1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/Y.K.-99/13 (Devralma)
Karar Sayısı : 99-37/378-243
Karar Tarihi : 4.8.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : M. Zeki UZUN, Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER : Yüksel KAYA, Kürşat ÜNLÜSOY
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Tatmak Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Elif ŞEN
Büyükdere Cad. Beytem Han Kat:4 Şişli İstanbul
D- TARAFLAR: Putzmeister AG
Max-Eyth-Str.10 D-72631 Aichtal, ALMANYA
Tatmak Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Eyüp İlçesi Göktürk Beldesi İstanbul Cad. No:8/A
Kemerburgaz İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Putzmeister AG (PM)’nin Tatmak Makina Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (Tatmak)’nin %25 oranında hissesini devralmasına ilişkin izin talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 28.7.1999 tarih, 2430 sayı ile
giren başvuru üzerine; 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 30.7.1999 tarih,
D3/1/Y.K.-99/13 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 3.8.1999 tarih,
REK.0.07.00.00/50 sayılı Başkanlık önergesi ile 99-37 sayılı Kurul gündemine
alınarak karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Dosya konusu devralmanın, 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen pazar payı ve ciro eşiklerinin altında kaldığı,
dolayısıyla Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir devralma olmadığı;
devralmadan etkilenecek diğer pazar olan bakım ve onarım hizmetleri ve yedek
parça pazarı ile ilgili olarak ise, devralmanın bu pazardaki rekabeti olumsuz yönde
etkilemeyeceği düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Devralınan teşebbüsün gerek PM lisansı altında üretimini yaptığı,
gerekse PM firmasından satın alarak pazara sunduğu inşaat makinelerinden olan
beton pompaları, sıva ve şap makineleri farklı özelliklere sahip, kullanım alanları
2 REKABET KURUMU
itibariyle birbirleri yerine ikame edilemeyen ürünlerdir. Bu durum, ilgili ürün pazarının
her bir ürün için ayrı ayrı olmak üzere tanımlanmasını gerektirmektedir. Tarafların
faaliyet alanı içinde bulunan sıva ve şap makineleri, beton pompaları ile
kıyaslandığında, oldukça düşük pazar paylarına sahip bulunmaktadır. Bu nedenle,
söz konusu devralmanın ağırlıklı olarak beton pompaları üretim ve dağıtım pazarında
etkili olacağı söylenebilir.
Devralma işlemine taraf olan teşebbüsler, ilgili ürün pazarında yer alan
makinalara ilişkin faaliyette bulunmalarına paralel olarak, söz konusu ürünler ile ilgili
bakım, onarım ve yedek parça temini gibi satış sonrası hizmetlerde
bulunmaktadırlar. Teşebbüsler tarafından sağlanan satış sonrası hizmetlerin ağırlıklı
olarak beton pompası ile ilgili olduğu düşünülürse, beton pompası bakım, onarım ve
yedek parça hizmetleri pazarının ayrı bir ilgili ürün pazarı olarak değerlendirilmesi
yerinde olacaktır.
Coğrafi Pazar: PM firmasının verdiği lisans altında üretilen veya ithal edilen
makinelerin yurt genelinde satışa konu olması nedeniyle ilgili coğrafi pazar, Türkiye
Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
Devralma tarafları olan Tatmak ve PM firmalarının beton pompaları, sıva ve
şap makineleri üretim ve dağıtımı olarak ayrı ayrı tanımlanan ilgili ürün
pazarlarındaki toplam ciroları 5.917.024.180.990 TL, en yüksek pazar payına sahip
oldukları beton pompaları üretim ve dağıtım pazarındaki payları (Tatmak, PM lisansı
altında faaliyette bulunduğundan, ilgili pazardaki pay PM markalı ürünlerin payı
olarak değerlendirilmektedir) ise %...-... arasındadır. Bu pazar payları dikkate
alındığında, başvuru konusu işlemin anılan pazarlar açısından 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir devralma olmadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, PM şirketinin lisansı ile Tatmak tarafından üretilen ürünlerin bir
kısım yedek parçalarının, aynı türden ancak farklı markalı ürünlerde kullanılan yedek
parçalarla ikame edilememesi, satılan beton pompası vs. gibi ürünlerin orijinal yedek
parça ihtiyaçlarının bir kısmının (özellikle hidrolik pompalar) yine bu şirketler
vasıtasıyla yurtdışından temin edilmesi gibi bir durumun ortaya çıkmasına neden
olmaktadır. Bu şekilde, piyasaya arz edilen ürünlerin yedek parçalarının bir bölümü
için yerel firmalar gibi alternatif temin kaynakları bulunabilmekte iken, özel bazı
parçalar için mümessil firmalar vasıtasıyla temin etme zorunluluğu doğabilmektedir.
Beton pompalarının hidrolik aksam ve “boom” dışındaki orjinal yedek
parçalarının kolaylıkla yerli üreticilerden temin edilebilmesine rağmen kullanıcılar
çoğunlukla marka imajını göz önünde bulundurarak üretici firmanın servis işletmesini
tercih etmektedirler. Ancak, yerli üreticilerden temini mümkün olmayan ve yetkili
satıcı tarafından ya da bu satıcı firma aracılığıyla satışı yapılan hidrolik aksama
ilişkin orjinal yedek parçalar, mümessili olunan firmanın temin ettiği firmadan veya
varsa Türkiye’deki temsilcisinden de sağlanabilmektedir. Örneğin, gerek Tatmak
şirketi gerekse beton pompası gibi ürünlerin kullanıcıları, PM tarafından verilen
lisans altında üretilen beton pompalarında kullanılan Sauer markalı hidrolik pompa
gibi parçaları, Tatmak vasıtasıyla Sauer’in Türkiye’deki mümessilinden elde etme
imkanına sahip olabilmektedirler.
3 REKABET KURUMU
“Boom ” adı verilen beton pompasının kolu olan parçalar dışında tüm yedek
parçaların gerek yurt içinde, gerekse yurt dışında alternatif temin kaynakları
bulunmaktadır. “Boom”, dizayn ve sistem açısından rakip markalardan farklı olduğu
için yalnızca PM ve Tatmak’tan temin edilebilmektedir. Ancak, “boom” satışı çok
nadir olmakta (örneğin Tatmak bu yıl hiç “boom” satışında bulunmamıştır.) ve bu
parçaya ilişkin sunulan hizmet genellikle özel kaynak makinalarıyla onarım şeklinde
olmaktadır. Bu tip kaynak makinaları demir-çelik işleri ile uğraşan servis
işletmelerinde de bulunduğu için “boom” ile ilgili satış sonrası hizmet talebi başka
yerler tarafından da karşılanabilmektedir. Bu tür özel parçalar dışındaki çabuk
aşınan mekanik yedek parçalar genellikle yan sanayideki yerel şirketlerden de temin
edilebilmektedir. Tatmak tarafından üretilerek satılan, özellikle beton pompalarının
bir kısım yedek parçalarında ortaya çıkan bu durumun, devralma sonrasında,
devralma öncesindeki durumdan çok farklı bir yapının ortaya çıkmasına yol
açmayacağı, bazı parçalarla ilgili oluşan durumun devam edeceği, devralma
sonrasında yedek parça pazarında sınırlı sayıda parça için sahip olunan (büyük
ölçüde en önemli temin kaynağı olmaktan kaynaklanan) mevcut durumu
değiştirmeyeceği düşünülmektedir. Bunun nedeni, yedek parçalarla ilgili olarak
ortaya çıkan bu durumun, inceleme konusu olan devralmadan bağımsız olarak, daha
önce PM ile Tatmak arasında gerçekleşen lisanstan kaynaklanmakta olması -beton
pompaları gibi inşaat makineleri üreticileri olan yabancı firmaların Türkiye pazarına
girebilmek için mümessil tayin etme veya lisans verme yolunu seçmekte olup,
incelenen olayda yalnızca Tatmak Türkiye’de PM şirketinin lisanslı yedek
parçalarının satış hakkına sahiptir- dolayısıyla, devralma sonrasında mevcut
durumun devralmadan kaynaklanan bir nedenden dolayı etkilenmeyecek olmasıdır.
PM marka beton pompalarının yedek parçalarıyla ilgili satış sonrası
faaliyetlerde bulunan ve PM yedek parçasının yanısıra ağırlıklı olarak sıkıştırma
makineleri (silindir) satışı yapan ve Tatmak’ın yavru firması olan Karyer şirketinin
1998 cirosu 682.608.921.000 TL. olarak gerçekleşmiştir. Cironun 199.000.000.000
TL.'si PM markalı yedek parça satışlarından elde edilmiştir. Bu rakam, PM firmasının
Tatmak vasıtasıyla 1998 yılında gerçekleştirdiği 748.920.000.000 TL. değerindeki
yedek parça ve özel ekipman satışı ile birlikte değerlendirildiğinde, beton
pompalarının yedek parçaları pazarında toplam 947.920.000.000 TL.’lik satışa
tekabül etmektedir. Tatmak ve Karyer'in, PM ürünlerinin yedek parça satışlarına
ilişkin pazar payı Tatmak tarafından %... olarak bildirilmiştir. Söz konusu devralma
işlemi sonucunda bu pazardaki teşebbüslerin pazar paylarında bir değişiklik
olmayacaktır. Pazarda mevcut rakiplerin (hem nihai pazarda hem de yedek parça ve
servis pazarında) varlığı da dikkate alındığında anılan pazardaki başvuru konusu
değişiklik nedeniyle, bu pazardaki ve beton pompalarının üretim ve dağıtımı
pazarındaki rekabetin olumsuz yönde etkilenmeyeceği anlaşılmıştır.
İ- SONUÇ
Putzmeister AG tarafından Tatmak Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin %25
oranında hissesinin devralınmasına ilişkin işlemin, 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında bir devralma olduğuna, ancak nihai ürünler olan beton pompası, sıva ve
şap makinelerinin üretim ve dağıtımı pazarlarında tarafların sahip oldukları pazar
payları ve ciroları itibariyle Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir devralma
4 REKABET KURUMU
olmadığına; bu devralmadan etkilenecek diğer pazar olan beton pompası bakım,
onarım ve yedek parça hizmetleri pazarı ile ilgili olarak da, bu pazardaki rekabetin
olumsuz yönde etkilenmeyeceğine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy