AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 28678/05
Yakup POLAT / TÜRKİYE
Başkan
Nebojša Vučinić,
Yargıçlar
Valeriu Griţco,
Stéphanie Mourou-Vikström,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Abel Campos’un katılımıyla 24 Kasım 2015 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), yukarıda belirtilen 20 Temmuz 2005 tarihli başvuruyu göz önünde bulundurarak, yapılan müzakereler çerçevesinde aşağıdaki kararı vermiştir.
OLAYLAR
1. Başvuran Yakup Polat 1938 tarihli bir Türk vatandaşı olup Ankara’da ikamet etmektedir. Başvuran, Mahkeme önünde Ankara Barosuna kayıtlı avukat C. Özdemir tarafından temsil edilmiştir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davanın koşulları
2. Dava olayları, taraflarca bildirildiği şekliyle, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
3. Ankara Keçiören Belediyesi (“idare”) başvurana ait araziyi kamulaştırmış ve bedel olarak 387.570.100 Türk lirası ödemiştir.
4. Başvuran, 18 Ekim 2000 tarihinde, arazisinin fiili kamulaştırılması karşılığında ödenen bedelin arttırılması talebiyle, Ankara Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açmıştır.
5. Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi, 18 Temmuz 2001 tarihinde, başvuranın bedel arttırma talebini kısmen kabul etmiş ve 8 Kasım 2000 tarihinden başlayan yasal faiziyle birlikte 5.297.442.832 Türk Lirası (yaklaşık 4.750 avro) ek bedel ödenmesine karar vermiştir.
6. Yargıtay, 19 Kasım 2001 tarihinde, ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır. Karar düzeltme talebi 15 Şubat 2002 tarihinde Yargıtay tarafından reddedilmiştir.
7. Başvuran, 8 Kasım 2001 tarihinde, ek bedel ödemesinin icrası için Ankara İcra Dairesine başvuruda bulunmuştur.
8. İcra Dairesi bir icra emri düzenlemiş ve idare başvurana olan borçlarını ödemeye başlamıştır.
9. Dava dosyasındaki bilgilere göre, 26 Mart 2002 ile 27 Kasım 2008 tarihleri arasında idare başvurana toplamda 23.213,27 yeni Türk lirası[1] ödemiştir.
B. İlgili iç hukuk ve uygulama
10. Aşağıda belirtilen Tazminat Komisyonu (13. paragraf) ile ilgili iç hukuk ve uygulamasına ilişkin bilgiler Turgut ve Diğerleri / Türkiye (k.k.), no. 4860/09, 26 Mart 2013; Demiroğlu / Türkiye (k.k.), no. 56125/10, 4 Haziran 2013; ve Yıldız ve Yanak / Türkiye (k.k.), no. 44013/07, 27 Mayıs 2014 davalarında yer almaktadır.
ŞİKÂYETLER
11. Başvuran, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, idarenin ek bedeli ödemede geciktiğini ve Türkiye’de yıllık enflasyon oranının çok yüksek olduğu bir dönemde kendisine eksik faiz ödendiğini belirterek şikâyette bulunmuştur.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
12. Başvuran, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, mülkiyetinin kamulaştırılması sonrasında aldığı ek bedele işlenen faizin eksik olarak ödendiği ve yetkililerin ilgili tutarı ödemekte geciktikleri hususlarında şikâyet etmiştir.
13. Hükümet, 6384 sayılı Kanun uyarınca, yargılamaların uzunluğu ve kararların icra edilmemesine ilişkin başvuruları incelemek üzere yeni bir Tazminat Komisyonunun kurulduğunu belirtmiştir. Hükümet ayrıca, 16 Mart 2014 tarihinde kabul edilen bir kararnameyle, Tazminat Komisyonunun görev alanının, diğerlerinin yanı sıra enflasyonun etkileri ve yargılamaların uzunluğu nedeniyle kamulaştırma bedellerinde değer kaybı iddialarına ilişkin şikâyetleri inceleyecek şekilde genişletildiğini kaydetmiştir. Hükümet bu nedenle, başvuranın Tazminat Komisyonuna herhangi bir başvuru yapmaması nedeniyle, iç hukuk yollarını tüketmediğini ileri sürmüştür.
14. Mahkeme, Hükümet tarafından belirtildiği üzere, Ümmühan Kaplan / Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) davasında pilot karar usulünün uygulanmasının ardından yeni bir iç hukuk yolu oluşturulduğunu belirtmiştir. Daha sonra, Yıldız ve Yanak / Türkiye ((k.k.), no. 44013/07, 27 Mayıs 2014) kararında yeni bir iç hukuk yolunun ortaya çıkmasından dolayı, başvuranların iç hukuk yollarını tüketmedikleri gerekçesiyle başvuruyu kabul edilemez olarak beyan etmiştir. Böylece Mahkeme, özellikle, bu yeni iç hukuk yolunun erişilebilir olduğu ve kamulaştırma davalarında tazminat değerinin düşmesine ilişkin şikâyetler açısından makul tazminat imkânı sağladığı görüşündedir.
15. Mahkeme, yukarıda anılan Ümmühan Kaplan davasına ilişkin kararında (yukarıda anılan, 77. paragraf), Hükümete hâlihazırda tebliğ edilmiş olan bu tür başvuruları normal usul kapsamında inceleyebileceğini vurgulamıştır.
16. Ancak, Hükümetin başvuranların 6384 sayılı Kanun’la oluşturulan yeni hukuk yolundan faydalanmadıkları konusundaki ilk itirazını dikkate alan Mahkeme; Turgut ve Diğerleri ((k.k.), no. 4860/09, 26 Mart 2013) davasında vardığı kanaati yinelemektedir.
17. Mahkeme, yukarıda belirtilen hususlar ışığında, başvurunun iç hukuk yollarının tüketilmemesi sebebiyle, Sözleşme’nin 35 § 1 ve 4 hükümleri uyarınca reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş olup, 17 Aralık 2015 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Abel CamposNebojša Vučinić
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
[1]1. Türk lirası (TRY), eski Türk lirasının (TRL) yerini alarak, 1 Ocak 2005 tarihinde tedavüle girmiştir. 1 TRY = 1,000,000 TRL.
Full & Egal Universal Law Academy