Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-53 (Özelleştirme)
Karar Sayısı : 11-19/347-109
Karar Tarihi : 31.03.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler :Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B RAPORTÖRLER : Sinan ÇÖRÜŞ, Esma GÜNDOĞDU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- T.C. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
D. TARAFLAR :- DirectFN Ltd.
P.O. Box: 26730 Dubai, BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ 20
- T.C. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
Büyükdere Cad. No:143 34394 Esentepe/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Plato Veri Dağıtım Hizmetleri Ticari ve İktisadi
Bütünlüğü'nün TMSF tarafından satışı ihalesinde DirectFN Ltd. tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.1.2009 tarihinde 233 sayı ile intikal eden
TMSF başvurusu üzerine hazırlanan Kurum mesleki daire görüşü 29.2.2009 tarihinde
755 sayılı yazı ile TMSF'ye gönderilmiş, TMSF'nin görüşü ise 11.3.2009 tarihinde 30
1837 sayılı yazı ile Kuruma ulaşmıştır. Anılan görüşler 13.4.2009 tarihli Kurul
toplantısında ele alınarak, 09-14/299-M sayı ile Kurul görüşü oluşturulmuştur.
Kurum kayıtlarına 4.2.2011 tarih ve 987 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri en son
21.3.2011 tarih ve 2101/2097 sayılı yazılar ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulundan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” ile 1998/4 sayılı
"Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet
Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve
Esaslar Hakkında Tebliğ"in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 24.03.2011 tarih ve
2011-2-53/ÖN-11-388.SÇ sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 28.03.2011 tarih 40
ve REK.0.06.00.00-120.01.05/163 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-19 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; anılan işlemin, 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesi ve 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik
Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında
olduğu, ancak aynı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerinin
aşılmaması nedeniyle izne tabi olmadığı ifade edilmiştir.
11-19/347-109
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50
H.1. İşlemin Kapsamı
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından yapılan bildirimde; daha önce
satışına ilişkin olarak ön bildirimde bulundukları Plato Veri Dağıtım Hizmetleri A.Ş.’nin
mal, hak ve varlıklarından oluşturulan Plato Veri Dağıtım Hizmetleri Ticari ve İktisadi
Bütünlüğü’nün (Plato) DirectFN Ltd. (DirectFN)’ye ihale edildiği belirtilmekte, bu
kapsamda anılan şirketin bildiriminin 1998/4 sayılı Tebliğ uyarınca değerlendirilmesi
talep edilmektedir.
H.2. Taraflar
DirectFN Dubai merkezli finans ve yatırım alanlarına yönelik veri, veri işleme ve bilgi
hizmetleri alanında faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Bağlı olduğu National 60
Technology Group (NTC) ise bilgi ve iletişim teknolojileri (Information and
Communication Technology-ICT) alanında faaliyet göstermektedir. Devralan
teşebbüs DirectFN’nin ve bağlı bulunduğu grubun devralma işlemi öncesinde
Türkiye’de herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Devre konu teşebbüs Plato
özellikle sermaye piyasaları, varlık yönetimi ve aracılık alanları olmak üzere finans
sektörüne yönelik veri dağıtım hizmetleri sunmaktadır.
H.3. Değerlendirme
1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde: “Bu Tebliğ uyarınca Rekabet Kurumuna ön
bildirimde bulunulması zorunlu olan özelleştirme yolu ile devralma işlemlerinde ve ön
bildirime tabi olmamakla birlikte bu Tebliğ kapsamında olan özelleştirme yolu ile 70
devralma işlemi taraflarının ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar paylarının %25’i
veya cirolarının 25 trilyon Türk Lirasını aşması halinde; devralma işlemlerinin hukuki
geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulundan izin alınması zorunludur” ifadeleri
yer almaktadır.
2010 yılında DiretctFN Türkiye’de herhangi bir faaliyette bulunmamış, Plato’nun
cirosu ise yaklaşık (……..) TL olarak gerçekleşmiştir. Bu çerçevede, tarafların ciroları
toplamının Tebliğ’de belirtilen 25 milyon TL eşiğini aşmadığı anlaşılmıştır.
Pazar payları açısından bakıldığında ise, dosya mevcudu belgelerde “finansal
sektöre yönelik bilgi dağıtımı” pazarında Plato’nun pazar payının %13,50 olduğu
ifade edilmektedir. Bununla birlikte Kurumumuza yapılan ön bildirim kapsamında 80
hazırlanan Daire Görüşü ve Plato’nun faaliyet gösterdiği alanda, Reuters Group
PLC’nin Thomson Corporation tarafından devralınması işlemi uyarınca alınmış olan
3.1.2008 tarih ve 08-01/3-2 sayılı kararda yer alan değerlendirmeler incelendiğinde
pazarın karmaşık bir yapı sergilediği görülmektedir. Bu çerçevede, işlem konusu
faaliyet alanında sunulan hizmetlere ve pazarın yapısına ilişkin ayrıca bir
değerlendirme yapılmıştır.
TMSF tarafından gönderilen 9.1.2009 tarih ve 233 sayılı yazıda, Plato’nun Türkiye ve
dünya finans piyasalarında oluşan fiyatların, faizlerin ve her türlü ekonomik verinin
kendi yazılımları aracılığıyla kullanıcılara ulaştırılması faaliyetiyle iştigal ettiği ifade
edilmektedir. Teşebbüsün faaliyet konusunu, finansal veri kaynaklarından edinilen 90
bilgilerin, elektronik ortamda şirketin merkezi sunucularında toplanıp işlenerek uydu,
internet ve GSM yollarıyla son kullanıcılara ulaştırılması oluşturmaktadır.
Plato tarafından gönderilen 29.1.2009 tarih ve 767 sayılı yazıda, teşebbüsün başlıca
müşterileri arasında bankalar, aracı kurumlar, döviz büroları, şirketler, holdingler ve
11-19/347-109
3
bireysel yatırımcıların yer aldığı ifade edilmiştir. Firma, İMKB ve VOB ile imzalanmış
“data sağlayıcı lisansı” çerçevesinde faaliyet göstermektedir.
Plato’nun, kurumsal müşterilere dönük, internet üzerinden gerçekleştirilen finansal
faaliyetlere ilişkin ve mobil mecralara yönelik olmak üzere çeşitli ürünleri
bulunmaktadır. İMKB’den ve Plato’dan edinilen bilgilere göre, devre konu teşebbüs
ile aynı alanda faaliyet gösteren başlıca diğer kuruluşları, Reuters, Foreks, Matriks, 100
IBS ve Bloomberg olarak sıralamak mümkündür.
Devre konu teşebbüsün temel faaliyet alanı olan veri sağlama hizmetlerine yönelik
olarak söz konusu finansal verinin zamana duyarlılığa, kaynağa, yayımlanma şekline,
alıcının niteliğine ya da yayımlanma mecrasının niteliğine göre sınıflandırılabileceği
anlaşılmıştır.
Tablo 1 – Finansal Bilgi Temin ve Tedariki Alanında Kullanılan Verinin Sınıflandırılması
Bilginin zamana
duyarlılığına göre1
Bilginin kaynağına
göre
Bilgilerinin
yayımlanış
şekline göre
Alıcının
niteliğine göre
Yayımlanacak
mecranın niteliğine
göre
Gerçek
zamanlı
olmayan veri
Gerçek
zamanlı veri
Yurtiçi
kaynaklı veri
Yurtdışı
kaynaklı veri
Yüzeysel
veri
Derinlikli
veri
Bankalara
yönelik veri
Aracı
kurumlara
yönelik veri
Bireysel
kullanıma
yönelik veri
Kullanıcının
bilgisayarı
üzerinden
yayımlanacak veri
İnternet üzerinden
yayımlanacak veri
Mobil mecralar
üzerinden
yayımlanacak veri
Yukarıda yer verilen sınıflandırmalardan, verinin yayımlanacağı mecranın ve alıcının
niteliğine yönelik ayrıştırmaların hâlihazırda Türkiye için çok geçerli olmadığı bu
yüzden pazar tanımlamaları bakımından ihmal edilebilir olduğu anlaşılmıştır. Bu 110
nedenle, değerlendirme aşamasında bu unsurlar finansal bilgilerin temin ve tedariki
alanında yapılacak bir pazar tanımlamasında belirleyici olarak kabul edilmeyecektir.
Benzer bir şekilde Plato’nun, yurtdışı kaynaklı veri alanında faaliyetlerine yakın
zamanda başladığı görülmektedir.
İMKB kaynaklı veri ancak lisans anlaşmasına sahip veri temin ve tedarik işi ile iştigal
eden teşebbüsler tarafından yayımlanabilmektedir. Söz konusu veri yayımlanış
şekline göre yüzeysel ve derinlikli olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Yüzeysel yayım,
başta televizyon kanalları olmak üzere bazı kuruluşların, finansal veriyi bir işleme
sürecinden geçirmeden kamuoyuna duyurmak suretiyle yayımlamasıdır. Öte yandan,
verinin kullanıcıların alım satım sürecinde verecekleri kararları kolaylaştırmak 120
amacıyla daha detaylı bir şekilde ve işlenerek temin edilmesi ise ‘derinlikli yayım’
olarak adlandırılır. Finansal bilgilerin temin ve tedariki alanında faaliyet gösteren
teşebbüsler tarafından borsalara hem yüzeysel hem de derinlikli veri yayım türleri
için, kendilerine sağladıkları veri karşılığında ayrı ayrı ücret ödenmektedir.
Pazar tanımı açısından önem teşkil edeceğine inanılan bir başka ölçüt ise bilgilerin
zamana duyarlılığıdır. Rekabet Kurulu’nun 3.1.2008 tarih ve 08-01/3-2 sayılı
kararında, ilgili ürün pazarı devralmaya konu tarafların faaliyet alanları dikkate
alınarak
1 Zaman duyarlılığı, finansal bilginin niteliğine bağlıdır. Bazı finansal araçlara ilişkin bilginin değeri
tüketicinin gözünde bilgiye anlık olarak ulaşılabilmesi halinde değer taşımaktadır. Finansal araçlara
ilişkin fiyat ve miktar gibi bilgilerin zamana daha duyarlı, öte yandan bireysel bankacılık veya yatırım
bankacılığı kapsamında kullanılan bilgilerin zamana daha az duyarlı olduğu kabul edilmektedir.
11-19/347-109
4
Gerçek zamanlı olmayan (zamana duyarlılığı düşük) finansal bilgilerin
Menkul kıymet satış ve ticaret işlemlerine yönelik finansal bilgilerin2 130
temin ve tedariki olmak üzere iki ana gruba ayrılmıştır. Kararda, bu gruplardan ikincisi
olan “menkul kıymet satış ve ticaret işlemlerine yönelik finansal bilgi pazarının” daha
alt pazarlara bölünmesinin yerinde olacağı belirtilmiştir. Kararda, söz konusu alt
pazarlar
Sabit gelirli menkul kıymetlerin satış ve ticaret işlemlerine yönelik finansal bilgi
ürünleri pazarı,
Döviz ve para piyasasında satış ve ticaret işlemlerine yönelik finansal bilgi
ürünleri pazarı,
Kurumsal hisse senetlerinin satış ve ticaret işlemlerine ilişkin finansal bilgi ürünleri
pazarı 140
olarak belirlenmiş, bunlara ek olarak “yurtdışı kaynaklı veri temin pazarı”nın da ayrı
bir pazar olarak kabul edilmesinin yerinde olacağı ifade edilmiştir.
İnceleme sürecinde, raportörlerce Plato’dan yukarıda yer verilen Kurul kararına göre
belirlenen pazarlara yönelik olarak istenilen bilgi çerçevesinde gönderilen yazıda;
Döviz ve para piyasalarında bir faaliyetlerinin bulunmadığı, bu alanda Türkiye’de
sadece Bloomberg ve Reuters’in faal olduğu,
Enerji piyasasında bir faaliyetlerinin bulunmadığı, bu alanda Türkiye’de sadece
Reuters’in faal olduğu,
Yurtdışı kaynaklı veri piyasasına Matriks ve Foreks ile beraber yeni girdikleri,
ancak bu alanda esas olarak Reuters ile Bloomberg’in faaliyet gösterdiği ve 150
Reuters’in lider konumda olduğu,
Gerçek zamanlı projelere ilişkin faaliyetlerinin yaklaşık 2 milyon YTL büyüklükte
bir pazarda 50.000 YTL gibi bir pay ile sınırlı olduğu3,
Esas olarak, ‘sabit gelirli menkul kıymetlerin satış ve ticareti’ ile ‘kurumsal hisse
senetlerinin satış ve ticareti’ alanlarında faaliyet gösterildiği
ifade edilmiştir.
Bu nedenle, 3.1.2008 tarih ve 08-01/3-2 sayılı Kurul Kararı ve işlem konusu tarafın
faaliyet alanı göz önüne alınarak, dosya kapsamında en riskli durumun ele
alınabilmesini teminen, değerlendirme “sabit gelirli menkul kıymetlerin satış ve ticaret
işlemlerine yönelik finansal bilgi ürünleri” ve “kurumsal hisse senetlerinin satış ve 160
ticaret işlemlerine ilişkin finansal bilgi ürünleri” pazarları dikkate alınarak yapılmıştır.
Söz konusu pazarlara ilişkin tahmini pazar payları aşağıdaki gibidir:
Tablo 2 – Sabit Gelirli Menkul Kıymetler Satış ve Ticaret İşlemlerine İlişkin Finansal Bilgi Pazarı
Kuruluş Adı Kullanıcı Sayısı Pazar Payı
Plato (…..) (…..)
Matriks (…..) (…..)
Foreks (…..) (…..)
Reuters (…..) (…..)
Bloomberg (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..)
2 Zamana duyarlılığı yüksek finansal bilgiler
3 İşlem konusu teşebbüsün bu alanda faaliyetleri ihmal edilebilecek düzeyde olduğundan bu pazar ilgili
ürün pazarı kapsamına sokulmamıştır.
11-19/347-109
5
Tablo 2’de görüldüğü üzere, sabit gelirli menkul kıymetler satış ve ticaret işlemlerine
ilişkin finansal bilgi pazarında Plato’nun payı Tebliğ’de belirtilen %25’lik sınırın altında
kalmaktadır.
Tablo 3 – Kurumsal Hisse Senetlerinin Satış ve Ticaret İşlemlerine İlişkin Finansal Bilgi Pazarı4
Kuruluş Adı Kullanıcı Sayısı Pazar Payı
Plato (…..) (…..)
Foreks (…..) (…..)
Matriks (…..) (…..)
Reuters (…..) (…..)
Bloomberg (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..)
Benzer şekilde Plato’nun kurumsal hisse senetlerinin satış ve ticaret işlemlerine
ilişkin finansal bilgi alanında da pazar payının % 25’lik pazar payı eşiğinin altında 170
kaldığı görülmektedir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Plato Veri Dağıtım
Hizmetleri Ticari ve İktisadi Bütünlüğü'nün TMSF tarafından satışı ihalesinde
DirectFN Ltd. tarafından devralınması işleminin,
- 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı "Özelleştirme Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak
Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında
Tebliğ" kapsamında olduğuna,
- Ancak aynı Tebliğ'in 5. maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerinin 180
aşılmaması nedeniyle izne tabi olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
4 Diğer firmaların verileri tahmini olup, bazı durumlarda belirli aralıklar kullanılarak bildirilmiştir. Pazar
payını hesaplamada, bu kalemler için aralık teşkil eden sınır değerlerinin aritmetik ortalaması dikkate
alınmıştır.
Full & Egal Universal Law Academy