Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-221 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-02/10-5
Karar Tarihi : 06.01.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Ali ARIÖZ, Can TANERİ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı
İstanbul Cad. No:52 06434 Ulus/Ankara 20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
- Rota Sağlık Hizmetleri Dış Tic. ve Pazarlama Ltd. Şti.
Ziyabey Caddesi 3. Sokak 5/20 Balgat/Ankara
- Arılar Sağlık Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ataşehir Residance B Blok Kat:21 Daire:87 Ataşehir/İstanbul
- Novatek Medikal Cihazlar Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti.
Ziyabey Caddesi 3. Sokak 14/6 Balgat/Ankara
- İtem İleri Tıp Teknolojileri Tur. Dış. Tic. Paz. Ltd. Şti.
Ziyabey Caddesi 3. Sokak 7/A Balgat/Ankara 30
- Teknoloji Sağlık Sistemleri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti.
Ziyabey Caddesi 3. Sokak 7/15B Balgat/Ankara
E. DOSYA ÖZETİ: Plazmakinetik cihazlarının ihale veya doğrudan alım yolu ile
hastanelerce temininde rekabetin engellendiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından
gönderilen ve Bakanlık Müfettişi tarafından hazırlanmış olan Suç Duyurusu
Raporu’nda özetle;
- Rota Sağlık Hizmetleri Dış Tic. ve Pazarlama Ltd. Şti. (Rota), Arılar Sağlık
Hizmetleri San. ve Tic. Şti. (Arılar), Novatek Medikal Cihazlar Dış Tic. ve Paz. Ltd. 40
Şti. (Novatek), İtem İleri Tıp Teknolojileri Tur. Dış. Tic. Paz. Ltd. Şti. (İtem) ve
Teknoloji Sağlık Sistemleri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti. (Teknoloji Sağlık)’nin
“plazmakinetik sistem plus” adlı cihazların Türkiye genelinde ihale ile alımı veya
doğrudan temini sırasında usulsüzlük yaptıkları,
- Rota’nın, GYRUS marka plazmakinetik cihazlarının Türkiye’deki tek yetkili
distribütörü olduğu ve hastanelerce doğrudan temin usulü ile yapılan alımlarda
hastanelere yönelik olarak düzenlenen yetki belgelerinde sırasıyla Arılar,
Novatek, İtem ve Teknoloji Sağlık gibi şirketlerin kendisinin tek yetkili
satıcısı/yetkili teknik servisi olduğu yönünde yazı yazdığı,
11-02/10-5
2
- Söz konusu şirketlerin esasen Zafer YAZICI, Soner YAZICI, Muzaffer YAZICI, 50
Pınar YAZICI’nın sahipliğinde olduğu, ancak çeşitli amaçlarla bu şirketlerin
hisselerinin belirli kişiler ve çalışanlar arasında sürekli olarak el değiştirdiği,
adresleri de aynı olan firmaların aslında birbirleri ile bir bağ içinde olduğu,
- Rota’nın esas yetkili şirket olduğu ve bayi tayin etmek suretiyle bu hakkını
kullandığı,
- Bu uygulamaların pazar paylaşımına yönelik olduğu ve 4054 sayılı Kanun
kapsamında değerlendirmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.08.2010 tarih ve 6687 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine yapılan incelemeler neticesinde hazırlanan 20.09.2010 tarih ve 60
2010-2-221/İİ-10-321.AA sayılı İlk İnceleme Raporu, 30.09.2010 tarih ve 10-62 sayılı
Kurul toplantısında ele alınmış ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 28.12.2010 tarih ve 2010-2-
221/ÖA-10-321.AA sayılı Önaraştırma Raporu 29.12.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-
110/646 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-02 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Rota Sağlık Hizmetleri Dış Tic. ve
Pazarlama Ltd. Şti., Arılar Sağlık Hizmetleri San. ve Tic. Şti.1, Novatek Medikal
Cihazlar Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti., İtem İleri Tıp Teknolojileri Tur. Dış. Tic. Paz. Ltd.
Şti. ve Teknoloji Sağlık Sistemleri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti. hakkında 4054 sayılı 70
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Taraflar
Hakkında inceleme yapılan taraflar Rota, Arılar, Novatek, İtem ve Teknoloji Sağlık
unvanlı teşebbüslerdir. İtem, minimal invazif cerrahi, göğüs cerrahisi, üroloji, kadın
hastalıkları, KBB, göz hastalıkları, ortopedi, beyin cerrahisi, plastik cerrahi, radyoloji
alanlarında faaliyet gösteren ve ana şirket konumunda olan bir teşebbüs olup
Novatek, Rota ve Teknoloji Sağlık, İtem’e bağlı alt şirketlerdir.
I.2. İlgili Pazar 80
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Plazmakinetik cihazları prostat tedavisinde kullanılmaktadır. Asıl amacı hastanın
böbreklerini korumak olan prostat tedavisinde şayet ameliyat aşamasına gelinmiş ve
hasta ameliyatı kabul etmez ise, önce hastanın idrar torbası daha sonra da
böbrekleri fonksiyon göremez hale gelmektedir. Cerrahi yöntemler, kapalı ve açık
olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Açık prostat ameliyatı özel durumlar haricinde
günümüzde sık uygulanmamakta olup, hastanın daha kısa sürede iyileşip ayağa
kalkması için kapalı girişimler tercih edilmektedir. Cerrahi tedavinin %90’ınını
oluşturan kapalı ameliyatlar hem teşhis ve etkili tedavi hem de müdahale sonrası
hastada oluşan etkilerin azlığı ve normal hayata dönüşün kolaylığı bakımından diğer 90
yöntemlere oranla tercih edilmektedir. Plazmakinetik cihazlar, prostat tedavisinde
1 Arılar Sağlık Hizmetleri San. ve Tic. Şti.’nin unvanı ilk inceleme raporunda sehven Arıcılar Sağlık
Hizmetleri San. ve Tic. Şti. olarak yazılmış olup; işbu kararda ilgili maddi hata düzeltilmiştir.
11-02/10-5
3
kullanılan yöntemlerden biri olup doktorun ve hastanın bu konudaki tercihine bağlı
olarak kullanılmaktadır.
Cihaz, medikal araştırmalar şirketi olan GYRUS ACMI tarafından geliştirilmiş ve
Plazmakinetik Teknolojisi ile Doku Yönetimi (PK Technology Tissue Management)
adı altında tescilli marka olarak koruma altına alınmıştır. Dolayısıyla ilgili cihazın
ikamesi olacak başka bir marka ve/veya cihaz bulunmamakta, bu anlamda cihazı
geliştiren firma pazarda tek başına yer almaktadır.
Bu çerçevede, işbu dosya kapsamında ilgili ürün pazarı “plazmakinetik cihazları
pazarı” olarak tanımlanmıştır. 100
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Haklarında önaraştırma yapılan teşebbüslerin faaliyetleri açısından, ilgili ürünün
satışının tüm Türkiye’de gerçekleştirilebilmesinin önünde herhangi bir engel ve
pazardaki rekabet koşullarını farklılaştıran ya da bölge ayrıştırmasını gerektiren
herhangi bir unsur bulunmamaktadır. Bu nedenle, işbu dosya kapsamında ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Bilgi Talebine İlişkin Olarak Taraflarca Sunulan Bilgiler
İddia konusu hususlara ilişkin olarak; cihazın özellikleri ve patent koruması ile ilgili
bilgilere ve sözü geçen teşebbüsler arasındaki ilişkilere yönelik olarak İtem’den bilgi
talebinde bulunulmuş, İtem ve Rota tarafından hazırlanan ve ilgili bilgileri içerir cevap 110
yazıları 27.12.2010 tarih/9668 sayı ve 28.12.2010 tarih/9686 sayı ile Rekabet
Kurumu kayıtlarına intikal etmiştir.
İlgili yazıların ilkinde, plazmakinetik cihazının prostat ameliyatlarında kullanıldığı,
endoürolojik (endoskopik üroloji) ameliyatlarda cerrahlara geniş bir şekilde çalışma
alanı sağladığı, prostat, mesane tümörü rezeksiyonu (bir organın veya vücudun bir
kısmının bir bölümünün ya da tamamının çıkarılması) ve vaporizasyonu
(buharlaştırılması), mesane boynu insizyonu ve üretral daralma ameliyatlarının en iyi
şekilde yapılmasını sağladığı belirtilmekte; cihazın ameliyat esnasında düzgün doku
kesme performansı yarattığı, dokuların düzgün çıkarılmasını sağladığı, plazmakinetik
teknoloji kullanımı sayesinde minimum kan kaybı, operasyonda zaman tasarrufu, 120
hasta taburcu ve sondanın vücutta kalım sürelerinin kısaltılmasının amaçlandığı, bazı
olumsuz etkilerin doğma riskinin bulunmadığı, hem hasta hem de doktor için alternatif
tedavi yöntemlerine oranla daha tercih edilebilir nitelikte olduğu ifade edilmektedir.
Taraflar ayrıca, cihazın patentinin ve üretim hakkının sadece GYRUS firmasına ait
olduğunu ve bu alandaki tek teknoloji ve cihaz olduğunu ifade etmişler, söz konusu
patent korumasının (…..) yılına kadar süreceğini belirterek bu hususu gösterir tescil
belgesini ve noter onaylı Türkçe tercümesini de ek olarak sunmuşlardır.
Ayrıca, Rota’nın GYRUS firmasının bu konuda Türkiye’deki tek yetkili distribütörü
olduğu belirtilmiş, GYRUS firmasınca Rota’ya verilen tek yetkili distribütör belgesi ile
aynı hususa işaret eden ve Ankara Ticaret Odası’nca düzenlenen belge ek olarak 130
sunulmuştur. GYRUS tarafından verilen yetki belgesinde, Rota’nın GYRUS’un genel
cerrahi ameliyat ürünleri, jinekolojik ürünler ve ürolojik ürünler için Türkiye’deki tek
yetkili distribütör olduğu ifade edilmektedir. Aynı belgede Rota’nın ürünlerin satışı,
bakımının yapılması ve ihale tekliflerinin sunulması bakımından GYRUS adına
hareket edebileceği ve ürünlerin satışı ile ilgili olarak herhangi bir firmaya yetki
vermeye yönelik münhasır hakka sahip olduğu belirtilmektedir.
11-02/10-5
4
İlgili yazıda ayrıca, Rota’nın hastanelere doğrudan satış yapmaması sebebiyle
Novatek’i cihazın tüm Türkiye’deki hastanelere tek yetkili satıcısı olarak belirlediği,
yetki verdiği ve anlaşma yaptığı hususu belirtilmiş, Novatek’e verilen yetki belgesi ek
olarak sunulmuştur. 140
Bununla birlikte, bazı durumlarda Novatek’in ulaşamadığı şehir ve hastanelerde
Rota’nın satış yetkisini, ilgili şehirdeki hastane ve sadece o hastaneye ilişkin ihale
bazında tek bir firmaya devredebildiği, ürün ve teknoloji tek olduğu için, ihalede
sadece o ihaleye ait olmak üzere tek bir firmaya yetki verebildiği ifade edilmiştir.
Örnek olarak, Karacabey Devlet Hastanesi için Teknoloji’ye, Erzurum Numune
Hastanesi için Real Medikal’e, Bartın Devlet Hastanesi için Günay Otomotiv’e,
Muratlı ve Esenyurt Devlet Hastaneleri için Arılar’a yetki verildiği ifade edilerek söz
konusu ihalelere ilişkin yetki belgeleri ek olarak sunulmuştur.
Son olarak, İtem’in plazmakinetik cihazlarına; tamir, bakım, onarım ve teknik servis
hizmeti verdiği, hastanelere cihaz satışı yapmadığı ve sadece teknik servis hizmeti 150
verdiği, ihalelerde teknik servis yeterlilik belgeleri ile satış sonrası teknik hizmetlerin
İtem tarafından sağlandığı belirtilmiş, bu çerçevede Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’ndan
alınmış Satış Sonrası Hizmet Yeterlilik Belgesi ek olarak sunulmuştur.
I.4. Değerlendirme
I.4.1. Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Raporunda Yer Alan Değerlendirmeler
Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu tarafından gönderilen Suç Duyurusu Raporu’nda;
hakkında önaraştırma yapılan taraflara yönelik olarak ortaya konulan iddialar içinde
4054 sayılı Kanun çerçevesinde incelenebilme niteliği taşıyan iddia; GYRUS marka
plazmakinetik cihazlarının Türkiye’deki tek yetkili distribütörü olan Rota’nın,
hastanelere yönelik olarak, Arılar, Novatek, İtem ve Teknoloji Sağlık gibi şirketlerin 160
kendisinin tek yetkili satıcısı/yetkili teknik servisi olduğunu belirten yetki belgeleri
düzenlediği, farklı hastanelere gönderilen belgelerde farklı firmalara yetki verilmiş
olduğu, ilgili şirketlerin hisselerinin belirli kişiler ve çalışanlar arasında sürekli el
değiştirdiği de düşünüldüğünde bu uygulamaların pazar paylaşımına yönelik olduğu
iddiasıdır.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri
hukuka aykırı ve yasaktır.” denilmekte ve “Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi 170
ile her türlü piyasa kaynaklarının veya unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü” bu
ihlali oluşturan başlıca haller arasında sayılmaktadır.
Bu nedenle, bu bölümde tarafların bir paylaşım içinde oldukları iddiasının
değerlendirilebilmesi için öncelikle tarafların bir rakiplik ilişkisi içinde olup
olmadıklarının ve taraflar arasındaki ilişkilerin niteliğinin rekabet hukuku bağlamında
bir ihlal oluşturup oluşturmadığının Suç Duyurusu Raporu’ndaki bulgular da göz
önünde tutularak tespiti gerekmektedir.
Suç Duyurusu Raporu’nda öncelikle ilgili şirketlerin, çalışanları ve ortakları arasında
sürekli şekilde el değiştirdiği iddiasına yönelik inceleme yapılmış, bu bağlamda söz
konusu değişimlerin gerçekleştiğini ortaya koyan tablolar hazırlanmış, sahipleri ve 180
çalışanları arasında bir bağ olduğu düşünülen ilgili şirketlerin hisselerinin aynı isimler
arasında sürekli el değiştirdiği, bir firmada çalışan olarak görülen kişinin diğer
firmanın ortağı hatta temsile yetkili müdürü olduğu, şirketlerin sürekli aynı adresler
11-02/10-5
5
arasında yer değişikliği yaptıkları tespitine yer verilmiştir. Akabinde, hakkında söz
konusu tespitler yapılan firmaların plazmakinetik cihazı satışında usulsüzlük
yaptıklarına ilişkin iddialar incelenmiştir. Bu inceleme kapsamında ilgili cihazı satın
alan hastaneler ile hastanelerin cihazı hangi şirketten hangi ihale bedeli ve hangi
ihale usulü ile aldıklarını gösterir tablo hazırlanmıştır. Aşağıda, plazma kinetik
cihazını temin eden hastaneler ve bu hastanelerin cihazı hangi firmadan temin
ettiğine ilişkin tablo yer almaktadır: 190
Tablo 1: Cihaz alan hastaneler ile satışı yapan bayileri gösterir tablo.2
HASTANE İHALEYİ ALAN FİRMA
Afyon Sandıklı Devlet Hastanesi Arılar
Burhaniye Devlet Hastanesi Arılar
Erzurum Numune Hastanesi Real Medikal Ltd. Şti.
Adıyaman 82. Yıl Devlet Hastanesi Novatek
Muratlı Devlet Hastanesi Arılar
Sincan Devlet Hastanesi Novatek
Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim Araştırma Hastanesi Novatek
Manisa Turgutlu Devlet Hastanesi Novatek
Bigadiç Devlet Hastanesi Novatek
Çorum Sungurlu Devlet Hastanesi Novatek
Bartın Devlet Hastanesi Günay Otomotiv Ltd. Şti.
Erciş Devlet Hastanesi Novatek
Kırşehir Devlet Hastanesi Novatek
Muradiye Devlet Hastanesi Novatek
Ergani Devlet Hastanesi Novatek
Nizip Devlet Hastanesi Novatek
Viranşehir Devlet Hastanesi Novatek
Esenyurt Devlet Hastanesi Arılar
Karacabey Devlet Hastanesi Teknoloji
Rapor’da ayrıca söz konusu hastanelere yönelik satın alma evrakının incelendiği
belirtilmiştir. Söz konusu satın alma evrakları içinde yer alan ve hastaneye hitaplı
olarak hazırlanan yetki belgelerindeki ifadeler önemli görülmüş, tek tek hastaneler
bazında inceleme yapılmıştır.
Hastanelerce yapılan alımlarda taraflardan istenen belgeler arasında, bahsi geçen
yetki belgesinin önemi büyüktür. Yetki belgesinin, girilecek her ihale için, üretici
firmadan alınması gerekmektedir. Ancak yetki belgesinin verilme usulü farklılık
gösterebilmektedir. Yetki belgesi, doğrudan üreticiden alınabileceği gibi üreticinin bu
yetkiyi vermiş olduğu yetkili distribütörden de alınabilmektedir. Bu belge aslında 200
pazara giriş bakımından da önem taşıyan bir niteliğe sahiptir.
Suç Duyurusu Raporu’nda yer verilen ve incelendiği belirtilen yetki belgeleri Rota
tarafından düzenlenmiş olup, Türkiye’de GYRUS markalı plazmakinetik cihazının tek
yetkili distribütörü olunduğu, ilgili cihazları Türkiye’nin il ve ilçelerinde satmaya yetkili
firmanın Novatek olduğu, bazı durumlarda belirli bir hastane ya da belirli bir veya
birkaç il için Arılar, Teknoloji Sağlık gibi firmaların yanında Real Medikal Tıbbi
Gereçler San. Tic. Ltd. Şti. (Real Medikal) ve Günay Otomotiv Makine Plastik San.
Medikal Sağlık Ürünleri Dış Tic. Ltd. Şti. (Günay Otomotiv) gibi teşebbüslerin yetkili
2 Tablo, Suç Duyurusu Raporu’nda yer alan tablodan faydalanılarak hazırlanmıştır.
11-02/10-5
6
kılındığı, yetki belgesi verilen firmalar dışında başka bir firmanın satış yetkisinin
bulunmadığı ve Rota’nın hastanelere direkt satışının olmadığı ifade edilmektedir. 210
Rapor’da cihazın münhasır yetkili bayisi olduğuna dair noter tercümeli kayıtlar
bulunan Rota’nın, bu münhasır bayilik yetkisi kapsamında şirket olarak doğrudan
hastanelere satış yapma yoluna gitmeksizin bayi tayin etmek suretiyle münhasır
bayilikten kaynaklanan haklarını kullandığının, Rapor’da incelenen 19 hastanenin
alımlarında satışa konu olan cihazın aynı marka ve model cihaz olduğunun, bu
cihazlara yönelik satış yetkisinin de hepsinde Rota tarafından verildiğinin ayrıca Nizip
Devlet Hastanesi’nin alım dosyası içinde yer alan 20.10.2009 tarihli İlaç ve Tıbbi
Cihaz Ulusal Bilgi Bankası kaydında Rota’nın bu tarih itibariyle yukarıda söz edilen
şirketler dışında başka teşebbüslere de satış yetkisi verdiğinin anlaşıldığı ifade
edilmektedir. 220
I.4.2. Konunun Fikri Mülkiyet Hukuku ve Rekabet Hukuku Kapsamında
Değerlendirilmesi
Fikri mülkiyet haklarına konu ürünler, insan yaratıcılığının sonucu olmaları nedeniyle
günümüzde pek çok ülkede koruma altına alınmıştır. Ticari hayat için oldukça önemli
bir koruma olmakla beraber söz konusu uygulamalar rekabet hukuku uygulaması ile
karşılaştığında bir takım sorunlar ortaya çıkmaktadır. Fikri mülkiyet hakkı; sahibine,
ayrıcalıklı hatta münhasır bir hak olarak, ortaya çıkan akıl ürününden faydalanmak
hakkını verir. Fikri mülkiyet hakları koruması, genel olarak rekabet hukuku
uygulamaları ile çelişir gibi algılansa da aslında aynı amaçlara hizmet eden ancak
bunu farklı yollarla başaran farklı kurallar bütünü olduklarından bahsetmek 230
mümkündür. Fikri mülkiyet hakları koruması; temelde kişilerin yaratıcılık ve akıl
faaliyetleri ile bu tür faaliyetlerinin devamlılığını ve böylece teknolojik gelişmenin
sağlanmasını dolayısıyla da tüketici refahının arttırılmasını amaçlamaktadır.
Fikri mülkiyet hakları birkaç çeşit olup, süreleri, koruma yolları farklılık
gösterebilmektedir. Patentler, buluşlarla ilişkilidir. İncelemeli bir buluşa dayanıyorsa
sahibine 20 yıla kadar koruma sağlar. Ayrıca patent, sahibine yeni ve icat edilmiş
ürün veya yöntem üzerinde tekel hakkı ve diğer kişilerin aynı ürünü
yapmak/satmak/kullanmak gibi eylemlerini engellemek hakkı tanır. Patentler, soyut
fikirlerden öte, uygulanan teknolojiyi korumak amaçlıdır. Patentin koruma süresinin
sona ermesi ile birlikte koruma konusu bilgi herkesçe kullanılabilir hale gelmektedir. 240
İnceleme konusu pazarda, benzer şekilde patent koruması altına alınmış bir
teknolojiye sahip bir cihaz bulunmakta, bu nedenle ilgili cihaza rakip olabilecek
cihazlar farklı markalar altında üretilememektedir. Dolayısıyla pazarda yalnızca, fikri
mülkiyet hakkının verdiği hukuki koruma ile yaratılan yasal bir tekel faaliyet
göstermektedir.
Pazarda inceleme konusu şirketler arasında oluşan yapılanma şu şekildedir:
- Rota, GYRUS tarafından aldığı yetkili distribütörlük belgesi çerçevesinde ilgili
markanın Türkiye’deki tek yetkili distribütörü olarak faaliyet göstermekte, satışların
gerçekleştirilmesi için bayi atama yetkisini kullanmakta, kendisi satış
yapmamaktadır. 250
- Novatek, Rota tarafından verilmiş olan tek yetkili satıcılık yetkisi çerçevesinde ilgili
cihazın ülke çapındaki satışını gerçekleştirmektedir.
- İtem, GYRUS tarafından verilmiş olan yetkiye dayanarak ilgili cihaza yönelik
olarak teknik servis hizmeti sunmakta, kendisi satış yapmamaktadır.
11-02/10-5
7
- Teknoloji Sağlık ve Arılar, İtem Grup çatısı altında yer alan bir diğer şirket olup,
Novatek’in bayi olarak yetişemediği hastane ve iller için sınırlı olarak satış yetkisi
verilmesi suretiyle alımlara katılmaktadır.
- İnceleme konusu yapılmamakla birlikte birer alıma katılmış oldukları anlaşılan
Real Medikal ile Günay Otomotiv de aynı şekilde Novatek’in ihaleye katılmayı
tercih etmediği bazı hastaneler ve iller bakımından yetki almak suretiyle ihaleye 260
katılmışlardır.
Dolayısıyla pazarda, plazmakinetik cihazların satışına yönelik olarak oluşturulan
dikey bir yapılanmanın bulunduğu anlaşılmaktadır. Firmalar ürünlerin satışı için farklı
dağıtım şemaları tercih edebilmekle birlikte, bu dosyada dağıtıcının ara aşamada yer
aldığı aşağıdaki yapının kullanıldığı görülmektedir. Buna göre esas ilişki şu
şekildedir:
Şekil 1: GYRUS’un Türkiye’deki dikey yapılanması
Dolayısıyla pazarı paylaştıkları iddiası yöneltilen teşebbüslerin bir rakiplik ilişkisi
içinde olduklarını ifade etmek mümkün değildir. Bununla birlikte, Novatek ve 270
Teknoloji Sağlık’ın aynı grup bünyesinde yer alan ve aynı kontrol yapısına sahip
şirketler olmaları dolayısıyla rakip olarak adlandırılmaları da mümkün değildir.
Plazmakinetik cihazları pazarında faaliyet gösteren ana teşebbüs bu anlamda tek
yetkili satıcılık yetkisine sahip olan Novatek’tir. Rota tarafından başka bir yetkili satıcı
ataması yapılmamıştır. Rota, satış yapabilmek için bazı hastane ve iller bazında bayi
ataması yapmakta ancak bu durum pazarın paylaşılması niteliği taşımamaktadır. Bu
kapsamda Suç Duyurusu Raporu’nda inceleme konusu yapılan yetki belgelerinde
geçen ifadelerin gerçeği yansıttığı ve pazardaki mevcut dağıtım şeması ile uyumluluk
gösterdiği anlaşılmıştır. Rapor’da ayrıca, teşebbüsler arası bir ilişki olduğu ve
teşebbüslerce aynı adresin kullanıldığı tespitine yer verilmiştir. Bu tespit de, inceleme 280
konusu dört teşebbüs arasında rakiplik ilişkisi olmadığını, aynı kontrole tabi şirketlerin
varlığını ortaya koymaktadır.
Ayrıca daha önce yer verilen ilgili pazarın koruma konusu patent nedeniyle mevcut
durumda rakipsiz işleyen bir pazar olması, pazarda rakipler arasında yapılacak bir
paylaşımın da imkansız olması sonucunu doğurmaktadır. Ürünlerin satışı konusunda
tek yetkili teşebbüsün bu yetkisinin kısıtlı durumlarda, yetkili satıcı atama yetkisine
sahip Rota tarafından başka teşebbüslere de tanınabildiği ancak söz konusu
uygulamanın süreklilik arz etmediği ve yalnızca yetki verilen hastane ve/veya illerle
sınırlı kaldığı anlaşılmaktadır. İtem tarafından gönderilen ikinci bilgilendirme
yazısında da, Rota tarafından çeşitli illerdeki ihalelere katılmalarını temin için 290
GYRUS
ROTA (Dağıtıcı) ITEM (Teknik Servis)
NOVATEK (Satıcı)
ARILAR
TEKNOLOJİ SAĞLIK
REAL MEDİKAL, GÜNAY OTOMOTİV, vb.
11-02/10-5
8
Vanmed Tıbbi Malz. İth. İhr. San.Ltd. Şti. (Van), Özfidancı Medikal Sağlık Hizmetleri
Ltd. Şti. (Tokat), Med-Tıp Medikal Tıp Teknolojileri Sağlık Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.
(Kastamonu) ve Sena Medikal-Savaş Tuncer (Kayseri) isimli şirketlere de yetki
belgesi verildiği beyan edilmiştir.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, ilgili pazarda herhangi bir paylaşım
yapılmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından, Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Suç
Duyurusu Raporu’nda yer alan tespitlere ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında
herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara 300
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy