Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-5-006 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 24-23/519-218 Karar Tarihi : 21.05.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER: Çiğdem KIR ŞAHİNER, Dilara TÜRK, Batuhan DEMİR, Metehan KAYA, Umut Utku KURTULMAZ C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Resen D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR : - Beyteks Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ Kelemeti Mahallesi 720. Sokak Yağ Sanayi Yanı Ceyhan/ADANA - Biska Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ 3. OSB Kamil Şerbetçi Bulvarı No:31 Başpınar/GAZİANTEP - Çalık Denim Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ Keresteciler Sitesi Fatih Caddesi Ladin Sokak No:17 Güngören/İSTANBUL - Çetinkaya Mensucat Sanayi ve Ticaret AŞ Oruçreis Mahallesi Tekstilkent Caddesi No:12/A Koza Plaza B-Blok Kat:31 No:311-312 Esenler/İSTANBUL - Güçlü Dokuma Tekstil Taşımacılık ve Plastik Sanayi ve Ticaret AŞ Altınşehir Mahallesi Adıyaman Gölbaşı Bulvarı No:68/1 Merkez/ADIYAMAN - Ilsan Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ 1.OSB Mahallesi 6. Cadde No:21 Yeşilyurt/MALATYA - İskur Tekstil Enerji Ticaret ve Sanayi AŞ Genç Osman Mahallesi Recep Tayyip Erdoğan Bulvarı No:97/A Dulkadiroğlu/KAHRAMANMARAŞ - Karafiber Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ 2. OSB 83221 Nolu Cadde No:6 Şehitkamil/GAZİANTEP - Karteks Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ Acıdere OSB Mahallesi Atatürk Bulvarı No:44 Sarıçam/ADANA - Kipaş Mensucat İşletmeleri AŞ Karacasu Karaziyaret Mahallesi Fatih Sultan Mehmet Caddesi No:1/A Dulkadiroğlu/KAHRAMANMARAŞ - Melike Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ 4.OSB 83404 Nolu Cadde No:17 Şehitkamil/GAZİANTEP - Mem Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ Eyüp Sultan Mahallesi 25032. Sokak No:14/A Dulkadiroğlu/KAHRAMANMARAŞ - Menderes Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ Adalet Mahallesi Manas Bulvarı Folkart Towers A Blok No:47 Kat:42 Bayraklı/İZMİR - Rubenis Tekstil Sanayi Ticaret AŞ Koçören Mahallesi 219. Cadde No:18/1 Eyyübiye/ŞANLIURFA
24-23/519-218 2/33 - Sanko Tekstil İşletme Sanayi ve Ticaret AŞ Temsilcisi: Av. Dr. Koray DEMİR Büyükdere Caddesi No:201/87 Şişli/İSTANBUL - Şirikçioğlu Mensucat Sanayi ve Ticaret AŞ Vadi Mahallesi Batı Çevre Yolu Bulvarı No:132/A Onikişubat/KAHRAMANMARAŞ (1) E. DOSYA KONUSU: İplik üretimi sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin birlikte fiyat belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiası. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Pamuk ipliği üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin birlikte fiyat tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal ettiği iddiası. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Pamuk ipliği üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin birlikte fiyat tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespitine ilişkin hazırlanan 2024-5-006/İİ sayılı rapor Rekabet Kurulunun (Kurul) 14.03.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 24-13/269-M sayılı kararı ile 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bu karar uyarınca düzenlenen 14.05.2024 tarihli, 2024-5-006/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, önaraştırma konusu iddialar ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi gereğince soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İncelenen Teşebbüsler Hakkında Bilgi I.1.1. BEYTEKS (5) 1993 yılında Adana’nın Ceyhan ilçesinde kurulmuş olan BEYTEKS open-end iplik, ring iplik, penye ve karde üretimi alanında faaliyet göstermektedir. BEYTEKS, Osmaniye’de iki ve Ceyhan’da bir adet olmak üzere toplam üç tesiste hizmetini sürdürmektedir. I.1.2. BİSKA (6) 1997 yılında Gaziantep’te kurulan BİSKA toplam 105.000 m2’lik bir alanda karde, penye, kompakt, likralı, şantuklu, %100 pamuk, %100 modal ve pamuk modal karışımları ile iplik üretmektedir. I.1.3. ÇALIK (7) 1987 yılında Malatya’da kurulan ÇALIK pamuk, viskon, polyester, tiftik, sentetik, ipek ipliklerin üretimi ve bu ipliklerin karışımından meydana gelen karışık elyaflı ipliklerden üretilen denim kumaşların imalatını yapmaktadır. I.1.4. ÇETİNKAYA (8) 1986 yılında kurulan ÇETİNKAYA pamuk ipliği ile dokuma ve örme kumaş üretimi yapmaktadır. ÇETİNKAYA, Kayseri’de altı, Niğde’de iki, Kayseri’de iki ve Bursa’da bir adet olmak üzere toplam on bir fabrikada hizmetini sürdürmektedir. I.1.5. GÜÇLÜ (9) 1995 yılında Adıyaman’da kurulan GÜÇLÜ open-end, karde, penye ve kompakt ipliği üretmektedir.
24-23/519-218 3/33 I.1.6. ILSAN (10) 1998 yılında Malatya’da kurulan ILSAN open-end, ring iplik, örgü kumaş bobin boya ve kumaş boya üretiminde faaliyet göstermektedir. I.1.7. İSKUR (11) 1990 yılında Kahramanmaraş’ta kurulan İSKUR open-end iplik, ring iplik, kompakt iplik, vorteks iplik, örme kumaş, boyalı kumaş üretimi ile dokuma ve hazır giyim alanlarında faaliyet göstermektedir. I.1.8. KARAFİBER (12) 1989 yılında Gaziantep’te Selçuk İplik San. ve Tic. AŞ adıyla kurulan KARAFİBER 180.000 metre karelik bir alanda, open-end iplik, vorteks iplik, ring iplik, dokumasız kumaş ve elyaf üretimi alanında faaliyet göstermektedir. I.1.9. KARTEKS (13) 1984 yılında Adana’da kurulan KARTEKS, dört ayrı iplik üretim tesisinde ring iplik üretimi, katlama ve büküm alanında faaliyeti göstermektedir. I.1.10. KİPAŞ (14) 1984 yılında Kahramanmaraş’ta kurulan KİPAŞ dokuma iplik, open-end iplik, ring iplik üretimi, kumaş boyama ve terbiye ile denim kumaş üretimi alanlarında faaliyet göstermektedir. I.1.11. MELİKE TEKSTİL (15) 2000 yılında Gaziantep’te kurulan MELİKE TEKSTİL, pamuk ipliği, akrilik iplik, polyester iplik ve ring iplik üretimi alanlarında faaliyet göstermektedir. MELİKE TEKSTİL dört farklı yerleşkede yer alan altı işletmesi ile 309.800 metre karelik bir alanda üretim yapmaktadır. I.1.12. MEM TEKSTİL (16) 1993 yılında Kahramanmaraş’ta kurulan MEM TEKSTİL faaliyetlerine 1998 yılında başlamıştır. MEM TEKSTİL ring iplik, open-end iplik, vorteks iplik üretimi ile örgü kumaş ve örme kumaş üretimi alanlarında faaliyet göstermektedir. I.1.13. MENDERES (17) 1958 yılında Sarayköy Pamuklu Mensucat unvanı ile Denizli’de kurulan MENDERES, ev tekstili ürünleri, pamuklu dokuma ve örgü kumaşlar, yaka astarları, yapışkan elbise telaları ve pamuk ipliği üretimi alanlarında faaliyet göstermektedir. I.1.14. RUBENİS (18) 2013 yılında Şanlıurfa’da kurulan RUBENİS faaliyetlerine 2015 yılında başlamıştır. RUBENİS, iplik üretimi, örme kumaş ve boyalı kumaş imalatı alanlarında faaliyet göstermektedir. RUBENİS kompakt penye iplik üretmektedir. I.1.15. SANKO (19) 1977 yılında Gaziantep’de kurulan SANKO ring iplik, open-end iplik, ring kompakt iplik, süprem örgü, ribana örgü üretimi alanlarında faaliyet göstermektedir. I.1.16. ŞİRİKÇİOĞLU (20) 1996 yılında Kahramanmaraş’ta kurulan ŞİRİKÇİOĞLU pamuk ipliği, denim kumaşı ve non-denim kumaş üretimi alanlarında faaliyet göstermektedir. Üretilen iplikler denim,
24-23/519-218 4/33 non denim, örme kumaş imalatında kullanılmaktadır. ŞİRİKÇİOĞLU open-end, karde, penye iplik üretimi yapmaktadır. Teşebbüs bünyesinde günlük 220 ton iplik üretilmektedir. Bu üretimin yaklaşık %70’ini kendi bünyesinde bulunan denim kumaş üretiminde kullanmakta olup kalan %30 ise farklı pazarlarda satışa sunulmaktadır. I.2. İlgili Pazar I.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler (1) Tekstil ve ham maddeleri sektörü; elyaf ve iplikten üretilen, çoğunlukla esnek olan malzemelerin üretimi ile bu malzemelerin şekillendirilmesi ve nihai mamul haline getirilmesi faaliyetleri olarak tanımlanmaktadır. Temelde elyaf, iplik ve kumaş türlerini ve bunlara ilişkin çeşitli süreçleri içeren tekstil sektöründe elyaftan ipliğe geçiş eğirme, iplikten kumaşa geçiş ise örme ve dokuma yoluyla olmaktadır. Ham tekstil yüzeylerinin terbiye işleminden geçirilmesi ile mamul tekstil yüzeyleri elde edilmektedir1. Bu nedenle tekstil ve ham maddeleri sektörü; elyaf, iplik, örme ve dokuma kumaş, teknik tekstil ürünleri ve ev tekstili ürünlerini içeren geniş bir alt ürün yelpazesine sahiptir. Tekstil ve ham maddeleri sektörünün ana faaliyeti, tekstil ve hazır giyim sektörünün ihtiyaç ve talepleri doğrultusunda ham madde tedariki sağlamak olup aynı zamanda sektör; otomotivden tarıma, sağlık sektöründen savunma sanayine kadar birçok sektörle entegre bir şekilde çalışmaktadır. (2) Tekstil üretimi, elyaf (lif) ve iplikten üretilen çoğunlukla esnek olan malzemelerin üretimi ile bu malzemelerin şekillendirilmesi ve nihai mamul haline getirilmesidir. Bu tanıma göre sektör elyaf hazırlama, iplik, dokuma, örme, boyama, baskı, terbiye, kesim ve dikiş üretim işlemlerini içermektedir. Sektörün son kullanım ürünleri genel olarak hazır giyim, hazır ürünler ve teknik tekstil olarak gruplandırılmaktadır. Tekstil sektörü pamuk ve yün gibi ihtiyaç duyulan doğal lifler nedeniyle tarım ve hayvancılık sektörüyle, sentetik elyaflar nedeniyle ise petrokimya sanayii ile etkileşim halindedir. Boya-terbiye kimyasalları açısından kimya sanayii ile etkileşen sektör, hazır giyim aksesuarları sanayii ile de iç içedir. Elde edilen yüksek katma değerli ürünlerin tüketiciyle buluşma noktasında etkili olan perakende ve mağazacılık, sektörün tedarik zincirinin son halkalarıdır. Bu alanların kontrolü ise güçlü lojistik sektörü ile sağlanmaktadır.2 (3) Tekstil ve ham maddeleri sektörü, küresel ölçekte rekabetçi bir sektör olması ve sektörde çok fazla oyuncu olması sebebiyle kâr marjları istihdam, enerji gibi maliyet unsurlarına yoğun bir şekilde duyarlıdır. Sektörde belirli bir pazar payı elde edebilmek için ihtiyaç duyulan unsurlar arasında ihracatta bölgesel risklere karşı pazar çeşitliliğine uygun ürün üretebilmek, katma değerli üretim, ölçek ekonomisi yaratarak sabit maliyetlerin azaltılmasını sağlamak gibi hususlar sayılabilmektedir. I.2.2. İlgili Ürün Pazarı (4) İplik, çekim işlemi uygulanmış, istenilen ölçülere getirilmiş, isteğe bağlı büküm ve kat verilmiş, kullanıma hazır biçimde işlenmiş lif topluluğudur. İplik; elyafın bükülmesi, eğirilmesi suretiyle elde edilmekte olup işlem türlerine göre iplikte kardeleme veya daha ileri işlemler (pamukta penyeleme, yünde taranma gibi) yapılabilmektedir. İplikten 1https://ticaret.gov.tr/data/5b87000813b8761450e18d7b/Tekstil%20ve%20Hammaddeleri%20Raporu%202022.pdf 2 Tekstil Sektörü Analiz Raporu ve Kılavuzu, T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü, Mayıs 2021, Ankara, https://www.kalkinmakutuphanesi.gov.tr/assets/upload/dosyalar/tekstil-tr32-.pdf, Erişim Tarihi: 10.05.2024.
24-23/519-218 5/33 kumaş (örme ve dokuma kumaşlar, özel kumaşlar), hazır giyim ve çorap, teknik tekstil ürünleri (kauçuklu iplik, halat vb.) oluşturulmaktadır. (5) İplikler ham maddelerine (doğal lifler, sentetik lifler), üretim tekniklerine (eğirme metotlarına), kalınlıklarına, sıklıklarına, uzunluklarına3 (6/1, 16/1, 30/1 vb.), büküm yönlerine, yapılarına (fantezi, katlı, krep vb.) ve kullanım yerlerine (dikiş ipliği, örgü ipliği vb.) göre sınıflandırılabilmekte ve her bir sınıflandırmaya göre birbirinden farklı iplik türleri ortaya çıkmaktadır. (6) İplikler, üretiminde kullanılacak liflerin türüne ve dolayısıyla ham maddelerine göre sınıflandırılacak olduğunda doğal, sentetik ve yarı sentetik olmak üzere üç ana kategoriye ayrılmaktadır. - Doğal İplikler: Bu iplikler doğal kaynaklardan elde edilir. Pamuk, yün, ipek ve keten gibi doğal liflerden üretilirler. - Sentetik İplikler: Sentetik iplikler, petrokimyasal ürünlerden sentetik liflerin üretilmesiyle elde edilir. Naylon, polyester, akrilik ve spandex gibi sentetik liflerden yapılan iplikler; dayanıklı, kolay bakımı olan ve suya dayanıklı özelliklere sahiptirler. - Yarı Sentetik İplikler: Yarı sentetik iplikler, doğal liflerin kimyasal işlemlerle değiştirilmesiyle elde edilirler. Örneğin; viskon iplikler, selüloz bazlı ham maddelerden sentetik olarak üretilirler ve pamuksu bir dokuya sahiptirler. (7) İplik pazarında Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Sanayi Veritabanı’nda yer alan verilere göre iplik üretimini de içinde bulunduran 13.10 NACE Kodlu “Tekstil Elyafının Hazırlanması ve Bükülmesi” iştigal sahasında faaliyet gösteren 1.641 teşebbüs yer almakta olup söz konusu teşebbüslerde 165.175 kişi çalışmaktadır4. İlaveten, iplik sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler birbirlerinin hem rakibi hem de kumaş üretimi faaliyetleri bakımından birbirlerinin müşterisi konumunda olabilmektedir. Bu açıdan Türkiye’de iplik sektörünün çok oyunculu ve tek taraflı yahut karşılıklı ilişkileri bünyesinde barındıran girift bir yapısının olduğunu söylemek mümkündür. (8) İplik sektörünün maliyet kalemleri ipliğin özelliğine göre değişebilmektedir. Örneğin söz konusu iplik ürün grubu pamuk ipliği ise pamuk ham maddesinin, suni-sentetik elyaftan iplik ise polyester elyaf ham maddesinin maliyeti, maliyet belirlenmesindeki en önemli unsurlardan birini oluşturmaktadır. Ham madde maliyeti, işçilik, elektrik, paketleme, sarf malzeme gibi giderler ile amortisman giderleri iplik tesisinin ortalama maliyetini belirlemektedir. (9) İplik pazarında sağlıklı bir şekilde faaliyet gösterebilmek ve belirli pazar payı elde edebilmek için başta ölçek ekonomisi olmak üzere maliyet düşürecek unsurlara ihtiyaç duyulmaktadır. Zira küresel iplik pazarına bakıldığında 2022 yılında 147 ülke tarafından 52,5 milyar dolar değerinde ihracat gerçekleştirildiği gözlemlenmektedir. Bu kapsamda piyasa rekabeti çok yoğun olup sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi gibi rekabette fark yaratacak unsurlara ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca tekstil ve hazır giyim sektörü bir piramit şeklinde değerlendirildiğinde iplik sektörü piramidin en altındaki ürün gruplarından biri olup makine yatırımı, yenileme giderleri, ham madde temini gibi 3 Söz konusu uzunluk birimleri bir gram ağırlığındaki ipliğin kaç metre olduğunu ifade etmektedir. Örneğin; toplam ağırlığı 1 gram olan bir iplik 30 metre geliyor ise bu iplik 30/1 olarak numaralandırılmaktadır. 4 https://sanayi.tobb.org.tr/kitap_son2_nace.php?kodu=1310, Erişim Tarihi: 09.05.2024.
24-23/519-218 6/33 hususlarda finansmana erişime en fazla ihtiyaç duyan alt ürün grubu olarak değerlendirilmektedir. (10) Hakkında önaraştırma yapılan teşebbüsler pamuk ipliği üretimi alanında faaliyet göstermekle birlikte her bir teşebbüsün üretimini yaptığı pamuk ipliği türü farklılaşabilmektedir. Önaraştırma kapsamında incelenen teşebbüslerin üretimini gerçekleştirdikleri ürün grupları göz önüne alındığında sadece kullanım alanı bakımından bile birbiriyle ikame edilemeyecek ürünlerin mevcut olduğu söylenebilecektir. Kullanım alanının yanı sıra ham madde, dayanıklılık, kalite gibi diğer kriterlerle de ayrı ilgili ürün pazarlarından bahsetmek mümkündür. Bu açıdan teşebbüslerce üretilen ürünlerin üretim tekniklerinin birbirinden farklı olması ve bunun bir sonucu olarak da çıktı olarak sunulan ürünün birbirleriyle aynı özelliklere sahip olmadığı, dolayısıyla ürünlerin birbirlerinden farklı olduğu değerlendirilebilecektir. (11) Bununla birlikte, her ne kadar yukarıda sayılan ürünlerin her biri ayrı birer ilgili ürün pazarı teşkil edebilecek olsa da İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında yer verilen “İnceleme konusu işlem gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir” ifadesinden yola çıkılarak, mevcut dosyada ulaşılan sonucu değiştirmeyeceği için herhangi bir ilgili ürün pazarı tanımlaması yapılmamıştır. I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar (12) Coğrafi pazar, teşebbüslerin mal ve hizmetlerinin arz ve talebi konusunda faaliyet gösterdikleri, rekabet koşullarının yeterli derecede homojen ve özellikle rekabet koşulları komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olduğu için bu bölgelerden kolayca ayrılabilen bölgelerdir. İplik üreticilerinin/ithalatçılarının tüm Türkiye’de faaliyet gösterebilmesi ve ilgili ürün pazarı bakımından bölgesel pazar tanımlanmasını gerektirecek herhangi bir husus bulunmadığından ilgili coğrafi pazarın “Türkiye” olarak tespit edilebileceği değerlendirilmekle birlikte İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında yer verildiği üzere mevcut dosya kapsamında ulaşılan sonucu değiştirmeyeceği için herhangi bir ilgili coğrafi pazar tanımlaması yapılmamıştır. I.3.Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgiler ve Bulgular I.3.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bulgular (13) Önaraştırma kapsamında teşebbüslerde yapılan yerinde incelemede elde edilen belgelere tarih sırasına göre aşağıda yer verilmiştir. Bulgu-1: (14) SANKO’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 07.12.2020 ile 29.03.2023 tarihlerinde SANKO Pazarlama Müdürü (.....) ile SANKO Yönetim Kurulu üyesi (.....) arasında gerçekleşen WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....) (07.12.2020): “(.....) Bey günaydın; (.....)ın bugün 13:00 da Kayseri de BOYTEKS ile toplantısı var. (.....) ton Penye ABD anlaşması için bizden fiyat bekler. Kipaş ın tam fiyatını öğrenemedik. Ama piyasada ABD penye net kg (.....) Dolar seviyelerinde. Bizim liste (.....) Dolar (.....) Bey bizden bilgi bekler.” (.....) (29.03.2023): “(.....) Bey günaydın;
24-23/519-218 7/33 Piyasada ki iplikçiler fiyatı fiyatları düşürüyorlar. Dün yöre 30/1 Penye için (.....) Dolar fiyat verilmiş brüt kg. Karteks Te yabancı madde garantili için (.....) Dolar brüt fiyat veriyor.” Bulgu-2: (15) ÇALIK’ta yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 03.05.2021 tarihinde ÇALIK İplik Satış Pazarlama Uzmanı (.....) ile ÇALIK Maliyet Uzmanı (.....) arasında gerçekleşen “FİYAT TEKLİFİ (03.05.2021) Form: (2021-030)” konulu e-posta yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): “Merhaba, Teknik İplik firmasının Genel Müdürü (.....) ile yapmış olduğumuz görüşmeye istinaden Teklif etmiş olduğumuz iplik fiyatlarının şuanda piyasadan almış olduğu fiyatların 0,20-0,25 usd yukarıda olduğu Bayram dönüşünde Malatya fabrika gelip uzun vadeli birçok iplikte aylık (.....)-(.....) ton kadar 12 ay alım yapabileceğini ve kendisinin hemşerimiz olması sebebi Bizimle çalışmak istediğini beyan etmişlerdir. Hali hazırda Şireli tekstil-Karteks-Karacasu-Beyteks gibi birçok firmadan iplik tedarik ettiğini aylık (.....)-(.....) milyon TL civarında bir alım yapıldığını bildirilmiştir. Firma ile çalışmamız durumunda hem ring/penye hem de büküm işletmelerimiz için ciddi bir kapasite sağlayacaktır.” Bulgu-3: (16) ÇETİNKAYA’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 07.02.2022, 04.03.2022 ve 14.03.2023 tarihlerinde ÇETİNKAYA (.....) ile ÇETİNKAYA Pazarlama Yetkilisi (.....)5 arasında gerçekleşen WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....) (07.02.2022): “(.....) gunaydin sabah sabah (.....) buu tahsilatlarla ilgili yuvarlak konuşuyor netlestirin de haftaya yine sunir stresle baslamayalim” (.....) (07.02.2022): “Günaydın tamam abi Abi saynur (.....) ton opnnt istiyor buğün (.....) 19 unda (.....) kalanı aysonu Biz (.....) vermiştik beyteksten (.....) fiyat almış Arada (.....) cent fark var ” (.....) (07.02.2022): “Fark çok (…..) Sen de arasını bul abi” (.....) (07.02.2022): “Aynen son ne yapalım bende nir fiyat söylede abi” (.....) (07.02.2022): “(…..)” (.....) (04.03.2022): “Abi hayırlı işler tekrardan Menfa oe 8/1 – (.....) TL+kdv Arıkan oe 8/1 – (.....) Sanko oe 8/1 – (.....) Akcanlar oe 8/1 – (.....) TL (.....) bu fiyatları atmış abi (.....) (14.03.2023): “Attım listeyi Vefadayım karteks (.....) dıolar fiyat vermiş vadelide 2.5 ayına tl demiş (.....) geliyor abi” (.....) (14.03.2023): “Kaç aylik” 5 İlgili kişi artık ÇETİNKAYA bünyesinde çalışmamaktadır.
24-23/519-218 8/33 Bulgu-4: (17) SANKO’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 17.10.2023 tarihinde SANKO Satış Yöneticisi (.....) tarafından SANKO Pazarlama Müdürü (.....)’ye gönderilen “Penye Fiyatı Hak.” konulu e-posta yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): “(.....) Bey Merhaba, Bugün Kahramanmaraş müşteri ziyareti esnasında iki farklı müşteriden 30/1 Penye yöre muadili ipliğin MEM tekstilin (.....) Dolar / Brüt kg dan sattığını belirtmişlerdir, bilgilerinize. Saygılarımla,” Bulgu-5: (18) SANKO’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 30.11.2023 tarihinde SANKO Pazarlama Müdür Yardımcısı (.....) tarafından Sanko Holding AŞ çalışanı (.....) ve SANKO Pazarlama Müdürü (…..)’ye gönderilen “30/1 Penye Piyasa Fiyatları” konulu e-posta yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): “(.....) Bey, Rakipler ve piyasa ortalama fiyatları aşağıdaki gibidir. İç piyasa için tespit ettiğimiz fiyatlar. Satışçılara göre (.....) Dolar Yöre – (.....) Dolar Brüt Yabancı madde garantili iplik fiyatları var. Ne 30/1 Penye Cs Yöre- Brüt kg (.....) Dolar Biska Şireci Melike Mem Garantili – Brüt kg (.....) Dolar Karteks Çelikaslan Beşler İthal Fiyat Özbek………(.....) Dolar Hindistan….(.....) Dolar Saygılarımla.” Bulgu-6: (19) SANKO’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 04.12.2023 ile 07.12.2023 tarihleri arasında SANKO Pazarlama Müdürü (.....) ve SANKO Ham Madde Satın Alma Müdür Yardımcısı (.....) arasında gerçekleşen “RE: Ecovera Viskon” konulu e-posta yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....) (04.12.2023): “(.....) Bey merhaba; Sipariş karşılığı olmayan, stoğa aldığımız ecovera elyaf miktarı ne kadar, vortex te bir miktar sattık, şimdi rakipler fiyatı düşürdü. Rakibin verdiği fiyatı verirsek, maliyetine vermiş olacağız. Kolay Gelsin.” (.....) (04.12.2023): “(.....) Bey, Toplam (.....) ton ecovera gelecek, (.....) tonu aralık son hafta elimizde olacak, devamı da Ocak ortası gibi bekleniyor.
24-23/519-218 9/33 (.....) ton refibra LF evusturya stoğunun tamamı aldık, lenzing programa devam edecek tamını bize verip müşterisini de bize yönelendireceğini bildirdi, çıkan kısıtılı üretimi de bize servis edecekler. Burayı (.....) ton/ ay düşünüyoruz… (.....) ton refibra LF (.....) ton ecovara kullanır. Kalan (.....) tonun ne kadarı siparişe bağlı planlamadan bilgi alıp yarınki toplantıya hazır edebiliriz, bu nedenle (…..)ve (…..) beyleri de yazışmaya ekliyorum. Ayrıca Lenzing aralık ayında çıkan elyafın tamını bize vereceğini bildirdi, stokları bitince rakipler servis veremeyecek, sezonu kaçırmazsak bundan kaynaklı yeni sorgular gelebilir.” Bulgu-7: (20) SANKO’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 02.01.2024 tarihinde SANKO Satış Yöneticisi (.....) tarafından SANKO Pazarlama Müdürü (.....) ve SANKO çalışanı (.....)’e gönderilen “(.....) organik penye” konulu e-posta yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): “(.....) Bey, (.....) Hanım merhaba, AKATEKS’in ana tedarikçisi olan Biska C-cap’e düşmüş dolayısıyla Inditex’e ürettiği ürünleri artık onlardan alamayacak. Yeni bir ana tedariki arayışı içersindeler ve heryerden fiyat alıyorlar. Biz bir kez iyi fiyat verirsek bu işin devamı gelir. Biliyorsunuz kendilerine DBS açtırdık ve hatta ilk satışımızı önceki hafta yaptık. Şu ürüne 25 ton için verebileceğimiz en iyi 90 gün fiyatı nedir: 25 ton 30/1 organik penye (garantili) triko ham iplik… Not: 90 gün için (.....) dolar brüt kg fiyat almışlar ve sormaya devam ediyorlar. Not2: bu üründen stoğumuzda 25 ton var diye biliyorum. Teşekkürler,” Bulgu-8: (21) SANKO’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 02.01.2024 tarihinde SANKO Satış Direktörü (.....), SANKO çalışanı (.....) ve SANKO Pazarlama AŞ Satış Yöneticisi (.....) arasında gerçekleşen “RE: 30/1 iplik fiyatı” konulu e-posta yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): “Arkadaşlar merhaba, Rakip iplik fiyatları (USD / TL) nedir? Şireci, Melike gibi firmalarda Kipaş, Karteks, Beşler gibi firmalarda” (.....): “(.....) bey merhaba Fiyatlar İstanbul teslim peşin olarak alınmıştır ((.....) satış yapılyorlar) 30/1 penye comp Karteks (.....) bürüt peşin yunan Beşler (.....) Dolar bürüt Amerikan peşin Melike (.....) Dolar bürüt peşin Şireci (.....) tl bürüt peşin Mem (.....) Dolar bürüt peşin Nazar (.....) Dolar (.....) gün bürüt Biska (.....) Dolar bürüt peşin İthal (.....) Dolar net kilo (Özbekistan) 30/1 karde ağırlıklı ithal geliyor: (.....) Dolar net kilo(Özbekistan)” (.....): “Biska, (.....)’e özel fiyat yapıyor: (.....) brüt kg (.....) gün vadeli veriyor..”
24-23/519-218 10/33 Bulgu-9: (22) ÇETİNKAYA’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 12.02.2024 tarihinde ÇETİNKAYA (.....) ile EDSA Tekstil Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. (EDSA)6 Satın Alma Yetkilisi arasında gerçekleşen WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: EDSA Satın Alma Yetkilisi: “Abi (.....) bey Yurtdışında Pazartesi burda olacak gereken yapılacaktır 30/1 penye (.....) ton yöre son fiyat ne olur Son aldığımız (.....) usd” (.....): “Sana (.....) olur” EDSA Satın Alma Yetkilisi: “(.....) usd Olmazmı abim” (.....): “(.....) şu anki fiatim” EDSA Satın Alma Yetkilisi: “Abi +nakliye var Rubenis (.....) tl Nakliye dahil Diyo” (.....): “Yapicak bisi yok” Bulgu-10: (23) SANKO’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 19.02.2024 tarihinde SANKO (.....) tarafından SANKO çalışanlarına gönderilen “Pamuk fiyatları” konulu e-posta yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): “Arkadaşlar merhaba, Fiyatla rartıyor biliyorsunuz, ancak bu sizin cesaretinizi kırmasın. Rakiplerde de aynı şekilde artıyor, artmak zorunda. Size İzmir pamuk borsasındaki fiyatların 1 Ocak’tan itibaren seyrini aşağıda yazıyorum: 1 Ocak 2024: 47,5 tl 1 Şubat 2024: 57 tl 19 Şubat 2024: 65 – 66tl. Satıcılar fiyat teklifi dahi yapmamış (yılbaşından buyana %39 artış) Amerikan borsasında da fiyat (3 ay sonrası içindir) Ocak başında Dolar80 iken geçen hafta Dolar95’a kadar yükseldi. (yılbaşından buyana %19 artış) Bilgi amaçlı paylaşmak istedim. İyi çalışmalar” Bulgu-11: (24) SANKO’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 11.03.2024 ile 15.03.2024 tarihleri arasında SANKO Pazarlama Müdürü (.....) ve Sanko Pazarlama İthalat İhracat AŞ7 Satış Yöneticisi (.....) arasında gerçekleşen “TÜBAŞ FİYAT İSTEĞİ” konulu e-posta yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....) (11.03.2024): “(.....) bey merhaba, 6 ÇETİNKAYA tarafından EDSA’nın müşterileri olduğu ifade edilmektedir. 7 Sanko Pazarlama İthalat İhracat AŞ, SANKO Holding AŞ bünyesindeki şirketlerden biridir. SANKO ile aynı ekonomik bütünlükte yer alan teşebbüs; SANKO’nun Adıyaman, Gaziantep, İnegöl tesislerinde ürettiği iplik, örgü kumaş, boyalı ve baskılı kumaş ve dokuma kumaşları müşterilere sunmaktadır.
24-23/519-218 11/33 Tübaş haftalık alış programı yapıyor fiyat talepleri var. Peşin nakliye dhl. en son fiyatımızı rica ederim. (.....) ton 30/1 penye cs yöre trk….. 30/1 penye cs yabancı mad grnt…” (.....) (11.03.2024): “(.....) hanım; Ne yazık ki stokta olmayan ürünler için bir iskonto yetkisi alamadık, bugün tekrar konuşulur patron pamuk fiyataına ve gidişata bakacaktır. Biz insiyatif alarak liste fiyatını nakliye dahil olarak verelim.” (.....) (11.03.2024): “(.....) bey, Piyasadan (.....)-(.....) yöre (.....)-(.....) yabancı mad gtn Net nakl dhl fiyat almışlar Bilginize” (.....) (15.03.2024): “Evet iplikçiler gevşemeye başladı; Karteks yunan için (.....) Dolar fiyat veriyor diye bilgi geldi. Sizin geri besleme ile örtüşüyor.” Bulgu-12: (25) KARTEKS’te yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 14.03.2024 tarihinde KARTEKS Satış ve Pazarlama Yetkilisi (.....) ile Alpin Tekstil Yetkilisi arasında gerçekleşen WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): “(.....) Bey selamlar Sorgulamanızla alakalı bir gelişme var mıdır?” Alpin Tekstil Yetkilisi: “Merhaba Bu fiyatlar çok pahalı kalıyor (.....) bey..” (.....): “Hedef fiyatlarınız belli midir?” Alpin Tekstil Yetkilisi: “Hedef fiyat şu aşamada veremem. Ama sizin en iyi fiyatlarınızı görmek isterim.” (.....): “20/1 penye yöre organik (.....) usd + kdv net kg 20/1 penye yöre bcı (.....) usd + kdv net kg 20/1 penye yöre 70/30 rcycle (.....) usd + kdv net kg” Alpin Tekstil Yetkilisi: “(.....) cent kadar düştüğünüzü görüyorum.. buna göre bir değerlendirme yapacağız..” (.....): “Evet (.....)şer cent düştük Umarım rekabet açısından sürdürülebilir bir fiyat olmuştur Sizinle çalışmak isteriz” Bulgu-13: (26) KARAFİBER’de ve KARTEKS’te yapılan yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde 20.01.2024 tarihinde KİPAŞ Yönetim Kurulu Üyesi ve aynı zamanda İTHİB Yönetim Kurulu Başkanı (.....) tarafından “İplik Grubu Türkiye” adıyla bir WhatsApp grubu kurulduğu görülmektedir. İTHİB’e, ilgili grubun kurulma amacı ve katılımcılarının kimler olduğu sorulmuş olup İTHİB tarafından söz konusu WhatsApp grubunun iplik sektöründeki güncel gelişmeleri ve sorunları değerlendirmek üzere katılımcılar
24-23/519-218 12/33 arasında yapılan bir toplantının ardından 6-8 Mart 2024 tarihleri arasında beşincisi yapılması planlanan “Texhibition İstanbul Kumaş, İplik ve Tekstil Aksesuarları Fuarı8”na ilişkin bilgi paylaşımında bulunmak, sektöre ilişkin varsa güncel mevzuat gelişmelerini paylaşmak amacıyla kurulduğu bilgisi verilmiştir. Bahsi geçen grupta “Texhibition İstanbul” fuarı daveti ile ağırlıklı olarak bayram ve özel gün kutlamalarına ilişkin mesajlar yer almaktadır. WhatsApp grubunda bulunan teşebbüslere aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo 1: "İplik Grubu Türkiye" İsimli WhatsApp Grubunda Yer Alan Teşebbüsler KARAFİBER Balsuyu Mensucat San. ve Tic. AŞ Kıvanç Tekstil San. ve Tic. AŞ KARTEKS Beşler Tekstil San. ve Tic. AŞ Maviş Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. KİPAŞ Biteks İplik AŞ Migiboy Tekstil San. ve Tic. AŞ MEM TEKSTİL Ensar Tekstil San. ve Tic. AŞ Narteks Tekstil San. ve Tic. AŞ RUBENİS Eren Perakende ve Tekstil AŞ Nipaş Tekstil San. ve Tic. AŞ SANKO Gülle Entegre Tekstil İşletmeleri Emlak Dan. San. ve Tic. AŞ Orteks Tekstil Ürünleri San. ve Tic. AŞ ŞİRİKÇİOĞLU Gündüzbey İplik ve Dokuma Fabrikaları San. ve Tic. AŞ Şahintürk Tekstil AŞ Aba Tekstil Örme San. ve Tic. AŞ Hamboya Boyacılık Tekstil San. ve Tic. AŞ Uçak Tekstil Turizm İth. İhr. San. ve Tic. AŞ Aral Tekstil San. ve Tic. AŞ İstanbul İplik İnşaat AŞ Vira Tekstil Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti Arıkan Mensucat San. ve Tic. AŞ Karacasu Tekstil Tic. ve San. AŞ Zirve Tekstil San. ve Tic. AŞ Bulgu-14: (27) KARAFİBER’de yapılan yerinde incelemede elde edilen belgelerde 13.04.2019 tarihinde Nipaş Tekstil San. ve Tic. AŞ Yönetim Kurulu Üyesi (.....) tarafından “Yemek programi” adıyla bir WhatsApp grubu kurulduğu tespit edilmiştir. KARAFİBER’e, ilgili grubun kurulma amacı ve katılımcılarının kimler olduğu sorulmuş, söz konusu WhatsApp grubunun ikinci nesil tekstil sanayicilerinin birbirleriyle tanışması için yemek programı yapılması amacıyla kurulduğu belirtilmiştir. Bahsi geçen grupta, yemek organizasyonlarının düzenlenmesi ve bayram tebrikleri ile taziye mesajlarının iletilmesi amacıyla iletişim kurulduğu görülmektedir. WhatsApp grubunda bulunan teşebbüslere aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo 2: “Yemek programi” İsimli WhatsApp Grubunda Yer Alan Teşebbüsler BİSKA İSKUR KARAFİBER Arıkan Mensucat San. ve Tic. AŞ Hascevher Tekstil San. ve Tic. AŞ Karacasu Tekstil Tic. ve San. AŞ Nipaş Tekstil San. ve Tic. AŞ Teymur Tekstil San. ve Tic. AŞ Uçak Tekstil Turizm İth. İhr. San. ve Tic. AŞ 8 İlgili fuarın altıncısının 11-13 Eylül 2024 tarihleri arasında İstanbul’da düzenleneceği bilinmektedir. (https://www.texhibitionist.com/)
24-23/519-218 13/33 Bulgu-15: (28) KARAFİBER’de yapılan yerinde incelemede elde edilen belgelerde 21.02.2024 tarihinde Sayın Tekstil San. ve Tic. AŞ Yönetim Kurulu Başkanı (.....) tarafından “Gaziantep Pamuk iplikçiler” adıyla bir WhatsApp grubu kurulduğu görülmektedir. KARAFİBER’e, ilgili grubun kurulma amacı ve katılımcılarının kimler olduğu sorulmuş, söz konusu WhatsApp grubunun Gaziantep’te pamuk ipliği üretimi yapan teşebbüsler tarafından yedek parça bulma konusunda yaşanan sıkıntılarla ilgili bilgi transferinin hızlandırılabilmesi amacıyla kurulduğu bildirilmiştir. Bahsi geçen grupta ağırlıklı olarak özel gün kutlama mesajlarının paylaşıldığı anlaşılmaktadır. WhatsApp grubunda bulunan teşebbüslere aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo 3: “Gaziantep Pamuk iplikçiler” İsimli WhatsApp Grubunda Yer Alan Teşebbüsler BİSKA KARAFİBER Akcanlar Tekstil San. ve Tic. AŞ Bulut Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. Özdurak Pamuk Dokuma Tekstil San. ve Tic. AŞ Sayın Tekstil San. ve Tic. AŞ Şireci Tekstil San. ve Tic. AŞ Teymur Tekstil San. ve Tic. AŞ Zafer Tekstil San. ve Tic. AŞ I.4. Değerlendඈrme I.4.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirme (29) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” denilmek suretiyle teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar yasaklanmıştır. Madde metninde yasak kapsamında tahdidi olmamakla birlikte sayılan hallerden biri “mal ve hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi”dir. (30) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ilk fıkrasının temel amacı, rekabetin gereği olarak her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, bağımsız olarak belirlemesidir. Rekabeti bozucu nitelikteki anlaşmaların varlığı halinde, teşebbüslerin bağımsız davranışlarının yerini anlaşma taraflarının ortak çıkarlarına hizmet eden koordineli davranışlar almaktadır. Bu tür anlaşmalar, piyasa ekonomisinden elde edilmesi beklenilen faydaları azaltarak kaynakların etkinsiz kullanılmasına ve oluşan toplam refahın piyasadaki aktörlere hak etmedikleri oranda dağılmasına yol açmaktadır. Diğer bir deyişle, bu tür anlaşmalara taraf olan teşebbüsler, normal rekabet şartları içinde elde edemeyecekleri kârlara ulaşarak bu ekonomik faaliyetlerle yaratılan refahın çoğunu kendilerine aktarma olanağına sahip olmakta ve piyasa ekonomisinin sağlıklı bir şekilde işlemesini engellemektedir. (31) 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi ayrıca “Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat değişmelerinin veya arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı
24-23/519-218 14/33 piyasalardakine benzerlik göstermesi, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil eder” hükmüne haizdir. (32) 4. madde incelendiğinde, teşebbüsler arasında gerçekleştirilen ve amacı veya etkisi yahut potansiyel etkisi itibarıyla rekabeti sınırlayıcı nitelik taşıyan her türlü anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararının yasaklandığı görülmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki yasak, teşebbüslerin kararlarının rakip teşebbüslerle birliktelik sonucunda şekillenmesi halinde, diğer bir deyişle teşebbüslerin anlaşma, uyumlu eylem ya da teşebbüs birliği kararı şeklinde ortaya çıkan bir danışıklı ilişki içinde olmaları halinde söz konusudur. Bu çerçevede rekabet hukukunun mevcut yasal çerçevesi dahilinde anlaşma/uyumlu eylem kavramını işlevsel kılmada “iletişim” unsuruna dayandığı görülmektedir. Dolayısıyla anlaşma/uyumlu eylemin dayanağını doğrudan veya dolaylı iletişim oluşturmaktadır. İletişimin anlaşma/uyumlu eylemi ortaya koymadaki kritik önemi, piyasada rekabeti tetikleyen temel dinamiğin, teşebbüsler arasında birbirlerinin ne şekilde davranacağına ilişkin yaşanan belirsizlik olduğunun kabulüne dayanmaktadır. Dolayısıyla teşebbüsler arasındaki iletişim veya iletişimi sağlayan uygulama ve davranışlarla, teşebbüslerin gelecekteki davranışlarına yönelik belirsizliğin azalması durumunda teşebbüs davranışının bağımsız değil koordineli olacağı, bu nitelikteki davranışın da 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılabilmektedir. Bu bağlamda, özellikle fiyat, arz miktarı, satış stratejisi, maliyet gibi rekabete duyarlı stratejik verilere ilişkin bilgiler içeren iletişimler tek taraflı ve sebepsiz olarak sunulduğunda dahi rekabet ihlali olarak değerlendirilebilmektedir. Belirtilen nitelikte bir iletiyi alan teşebbüs, rekabeti sınırlayıcı bir anlaşmanın tarafı olmayacağını derhal ve açıkça karşı tarafa bildirmediği sürece anlaşmaya zımnen irade göstermiş sayılmaktadır. Zira rakiplerinden, değinilen unsurları taşıyan bir ileti alan teşebbüsün, kendi ticari politikalarını belirlerken sözü edilen bilgileri dikkate aldığı kabul edilmektedir. Bir başka ifadeyle, rakiplerinin fiyatlarını artıracağını veya sabit tutacağını bilen bir teşebbüs için geleceğe ilişkin belirsizlik azalmakta, fiyatlama kararları bu bilgiye göre şekillenmekte, bu durum ise teşebbüsün rekabet hukuku anlamında rakiplerinden bağımsız karar vermediği anlamına gelmektedir. (33) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hakkında yapılan teorik açıklamalar ve söz konusu maddenin uygulanmasına ilişkin esaslar çerçevesinde, dosya kapsamındaki iddialar hakkında elde edilen tüm bilgi, belge ve bulgular bir bütün olarak ele alınarak aşağıda değerlendirilmektedir. I.4.2. Yerinde İnceleme Elde Edilen Bulgulara İlişkin Değerlendirme (34) Bulgu-1’de SANKO çalışanları arasında geçen yazışmada geçen “(.....) ın bugün 13:00 da Kayseri de BOYTEKS ile toplantısı var. 600 ton Penye ABD anlaşması için bizden fiyat bekler. Kipaş ın tam fiyatını öğrenemedik. Ama piyasada ABD penye net kg (.....) Dolar seviyelerinde. Bizim liste (.....) Dolar (.....) Bey bizden bilgi bekler” ifadelerinden SANKO’nun rakiplerin fiyatları piyasadan takip ederek müşterilere fiyat teklifi sunulduğu görülmektedir. Ayrıca ilgili bulguda “Piyasada ki iplikçiler fiyatı fiyatları düşürüyorlar.” ifadelerinden piyasadaki teşebbüslerin de fiyatlarını düşürdüğünün konuşulduğu görülmektedir. Söz konusu yazışmanın SANKO ile rakipleri arasında herhangi bir uzlaşıya işaret etmediği değerlendirilmektedir. (35) Bulgu-2’de ÇALIK çalışanları arasındaki yazışmada geçen “Teklif etmiş olduğumuz iplik fiyatlarının şuanda piyasadan almış olduğu fiyatların (.....) usd yukarıda olduğu” ifadelerinden kendileri tarafından satılan ipliğin fiyatının piyasadaki fiyatların üstünde olduğu, dolayısıyla piyasadaki birçok teşebbüsün daha düşük fiyata iplik satışı yaptığı
24-23/519-218 15/33 anlaşılmaktadır. İlgili yazışma, ÇALIK’ın rakiplerinin fiyatlarını piyasadan öğrendiğini göstermekte olup rakipler arasında gerçekleşen herhangi bir anlaşmaya işaret etmemektedir. Bulgu-3’teki ifadeler ise ÇETİNKAYA çalışanları arasında geçmektedir. Yazışmalardan bir müşterinin open-end iplik satın almak istediği, söz konusu firmaya ÇETİNKAYA (.....) fiyat teklifi vermişken rakip firma olan BEYTEKS’in (.....) fiyat teklif ettiğinin bilindiği ifade edilmektedir. Bunun üzerine ÇETİNKAYA çalışanları arasında müşteriye daha cazip bir fiyat vermek adına fiyat teklifini nasıl güncellemeleri gerektiğinin konuşulduğu ve önceden verilen fiyatta bir indirim uygulanarak yeni bir fiyat teklifi hazırlandığı görülmektedir. ÇETİNKAYA’nın rakibi konumunda olan BEYTEKS’in fiyatını müşteri aracılığı ile öğrendiği anlaşılmakta olup söz konusu yazışmalar rakipler arasındaki herhangi bir iletişimi ortaya koymamaktadır. Bulgu-4’e bakıldığında ise SANKO çalışanları arasında müşterileri ile görüşmeleri sonucu bir rakibinin iplik satışına ilişkin bilgi edinildiği görülmektedir. Benzer şekilde, Bulgu-5’te de SANKO çalışanları arasında geçen yazışmada rakipler ve piyasanın ortalama fiyatlarına ilişkin bilgiler toplandığı görülmektedir. Bu kapsamda hem iç piyasadaki firmaların fiyatlarına ilişkin hem de ithal iplik fiyatlarına ilişkin veriler elde edilmiş olup bu fiyat bilgilerinin farklılaştığı görülmektedir. Söz konusu yazışmalar SANKO ile rakipleri arasındaki herhangi bir iletişimi ortaya koymamaktadır. (36) Bulgu-6’da SANKO çalışanları arasında satışını yaptıkları ipliklerin rakiplerdeki fiyatının düşük olduğu, SANKO’nun rakiplerinin verdiği fiyatı vermesi durumunda maliyetine satış yapmış olacağının konuşulduğu görülmektedir. Söz konusu bulgudan SANKO’nun fiyatlarının rakiplerinden farklılaştığı, SANKO’nun rakiplerinin teklif ettiği fiyatı teklif etmesi durumunda maliyetine satış yapmış olacağı anlaşılmaktadır. Bulgu-7’de ise SANKO çalışanlarının potansiyel bir müşterinin ana tedarikçi arayışında olduğu ve SANKO’nun da bu potansiyel müşteriyi kazanmak istediği anlaşılmaktadır. Yazışmalarda geçen “Biz bir kez iyi fiyat verirsek bu işin devamı gelir.” ifadelerinden söz konusu müşteriyi kazanmak için cazip bir teklif sunmalarının vurgulandığı anlaşılmaktadır. Ele alınan yazışmalar SANKO ile rakipleri arasında herhangi bir iletişime yahut uzlaşıya işaret etmemektedir. (37) Bulgu-8’de SANKO çalışanlarının rakip iplik fiyatlarını konuştuğu, bu kapsamda 30/1 penye için rakip fiyatlarının “Karteks: (.....) bürüt peşin yunan; Beşler: (.....) Dolar bürüt Amerikan peşin; Melike: (.....) Dolar bürüt peşin; Şireci: (.....) tl bürüt peşin; Mem: (.....) Dolar bürüt peşin; Nazar: (.....) Dolar (.....) gün bürüt; Biska: (.....) Dolar bürüt peşin; İthal: (.....) Dolar net kilo (Özbekistan)” olarak farklı teşebbüslerde farklı fiyatlandığı görülmektedir. SANKO’nun söz konusu verileri, bulguda adı geçen rakiplerinden öğrendiğine dair herhangi bir açıklık bulunmamaktadır. (38) Bulgu-9’da ÇETİNKAYA ile müşterisi arasında geçen yazışmada müşterinin “30/1 penye 15 ton yöre son fiyat ne olur” ifadeleri ile pazarlık yapmak istediği, bunun üzerine ÇETİNKAYA tarafından fiyat teklifi yapıldığı, teklif edilen bu fiyatın müşteri tarafından fazla bulunarak daha düşük bir fiyat istendiği görülmektedir. ÇETİNKAYA’nın müşteriye cevabından ise müşterinin talebini karşılayacak derecede düşük bir fiyat sunamayacağı anlaşılmaktadır. Bunun üzerine müşteri tarafından ÇETİNKAYA’ya bir rakibin daha uygun bir fiyat teklifi sunduğunun belirtildiği, ÇETİNKAYA’nın ise söz konusu teklif kadar cazip bir fiyat sunamadığı anlaşılmaktadır. Rakibin fiyatına ilişkin bilginin ÇETİNKAYA’ya müşteri tarafından iletildiği görülmekte olup ilgili yazışma teşebbüsler arasında herhangi bir uzlaşıya işaret etmemektedir.
24-23/519-218 16/33 (39) Bulgu-10’da da SANKO Satış Direktörü tarafından SANKO çalışanlarına gönderilen e-postada iplik fiyatlarında artış olduğu, benzer şekilde rakiplerin de fiyatlarında artışlar yaşandığı belirtilmektedir. Yaşanan bu fiyat artışlarının ise pamuk fiyatlarındaki artıştan kaynaklandığı belirtilerek “Size İzmir pamuk borsasındaki fiyatların 1 Ocak’tan itibaren seyrini aşağıda yazıyorum: 1 Ocak 2024: 47,5 tl; 1 Şubat 2024: 57 tl; 19 Şubat 2024: 65 – 66tl. Satıcılar fiyat teklifi dahi yapmamış (yılbaşından buyana %39 artış). Amerikan borsasında da fiyat (3 ay sonrası içindir) Ocak başında Dolar80 iken geçen hafta Dolar95’a kadar yükseldi. (yılbaşından buyana %19 artış)” ifadelerine yer verilmiştir. Bulgu-11’de SANKO Pazarlama Müdürü ile Sanko Pazarlama İthalat İhracat AŞ Satış Yöneticisi arasında geçen yazışmada bir teşebbüsün iplik alımı yapacağı ve fiyat teklifi hazırladıkları anlaşılmaktadır. İlgili yazışmalarda teşebbüs yetkililerinin iskontolu olmayan ürünler için bir iskonto yetkisi alamamasına rağmen inisiyatif alarak liste fiyatını nakliye dahil olarak verdiklerinin konuşulduğu görülmektedir. Söz konusu yazışmalarda ayrıca piyasadaki fiyatların takip edildiği anlaşılmakta, Bulgu-12’de ise KARTEKS ile bir müşterisi arasında yapılan yazışmada müşteriye sunulan fiyat tekliflerinin konuşulduğu görülmektedir. Müşterinin KARTEKS tarafından sunulan teklifi yüksek bulması üzerine KARTEKS’in fiyatlarını bir miktar düşürdüğü ve müşteriden de söz konusu fiyatları değerlendireceği ifadesi yer almaktadır. Ele alınan yazışmalarda yer alan bilgilerin rakipler arasında gerçekleşen rekabete aykırı bir bilgi değişimine yahut uzlaşıya işaret etmemektedir. (40) Bulgu-13’te KARAFİBER’de ve KARTEKS’te yapılan yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde 20.01.2024 tarihinde KİPAŞ Yönetim Kurulu Üyesi ve aynı zamanda İTHİB Yönetim Kurulu Başkanı (.....) tarafından “İplik Grubu Türkiye” adıyla bir WhatsApp grubu kurulduğu görülmektedir. İTHİB’e, ilgili grubun kurulma amacı ve katılımcılarının kimler olduğu sorulmuş olup İTHİB tarafından söz konusu WhatsApp grubunun iplik sektöründeki güncel gelişmeleri ve sorunları değerlendirmek üzere katılımcılar arasında yapılan bir toplantının ardından 6-8 Mart 2024 tarihleri arasında beşincisi yapılması planlanan “Texhibition İstanbul Kumaş, İplik ve Tekstil Aksesuarları Fuarı9”na ilişkin bilgi paylaşımında bulunmak, sektöre ilişkin varsa güncel mevzuat gelişmelerini paylaşmak amacıyla kurulduğu bilgisi verilmiştir. Bahsi geçen grupta “Texhibition İstanbul” fuarı daveti ile ağırlıklı olarak bayram ve özel gün kutlamalarına ilişkin mesajlar yer almaktadır. Grupta yer alan yazışmalar incelendiğinde söz konusu grupta teşebbüslerin fiyat, maliyet, zam oranları vb. herhangi bir rekabete hassas bilgi paylaştıklarına ilişkin bulguya rastlanmamıştır. (41) Bulgu-14’te de KARAFİBER’de yapılan yerinde incelemede elde edilen belgelerde 13.04.2019 tarihinde Nipaş Tekstil San. ve Tic. AŞ Yönetim Kurulu Üyesi (.....) tarafından “Yemek programi” adıyla bir WhatsApp grubu kurulduğu görülmektedir. KARAFİBER’e, ilgili grubun kurulma amacı ve katılımcılarının kimler olduğu sorulmuş, söz konusu WhatsApp grubunun ikinci nesil tekstil sanayicilerinin birbirleriyle tanışması için yemek programı yapılması amacıyla kurulduğu belirtilmiştir. Bahsi geçen grupta, yemek organizasyonlarının düzenlenmesi ve bayram tebrikleri ile taziye mesajlarının iletilmesi amacıyla iletişim kurulduğu görülmektedir. Grupta yer alan yazışmalar incelendiğinde söz konusu grupta teşebbüslerin fiyat, maliyet, zam oranlar vb. herhangi bir rekabete hassas bilgi paylaştıklarına ilişkin bulguya rastlanmamıştır. (42) Bulgu-15’de ise KARAFİBER’de yapılan yerinde incelemede elde edilen belgelerde 21.02.2024 tarihinde Sayın Tekstil San. ve Tic. AŞ Yönetim Kurulu Başkanı (.....) 9 İlgili fuarın altıncısının 11-13 Eylül 2024 tarihleri arasında İstanbul’da düzenleneceği bilinmektedir. (https://www.texhibitionist.com/)
24-23/519-218 17/33 tarafından “Gaziantep Pamuk iplikçiler” adıyla bir WhatsApp grubu kurulduğu görülmektedir. KARAFİBER’e, ilgili grubun kurulma amacı ve katılımcılarının kimler olduğu sorulmuş, söz konusu WhatsApp grubunun Gaziantep’te pamuk ipliği üretimi yapan teşebbüsler tarafından yedek parça bulma konusunda yaşanan sıkıntılarla ilgili bilgi transferinin hızlandırılabilmesi amacıyla kurulduğu bildirilmiştir. Bahsi geçen grupta ağırlıklı olarak özel gün kutlama mesajlarının paylaşıldığı anlaşılmaktadır. Grupta yer alan yazışmalar incelendiğinde söz konusu grupta teşebbüslerin fiyat, maliyet, zam oranlar vb. herhangi bir rekabete hassas bilgi paylaştıklarına ilişkin bulguya rastlanmamıştır. I.4.3. Teşebbüslerin Fiyat ve Maliyetlerine İlişkin Değerlendirme (43) Önaraştırma kapsamında iplik üretimi faaliyetleri ile iştigal eden ve yukarıda ticari ünvanları belirtilen teşebbüslerin fiyatlar konusunda aralarında herhangi bir uyumlu davranış olup olmadığının tespiti amacıyla fiyat ve maliyet analizleri yapılmış, bu çerçevede teşebbüslerin ürettikleri ürünlerin ürün bazında birim başına düşen aylık ortalama maliyet ve birim başına aylık satış fiyatı ile gelir ve giderlerine ilişkin bilgi ve belge talep edilmiştir. (44) İplik sektöründe ürünlerin; ipliğin ham maddesi, ipliği eğirme yöntemi, ipliğin farklı kalınlıklara göre çeşitlenmesi, ancak bu çeşitlerin her birinin bütün firmalar tarafından üretilmiyor olması ve farklılaştırılmış çeşitler arasında gerek maliyet gerekse de fiyat açısından anlamlı farklılıkların bulunmaması sebepleriyle verilerin kıyaslanabilir olmasını sağlamak adına, önaraştırma tarafı teşebbüslerin her birinden, üretim yaptıkları open-end ve/veya ring yöntemi ile üretilen ve piyasada üretim ve satışı en yaygın olan 30/1 kalınlığındaki iplik referans alınarak iplik türlerinin kıyaslaması yapılmıştır. (45) Dolayısıyla, incelenen sektörde her teşebbüsün ürün portföyünün gerek ipliğin eğirme yöntemine göre gerekse de üretilen ipliğin kalınlığına göre çeşitlenmesi ve çoğu zaman bu farklılaştırılmış ürünlerin birbiriyle kıyaslanmasının mümkün olmaması dikkate alındığında, inceleme en yaygın belirli ürünler özelinde gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda sektördeki fiyat ve maliyet değerlerini inceleyebilmek adına 2020-2024 yıllarını kapsayacak şekilde veriler değerlendirilmiştir. Open-End İçin Fiyat Maliyet Analizi (46) Hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslerden BEYTEKS, KİPAŞ, İSKUR, KARAFİBER, ILSAN, MEM TEKSTİL ve SANKO’nun open-end iplik üretimi yaptığı görülmekte olup öncelikli olarak bu teşebbüslerin referans ürün olarak kabul edilen 30/1 open-end ürünü için ortalama birim fiyatları incelenmiştir.
24-23/519-218 32/33 birçoğunda teşebbüslerin piyasadan rakiplerinin sunmuş olduğu fiyat tekliflerine yönelik bilgiler topladıkları, kendi müşterilerine hazırlayacakları teklifler için fiyatlarında esneklik göstererek indirim yapabildikleri, bazı potansiyel müşterilerin kazanılabilmesi adına sunulacak cazip fiyat tekliflerinin öneminin iç yazışmalarla vurgulandığı görülmektedir. Dolayısıyla teşebbüslerin birçoğunun müşteri kazanmak adına piyasa araştırması yapıp mevcut fiyatlarında ayarlamalar yaparak müşterilere teklif götürdüğü söylenebilecektir. Ayrıca yerinde incelemede alınan belgelerin bir kısmında maliyetlerdeki artışların da vurgulandığı, bu artışların fiyatları etkilediğinin konuşulduğu görülmektedir. Yerinde incelemede elde edilen bulgulardan bir diğeri ise bazı teşebbüsler tarafından kurulan WhatsApp gruplarıdır. Bu gruplar incelendiğinde gruplarda ağırlıklı olarak özel gün kutlama mesajlarının paylaşıldığı anlaşılmaktadır. Grupta yer alan yazışmalar incelendiğinde söz konusu gruplarda teşebbüslerin fiyat, maliyet, zam oranları vb. herhangi bir rekabete hassas bilgi paylaştıklarına ilişkin bulguya rastlanmamıştır. Sonuç olarak yerinde incelemede elde edilen bulgulardan iplik üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin birlikte fiyat tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine yönelik herhangi bir bulguya ulaşılmamıştır. (69) Öte yandan, iplik üretimi faaliyetleri ile iştigal eden ve hakkında önaraştırma yürütülen teşebbüslerin fiyat ve maliyet hareketlerini inceleyebilmek adına teşebbüslerin ürettikleri ürünlerin ürün bazında birim başına düşen aylık ortalama maliyet ve birim başına aylık satış fiyatı ile gelir ve giderlerine ilişkin analizler yapılmıştır. İplik ürünlerinin; ipliğin ham maddesi, ipliği eğirme yöntemi, ipliğin farklı kalınlıklara göre çeşitlenmesi, ancak bu çeşitlerin her birinin bütün firmalar tarafından üretilmiyor olması ve farklılaştırılmış çeşitler arasında gerek maliyet gerekse fiyat açısından anlamlı farklılıkların bulunmaması sebepleriyle verilerin kıyaslanabilir olmasını sağlamak adına, teşebbüslerin her birinden üretim yaptıkları open-end ve ring üretim yönteminde piyasada üretim ve satışı en yaygın olan 30/1 kalınlığındaki iplik türlerinin kıyaslaması yapılmıştır. Yapılan analizlerden open-end ve ring penye ürünleri için teşebbüslerin birim fiyat ve birim maliyetlerinin artış ve azalış yaşadığı dönemlerin birbirleri ile benzerlik gösterdiği görülmektedir. İlaveten, yapılan analizlerde teşebbüslerin fiyatlarının genel artış azalış trendlerinin benzer olsa da fiyatlarının aynı anda artış veya azalış seyrinde olmadığı, bazı teşebbüslerin fiyatları artarken bazılarında düşme yaşanabildiği de anlaşılmaktadır. Ayrıca teşebbüslerin maliyetlerinde önemli bir paya sahip olan pamuk fiyatları ile karşılaştırma yapılarak teşebbüslerin ortalama birim maliyetleri, ortalama birim satış fiyatları ve pamuk fiyatlarının paralel seyretmekte olduğu görülmektedir. Bu durumun, ham madde açısından pamuk fiyatına bağımlılığın bir yansıması olduğu değerlendirilmektedir. Teşebbüslerin ayrıca elde ettikleri tüm gelirlere ve bu kapsamda katlandıkları maliyetlere ilişkin veriler incelenmiş, teşebbüslerin hem gelirlerinin ve hem maliyetlerinin yıllar içerisinde arttığı, kar marjlarının 2020 yılından 2021 yılına gelindiğinde genel olarak arttığı gözlemlenmektedir. Teşebbüslerin 2022 yılındaki kar marjları incelendiğinde bazı teşebbüslerin kar marjının bir miktar artış gösterdiği, bazı teşebbüslerin ise kar marjında ciddi düşüşler olduğu ve hatta zarar eden teşebbüsün dahi bulunduğu anlaşılmaktadır. 2023 yılında ise teşebbüslerin bir kısmının kar marjında artışlar olurken bazılarının karının düştüğü görülmektedir. (70) Son olarak “İplik Grubu Türkiye” adıyla kurulan WhatsApp grubunda yer alan KARAFİBER, KARTEKS, KİPAŞ, MEM TEKSTİL, RUBENİS, SANKO ve ŞİRİKÇİOĞLU’nun grubun kurulma tarihi olan 20.01.2024 tarihinden önce ve sonraki fiyatları incelenmiştir. Yapılan analizde teşebbüslerin WhatsApp grubu kurulmadan
24-23/519-218 33/33 önce de WhatsApp grubu kurulduktan sonra da 30/1 ring penye fiyatlarının birbirinden farklılaştığı görülmüştür. Bu kapsamda teşebbüslerin fiyat, gelir ve maliyetlerine ilişkin yapılan analizlerden iplik üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin birlikte fiyat tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine yönelik herhangi bir bulguya ulaşılmamıştır. (71) Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler sonucunda hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslerin birlikte fiyat tespit ettiği yönünde herhangi bir bulguya ulaşılamamış olup söz konusu teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. J. SONUÇ (72) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy