1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D2/1/A.F.K.-00/2 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 00-47/496-271
Karar Tarihi : 28.11.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Alper Fevzi KARA, Hakan BİLİR, Şahin ARDIYOK
C- BAŞVURUDA BULUNAN: Profilo Elektronik Servis A.Ş.
Cemal Sahir Sok. No:26-28 Mecidiyeköy/İSTANBUL
D- TARAFLAR: - Profilo Elektronik Servis A.Ş.
- 453 yetkili servis
E- DOSYA KONUSU: Profilo Elektronik Servis A.Ş. ve yetkili servisleri arasında
akdedilen "Yetkili Servis Sözleşmesi"ne menfi tespit belgesi verilmesi veya
muafiyet tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.5.1998 tarih ve 1125 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4 ve 5.
maddeleri ile 1998/7 sayılı Franchise Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin
ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 22.11.2000 tarih,
D2/1/A.F.K.-00/2 sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu 24.11.2000 tarih,
REK.0.06.00.00/45 sayılı Başkanlık önergesi ile 00-47 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Başvuruya konu işlemle ilgili olarak;
1. Profilo Elektronik Servis A.Ş.’nin yetkili servisleri ile akdettiği sözleşmenin 22 ve
23. maddelerinde yer alan malzeme ve işçilik fiyatlarının adı geçen şirket tarafından
belirleneceğine ilişkin hükümlerin yanısıra anlaşmanın hizmet piyasalarının
bölüşülmesi hakkında hükümler ihtiva etmesinden dolayı 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiği, bu nedenle tarafların menfi tespit taleplerinin reddedilmesi
gerektiği,
2. Söz konusu sözleşmelerde yer alan yedek parça fiyatlarının şirketçe
belirlenmesine yönelik hükümlerin Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca 4077 sayılı
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a dayanılarak çıkartılan TRKGM-95/137-138
sayılı “Sanayi Mallarının Satış Sonrası Hizmetleri Hakkında Tebliğ” uyarınca
hazırlandığı, sözleşmelerde yer alan diğer fiyatla ilgili tespitlerin, anılan anlaşmaların
zamanında bildirilmiş dikey anlaşmalar olması nedeniyle sözleşme hükümlerinin
4054 sayılı Kanun’a aykırılığından dolayı, 16. maddenin ikinci fıkrası gereğince ceza
uygulanmamasının yerinde olacağı,
2 REKABET KURUMU
3. Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılan, “Etiket, Tarife ve Fiyat Listeleri
Yönetmeliği”nin işçilik fiyatlarının imalatçı ya da ithalatçı firma tarafından
belirleneceğine ilişkin bir düzenleme getirmediği hususu gözönünde
bulundurulduğundan, bahsi geçen yetkili servis sözleşmesinin 22 ve 23.
maddelerindeki “Yetkili servis her türlü durumda yapılan hizmet karşılığı olarak
müşteriden PROFİLO ELEKTRONİK SERVİS A.Ş’nin tayin ettiği malzeme ve işçilik
ücretinden başka her ne nam altında olursa olsun başkaca para talep edemezler.”,
“Şirket (PROFİLO ELEKTRONİK SERVİS A.Ş) gerektiğinde belirtilen çalışma
koşullarını tek taraflı olarak değiştirebilir. Yetkili servisler yeni koşul ve tarifeleri
bildirilen tarihten itibaren uygularlar. Şirket bu değişiklikleri uygulama tarihinden 15
gün evvel ilgililere duyurur.” şeklindeki, rekabet kuralları ile çelişen “yeniden satış
fiyatının belirlenmesi" uygulamasının terkedilerek “tavsiye edilen fiyat" uygulamasına
geçilmesi ve anlaşmanın zamanında bildirilmiş olduğu dikkate alınarak, söz konusu
anlaşmanın 1998/7 sayılı "Franchise Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği" ile
uyumlu hale getirilmesi halinde uygulanabileceği, aksi takdirde anlaşmanın
yürürlükten kaldırılması gerektiği, bu yapılmadan uygulamaya devam edilmesi
halinde soruşturma açılacağının, 4054 sayılı kanunun 9. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca ilgili taraflara bildirilmesinin uygun olacağı,
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden hareketle işlemin değerlendirilmesinde ilgili
ürün pazarı, "elektronik ev aletleri servis hizmetleri" pazarı, ilgili coğrafi pazar ise,
"Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Profilo Elektronik Servis A.Ş. (Profilo), yetkili servisler ile akdettiği ve ürettiği
ya da ithal ettiği Telefunken, Saba, Profilo, Siemens, Olivetti, Telestar markalı
elektronik cihazların servis hizmetlerine ilişkin tarafların karşılıklı hak ve
yükümlülüklerini düzenleyen sözleşme için menfi tespit ve muafiyet talebinde
bulunmuştur.
H.2.1. Menfi Tespit Talebi
Başvuruya konu yetkili servis sözleşmesinde yer verilen,
7. madde:”Yetkili servis şirketin kendisine gösterdiği bölgede servis faaliyetini
sürdürebilir.Şirket her halukarda hizmet çeşitlerini ve gösterilen bölgeleri daraltıp
genişletme yetkisini mahfuz tutar.”
8. madde: “Şirket gerektiğinde Yetkili servisin bölgesinde başka yetkili servisler veya
bölge servisleri açabilir.”
10. madde: “Yetkili servis bakım ve onarım hizmetlerini aşağıda gösterilen bölgede
bulunan istisnasız bütün il, ilçe ve köylere götürecek ve şikayete meydan
vermeyecek şekilde ifa edecektir. Ayrıca iş bu sözleşme…….. kabul ederler.Yetkili
servisin çalışma bölgesi :… dir.”
3 REKABET KURUMU
22. madde: “Yetkili servis her türlü durumda yapılan hizmet karşılığı olarak
müşteriden PROFİLO ELEKTRONİK SERVİS A.Ş’nin tayin ettiği malzeme ve işçilik
ücretinden başka her ne nam altında olursa olsun başkaca para talep edemezler.”
23. madde: “Şirket (PROFİLO ELEKTRONİK SERVİS A.Ş) gerektiğinde belirtilen
çalışma koşullarını tek taraflı olarak değiştirebilir.Yetkili servisler yeni koşul ve
tarifeleri bildirilen tarihten itibaren uygularlar. Şirket bu değişiklikleri uygulama
tarihinden 15 gün evvel ilgililere duyurur.”
31. madde: “Yetkili servis başka servisin veya servislerin çalışma sahalarında şirketin
haberi veya talimatı olmadan servis hizmeti yapamaz. Buna uyulmadığında Şirket
Yetkili servise nakdi ceza uygulamakta birlikte sözleşmeyi hiçbir ihbara gerek
kalmaksızın feshedebilir.”
hükümlerinin, bölge sınırlaması ve fiyat tespitine yönelik olması nedeniyle, 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde hukuka aykırı ve yasaklanan
fiiler arasında sayılan “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan
maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” ve
"Mal ve hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya
unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü" hallerine uygunluk gösterdiği, dolayısıyla
anılan sözleşmenin Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan yedek parça yeniden satış fiyatının tespitine ilişkin sözleşme
maddelerinin, T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından 4077 sayılı Kanun'a
dayanılarak çıkarılan TRKGM-95/137-138 sayılı “Sanayi Mallarının Satış Sonrası
Hizmetleri Hakkında Tebliğ” hükümlerine uygun olduğu düşünülmekle birlikte, bu
durum sözleşmenin, Kanun'un 4. maddesine aykırılığını ortadan kaldırmamaktadır.
Bu nedenle söz konusu sözleşmeye menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
H.3.3. Muafiyet Talebi
Sözleşme maddeleri incelendiğinde; Profilo'nun know-how, logo, unvan,
marka, basılı evrak, ışıklı tabela, taşıt aracı ve avadanlıklar ile personel kıyafetleri
gibi unsurların şirket ile özdeşleşmiş tanıtıcı (ayırdedici) özelliklerinden oluşan bir
sistem üzerinde yetkili servise kullanma hakkı tanıdığı görülmektedir.
Diğer taraftan ilgili hizmet piyasasında marka imajı ve tüketici memnuniyetinin
önemi nedeniyle, Profilo'nun yetkili servislere belli süreçler içerisinde teknik eğitim
ve meslek içi eğitim desteği vermesi gerekmektedir. Ayrıca tüketici ile devamlı
surette temas halinde bulunulması nedeniyle yetkili servislerin sunacağı hizmetin
standardı ve hizmet standardının her süreçte muhafaza edilmesi önem
kazanmaktadır. Dolayısıyla Profilo tarafından yetkili servislere sürekli teknik ve ticari
desteğin verildiği görülmektedir.
Bu haliyle Sözleşme'nin 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesine dayanılarak
çıkarılan ve franchise anlaşmalarına uygulanacak grup muafiyeti esaslarının
belirlendiği 1998/7 sayılı "Franchise Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nin
3. maddesinde tanımlanan franchise anlaşması unsurlarını taşıdığı anlaşılmıştır. Bu
nedenle sözleşmeye muafiyet tanınması talebi, 1998/7 sayılı Tebliğ kapsamında
incelenmiştir.
4 REKABET KURUMU
1998/7 sayılı Tebliğ'in 8. maddesinin (e) bendi ile "franchise verenin, satış
fiyatı hakkında tavsiyede bulunma imkanı saklı kalmak kaydıyla, franchise alanın,
franchise hakkının konusu mal veya hizmetlerin satış fiyatlarını belirleme hakkını,
doğrudan ya da dolaylı kısıtlaması" hali grup muafiyeti kapsamı dışında kalan koşul
ve yükümlülükler arasında sayılmıştır. Tebliğ'in bu hükmünden hareketle, satış fiyatı
hakkında Profilo'nun sadece tavsiyede bulunabileceği, bunu aşan kısıtlamaların grup
muafiyeti kapsamı dışında kalacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla yukarıda yer verilen
sözleşme maddeleri ile Profilo'ya franchise alanların yedek parça yeniden satış
fiyatlarını ve işçilik fiyatlarını belirleme yetkisinin tanınması nedeniyle bildirim konusu
sözleşmenin Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandırılması mümkün
değildir.
Diğer taraftan söz konusu sözleşmede yer alan hükümlerin T.C. Sanayi ve
Ticaret Bakanlığı'nca çıkarılan TRKGM-95/137-138 sayılı Tebliğ uyarınca
hazırlandığı ve anılan sözleşmenin zamanında bildirilmiş dikey bir sözleşme olduğu
gözönüne alınarak, sözleşmenin tarafları hakkında 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesi gereğince ceza uygulanmasına yer olmadığı kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yapılan değerlendirmeler ve tespitler doğrultusunda,
1) Profilo Elektronik Servis A.Ş.’nin yetkili servisleri ile yapmış olduğu sözleşmeye
menfi tespit belgesi verilemeyeceğine;
2) Yedek parça fiyatlarının Profilo Elektronik Servis A.Ş. tarafından belirlenmesine
yönelik olarak söz konusu sözleşmelerde yer alan hükümlerin T.C. Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı'nca çıkartılan TRKGM-95/137-138 sayılı “Sanayi Mallarının Satış Sonrası
Hizmetleri Hakkında Tebliğ” uyarınca hazırlandığı ve anılan anlaşmaların zamanında
bildirilmiş dikey anlaşmalar olduğu gözönüne alınarak, sözleşmelerdeki yedek parça
fiyatına ilişkin hükümler dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi gereğince
ceza uygulanmasına yer olmadığına;
3) T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nca çıkarılan, “Etiket, Tarife ve Fiyat Listeleri
Yönetmeliği”nin işçilik fiyatlarının imalatçı ya da ithalatçı firma tarafından
belirleneceğine ilişkin bir düzenleme getirmediği hususu gözönünde bulundurularak;
incelemeye konu yetkili servis sözleşmesinin 22 ve 23. maddelerindeki “Yetkili servis
her türlü durumda yapılan hizmet karşılığı olarak müşteriden PROFİLO
ELEKTRONİK SERVİS A.Ş’nin tayin ettiği malzeme ve işçilik ücretinden başka her ne
nam altında olursa olsun başkaca para talep edemezler.”, “Şirket (PROFİLO
ELEKTRONİK SERVİS A.Ş) gerektiğinde belirtilen çalışma koşullarını tek taraflı
olarak değiştirebilir. Yetkili servisler yeni koşul ve tarifeleri bildirilen tarihten itibaren
uygularlar. Şirket bu değişiklikleri uygulama tarihinden 15 gün evvel ilgililere duyurur.”
şeklindeki, rekabet kuralları ile çelişen “yetkili servislerin yedek parça ve işçilik
hizmetleri satış fiyatının belirlenmesi" uygulamasının terkedilerek “tavsiye edilen
fiyat" uygulamasına geçilmesine;
4) Anlaşmanın zamanında bildirilmiş olduğu dikkate alınarak; söz konusu
anlaşmanın 1998/7 sayılı Franchise Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne
uyumlu hale getirilerek aykırı hükümlerinin çıkarılması halinde, bu anlaşmanın anılan
Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabileceğine;
5 REKABET KURUMU
5) Öngörülen bu uyarlamaların yerine getirilmesi için, kararın tebliğinden itibaren 45
gün süre verilmesine ve bu süre içinde aykırılığın giderildiğinin Rekabet Kurumu'na
tevsik edilmesine; aksi takdirde anlaşmaların 4054 sayılı Kanun'un 56. maddesi
uyarınca geçersiz sayılacağının, öngörülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya
devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının aynı Kanun'un 16 ve 17.
maddeleri uyarınca işlem yapılacağının ilgili taraflara bildirilmesine;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy