticileri için kalite, konum, makul fiyat, hızlı servis, kolay ulaşım ve fast-food
ürünlerinin yüksek değeri (lezzet, sağlıklı yiyecek, restoranın temizliği) gibi kavramlar
öne çıkmaktadır.
10-56/1099-417
4
Fast-food sektöründe uluslararası genişleme sağlanırken kullanılan belli başlı yöntemler
isim hakkı verme, ortak yatırımlar ve bir dereceye kadar da satın almalardır. Sektör
verilerine göre fast-food, 2008 yılında yaşanan küresel mali krize rağmen (Euro
Monitor’ün sektör raporuna göre %21 oranında) büyüyen bir sektör olmuştur. Sektörü
zincir markalar ve bağımsız işletmeler olarak iki ayrı gruba ayırmak mümkündür.
Bağımsız işletmeler kriz dolayısıyla değer kaybı yaşarken zincir işletmeler değer 130
kazanmışlardır. Bunun en önemli sebeplerinden biri zincir markalar tarafından krizde
yapılan yüksek yatırımlardır. Ayrıca alışveriş merkezlerinin sayısında yaşanan artışa
paralel olarak zincir markaların servis noktalarında da artış yaşanmasının söz konusu
büyümede önemli bir etken olduğu söylenebilir. Bununla birlikte krizde harcamaların
kısıtlanması, tüketicilerin pahalı ve şık restoran tercihlerinin hızlı yemeğe doğru
kaymasına sebep olmuştur.
2008 yılında en popüler hızlı yemek kanalı yine hamburger türü ürünlerin satıldığı kanal
olmuştur. Sektörde faaliyet gösteren Mc Donald’s (Anadolu Grubu) ve Burger King (Tab
Gıda) çocuklara, öğrencilere ve gençlere yönelik promosyonlarıyla satışlarını artıran 140
firmalardır. Tavuk ürünleri de fast-food sektöründe önemli bir yere sahiptir. Pizza
restoran zincirleri de fast-food sektöründe öne çıkmaktadır.
Tablo 3’te Türkiye’de hızlı yemek sektöründe yer alan alt sektörlerin değer olarak toplam
sektör içindeki büyüklüğüne yer verilmiştir.
Tablo 3: Değere Göre Fast-Food Alt Sektörleri, 2003-2008 (Milyon YTL)
2003 2004 2005 2006 2007 2008
Zincir Fast-food 417,7 475,6 453,4 545,7 660,3 857,3
Bağımsız Fast-food 169,8 197,2 219,5 240,6 258,5 256,1
Hamur İşleri 31 34,7 39,1 58,1 67,6 94,5
Zincir Fast-food 20,3 22,3 24,4 40,9 47,6 71,1
Bağımsız Fast-food 10,7 12,4 14,7 17,3 20 23,4
Hamburger Fast-food 434,8 498 505,6 580,5 664,8 779,1
Zincir Fast-food 330,6 375,1 369,6 430,3 502,2 621,3
Bağımsız Fast-food 104,2 122,9 136,1 150,2 162,6 157,7
Tavuk Fast-food 18,4 19,9 21,0 28 53,5 77,6
Zincir Fast-food 18,4 19,9 21,0 28 53,5 77,6
Bağımsız Fast-food 0 0 0 0 0 0
Dondurma Fast-food 54,9 61,9 68,8 73,4 76,9 77,3
Zincir Fast-food 0,3 1 2,3
Bağımsız Fast-food 54,9 61,9 68,8 73,1 75,9 75
Orta Doğu Fast-food 23,4 29,9 38,5 46 50,4 72,2
Zincir Fast-food 23,4 29,9 38,5 46 50,4 72,2
Bağımsız Fast-food
Pizza Fast-food 0,3 5,6 12,7
Zincir Fast-food 0,3 5,6 12,7
Bağımsız Fast-food
Toplam Fast-food 587,5 672,9 673 786,3 918,7 1.113,40
Kaynak: Euro Monitor Sektör Raporu 2009
Tablodan görüldüğü üzere, fast-food sektöründeki en büyük pay hamburger 150
restoranlarına aittir. Hamburger restoranları değer olarak sektörün yaklaşık %70’ini
oluşturmaktadır. Diğer yandan pizza restoranlarının değer olarak büyüklüğünün yıllar
10-56/1099-417
5
içinde gelişme göstermekle birlikte oldukça düşük olduğu ve toplam fast-food
sektörünün 2008 itibarıyla ancak % 1,2’sine ulaşabildiği görülmektedir.
H.2.2. İlgili Ürün Pazarı
İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da atıf yapılan 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal veya hizmetlerle tüketicinin
gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya 160
hizmetlerden oluşan pazar, ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün
ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazar, ilgili ürün
pazarının tanımında temel alınmaktadır.
Sektöre ilişkin geçmiş Kurul kararlarında ilgili ürün pazarı, “fast-food restoranları pazarı”
olarak belirlenmiştir. Mevcut dosya bakımından da ilgili ürün pazarı geçmiş kararlar
paralelinde “fast-food restoranları pazarı” olarak tespit edilmiştir.
H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
170
İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. maddesinde “inceleme konusu
işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde
rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti
bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.” denilmektedir.
Dolayısıyla, tüm olası pazar tanımlarında rekabetçi endişe yaratmayan
birleşme/devralma işlemleri bakımından Kurulun ilgili pazarı tanımlamayabileceği ifade
edilmelidir.
Dosya kapsamında farklı coğrafi pazar tanımlarının yapılması mümkün olmakla birlikte,
yukarıda açıklanan nedenlerden hareketle, kesin bir coğrafi pazar tanımına 180
gidilmeyecektir. Ancak işlemin değerlendirilmesine yönelik yoğunlaşma analizi, pazara
yönelik daha sağlıklı bilgilerin elde edilebilmesinden ötürü, ilgili coğrafi pazarın Türkiye
olduğu kabul edilerek yapılmıştır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
İncelemeye konu işlem Pizza Restaurantları A.Ş.’nin hisselerinin tamamının Fides’e
devrine ilişkindir. İşlemi gerçekleştirmek üzere, taraflar arasında 12 Temmuz 2010 tarihli 190
“Hisse Satın Alma Anlaşması” imzalanmıştır. İşlem sonucunda Pizza Restaurantları
A.Ş.’nin kontrolü Fides’in de kontrolüne sahip olan TPEFII’ye ait olacaktır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi uyarınca söz konusu işlem, devralma
sayılan hallerden kabul edilmektedir.
İşlemi gerçekleştiren teşebbüslerin ciroları incelendiğinde, Fides’in veya TPEFII’nin
herhangi bir iştirakinin ilgili ürün pazarında cirosu bulunmadığı ve Pizza Restaurantları
A.Ş.’nin 2009 cirosunun …………….. TL olduğu görülmektedir.
10-56/1099-417
6
200
Dolayısıyla, teşebbüslerin toplam ciroları bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen
ciro eşiğinin aşıldığından, incelemeye konu devralma işlemi izne tabidir.
H.3.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi, teşebbüslerin hakim durum yaratmaya veya mevcut
bir hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak herhangi bir mal veya hizmet
piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşme
veya devralma işlemi gerçekleştirmelerini yasaklamaktadır. Bu çerçevede, hakim pazar
gücünün tek bir teşebbüs tarafından kontrol edilmesine ya da güçlendirilmesine yol 210
açacak nitelikteki yoğunlaşma işlemleri anılan yasaklama kapsamına girecektir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerde, devralınacak şirketin fast-food restoranları
pazarındaki tahmini payının %.... seviyesinde olduğu belirtilmiştir. Bütün pizza
restoranlarının toplam fast-food pazarındaki payının %..... seviyesinde olduğu
değerlendirildiğinde, söz konusu tahminin oldukça iyimser olduğu kanaati oluşmuştur.
Domino’s haricinde Sbarro, Pizza Pizza gibi ulusal pizza restoranı zincirleri ile birlikte
pek çok yerel zincir niteliğinde veya bağımsız pizza restoranı bulunduğu da dikkate
alınarak Domino’s pizza restoranlarının ilgili pazardaki gücünün yüksek olmadığı
kanaatine ulaşılmıştır. 220
Bildirim konusu işlemde devralan taraf olan Fides işlemi gerçekleştirmek üzere kurulmuş
yeni bir şirkettir ve herhangi bir alanda faaliyeti bulunmamaktadır. Fides’in kontrolünü
elinde bulunduran TPEFII’nin de gıda alanında faaliyeti olmadığı gibi gıda alanında
faaliyet gösteren herhangi bir şirkette ortaklığı da bulunmamaktadır. Dolayısıyla işlem
ilgili pazarda yoğunlaşmaya yol açmayacak ve bu bakımdan hakim durum yaratılması
veya güçlendirilmesi söz konusu olmayacaktır.
“Hisse Satın Alma Anlaşması”nın 7.1 maddesinde rekabet yasaklarına yer verilmiştir.
Devralmalarda alıcıların satıcılara getirdiği rekabet yasakları ve bu yasakların 230
tamamlayıcısı olarak değerlendirilen satıcının devredilen işletmenin çalışanlarını
istihdam etmemesine ve sağlayıcılarıyla çalışmamasına yönelik yükümlülükler, alıcıların
yaptıkları yatırımın karşılığını tam olarak almasının bir aracı olarak görülmektedir. Bu
yönüyle devralma işleminde satıcılara getirilen rekabet yasakları ve diğer söz konusu
yükümlülükler, yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli oldukları takdirde yan
sınırlamalar kapsamında değerlendirilmektedir. Söz konusu yan sınırlamaların ayrıca,
orantılı ve sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olması gerekmektedir.
“Hisse Satın Alma Anlaşması”nın 7.1 maddesinde yer verilen hükmün, üç kıstası da
sağladığı anlaşıldığından, bu kısıtlamanın yan sınırlama olduğu kanaatine varılmıştır. 240
10-56/1099-417
7
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 250
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hâkim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy