Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2025-1-001 (Devralma) Karar Sayısı : 25-08/194-97 Karar Tarihi : 27.02.2025 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Rıdvan DURAN B. RAPORTÖRLER: E. Ebru ÖZTÜRK, Can AKA, Kübra Nur YILMAZ, Rengin ÜCEL, Zeyneddin SEZEROĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Saves Enerji AŞ Temsilcileri: Av. Bulut GİRGİN, Av. Orçun HOROZOĞLU, Av. Enis Doğa KÜÇÜKAY Levent Mahallesi, Ebulula Mardin Caddesi No: 55 34330 Beşiktaş/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Presify Analitik Yazılım AŞ’nin ortak kontrolünün Inavitas Enerji AŞ ve Saves Enerji AŞ tarafından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 07.01.2025 tarihli, 61114 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 11.02.2025 tarihli ve 62925 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 25.02.2025 tarihli ve 2025-1-001/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda hâlihazırda Alper TERCİYANLI ve Erman TERCİYANLI tarafından ortak kontrol edilen Presify Analitik Yazılım AŞ’nin (PRESIFY) ortak kontrolünün, hisse devri ve sermaye artırımı yoluyla Inavitas Enerji AŞ (INAVITAS) ve Saves Enerji AŞ (SAVES) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir. (5) Bildirime konu işlemin temelini 16.12.2024 tarihinde taraflar arasında imzalanan İştirak ve Pay Sahipleri Sözleşmesi (SÖZLEŞME) oluşturmaktadır. (6) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ)’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, birleşme ve devralma sayılan hallerden biri olarak “kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir veya daha fazla kişi tarafından devralınması” hali sayılmıştır. (7) PRESIFY’ın hisselerinin %(.....)’ının Alper TERCİYANLI’ya, %(.....)’unun Erman TERCİYANLI’ya, %(.....)’inin (.....)’a, %(.....)’inin (.....)’a ait olduğu bilgisi edinilmiştir. Bildirilen işlemin tamamlanmasının ardından INAVITAS %(.....), SAVES %(.....), (.....) %(.....) ve (.....) %(.....) oranında PRESIFY üzerinde hisse payına sahip olacaktır.
25-08/194-97 2/9 Bildirime konu işlem kapsamında, hâlihazırda Alper TERCİYANLI ve Erman TERCİYANLI’nın ortak kontrolü altında yönetilen PRESIFY, bildirime konu işlemin akabinde SAVES ve INAVITAS’ın ortak kontrolüne geçecektir. Bildirim konusu işlem neticesinde PRESIFY’ın kontrolünde kalıcı bir değişiklik meydana gelecektir. (8) Diğer yandan, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrası ise “Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir” hükmünü içermektedir. Anılan hüküm uyarınca dosya konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi sayılabilmesi için ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel) olarak ortaya çıkması şeklinde iki unsurun birlikte sağlanması gerekmektedir. Bu nedenle, öncelikle bildirim konusu işlemin, ortak kontrol şartını yerine getirip getirmediği, ardından ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olup olmadığı incelenmiştir. (9) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un (Kılavuz) 48. paragrafında belirtildiği üzere, iki ya da daha fazla teşebbüs ya da kişinin başka bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama imkânına sahip olması durumunda ortak kontrolden söz edilmektedir. Belirleyici etki, bir teşebbüsün stratejik karar ve eylemlerini yönlendirmeye dönük yetkiler anlamına gelmektedir. Kılavuz’un 50. ve devamı paragraflarında ortak kontrolün ortaya çıktığı başlıca durumlar; tarafların eşit oy hakkına sahip olması, stratejik kararların alınmasında veto haklarının bulunması ya da oy haklarının ortaklaşa kullanılması olarak düzenlenmektedir. Bu anlamda, ana şirketlerin kontrol edilen teşebbüsle ilgili önemli kararlarda (üst yönetimin atanması, bütçe, işletme planı, önemli yatırımlar gibi) mutabakata varmak zorunda olduğu hallerde ortak kontrol söz konusudur. (10) Kılavuz’un 51. paragrafında da belirtildiği üzere, ortak kontrol, iki ana şirket arasında oy haklarında ya da karar alma organlarındaki temsilde eşitlik olmadığı durumlarda veya ikiden fazla ana şirket olduğu hallerde de söz konusu olabilir. Şöyle ki azınlık hissedarlarının ortak girişimin stratejik ticari davranışı için gerekli olan kararları veto etmelerini sağlayan haklara sahip olduğu durumlarda ortak kontrolden söz edilebilir. Veto hakları ortak girişimin ana sözleşmesinde ya da ana şirketler arasındaki hissedarlık anlaşmasında belirlenmiş olabilir. Veto hakları genel kurul toplantılarındaki karar alma nisapları vasıtasıyla ya da ana şirketlerin yönetim kurulunda temsil edildiği ölçüde yönetim kurulu vasıtasıyla kullanılabilir. (11) Kılavuzun 53. paragrafında, ortak kontrol sağlayan veto haklarının bütçe, işletme planı, önemli yatırımlar ya da üst yönetimin atanması gibi ortak girişimin stratejik ticari davranışları üzerinde belirleyici etki doğuran kararları içerdiği, ancak ortak kontrolün devralınmasının, devralanın teşebbüsün günlük işleyişinde belirleyici olma hakkına sahip olmasını gerektirmediği, önemli olanın, veto haklarının ortak girişimin stratejik ticari davranışları üzerinde belirleyici etki uygulayabilme imkânı vermesi olduğu, ayrıca ortak girişimde ortak kontrolü devralanın fiiliyatta belirleyici etki uygulayacağının ortaya konulmasının gerekmeyeceği, böyle bir imkân ve ihtimalin varlığının yeterli olduğu belirtilmektedir. (12) Bildirim konusu işleme ilişkin hüküm ve koşulların düzenlenmiş olduğu SÖZLEŞME’ye göre, söz konusu devralma işleminin ardından PRESIFY’ın Yönetim Kurulu, A Grubu pay sahipleri1 tarafından belirlenecek olan toplam 5 kişiden oluşacaktır. Yönetim Kurulu üyelerinin atanması için SÖZLEŞME’de herhangi bir nisap öngörülmemesi sebebiyle 1 A Grubu hisse payları INAVITAS, (.....) ve (.....)’ten oluşmaktadır.
25-08/194-97 3/9 tüm Yönetim Kurulu üyeleri INAVITAS tarafından belirlenecektir2. Önemli Yönetim Kurulu kararları hariç olmak üzere, Yönetim Kurulu en az 3 üyenin katılımıyla toplanacak ve toplantıda hazır bulunan üyelerin basit çoğunluğuyla karar alacaktır. Önemli Yönetim Kurulu kararlarının alınabilmesi için ise, öncelikle SAVES’in yazılı onayının alınması gerekecektir. Taraflar arasında imzalanan SÖZLEŞME’de belirlenen Önemli Yönetim Kurulu kararları, aşağıdakilerden oluşmaktadır: − (…..), − (…..), − (…..) (13) Yukarıda yer verilen SÖZLEŞME hükümleri değerlendirildiğinde; PRESIFY’ın Önemli Yönetim Kurulu kararlarının alınabilmesi için SAVES’in yazılı onayının gerekmesi ve tüm Yönetim Kurulu Üyeleri’nin INAVITAS tarafından atanması hususları, Kılavuz’un 53 ve 56. maddelerinde de bahsedildiği üzere hak sahibine ortak girişim üzerinde önemli belirleyici haklar sağlamaktadır. Dolayısıyla devralma işlemi sonucunda PRESIFY’ın kontrolünde kalıcı değişiklik meydana geleceği, SAVES ve INAVITAS’ın, PRESIFY üzerinde ortak kontrole sahip olacağı anlaşılmıştır. (14) Bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olarak değerlendirilmesi için aranan ikinci kriter ise üzerinde ortak kontrol tesis edilen işletmenin bağımsız bir iktisadi varlık niteliğini taşıması, diğer bir deyişle tam işlevsel olmasıdır. Bu kriter çerçevesinde, kural olarak, kurulacak olan ortak girişimin, ortak girişim taraflarından bağımsız olarak ilgili pazarda faaliyetlerini sürdürebilen ayrı bir teşebbüs olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir. (15) Kılavuz’un 78. paragrafında, “Bir teşebbüsün tek kontrolünün devralınması durumunda olduğu gibi, ortak kontrolün devralınması, devralan teşebbüslerin planlarına göre devralınan teşebbüsün işlem sonrasından itibaren tam işlevsel sayılmayacak olması halinde dahi, piyasada yapısal bir değişikliğe sebep olacaktır. Bu nedenle, birkaç teşebbüsün başka bir teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının ortak kontrolünü üçüncü kişilerden devralmalarını içeren ve 17. paragrafta belirtilen kriterleri karşılayan bir işlem, tam işlevsellik kriterini göz önünde bulundurmak gerekmeksizin, Tebliğ uyarınca Kanun kapsamında bir yoğunlaşma teşkil edecektir.” ifadesi yer almaktadır. Kurulun çeşitli kararlarında3 da ortak kontrolün hâlihazırda faal olan bir teşebbüs/işkolu üzerinde kurulması hâlinin, tam işlevsellik kriterinin ayrıca değerlendirilmesine gerek olmaksızın bir yoğunlaşma teşkil edeceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla söz konusu işlem de ortak kontrolün hâlihazırda faal olan bir teşebbüs üzerinde tesis edilmesine yönelik olduğu için 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında devralma işlemi olarak değerlendirilmiştir. (16) Bildirim konusu işlem ile 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin (b) bendinde belirlenen eşiklerin aşılmış olduğu ve bu sebeple bahse konu işlemin bildirime ve Kurulun iznine tabi bir işlem olduğu kanaatine ulaşılmıştır. (17) Diğer yandan, işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında başta bir hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere etkin rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olup olmayacağı incelenmiştir. Ortak girişim şirketi olan PRESIFY, enerji şirketleri için veri analitiği ve 2 A Grubu pay sahipleri INAVITAS (%(.....)), (.....) (%(.....)) ve (.....)’ten ((.....)) oluşmaktadır. SÖZLEŞME’de Yönetim Kurulu’nun A Grubu pay sahipleri tarafından atanabileceği belirtilmektedir. Bununla birlikte SÖZLEŞME’de başka bir nisap öngörülmediği için %(.....) pay ile çoğunluk hisseye sahip olan INAVITAS, Yönetim Kurulu üyelerini atayacaktır. 3 Kurulun 29.04.2021 tarihli ve 21-24/290-132 sayılı ve 19.01.2022 tarihli ve 22-04/57-26 sayılı kararları.
25-08/194-97 4/9 yapay zekâ tabanlı yazılımlar geliştirmekte, aynı zamanda çeşitli tahminleme hizmetleri, enerji yönetim sistemleri, enerji ticareti çözümleri ve dağıtım şirketlerine özel algoritmalar sunmaktadır. Teşebbüs, küresel ölçekte satış faaliyetlerini fuar ve konferanslar aracılığıyla yürütmektedir. Bu bağlamda, müşterilerine üretim, fiyat tahminleri ve enerji yönetim sistemleri ürünlerini tanıtmaktadır. PRESIFY’ın sunduğu çözümler Tablo 1’de yer almaktadır: Tablo 1: PRESIFY Tarafından Sunulan Çözümler ve Kullanım Alanları Çözümler Kullanım Alanları Öngörü Çözümleri (Forecasting) Elektrik Talep Tahmini Çözümleri (Electricity Load Forecasting), belirli bir zaman diliminde tüketicinin veya bir portföyün ne kadar elektrik talep edeceğini öngörmeye yönelik olarak geliştirilmiştir. Elektrik Üretim Tahmini Çözümleri (Electricity Generation Forecasting), yenilenebilir enerji kaynaklarının üretim miktarlarını doğru bir şekilde tahmin etmeye odaklanmaktadır. Fiyat Tahmini Çözümleri (Price Forecasting), Türkiye’de elektrik piyasalarında saatlik gün öncesi ve saatlik gün içi elektrik fiyatlarının tahmin edilmesini sağlamaktadır. Kesinti Tahmini Çözümleri (Outage Forecasting), olası arıza ve kesintilerin önceden tahmin edilmesini sağlayarak, bu duruma karşı gerekli hazırlıkların yapılmasına olanak tanımaktadır. Anormallik Tespiti (Anomaly Detection) Bu çözüm, santrallerdeki potansiyel arıza ve verimsizliklerin erken tespit edilmesini sağlayarak sorunların büyümesinin önlenmesini amaçlamaktadır. Ayrıca, güneş santrallerinde güç çevirici (inverter) veya dizi (string) bazlı üretim anomalilerini tespit etmek için de kullanılmaktadır. Rota Optimizasyonu (Route Optimization) Dağıtım şirketi iş gücü yönetimi sistemindeki saha personellerini, iş atamaları, iş rotaları, yol durum, iş önceliği, ekip yetkinlikleri ve maliyetler gibi faktörlere göre optimize ederek minimum maliyetle gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Enerji Yönetim Sistemleri Optimizasyonu (EMS Optimization) Bütünleşik veya müstakil depolama sistemlerinde depolama tesisinin mevcut durumu ve piyasa fırsatlarına göre yönetilmesini sağlamaktadır. Enerji Ticaret Sistemi ve Algoritmik Ticaret (Algorithmic Trading) Bu ürün, üretim ve tedarik şirketleri için EPİAŞ (Enerji Piyasaları İşletme AŞ) ve TEİAŞ (Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi) bildirim süreçlerinin otomatikleştirilmesini sağlayan, GİP (Gün İçi Piyasası) için tasarlanmış ticari algoritmalarla karar alma botlarının kullanımını mümkün kılmaktadır. Ayrıca, şirketin tüm ticari süreçlerini raporlama işlevini de yerine getirmektedir. Kaynak: Bildirim Formu (18) Devralan ortak girişim taraflarından biri olan SAVES, elektrik enerjisi üretimi ve ticareti alanında faaliyet göstermektedir. Yurt dışında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Şirket, elektrik üretimini kontrol ettiği hidroelektrik santralleri (HES) ve güneş enerjisi santralleri (GES) aracılığıyla gerçekleştirmektedir. SAVES’in kontrolünde Çamlıca HES Elektrik Üretim AŞ ve Umas Elektrik Enerji Üretim Ltd. Şti. olmak üzere iki hidroelektrik santrali bulunmaktadır. Ayrıca, SAVES’in ön lisans aşamasında bir güneş enerjisi santrali projesi de bulunmaktadır. Bu proje, “Cemre Depolamalı GES” adıyla anılmakta olup, 2025 yılında lisansının alınarak inşaatına başlanması hedeflenmektedir. SAVES’in Diyarbakır’daki lisanssız GES’lerde %5 oranında ortaklığı da bulunmaktadır. Ayrıca SAVES’in tek kontrolüne sahip olduğu şirketlerin ünvanlarına ve faaliyetlerine aşağıda yer verilmektedir: − (…..) − (…..) − (…..)
25-08/194-97 5/9 (19) Diğer ortak girişim tarafı olan INAVITAS ise, akıllı enerji izleme ve yönetim çözümleri sunmaktadır. Gelişmiş enerji zekâsı platformu sayesinde, elektrik üretiminden son tüketiciye kadar enerji sistemlerinin tüm aşamalarında çözümler sağlamaktadır. Şirketin faaliyet gösterdiği alanlara Tablo 2’de yer verilmektedir: Tablo 6: INAVITAS Tarafından Sunulan Ürünler ve Kullanım Alanları Ürün ve Çözümler Kullanım Alanları IoT (Internet of Things, Nesnelerin İnterneti) Cihazları Enerji Ölçerler: Ticari, endüstriyel ve kamu hizmeti odaklı enerji yönetimi uygulamaları için kompakt izleme ve kontrol cihazlarıdır. Sensör ve A/C Kontrol Cihazları: Klimalar için düşük maliyetli ortam sensörüdür. RTU (Remote Terminal Unit, Uzak Terminal Birimi) ve Ağ Geçitleri: RTU cihazları, elektrik üretim tesisleri gibi enerji altyapılarından veri toplar. Bu veriler, ağ geçitleri aracılığıyla merkezi kontrol sistemine veya bulut platformuna aktarılır. PPC (Power Plant Controller, Enerji Santrali Kontrolörü) Enerji üretim ve dağıtım süreçlerini optimize eder, operasyonel kontrol sağlar ve enerji verimliliğini arttırır. Dağıtım Hizmetleri DMS (Dağıtım Yönetim Sistemi): Şebekelerin enerji dağıtım ağlarını verimli şekilde yönetmelerine yardımcı olur, tutarlı güç dağıtımı ve şebeke istikrarı sağlamayı hedefler. OMS (Kesinti Yönetimi Sistemi): Elektrik kesintilerini tespit eder, giderir ve kesinti sürelerini en aza indirerek hizmet güvenilirliğini artırmaya çalışır. VVMS (Voltaj ve Reaktif Güç Yönetim Sistemi): Elektrik dağıtım şirketlerinin voltaj seviyelerini düzenler, reaktif gücü yönetir, enerji verimliliğini artırmayı, kayıpları azaltmayı ve şebeke bütünlüğünün korunmasını amaçlar. PQ (Güç Kalitesi İzleme): Şebekelerdeki güç kalitesini izler ve yönetir, tutarlı voltaj seviyeleri sağlamaya çalışır. WFM (İş Gücü Yönetimi): Personel ve kaynakları planlayarak enerji sektöründeki operasyonları destekler, üretkenliği artırmaya çalışır. Yenilenebilir Enerji Kaynakları Varlık Performans Yönetimi: Kritik ekipmanların ömrünü uzatır, bakım süreçlerini optimize eder ve operasyonel verimliliğini artırarak arıza sürelerini en aza indirmeyi hedefler. Santral SCADA: Enerji üretim tesisleri üzerinde gerçek zamanlı kontrol ve izleme sağlar. İşletmeler Enerji Yönetim Sistemleri: Enerji tüketicilerinin enerji tüketimlerini izlemelerini ve optimize etmelerini sağlar. Kaynak: Bildirim Formu (20) INAVITAS, Türkiye’de yerleşik satış ekibinin satış ve iş geliştirme aktiviteleri aracılığıyla ürün ve hizmetlerinin yurt dışına satışını gerçekleştirmektedir. INAVITAS, 2024 yılında ihracat geliri elde etmeye başlamış, bu gelirleri Estonya ve Romanya ülkelerinde gerçekleştirdiği APM (Application Performance Management, Uygulama Performansı İzleme) ve PPC (Pay Per Click, Tıklama Başına Maliyet) ürünlerine yönelik satışlar ve proje anlaşmalarından elde etmiştir. INAVITAS, 2024 yılında Almanya’da INAVITAS Energy GmbH şirketini kurmuş olup şirket henüz faaliyete başlamamıştır. (21) INAVITAS tarafından doğrudan veya dolaylı olarak kontrol edilen teşebbüslere ve faaliyet alanlarına aşağıda yer verilmektedir: - INAVITAS Elektrik Ticaret AŞ: Yenilenebilir enerji santrali yatırımları ve elektrik tedariki alanında faaliyet göstermektedir. 2024 yılı sonunda EPDK'dan alınan tedarik lisansı ile 2025 yılı itibarıyla toptan satış faaliyetlerine başlamıştır.
25-08/194-97 6/9 - INAVITAS Enerji Yatırım AŞ: Yenilenebilir enerji santrali yatırımları ve elektrik üretimi alanlarında faaliyet göstermekte olup 2024 yılının son çeyreğinde faaliyete geçmiştir. - INS Yazılım Sanayi ve Ticaret AŞ: SCADA sistemleri yazılım hizmetleri tedariki alanında faaliyet göstermekte olup 2024 yılının son çeyreğinde faaliyete başlamıştır. (22) Karabaş Ailesi ile beraber INAVITAS’ı ortak kontrol eden Alper TERCİYANLI, yenilenebilir enerji, SCADA yazılım hizmetleri ve batarya üretimi alanlarında faaliyet göstermekte olup INAVITAS haricinde küresel ölçekte herhangi bir ticari faaliyeti bulunmamaktadır. INAVITAS ve PRESIFY haricinde, Alper TERCİYANLI tarafından kontrol edilen teşebbüsler ise yenilenebilir enerji santral yatırımları4, yenilenebilir enerji ekipmanlarının tedariki5, batarya ve batarya teknolojisi üretimi6 alanlarında faaliyet göstermektedir. (23) Alper TERCİYANLI ile beraber INAVITAS’ı ortak kontrol eden Karabaş Ailesi, buhar kazanı imalatı7, güneş enerjisi paneli üretimi8, elektrik enerjisi üretimi9, araç kiralama hizmetleri10 alanlarında iştirakleri aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Karabaş Ailesi küresel ölçekte, Yunanistan ve Romanya’daki şirketleri aracılığıyla elektrik üretimi faaliyeti gerçekleştirmektedir. (24) SAVES’in tek kontrolünü elinde bulunduran Ramazan ÖZTÜRK ise petrol ve petrol ürünleri, holding işletmeciliği, yenilenebilir enerji üretim ve ticareti, sanayi üretimi ve hizmeti, maden üretimi ve ticareti alanlarında faaliyet gösteren çok sayıda teşebbüsü kontrol etmektedir11. (25) Yukarıda yer verilen bilgiler incelendiğinde; ilk olarak ortak girişim tarafı INAVITAS ile ortak girişim PRESIFY’ın faaliyetleri arasında enerji piyasalarına yönelik yazılımlar bakımından bir örtüşmenin meydana gelip gelmediği değerlendirilmesi gerekmektedir. (26) PRESIFY elektrik üretim ve dağıtım aşamasında kullanılabilen çeşitli tahminleme hizmetleri ve enerji ticaretine yönelik algoritma çözümleri ile enerji piyasalarına yönelik olarak veri analitiği ve yapay zekâ tabanlı yazılım pazarında faaliyet göstermektedir. Ortak girişim tarafı INAVITAS da, enerji yönetim platformlarında yazılım geliştirme teknolojileri işi ile iştigal etmektedir. (27) Tarafların faaliyetleri arasındaki farklılıklara ilişkin olarak yapılan açıklamada, INAVITAS’ın, enerji yönetim platformlarında müşterilerinin enerji verilerini IoT cihazları aracılığıyla topladığı ve bu verileri çeşitli görselleştirme yöntemleriyle izleyip belirli unsurları kontrol etme imkânı tanıdığı, buna karşın PRESIFY’ın bu tür bir hizmet sunmadığı ve yapay zekâ tabanlı yazılımlar ile tahminleme, optimizasyon ve karar 4 Söz konusu teşebbüsler arasında Inavitas Elektrik Ticaret AŞ, Inavitas Enerji Yatırım AŞ, Endoks Yenilenebilir Enerji AŞ bulunmaktadır. 5 Partner Elektronik Güç Sistemleri AŞ tarafından yürütülen faaliyetlerdir. 6 Wattox Batarya ve Enerji Dönüşüm Teknolojileri AŞ tarafından yürütülen faaliyetlerdir. 7 Alfa Kazan tarafından bu alanda faaliyet yürütülmektedir. 8 Alfasolar Enerji tarafından bu alanda faaliyet yürütülmektedir. 9 Boren Elektrik Üretim AŞ ve Selnur 2 Enerji San. ve Tic. AŞ, Borges Elektrik Üretim AŞ, Elma Güneş Enerji AŞ ve Kerasus Güneş Enerji Sistemi AŞ tarafından bu alanda faaliyet yürütülmektedir. 10 Selnur 2 Enerji San. ve Tic. AŞ tarafından bu alanda faaliyet yürütülmektedir. 11 Sayılan tüm faaliyetleri kapsayan ana şirket konumundaki Nakkaş Holding’i kontrol eden Ramazan ÖZTÜRK’ün diğer kontrol ettiği teşebbüsler arasında Transpet Petrolcülük AŞ, Global Terminal Hizmetleri AŞ, Global Gas Trans Enerji San. Ve Tic. AŞ, Petro Global Liman İşletmeciliği ve Depolama San. ve Tic. AŞ, MT Petrolcülük ve Enerji AŞ, Kuzey Demiryolu İşletmeciliği AŞ, Stars Elektrik Üretim AŞ, Stars Enerji Yatırımları AŞ, Be Aero Havacılık AŞ, Kanaat Çay San. ve Tic. Ltd. Şti., Türk Ytong AŞ, Base Studio Arge ve Teknoloji San. AŞ, GTS Investments B.V., Nakkaş Madencilik AŞ yer almaktadır.
25-08/194-97 7/9 destek algoritmalarının geliştirilmesine odaklandığı ifade edilmiştir. Ayrıca, INAVITAS tarafından sunulan çözümlerin yazılım geliştirme teknolojilerine dayandığı, PRESIFY’ın ürünlerinin yapay zekâ algoritmalarının kullanımı ve geliştirilmesi üzerine kurulu olduğu, bu iki alanın, akademik literatürde de farklı disiplinler olarak kabul edildiği, dolayısıyla her iki şirketin sunduğu hizmetlerin, birbirinin yerine kullanılabilecek benzer teknolojik altyapılara sahip olmadığı bildirilmiştir. (28) PRESIFY ve INAVITAS’ın ürünleri arasındaki ikame/tamamlayıcılık ilişkisine yönelik olarak, PRESIFY’ın çözümlerinin, INAVITAS’ın ürünlerine entegre edilerek, bu ürünlere ek modüller olarak sunulabileceği, bu entegrasyonun, INAVITAS’ın bazı ürünlerinde mevcut olmayan fonksiyonların eklenmesine olanak tanıdığı ve müşterilere daha fazla öngörülebilirlik ve operasyonel verimlilik sağlayacağı, bu bağlamda PRESIFY ve INAVITAS’ın ürünlerinin, aynı müşteri gruplarına yönelik, birbirini tamamlayan ürünler olarak pazarlanabileceği beyan edilmiştir. Buna ek olarak INAVITAS ve PRESIFY’ın ürünlerinin, tüketiciler tarafından birbirlerinin yerine kullanılabilecek nitelikte olmadığı, INAVITAS haricinde, işlem taraflarının kontrolündeki diğer şirketlerin, PRESIFY ile benzer bir pazarda faaliyet göstermediği, bu nedenle işlem tarafları ile PRESIFY arasında yatay bir örtüşmenin bulunmadığı, ancak müşterilerin talebi doğrultusunda, PRESIFY’ın ürünlerinin INAVITAS’ın ürünlerine entegre edilerek aynı müşteri gruplarına birlikte sunulabileceği bilgisi edinilmiştir. (29) Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’da (Dikey-Konglomera Kılavuz) çok pazarlı birleşmeler, birleşen teşebbüslerin arasındaki ilişkinin ne tam anlamıyla yatay (aynı ilgili pazarda bulunma) ne de dikey (sağlayıcı-alıcı ilişkisi) türde bir ilişki olduğu durumlarda karşılaşılan türdeki işlemler olarak tanımlanmıştır. Çok pazarlı birleşmelere ilişkin rekabet hukuku uygulamalarında özellikle, birleşme taraflarının birbirleriyle yakından ilgili olan pazarlarda iştigal ettiği durumların üzerinde durulmaktadır. Bu kapsamda, aralarında tamamlayıcılık ya da zayıf ikame ilişkisi olan ürün ve hizmetleri veya aynı müşteri grubu tarafından satın alınan veya üretiminde önemli ölçüde benzer girdiler kullanılan belli bir ürün veya hizmet gamına dâhil olan faaliyetleri kapsayan pazarlardaki birleşmeler inceleme konusu olmaktadır. Dikey-Konglomera Kılavuz’da çok pazarlı birleşmelerin rekabeti önemli ölçüde azaltma ihtimalinin oldukça düşük olduğunun genel kabul gören bir varsayım olduğu ifade edilmiştir. Ancak yine aynı Kılavuz’un devam eden paragraflarında bu tür işlemlerin hangi durumlarda pazar kapama ihtimaline yol açabileceği üzerinde durulmuştur12. (30) Bildirime konu işlem kapsamında PRESIFY ve INAVITAS tarafından sunulan ürünlerin aynı müşteri grupları tarafından tamamlayıcı ürünler olarak kullanılabileceği anlaşılmıştır. Bu doğrultuda, bildirim konusu işlem ile Dikey-Konglomera Kılavuz uyarınca işlem taraflarının ürünleri arasında tamamlayıcılık ilişkisi olarak nitelendirilebilecek bir durumun ortaya çıkabileceği, bu nedenle söz konusu işlemin pazarda olası konglomera etkilere yol açabileceği anlaşılmıştır. (31) Bu kapsamda, bildirilen işlemin konglomera etkileri değerlendirilirken Dikey-Konglomera Kılavuz’un 104. maddesi de dikkate alınmalıdır. Söz konusu paragrafta “Pazarı kapamanın potansiyel bir sorun olarak addedilmesi ancak ürünleri tek tek satın almaya meyilli müşterilerin toplamda geniş bir müşteri tabanı oluşturmaları halinde söz konusu olacaktır.” ifadesine yer verilmektedir. PRESIFY’ın Türkiye ve küresel ölçekte enerji piyasalarına yönelik olarak veri analitiği ve yapay zekâ tabanlı yazılım pazarında tahmini pazar payının 2023 yılında %(.....)’den düşük olması nedeniyle çok küçük bir 12 Kurulun 30.06.2022 tarihli ve 22-29/475-190 sayılı Kingspan/Ondura kararı.
25-08/194-97 8/9 müşteri grubuna satış yaptığı dikkate alındığında, işlemin potansiyel konglomera etkileri bakımından rekabet karşıtı bir endişeye neden olmayacağı kanısına ulaşılmıştır13. (32) Ayrıca ortak girişim taraflarından SAVES’in kontrol ettiği EYEROD ile ortak girişim PRESIFY’ın faaliyetleri arasında bir örtüşme olup olmadığı da değerlendirilmiştir. (…..). PRESIFY'ın faaliyetlerinin enerji alım-satım işlemlerinde müşterilerine enerji fiyatı, enerji talebi ve enerji üretimi tahminleri yapmak olduğu dikkate alındığında her iki teşebbüsün de yapay zekâ teknolojilerini kullanarak hizmetler sunduğu ancak anılan hizmetlerin birbirlerinden farklı olması nedeniyle söz konusu teşebbüslerin faaliyetleri arasında bir örtüşmeden söz edilemeyeceği anlaşılmıştır. (33) Öte yandan işlem taraflarının tamamının elektrik enerjisi üretim sektöründe faaliyet göstermesi sebebiyle, işlem sonrasında PRESIFY ve taraflar arasında potansiyel müşteri, sağlayıcı ilişkisi üzerinden dikey bir örtüşmenin doğabileceği ihtimali göz önünde bulundurularak bu hususa dair taraflardan bilgi talep edilmiştir. Bu doğrultuda işlem taraflarının elektrik enerjisi üretimi pazarında pazar paylarının ve üretim miktarlarının da incelenmesi gerekmektedir. Tablo 3’te işlem taraflarının kurulu güç bazında MW14 cinsinden toplam elektrik üretimi miktarlarına göre pazar paylarına yer verilmektedir. Tablo 3: Kurulu Güç Bazında, İşlem Taraflarının MW Cinsinden Toplam Elektrik Üretim Miktarları ve Pazar Payları Teşebbüs Adı 2021 2022 2023 Üretim (MW) Pazar Payı(%) Üretim (MW) Pazar Payı (%) Üretim (MW) Pazar Payı (%) Ramazan ÖZTÜRK15 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Karabaş Ailesi16 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Toplam (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kaynak: Cevabi Yazı (34) Ramazan ÖZTÜRK 2021-2023 yıllarında sırası ile %(.....), %(.....) ve %(.....) pazar payı elde ederken Karabaş Ailesi’nin elde ettiği pazar payı aynı dönemler için %(.....), %(.....) ve %(.....) olarak gerçekleşmiştir. Ramazan ÖZTÜRK ve Karabaş Ailesi tarafından yönetilen ve elektrik üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin, 2021, 2022 ve 2023 yılları itibarıyla toplam pazar payları sırasıyla %(.....), %(.....) ve %(.....) olarak gerçekleşmiştir. Sonuç olarak elektrik üretimi pazarında işlem taraflarının bileşik pazar payının %(.....)’in altında kaldığı ve ihmal edilebilir düzeydedir. (35) Bununla birlikte, elektrik üretimi alanındaki şirketlerin, PRESIFY’ın ürünleri açısından potansiyel hizmet alıcıları olabileceği, ancak bu ürünlerin, Karabaş Ailesi ve Ramazan ÖZTÜRK’ün elektrik üretim şirketlerinin faaliyetleri için bir "girdi" olarak değerlendirilemeyeceği, ayrıca işlem taraflarının kontrol ettiği şirketlerle PRESIFY arasında mevcut bir tedarik ilişkisinin de bulunmadığı, bu şirketlerin PRESIFY’ın sunduğu hizmetlere ilişkin olarak da üçüncü taraflardan hizmet almadığı belirtilmiştir. Sadece 02.08.2024 tarihinde PRESIFY tarafından, SAVES’e bir defaya mahsus olmak 13 Benzer yönde bkz. Kurulun 11.07.2024 tarihli ve 24-29/688-289 sayılı Yokogawa/BaxEnergy kararı. 14 MW yani megavat güç ölçümlerinde kullanılan bir ölçü birimidir. Bir MV bir milyon watt’a eşittir. https://www.armin.com.tr/elektrik-birimleri-nedir/#:~:text=%E2%80%9CMegavat%E2%80%9D%20ve%20%E2%80%9Ckilovat%E2%80%9D,%3D%201000%20kW'e%20e%C5%9Fittir, Erişim Tarihi: 13.02.2025. 15 Ramazan ÖZTÜRK tarafından kontrol edilen, SAVES, Stars Elektrik ve Stars Enerji’nin toplam tutarları baz alınarak hesaplanmıştır. 16 İlgili veriler Karabaş Ailesi tarafından kontrol edilen, Boren Elektrik, Borges Elektrik, Elma Güneş, Kerasus Güneş, Selnur-2’nin toplam tutarları baz alınarak hesaplanmıştır.
25-08/194-97 9/9 üzere, şebeke ölçekli bataryalı enerji depolama sistemlerinin fizibilite çalışmasına yönelik olarak hizmet sunulmuştur. Söz konusu hizmetin tutarı (.....) olup, PRESIFY’ın cirosunun ortalama %(.....)'ine tekabül etmektedir. (36) Son olarak, SAVES’in PRESIFY tarafından sunulan hizmetlerin hiçbirini PRESIFY’dan veya üçüncü bir taraftan temin etmediği ve bu hizmetleri şirket içi departmanları aracılığıyla yürüttüğü belirtilmektedir. Bununla birlikte, PRESIFY tarafından sunulan ürünlerin kullanımının günümüzde oldukça sınırlı olduğu ve yaygınlaşma aşamasında olduğu, SAVES gibi bu ürünlerin sunduğu işlevleri kendi iç organizasyonu aracılığı ile sağlayan birçok teşebbüs olduğu bildirilmiştir. Elektrik üretimi alanında faaliyet gösteren bazı şirketler açısından ise bu ürünlerin kullanılabilir dahi olmadığı bilgisi edinilmiştir. Örneğin, Karabaş Ailesi’nin GES’leri açısından PRESIFY ürünlerinin hâlihazırda entegre edilebilir ve kullanılabilir ürünler olmadığı belirtilmektedir. Pazarın mevcut koşulları altında, PRESIFY tarafından pazara sunulan ürünlerin hiçbirinin elektrik üretimi alanında faaliyet gösteren şirketlerin faaliyetlerinin sürdürülmesi için zorunlu veya tamamlayıcı nitelikte olmadığı değerlendirilmiştir. (37) Bununla birlikte PRESIFY’ın çok sayıda rakibin bulunduğu ilgili pazardaki paylarının 2022 yılında %(.....) ve 2023 yılında %(.....) olması nedeniyle oldukça düşük düzeyde seyrettiği anlaşılmıştır. Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde etkin rekabeti ortadan kaldıran ya da sınırlandıran bir neticenin ortaya çıkma ihtimalinin bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. (38) Yapılan tüm inceleme ve değerlendirmeler sonucunda, söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı kanaatine varılmıştır. H. SONUÇ (39) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy